202. Zit de levensstijl van je opa in jouw genen?

MUZIEK. Wist je dat je meer van je groot uiterst hebt geerfd aan hun gene? Als je groot uiterst enorm veel stress of vonger had tijdens de verweking van je ouders, dan kan dat een invloed hebben gehad op het nage slacht en dat dan ook weer op hun nage slacht, op jouw dus. Zit de levenstijl van je opa dus ook in jouw gene. Hoe dat precies werkt laat ik me graag vertellen door epigeneticus Lodegodeeris. Dit is de universiteit van Vlaagdorgen. Als kleine jongen kijk ik heel graag naar poppeën. Kijnogpoppeën, die stoeren zebond, die na het eten van een blikspinatie, heel sterk werd, de spieren hingen zich ontwikkelen. En waarmee hij zijn aardsrival brutus een opdonder kon geven en zo zijn geliefde olijfje konden redden uit de pinnieblen situatie. Ik was aan verzoot op. Ik was een sportieve, competitieve jongen, en ik wou dus ook heel sterk worden. En ik heb dus jarenlang met kender tijd tegen huug en meug spinaziegegeten. Helaas zonder al te veel resultaat. Al wel, misschien heeft mij wel geen spereer te met onderzoek. Want ik doe onderzoek naar de impact van omgeving en werk op onze gezondheid. En ik probeer te begrijpen goed dat het komt dat bepaalde stoffen, zoals feinstof, kleine deeltjes, metalen en ook oplots met de diewege bruiken in het werk. Maar ook waar we aan blotsteld zijn door bijvoorbeeld luchtvervulling, goed dat hij kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van ziektes. En ik zoem daarin specifiek op een epigenetische meegenism. Nu die term epigenetica doet misschien al een baletzerinklue. Je hort misschien genetica, dus het heeft inderdaad te maken met genen en genetica. Nu in epigenetica had het over het aan of afzetten van genen. Maar na goed uit te leggen zou het misschien het voorbeeld geven van kanker. Kanker is een voorbeeld van een cell die eerk de controle of de groei heeft verloren. Was zelf die gaan normaal zien delen en denk terug aan popijen, als die spinatie heten heeft, had de hatjes pier zelfs zich aan uitzetten, gaan vermenen vuldig, gaan groewe en delen. Maar gelukt de stopte toek waarin anders zo een popij misschien om ploffen. Nu bij kankercellen zijn ik cellen die de controle verloren hebben over de groei. Dus mijn onderhore die cellen worden gestimuleerd om te delen en die worden eigenlijk niet langer afgerend met delen, waardoor dat je dus nog contraerde cellgroe krijgt, maar onderhore en kankercellen. Nu vanuit de genetica weten we dat de bepaalde genetische risico-factoren zijn. En met zien herinner u een paar jaar geleden het verhaal van Angeline-Azolie, de Amerikaanse actrice die eilke heel drastische operatie heeft ondergaan. Om randraar borsten heeft ze laten verwijderen en ook haar baar moet er een eilijder. Waarom heeft ze het dag gedaan? Welke ze was straag van twee genetische risico-factoren. Het blakka en en blakka tweegen. Nu wat doet dat? Dan gaan kolderen voor een eil, we hadden heel belangrijk krol speelt in het afremmen van de groei van cellen. En bij Angeline-Azolie zit daar een fout in de koderen. En die fout heeft ze doorgekreven aan haar houders. Waardoor ze eigenlijk 60 tot 80% kans geeft om borstkanker of eilijderkanker te ontwikkelen. Nu in de epigenetica hadden dus ook over genen, maar het gaat over het gebruik te uitlezing van genen. Want in de epigenetica zit er geen fout, geen afweking in de koderen van de gen. Het gen heeft de normale koden, maar de fout gebeurt wel of de aanpassing gebeurt wel in de uitlezing het gebruik van het gen. Nu om dat uit te leggen, zal ik eftje zo opnieuw meneer forsen onderarm gebruiken. Meneer onderarm, dat staat het gen voor. En dat gen heeft eigenlijk een soort jaak noemdaar landingspisten. Een landingspisten waarop dat factoren, ik had die transcription-factoren, die transcription-factoren, die gaan ik klonden op die landingsbaam om vervolgens dat gen te kunnen uitlezen. En een eeuwet kan daaruit ontstaan. Nu net zoals bij landingspisten, als ze daar steembrokken oplegen, dan kunnen die transcription-factoren niet aan de gen, en kan de gen niet uitlees worden niet tot expressie komen. Nu wij noemen dat en de epiginetica metilatie. Dus met andere woorden die rotsploksjes, die er op die landingspisten liggen, wel dat zijn eigenlijk chemische structuren die we metilgroepen noemen. En ik heb vrouwde gezegd, kan we eigenlijk zeggen dat, als ingen metilleerd is, dat had eigenlijk de gen expressie met andere woorden, de uitlezing van de gen, ga bemoeilijk. Oké, wat hebben we al geleerd? Dat er geen zijn, die dus cellen, die stimuleren om te groeien, maar we hebben ook geen die groei gaan afremmen. We hebben ook geleerd dat daar foutjes kunnen gebeuren. Maar er kunnen dus ook foutjes gebeuren in die uitlezing, maar dan de woorden stel je voor dat het cellgestimmeleerd wordt verduret om te delen, met andere woorden die transcriptie-factoren, die kunnen landen en telkes die genen die instaan voor het stimuleren van die cellgroei, ja die kunnen daaraan, dat gebeurt onbeperkt. En tuurlijk tijd zie je dat die landingspalen van die genen die instaan voor het afremmen van de cellgroei, dat die landingsbaan bezijt is van metilgroepen. Maar dan de woorden, dat gen, dat tumorsuppressorgen, kan niet worden uitgelezen, maar dan de woorden de rem werkt niet meer en op die manier kan ook kan krans staan. Wat we dan doen en dan zonderzoek, is gaan kijken naar welke stoffen, en gelijkhaardig patron kunnen veroorzaken, net zoals we zien bij die kankersellen. Bij die kankersellen zie je de zo globale hypometelatie, heel veel genen komen tot expressie, ook genen die niet tot expressie moeten komen, en die tumorsuppressorgen legt eigenlijk af en zerend is gemittileerd. En dat is wat we doen in het zonderzoek, is we gaan cellages blood stellen aan kanken voorwekende stoffen, en gaan kijken wat we doen met die genen, maar dan de woorden gaan zien welke genen aan of af en zet worden. En als die aan of afzetten in de regelpanneel gelijkt op dat van een kankersel, dan hebben we toch wel een steck vermoeden dat die stoff die kanker verwekende stoffen en erdaad zo kunnen aanleiding geven tot kanker. Dus eigenlijk om het in poppee taal te zeggen, ja, 'moet zo'n de nergviede epigeneetig ga kunnen verklaren waarom dat poppee plots heel sterk gespeergeeft, dankzij het eten van spinatie. Spinatie zou bij poppee een tekenfilm zeteraard net die cellgroeie kunnen gaan stimuleren en eigenlijk die tumorsuppressorgen wat kan er aan afreppen. Nu dat brengt mij eigenlijk tot de tweede vraag. We hebben daar straks toen het halen over Angelina Zolie, ook gehad over het overdragen van die genetische risico-factoren. En de vraag is nu of dat we die epigeneetische veranderingen het aan aan afzetten van die gene of dat dat ook kan overgetragen worden van een generatie naar de andere. Maar dan de woord of de levenstijl van onze grootvader, ook een nimpakt kan hebben op de gezondheid en het risico van zicht op de zonen, maar ook op de klein zonen en klein dochter. En hebben daar evidenciën voor? Ja toch wel. En ik neem een meen naar de oorlog, de oorlogsjaren 1944, 1945. Het was winter een zeer harde koude winter. In Nederland werd het al het voedsel aangevoerd van uit de rivieren. En die lagen bevroeren. En in Nederland had het dus tokkort aan eten. Terwijl we normaal zien 2.200 kilo calorie nodig hebben om te kunnen leven, hadden ze op dat moment nog 6-100 kilo calorie die ze konden opeten. Met andere woorden hadden vrouwen die op dat moment zwanger waren, die hadden eigenlijk een tokkort aan voedsel. Nu hadden u het raard ook wel een nimpakt op hun zwangerzaam en de baby die ze hadden ontwikkelen was en de buik van de woeder. Nu eigenlijk die groep is opgevolgd geweest over het jaar heen. Waar heeft mijn eilige zin? Dat die groep een veel grote risico geeft op het ontwikkelen van hart en blutvaat aandeningen. We zijn niet goed waarom, maar we hengden er gaan kijken en zagen. Die zijn ontwikkeld geweest, ze zetten in de barmudder op het moment van de hongst. En dan geeft mijn eilig gaan kijken bij die mensen welke geenen er aan aan af staan. En mijn geefttelijker zin dat geenen die tussen komen en die groeien en metabolisme dat die eilig andere ze zakel staan en verleikingen met andere gezonde mensen. Dus het lijkt er eigenlijk op of precies die kinderen van in de barmudder de barmouder. En ik e-piginate is voorgeprogrammeerd waren om te gaan overleven en moeilijke tijden en hongersnot. Maar wat is er eigenlijk gebeurd? Wat die mensen hebben de goud jaren 6 en meemakken. Die hebben hij geleefd en overvlut. Die hebben hij veel te veel kunnen eten volgens hun voorprogramma's. En de geeftelijke maakt dat zij nu elke hoog risico hebben op hart en bloedvatte aandening. En ja, we hebben meer en meer evidenciën dat dus de eerste duizend dagen waarin van onze leven's jaar heel belangrijk impact hebben op onze gezondheid en het risico op een ziekte. Maar gelukkig kunnen we dat ook wel wat bijsturen met het aand houden van hun gezonde levensteel. En dat brengt me dan ook tot bij het einde en de conclusie van mijn verhaal. Wel ja, ik denk dat de levensteel van onze grootvaders dat hij ook een nimpakt hebben op de gezondheid van ons. Maar onderwoord je bent niet alleen, wie je bent, dankzij wat je eten drinkt en enadend, maar ook wat je grootvader, je ouders hebben gegeten gedronken en ingeadend. Maar onderwoord de levensteel van onze grootvaders heeft een belangrijke invloed op onze gezondheid. En dat weten we, dankzij de e-bignetica. Zo, nu kunnen we al onze defecten steken op het wandgedrag van onze grootvaders. Heerlijk toch? Minder zorgen voor ons en meer tijd om naar de podcast van de Universiteit van Vlaanderen te luisteren.