Zingeving

Het leven dat we denken te moeten leiden ziet er vaak verrassend anders uit dan de werkelijkheid. In onze hoofden hebben we nou eenmaal nooit een conflict, vinden we binnen nota maar onze focus en komt het woord zonbaar niet in onze focus belair voor. Maar in de praktijk loopt het toch anders. Dan bestef je dat je voor de zoveelste keurtevel hebt geregeerd in de discussie. Barscht je maanden na het overleiden van je hond nog steeds in huilen uit bij het zin van een zak hondenbroeken en sta je voor de tachtigste keur met je blotervoet op het lego blokje van je kind. Het echte leven is rommelig en dat is precies waar ons nieuwe boek sigalogie voor het echte leven over gaat. Ik ben Marissa van Hersluis, psycholoog, host en oprichter van de podcast-přigoloog en samen met mijn medeoprichter Leonie van Dyke, schreef ik het boek sigalogie voor het echte leven. Daarin vertelden we psychologische inzichten uit onze podcastafleveringen naar de dagelijks en realiteit. Van relaties en gewoontes, tot z'r ouw, creativiteit, sexueel plezier, concentratie en van alles er tussen in. Praktisch, herkenbaar en meteen toepasbaar in je eigen leven. Ons boek, psychologie voor het echte leven is vanaf nu te kopen in je plaatselijke boekhandel of online te bestellen, bijvoorbeeld via de link in onze shownotes. Wil je jezelf in andere dus beter begrijpen? Niet in teorie, maar in het echte leven? Dan is dit boek zeker iets voor jou. Fijn dat je luistert naar de podcast-přigelog. Een podcast waarin ik naar Risse van der Schluis samen met andere psychologen in gesprek gaan over belangrijke onderwerpen. Om zo met ze alle, onszelf en andere beter te leren begrijpen. We leven in een tijd, waarin we bijna alles lijken te hebben. En toch vragen veel mensen zich af, is dit het nou? Waar draait het leven eigenlijk om? Wat maakt een leven betekent is vol? En is zingeving iets wat er al is of iets wat je zelf moet maken? In deze aflevering hebben we het over geluk versus betekenis. Over de zoektolch naar richting in een wereld met steeds minder vaste anchors. En over wat het leven voor ons als individu en als samenleving echt betekenis kan geven. En daarover ga ik vandaag in gesprek met Stefan Paas. Stefan Paas is het Theoloog en hoogleer haar aan de Freie Universiteit in Amsterdam en de Theoloogische Universiteit Utrecht, waar hij zich bezig houdt met een rol van geloof, kerk en zingeving in de samenleving. Ook is hij uteur van meerdere boeken, onder andere zijn laatste boek de weg van vreden. En is hij vaste gast van de succesvolle en één van mijn lievelingsboodkast, de ongelooflijke podcast. Stefan, welkom. Dank je wel. -Hel blij dat je daar vandaag bent. Echt leuke midden zijn. We gaan natuurlijk deep in de onderwerp gezingeving duiken. Maar voor dat we daar wat technisch erover gaan hebben wil ik gewoon iets wat kleiner van jou weten. Van de herbeleefde jij nou voor het laatst en heel betekenis voor m'n mens met iets of iemand, waarvan je dacht, ja, dit is wel waar het om draait. Ik heb het voorrecht dat ik dat verschillende keer in de week wel het beleef. Afgelopen maandag bijvoorbeeld. Dat is namelijk de vaste dag waarp ons klein kind langskomt, twee jaren meisje. Die ons heel veel vreugde geeft. -Wo heet ze? Kato. En dat kan in principe ook anderhalveer over volpraten, maar laten we dat niet doen. Maar ja, het kijken naar zo'n kind, het meemaken van naar de eerste boordjes. Heerlijk het leven zien om teken. Geeft heel veel vreugde en ontspanning. Ik zit op dit moment in een fase, maar door alle omstandigheden wat meer gepieket wordt, zal ik maar zeggen. En dat ik in de langskomt is dat weg. Een andere voorbeeld van mij heeft dat ook veel met natuur te maken. Ik laat de hond uit in een volgende vast de plek. En dan eens zag ik vorig week een vuurgoodhaantje. Nou, zal dat je misschien niet zeggen, ik weet het niet. Maar denk dat het iets met een orang je kleurt. Het kleinste volgendje in Nederland is dat het een vreiner aan het winterkooningje. Met een soort heel deep oranje streepje boven het de schedel op het kleine kopie. En ik had dat nog nooit op die plek gezien. En hij zag ik dat beestje door de struikruipen vlak bij me. Dat geeft mij een heel simpel gelukse gevoel. Ja, in een keer vertraagt dan even de tijd. Ja, zeker met de natuur is dat. Zou er wat een moetje geduld voor hebben? Zeker bij vogels. Ik ben altijd wel een vogelage geweest, niet een heel fanatieke die. Met de auto springt als de egen zijn gespikkelde notenkraken, is gezien allereerde op schietman ook ook. Maar wel, ze mogen gewoon een huis daaraan een keukenwerk. De geluiden kennen, het gedrag een beetje kennen, de zorg te kennen. En dan kan ik ook rustig een halfje sterk kijken bij het bouwen van een nisch of zo. Het werk in dit algemeneerd zo geduldig mens ben. Als ik daar rij moet naar voor de bus zo lang, dan heb je heel andere persoon naar mij. Ja, precies. Maar het zijn van die ervaringen die echt naar je toekomen. En je eigenlijk een beetje soort vastzetten op een positieve manier, ook met je klein doeg daar. Ja. Dat zijn verwonderd zich nog zo over het gewereld dat dat aan stekelijk is, van niet. Ja, dat denk ik. Ja, je kunt er worden aan proberen te geven, maar ik denk dat een van de kenmerken van succesvolle, als ik het zomaar gezingeving of betekent is geving, is dat het generatie een beetje overkomt, dat het vaak lastig is in woorden uit te drukken. Ik ben natuurlijk ook teeloog veel bezig met dingen als geloof, dus je doet ook een soort parallel in. Kond dan dus mensen je vragen, wat geloof je dan precies? En waarom geloof je dat precies en kun je dat nog verder uitleggen en nog verder bare augmenteren, en kun je nog een laagje diep gaan, is een beetje vergelijkt met ja waarom hou je dan zo van bag en dat moet je naar uitleggen, iemand die er niks mee heeft. Je merkt al praten dat het eigenlijk weg gaat. Ja, en dat het totaal niet strokt met wat je voelt? Nee, maar wat zinpletterhoud, we proberen maar eens in te halten beschrijven hoe Coca-Cola's maakt of zo. Dat is ook lastig. Je kunt een prikke en de sensatie werken het allemaal niet, en als je doorst hebt en tocht het is. Dat zal het niet te onschrijven. Nee, je doet me. Nou, daarmee hebben we gelukkig ook dichters die daar een best voordoen. Ja. Nou, ik merk. Normaal het. Ik oudere woord, of ik weet niet of het daar me mee te maken heeft, of dat ik wat meer open ga staan op, en om me een van de redenen, maar ja, ik ben natuurlijk zwanger en verwachten en kins. En dan sta je op een bepaalde manier meer open voor. Ja, beteken is volgende momenten, dus najaar zo'n hendel. Het lijkt wel zo'n vier. Ja, wat je mursje wat dunner is en je daar nog wat gevoeliger afgesteld staat. op de dingen die er toen doen. Ja. Wat merk ik bijvoorbeeld met dingen die je of niet kan van tevoren kan verspellen dat het je overkomt, bijvoorbeeld het horen van de hardselag van je ongeborgenkend. Dat is horen, hè. Ja. Of gewoon horen van alles is goed en een keer snijdt er zo'n voldeur in heen van ontroering. Ja. En dat er een. Dat de contraaantje laat. En dan denk ik, ja, ik kan niet goed uitleggen waarom het me nu zo raakt, maar dit is zo wezenlijk. Ja. Ik voorg jaar rond deze tijd, met m'n afscheid moet je nemen van mijn kat. Nou, die is. Heb ik 15 jaar mee geheest en ik heb ook mensen verloren, maar dit snijdt zo door me ziel. Ja. Want je voelt ineens de estentie van de band die met een dier hebt of met een mens. En bij het afscheid is het zo keren de achtergevat dat er dan gebeurt, dan zie je rijd nog even aan zijn vacht die je probeert alles nog zo vast te houden. En dan valt alles weg wat niet meer belangrijk is. Ja. Dat vervangen je ook met dingen met mijn kind en dat ik voelde dat ik zo dankbaar ben dat ik familie heb. Een vrienden en. En is dat dan ook misschien omdat het krijgen van een kind of het ruik aan de vacht van je kat tegen van je hele legamenlijke fysieke voorbeelden? Dat je ook. Zoals het klisje zegt wat uit je hoofd komt. Wel, dat net even verlastig het is om taal te geven aan die pervaringen. Andersom is het ook dat die pervaringen je ook helpen om even niet zo in de taal te hangen. Ja. En het gewoonte te voelen. Nou, ik denk dat dat dat heel erg helpt om mij dus ook wat ik net ook tegen jou zei van dat het mij helpt te vertragen. Want je had het zo een wandelend hoofd met gedachte en taal en rationeel en in de maaspsiegelogen. Nou, dat dacht ik. Dus soms mis ik dat onderwerp zin geving ook wel. Nou, vandaar dat jij hier vandaag bent. Ja, nog. En ik had eigenlijk nog iets anders waar ik over zet na te denken want je bent teeloog. Zeker. En dus wat ik daar over na te denk, toen dacht ik ik weet eigenlijk helemaal niet zo heel goed. Wat een teeloog doet op dagelijks de basis. Hoe ziet nou een gemiddelde doorzneydachte uit? Het is leuk, maar is een leuke vraag. Wat een hele oude definitie die al in het jaar, bak, weg, duizend komt van teologie is dat het geloof is dat probeert zichzelf te begrijpen. Dus dat, nou, wel een nevel diepe ervaringen waarbij het heel moeilijke zometaal voor te vinden, of erop te reflecteren, het intellectueel te doordenken. Maar eigenlijk is dat het geëlegie zichzelf opgedragen heeft, de hele diepe ervaring van geloof, en dat is niet alleen in individueel, maar ook gezamenlijk, bijvoorbeeld in de liturgie of in de samenkomst. To doordenken van wat is het, nou bijvoorbeeld de ervaring van een aanbidding, wat is het om te buren? Wat is het om iemand van Godse noemen of iets, wat is dat dan? Dat zijn eigenlijk soort oor-teologische vragen, deelogen doen van alles. Ik ben mevrouw zelf maar de kum misschien nog later over hebben, de WNB zich met een onderzoek naar vrijwilligers in de regiozeorganisatie, wat dat doet met een spiritualiteit, dus dat is gewoon heel voor interviewen. Dat is ook bij concrete. Ja, klopt. Ja. En daarop reflecteren. Dus ja, het hele g is nou brede, heel bred vakgebied, wat ook maakt dat de antwoorden, dat is of dat je brengt vaak weinig precies zijn. Hele moeilijke vragen zijn lastigde beantwoordelamakkelijke vragen. Ja, ik krijg jullie daar wel als komme daarop als teologen? Het is een dunde lijn die je bewandelt, het is een diepzinnigheid en trivialiteit. Dus het bezig zijn met hele ingewikkelde vragen, zoals de vragen naar God, naar het betekent is van alles enzovoort. Levert vaak niet heel duidelijk scherpen en pierenistotsbare antwoorden op. Je kunt ze niet in een excelst sheet zetten of in SPS-harm over het nou. Dat is het naadel. En dat loopt het risico natuurlijk dat er ook een beetje wollegheid bij komt kijken soms of dat teologen zo'n potentie gaan hebben dat ze overal mee kunnen praten. Kunnen ze ook wel een beetje, want ze worden breed opgeleid. Ja. En ja, dat heeft voor een naadel. Je hebt de specialisten nodig maar ook gegenerelisten en die gegenerelisten zijn er steeds minder. Ja, en jij wil het meer gegenerelisten. Ja, teologen worden opgeleid als gegenerelisten. Ja, ja. Ja, je doet natuurlijk ook veel onderzoek of je verdiept zijn ieder geval in het onderwerp zingeving. En zo naar al die jaren wat verstaat jij zelf onder zingeving? Het is een woord waarmee ik eigenlijk niet dagelijks werk, je zegt net, het loopt het onderzoek naar zingeving. Het is eigenlijk niet de taal die teologen heel veel gebruiken. Nee. Nee, die hebben dat meer over geloof of over god of dat soort dingen. Diepste zin of zelf betekenees. Betekenees is denk ik nog een woord op meer. Maar laten ze zeggen zingeving. Even mij ook niet precies een heel positieve smaak, omdat ik er ook een soort hele grote opdracht in hoor. Die best verlamming kan werken. En we gaan op een paar momenten geschiedenis hebben een soort wisselgenomen waarin bestaan van z'n spreken zinvol was. Een soort objectief. En we leefden in een universum dat betekent is dat zin had vanzelfsprekend als mens was je geschapen. Je prijst de vertelde je dat ook. Je voerde dat ook zo. En dat was allemaal. Mensen had het heel weinig over zin omdat het gewoon vanzelfsprekend was. Ja, namen mensen dat het gewoon ook meer aan? Veel meer, ja. Ja. Je wist dat je in een geschapen wereld leefde die naar een eindtoeging waarin de goede mensen beloont werden, de kwade mensen gestraft. Waarin hier een nu, het een traanendal was, maar hier een daad allemaal een lichtpuntje te vinden was als je gedispuneerd leefde en weet ik wat dat maar niet. Dus dat was een. Ja, een hal in de structuur. Ereden in verhaal, je leeft in de grote verhaal, je leeft in de structuur. Net zoals. Dat is wat ik was. Vroeger hadden mensen ook nooit over identiteit. Dat kan niet omdat ze niet hadden, maar omdat ze een verzaal sprekend hadden. Wij praten er steeds over, maar dat het een problem is geworden. En zo met zin ook. Ja. En dat wordt zin geving. Eerst deert ook een beetje dat er op al met een wissel is genomen in de geschiedenis. Dat is er niet van de ene op de andere dag gegaan, maar geleidelijk. Waarin dat universum zijn optieven betekent is, heeft verloren. Bij ons zelf zin staan tegenover dat universum dat leeg betekent is, loos is van zichzelf. Toevall. 4 kante meters. Oneindige ruimte. Het paskal in de zevde in de eeuw, zelf een diplomatie over mensen, die schrijft er over dat als hij in zijn eigen ziel kijkt. En in de einde loze koude ruimte van het sterrestelsel dat hij de huiver om zijn hart vold slaan. De huiver van betekent is loosheid. Ook in jezelf. Ja. Wat moet ik nou? En dan komt er eens een opdracht naar uit hoe je moet het zin geven. Dan moet je zelf gaan doen. Ja, het is enorm betaak. En dan moet je bronnen voor aanvoeren, en je moet als even kan dan nog een beetje leuk over kunnen praten en podcast. Dat is nogal een job, he. Ja. En dan moet een grote missel van grote maken dan ze zijn of er betekent is in vinden. En daar zijn we heel veel mee bezig. Ja, omdat we vinden, we hebben eigenlijk die betekent is geving voor loeren. Nieuwe eerder in het grann in het universum vanzelfsprekend vonden. Ja, die is niet meer vanzelfsprekend. En die ben objectief ook, dus die is subjectief geworden. En waar heeft dat mee te maken dat we dat dat niet meer als betekent is voor wordt gezien? Zo is dat. Ik denk dat meteen ook aan de wetenschap die alles door meer te weten dat ook het mystieke, het mysterieuse is verdwenen. En hoe meer we weten, hoe minder we weten dat dat ook heel eng is. Ja, dat heeft met dat soort dingen te maken. Het heeft te maken, denk ik, met heel veel verschillende dingen, maar dit is er een van. Dus er is een soort ontovering, zonder Max Weber het ooit, het helalde van magie verloren. We weten misschien niet alles, maar we willen jullie zien dat het allemaal kunnen weten dat het een soort machine is. Dat is ooit kunnen uitvogelen, uit rekenen. Ja, precies, natuurlijk zijn dan met kwanten, meeganica en snarteoriën zijn en wel dingen waar we kunnen we er ooit bij. Dat krijgen we bijna iets mystiques, een multivergeafzo. Ja, natuurlijk, dus ook de wetenschap heeft ook echt waar ruimte daarvoor, maar toch. Dat speelt een rol, denk ik, op het al de dagse niveau waar heel veel mensen vanwe zijn in de gratisieën aan die zeeertunie ver en ter gekomen. Waarin ja, ook heel veel magie, betovering en zin verdwenen is. Autoriteitspeeldenkeren rol. Er was een tijd dat je wist dat de gene die boven jou gesteld waren, dankjemijs het heet Wisten, voor de vertrouwde job. Natuurlijk dat je dat ook kritiek op zoms en zoverd, maar toch die priester dat het voordorgeleerde, die koning was de god aangesteld en het was machine onschofd, maar goed, ja, het was wel onschofd. En het eigenlijk, je moest hem wel gehoorzamen, want dat was toch in de godelijke auto zo beschik. Er zijn al dat soort dingen die zijn weg. Ja, en die ontovering waar we het net over hadden, die herken ik ook wel bij mezelf, want ik ben zelf katolie opgevoerd. Ja. Ik ben gedobd, ik heb een community gedaan, de formsel gedaan. Ja. We waren ook daar ook actief mee met het geloof ik op school. En dat heb ik als kind heel prettiger vragen, ook om mijn feest dagen, pas, kerst. Er zat een prachtig verhaal mee, een hele mooie verhalen uit de bijbel. En met kerst werd onze school, werd het helemaal doenker gemaakt over als de lichtjes, de verhalen voorgelezen. Het ging echt over, ja, samen het beter maken voor elkaar, goed zijn voor elkaar. En toen op met 12 de eigenlijk het geloof een beetje weg, ebben ze ook binnen ons gezin, om meerdere redenen, en ik naar de middelbare school ging, en dat is allemaal verloor. Ja, toen ben ik eigenlijk ook de betekentis van al die feest dagen vermoeien. Toen werd het ineens heel plat. En dat bestef ik me pas nu, ik ouder ben, hoe plat en betekentisloos en leeg ik nu kerstvinds en pas, een beetje eten. En natuurlijk, we zijn bij elkaar. Is dat ook om het je zelf een kind krijgt? Ja, dat had ik al eerder. Ja, dat ik het miste ergens. Dat ik wist dat ik wilde dat ik ergens nog kon terughalen. Misschien ga ik dat ook nog wel een hele keer een andere manier doen. Ik kan niet meer terug naar dat punt. Nee. Maar de symboliek en de dieper betekenis van wat we aan het doen zijn met kerst. En waar het zo'n gaat, dat het muziek of het doen. Ja, de vuursof Poliqueur, die speekt over tweede naiviteit. Dat is een mooie termi. Wat je in het beschrijft van het kind is eigenlijk zorg eerste naiviteit. Zof ze zelfs spreken tijd, je aangeleg die keerk is gewoon die bestoorzelijk, wat we weten, wat die doet. Het voelt goed, die bent geborengen. Zof ze zelfs spreken het iets. Dat er voor mensen ervaren ook dat ze dat kwijt raken of dat geproduceerd wordt als je ouder wordt. Poliqueur zegt de tweede naiviteit, dus eigenlijk is dat je op een inelate levenswaar ze het weer terug vindt, maar we al natuurlijk als volwassen mensen niet in een soort infantiliteit terugkruipt, maar dat je weer betoevert kunt worden en weer geraakt kunt worden. Ja. En dat is iets waar natuurlijk veel mensen naar het proek zijn. Ja. En om meer eftroeg te gaan naar die zingeving waarvan het woord dan misschien. Nou, een beetje oproep dat we dat door erg zelf moeten zoeken. Wat zou jij er dan onder verstaan of de zin of de betekent is? En wat is ons verschil met het kortstondige geluk? Wat we allemaal ook weten hoe dat voelt als we iets bereikte hebben op succes voor zijn? Ja, dat was het woord dan toch gebruikt. Ik denk dat een van de dingen die ik wordt geleerd heb van gasten van onze podcast, er ook hier honders op ziger jaar er ook, die zelf een leerstool heeft, die met zingeving bezig is. Dus je zag iemand heel erg onder schijden in een ontdettel even. Dus dat dingen die je kortstondig genot geven, door een minuhekik zeg maar. Zij maar like social media of zo. Zag betaltelege eten of wat er nou. En dingen die je werkelijk zin verschaffen, wat bijna altijd langere termijdingen zijn, grote dingen die ook moeite kosten, die ook niet altijd meteen leuk zijn, maar die soort training vergen. Om er dichtbij mezelf te blijven, iets als kerk gang of zo. Ik ben misnag over hebben, maar de allerlei wetenschappers kunnen me ook vertellen van het even aan dat jij naar de kerk. Het is goed voor je gezondheid, mentaal, het is al 1000 onderzoeken die dat allemaal laten zien. Maar daarom ben ik het natuurlijk niet gaan doen. Ik ben het gaan doen. Ik ben er ingegroet als het waren, omdat ik het als zin vol betekent is volging en varen steeds meer. En ik moet eigenlijk het als kind geleerd heb, maar bij een deel ook gewoon die oudersbegeven tegen zich je moeg. Maar als je het al mee, dan leef je veel dingen. We gaan naar muziek les, je sporten, dan bepaalde dingen die je eet op die manier. Als je alleen maar dit wat je lekker vond, dan bleef je niet op een minne kick schaar. Dus heel veel dingen die zinvol en betekent is vol zijn. Dat gaat ook om in de inzet voor bepaalde politieke zaken, voor de armen, voor rechtvaardighet of wat je hier doet met de podcast. Dus een beetje volksopvoeding, lekker maar zou zeggen. Kost meestal moeite. Ja, moeite om versom zouden. Ja, ja. De stukken betekent niet dat het alleen maar bickel is, maar het is wel zo dat je niet altijd goed uitkomt. Dat je soms tegen je zou moeten zeggen, maar ik ga dat toch weer zitten. Ik ga het toch maar doen. Ik heb slecht geslapen, maar toch enzovoort. Al dat soort zaken spelen erol in die wat grotere, wat langduriger, zin te geven die veel te maken heeft met dat je opgenomen voelt of verbonden voelt met iets groter is dan jezelf. En dat betekent met m'n gevolg, als je terug gaat naar het wordt zin geving als een soort opdracht, dat je ook moet proberen wat voorbij te komen, maar het subjectieve laat ik maar zeggen. Dus beleven de samenleving die heel erg vast is van moraliseren om alle redenen heel begrijpelijk, zeker wat de ouderen generatie is. Wat moet u je met moraliseren even uitgeleid? Als jij zin wilt ervaren moet je dit doen. Ja. Want dit is gewoon goed voor mensen. Wat is nuttige voor jou? Ja, het is een nuttigeheidshitter, een moriel ook. Ja, ja. Ja, je vaardt zin aan een pepeclip voor zamenling, ja dat is natuurlijk niet zinvol. Ja, precies, dat zit een subjectieve tijd in je bedrijf. Bij jij om mij dat te zeggen, je moet een voetselbank gaan doen of iets eigenlijk zoiets, ik het wat echt zinvol is. Nou dat soort moraliseren, de uitspraak houden niet zo van om alle redenen ook heel begrijpelijk en toch moeten we een beetje durven, denk ik. Omdat een samenleving waar een zingeving volstekst subjektief wordt, zin is wat jij ervan maakt, wat jij geeft. Ook een samenleving is waar we steeds minder het vermogen met elkaar te praten over zingeving. Het verbrokkelt, het wordt aller individualist. En het wordt ook iets waar je eigenlijk niet over mag zeggen, omdat het heel gevoelig is. Mensen bouwen hele identiteiten soms op en dat allemaal heel kwetsbaar. Ja, maar. En zeggen dus van ik mag gewoon doen wat ik wil, want dat is mijn eigen zingeving. Tof van mij goed? Ja. Nou, en dat is ja wat ik nu wat grote stap ben, maar dat subjektief is dat hem hier ook in. En dat is misschien met jouw vakgebied. Als je gaat mee te zeggen, maar wat is zinvol, dan wordt vaak gaan mee te wat geeft geluk. Dat is een gevalux beleving. Ja, met graag geleisd. Ja, en die komt dan een cijfer uit en dat is gaan vergelijken met andere landen. Ja, en dan is Nederland gelukkiger, dan wil ik veel negeriavsel. Maar wat zegt dat nu precies? Dat zegt dat Nederlanders gemiddeld verakken op een lijst aancruisen dat ze zich lekker de voelig gelukken gevoelen. Maar je kunt je gelukkig voelen, zou ook een klassieke denken zeggen over hele verkeerde dingen. En andersom, je kunt met hele zinvolle goede dingen beter zijn. En je paalt lang niet altijd gelukkig voelen. Nee, ja. Jezus zei zo iets, gelukkig ben je als je truurt vanwege de gerechtigheid. Gelukkig ben je als je vervolgt wordt vanwege je zoekt toch naar gerechtigheid. Dus die wist ook dat het weten heel veel mensen in de geschiedenis. Als je je inzet bijvoorbeeld voor rechtvaardigheid of recht, dat je lang niet altijd een leuk gelukkig leven hebt. Dus het is ook altijd zo gelukkig voelt. Dat herken ik heel erg in de zin van, ik heb het idee dat ik nu in mijn persoonlijk leven de heel veel gelukkig ben en geluksmal mensen ervaar, maar dat ik niet. Dat ik toch niet helemaal gelukkig kan zijn. Oké, dat wordt ingewikkeld, maar omdat wat er nu in de wereld speelt, dat raakt me ontzettend. En ik voel me daar machteloos bij. Ja. En ik kan niet zo erg op mezelf gerecht zijn dat ik dat buiten kan sluiten. Nee, ik heb maar hoor. Ja, dus vanuit zelf care zou je daar moeten zeggen dat moet je geen nieuws met wat je neem. Probeer goed voor jezelf te zorgen, je moet je even toch kunnen dat je best wel gelukkig mag zijn in een wereld die diep ongelukkig is. Maar vanuit een meer klassieke en ook krislijke traditie zou ik. Ik denk dat ik zeg nou, je moet niet in de wereld heb je neem maar dat kun je niet. Dat namelijk niet. Maar het feit dat je denkt van, ik kan me nooit helemaal gelukkig voelen in deze wereld, is eigenlijk heel gezond. Laat zien dat je een mens bent met een heel kompatie. Ja, en dat je bewogen bent met andere. En dat je niet echt gelukkig kunt zijn als andere het niet zijn. Of dat je de wereld nooit echt rechtvaardig zou zijn als het echt nog onrecht is. En dat actieveert me ook. Dat houdt me ook scherp en het actieveert me. En om bijvoorbeeld weer een nieuwe project op de pak op mijn kleine schaal, dingen te kunnen bijdragen. Dus ik kan me daar niet van afsluiten. Dus ergens is het een heel nuttig synijaal. En dan zwaaien we de grote traditie van de klassieken en van het Christendom zou altijd zeggen, je moet daar een soort midden vinden tussen een onverschilligheid. En denk ik dat je het allemaal met genoplusen. Dus het is een matiging waar je bewogen bent, je inzet en tegelijk ook eerst de ontspannig vindt. In het geloof of misschien in een andere bron dat het het eigenlijk niet jouw verantwoordelijkheid is dat de wereld geret wordt. Ja, dat is wel belangrijk, wat anders verlamd dat je. Ja, ja, dan ga je je zelf god maken, zou we het even aan het zeggen. Dat is niet ons werk zeg maar, om de wereld te redden. Ik vind dat wel waar we het net over hadden. Ik heb die focus op ons eigen wel zijn of indifide wel wel zijn. Het is natuurlijk goed, binnen de psychologie. Ja. Maar ik vind er toch nog wel een tekortkamping inzitten dat we te weinig hebben over zingeving en de ruimte die over kan blijven om bij te dragen aan iets wat groter is. Ja. Dan jij zelf. Hebzien we omgemensen zeggen zelfs dat er sprake is van een soort van zingevings crisis. Ja. Dat we hyper indifide wil zijn geworden. Dat we echt zijn doorgeschoten in het individualisme. Dat het gaat om ons ego om dat ons gemaakt centraal wordt gesteld. Wat kunnen we doen om ons zelf gelukkig te maken? En soms denk ik ook bij mijn eigen podcast is het daar niet te veel op gerecht. Dus vandaar ook deze aflevering. Hoe zie jij dat ook zo? Het betere navelstaaren. Ja. Ja, we zijn wel weetje. Dus we hebben een aantal termen over het data geflogen. Dus zingeving betekenen zijn wel even een ontgeluk. Dat zijn termen die we vaak losjes dan maar kan heen gebruiken. Maar het misgopig goed om, ik ga net leven aan. Je kunt heel betekenis voor dingen doen en je toch niet gelukkig voelen. En andersom ontzettend gelukkig zijn te wel je echt een leeg. Een betekenis lopen leven leidt. Ja. Je wilt goed voelen erover. De klassieken zouden dat geen compliment voor je vinden, maar het kan. Dus misschien moet je met zingevingen betekenis geven. Ja, dat zou mij helpen denk ik. Dat onderscheid veroeg hier 100 honderds tussen een korte kiks, waarbij je soort gelukse gevoel keeert en na het gaande houdt. Maar ook voorkomt dat je of na te denken over echt belangrijk dingen. Of misschien denk je er wel over na, maar je kunt er niet goed meer omgaan. Dus je dooft het maar weer. Ja, dat is een korte korte krikkels. Ja, dat heb je terecht van te hangen of dat er nog. Ja, en zorg dat tot. Ja, ja, dat. Precies. Dat heb je op zich geloog van je heel verstand van. Mm-hmm. Zeker. Maar het is natuurlijk ook een soort algemeenwijsheid van. en hij kent dat wel ergens. En wat betekenis heeft. En dat zijn misschien niet grotere langere dingen. Bij je ook voor treinen moet als het waren. Ik voel het ervallig even voorwoordend naar de gesprekking aan mijn vrouw. Ik zeg, als jij voor de vuisweg moet zeggen van wat vind je zinvol. Waar jij zin. Toen zij ze omiddelig tarnieren. Het is ook. Zeg ik om dat je dan lekker bezig bent in een vlog komt. Ja, ze is een maar vooral dit. Dat ik heel gelukkig word van het feit dat hier een plekje is, waarin secte goed zonder dat alle bespoten dingen terechtkteegekomen. Goed kunnen leven. Ja. Waar vogels terechtkunde. En dan troost ik mezelf met de gedachte die hele wereld is te groot. Ik ga het klimaatprobleem met de oplossen. Maar ik kan hier een plekje maken, waar het goed is. En waar die er thuis zijn. En ik zou je bedoeld dat het betekenen ze even dat je doet. Ja, precies. Dat geeft mij zin. Dus dat de zingeving erin zou je misschien kunnen vinden of de korte te mijn in van. Ik ben lekker bezig geweest. Ik vond het spieren weer. Ik kom er een soort flow. Wat echt ook hoort bij dat soort activiteiten. Maar de betekenen is erin is dat je niet alleen maar bezig bent geweest met iets. wat je lekker gevoel geeft. Maar wat van je is het overnadigd? Maar je kunt dat hele grote niet oplossen. Maar je kunt wel proberen een beweging te maken dan naartoe. Daar zal het bij betrokken te zijn. Ja. Als je het nou wat ik udel, ik ben niet. Ja, want door haar handeling. Ja. Hebben andere en niet gevoel dus dieren en insecten. Hebben we net iets beter. Dus je stelt je zelf eigenlijk even in dienst van iets groters. Die in onze thuis, die hebben er mensen. Ja, we kunnen er niet door de hele wereld proberen. Maar dit kunnen we nog wat doen. Dus iets wat binnen jouw rijkwijd te zitten. Om daar binnen het grootste redoe van je in de wereld zo mooi mogelijk te maken of houden. Dat ben je eigenlijk thuis te doen. De brandwoordig leven. Ja, we leven er in tijd dat onze. Ja, we hebben het spannen for tension. Veel groter is dan onze spannen of control. We hebben we gek ontstand even in informatie binnen. Veel meer dan we aan kunnen en veel meer naar benode hebben. Maar wat we aan kunnen controleren is niet heel veel meer dan vroeger. Denk je ook dat door die overlood aan informatie mensen op gegeven mensen ook zich afsluiten en onverschilliger worden. En ook maar denk je, ik focus me maar op mezelf en mijn eigen wel zijn. Want het is veel te groot. En dat daardoor juist die beteken is geving wat meer uitzicht voor de wein. Ik vind het wel dat er een zin. Ik schad me maar meteen zeggen. Ik vind het wel dat er een soort crisis van beteken is in onze maatschappij. Ja. Dat we steeds meer gaan navolstaren. En ook als je ziet een Amerikaanse politiek, het is ik en de rest kan stikken. Wat, hoe hoef ze jij dat? Nee, ik ben tabel. Ik denk dat. Als je probeerde taal te geven aan wat we bedoelen met zo'n zingevingskrisis, dat was misschien inderdaad dat ontzettend verleid worden, om te voor de korte prikkels te gaan. Dat je de dag doorkomt met een lekker gevoel. Ja, als jij het maar goed hebt. Ja, ja, dat klinkt ook wel hegewistisch dan. Ik denk dat het ook van een deel is, die machteloosheid. Dat kun je er ook mee. Ja, dat is help niet, nee. Dus je zou kunnen zeggen, ja, heel veel mensen zullen zich terugtrekken en een kokon bouwen. We worden de hele dag bestokt met middelen die ons daarbij helpen. Dat is eigenlijk een beetje de dievold mode geworden. Dat zou je een raad en zingevingskrisis kunnen noemen. De ander is natuurlijk dat is een veel kleiner groep. Zijn maar meer activisten of zo. Die gaan er helemaal voor. Je hoort nu van jongeren die leiden aan klimaat, die pressen en zo. Die laat ze alles binnenkomen. Die alle van binnenkomen en daar konst dat mee bezig zijn, heerlijk dat je door de bepalen, ook een begrijpelijk houding. Maar als ik het dan toch even wat objectief mag zeggen, de gezonde houding, denk ik, is er één waarbij je betekent is vindt dat je in de daartoe uit aan die grote dingen zonder te denken dat je het gaat oplossen. Ja, dat is ook een hoogvolle houding. Ja, hoopvoll, maar ook nederig. Nederig en hoopvoll, ja precies. Dat is een verschil met optiemisme, optiemisme is. Als we de handen maar een enst laan, als we alle midden maar hebben kunnen wij het genoplossen. Als die andere namen is meewerkten en ze wel, dan heb ik er met ook vijanderen alles. Hoopvoll is een ander, ik weet dat ik met zinvolle dingen bezig ben. Ook al weet ik niet zeker of het iets gaat oplossen. En dat is een belangrijk verschil. Ja, hoopvoll is dat je weet, ik ben met zinvolle dingen bezig. Ook al weet ik niet zeker of iets gaat oplossen wat ik doe. Ik denk dat mijn vrouw die in het duin bezig is. En het heeft betekent is. Het gaat er wel niet erin, maar het heeft betekent is wat ik doe. En dat is een manier van denken, als ik het waardem, ja, er zijn hele traditie over. Vroeger heette dat traditie van het gelukkige leven, de Bata Vita, alle filosoverschreven boeken daarover. Of ze nou kriselijk waren of niet. Dat maakten niet zo luid. Dat was een soort zelf heel plittertuur van de oudheid. Wat is nou een gelukkige leven? En dat dat vaak te maken met het vinden van dat juiste midden tussen die twee. Natuurlijk, de Spen of Controlers toen veel kleiner. Mijn leven niet in het gedachte van een maakbare wereld of dat technologie als gaat oplossen. Mijn naart veel meer een besef van, wat ik het zeg, het overkomt ons. Het is me heel weinig in onze macht. Mieten men ook toen konden mensen wel iets. En dat juist een middenvinde tussen temperantia, vermatigheid of discipline, tussen proberen de wereld op je schouders te nemen en je onverschidde daarvan afwenden. Dat is denk ik waar ook de betekent is zit van ons leven. En ook meer berusting kunnen vinden in dingen die je overkomen. En tegelijkertijd doen wat binnen jou in vloedsfeer ligt. Ja, berusting is van tijd tot tijd misschien man nodig. Maar ik zou zelf denk ik misschien nog eerder het woord liefde gebruiken. En het is hier mee te maken dat ik het voorrecht gehad. En nog dat ik veel mensen tegenkom die heel idealistisch zijn. Dat vind ik fijne mensen vaak die leeft me ergens voor. Het groter is dat die mensen zelf een bit te traken. En heel veel fijne gaan krijgen. Zo draaien je nog een wat he. Als je een don toewijdt aan het klimaat en je fiets te lopen voor de gracht in je taar zo'n BMW. Een duur open gooien en ze als bak je een paar leegkloppen. Dan zou je hem dat moment achter de stuur van na en kunnen trekken en willen gracht slepen. Maar het onderwoord is zo'n deraille echt echte egensom gaat geven. Ga je ontzettend store aan alle onverschilligheid en kapotmaken. Het is namelijk veel makkelijker om iets kapot te maken dan iets op te bouwen. Dus je ontvikelt woede. En liefde, ik breng maar weer even als teeloog als Christen. En heb je veiende lief. Dat is een belarijke les voor idealisten. Dus dat kun je berusting doen, maar je kunt ook zeggen van. En alles in elke taak die je op je neemt om te strijden voor recht. Voor verzoening, voor de vreugde van mensen. Zometeen de drie grote thema's voor mij altijd. Is het altijd zaken om ook de tegenstander lief te blijven hebben? Hoe doe je dat, Sam? Als je dan weer even te geruigd gaat naar die. Wat is het heuwe? Die op te graag dus die draaien? Hoe heb je? Nee. Nee. Ik probeer hem te zijn even concreet voorbeeld. Ik kan me heel goed voorstellen dat het zo'n klimaat, idealist, actief is daarnetig boos van woorden. Wat kan je doen in je houding dan? Je noemde het in de aankondiging met mijn laatste boek. Het heette weg van vrede. Ik ben veel bezig even met dat thema vrede. Voor mij als het over zingeving gaat, is het je inzetten voor vrede. En heel belangrijk. Vrede in de Christen-Kataditie, die begin bij de joudste profeten. En die drie dimensions van recht doen. Ook recht door de ander. Ook recht door de je veiand. Heb ik hem echt begrepen voorbeeld. Dat is een goede vraag om het te beginnen. Versoening verbinding houden met de ander. En verbinding zoeken met de ander. Dat is ook met vergeving te maken, met de weergoed kunnen maken. Ze had het Russie is niet zo bijzonder in de wereld dat gebeurt constant, maar de kunststand weer goed maken. Dat is een zaltzaam. En vreugde. Dus ook het kunnen genieten gewoon, werkelijk. En wel genieten vanuit de wetenschap dat die gewoordeld is in recht en in verbondenheid. Er zijn feestjes, zal ik maar zeggen, maar het goed voelt omdat je weet dat is daar veilig. Mensen hebben het goed met elkaar, omdat ze het leven met elkaar echt doorgemaakt. En zijn verbonden geraakt, de dingen zijn uitgesproken, maar het ook andere feestjes. Waar vrouwen niet veilig zijn. Waar mensen met een beval durven komen. Ja, je voelt dat er wordt gevlucht in plaats van, wordt verbonden. Ja, waar gelijk gezinnen elkaar opzoeken. Met dezelfde soort humor en dezelfde soort belevingen en het dan heel leuk met elkaar hebben, maar er is wat vront voor me naar de ander. En dat is, zou ik een zeggen, vreugde zonder recht, vreugde zonder verzoening. Dus voor mij is dat altijd een. Ik neem dat samen als vrede. Het is die preuze wordt shallow. Dat is die drie dimensions, maar recht doen, de verzoenen en vreugde vinden. Als dat gelukt is, dan heb je vrede. En dan ga ik zeg ik dan dat is een geweldige horizon, omdat het heel groot te maken. Dat ga ik dus nooit. Gaat nooit. Maar het is een beweging waar je constant een toel is. En dat is een hele kleine niveau die humor op te graag. We denken dat ook. Ik kan worden op een woorden, dat mag op best natuurlijk. Het is niet dat je soort zendor het leven gaat. Nee, dat is niet dat je het tegen dezelfde is. En hoe de is er? Ik ga het gewoon uit de leven. Maar je moet niet van die school dat je nooit mag geraakt worden door. Ik wad dat je nooit denkt. Ik denk dat ik voud dat ik hem eens op z'n vaal, ik mag geven of dat. Er is ook het verlangen naar recht en er is ook strafbaarheid en alles. En toch als ik iemand tegenkom die mijn vijand zou kunnen zijn, omdat die potmidiële leinrecht door kruisten, wat er ook. Heb ik toch de taak om mijn recht te doen? Heb ik hem echt begrepen? Weet ik waar hij vandaan komt? Heb je me uitvers te best gedaan om recht te doen in deze persoon? Om te begremen ik hem al bij voorwaad op een padde manier, zoals de persuciaal media constant gebeurt of ook in veel gesprekken. Dus die verantwoordelijkheid die dichtje jezelf wel toe? Ja, dus dat is een hele laagste niveau, ze hebben het recht door een veel meer te maken. Zeg tot de meds. Zeg maar vredesconferenties, of strafrecht, of wat er ook maar op de laagste niveau van het allerlaagste leven. Zo bevolt dus jouw mee. Als jij een vraag stelt, dan ben ik denk dat een stomme vraag en dat ik dan vervolgenserf wat een stomme vraag zeg, wat je persuciaal media nog wel is tegenkond, gelukkig doen dan het echt te leven wat minder. Je bedoelt zeker dit of dit en dat jij dan wel zeker overheen. Nee, als ik denk van wat een stomme vraag, dat mijn eerste vraag dan zou moeten zijn, moet het precies of ik hoor het nu zo klopt dat. Het is een verlang om je recht te doen. En dat is natuurlijk voor jouw aardig, maar dat je beslastige mensen die echt tegen staan, heb je en kruimde niet zo behoefte, of om ze recht te doen. Maar daar zit wel de meeste ruimte natuurlijk, om echt te willen begrijpen hoe iemand tot het gedrag komt dat lijnrecht staat tegen of je eigen ideale daar daar zit wel. Ja. En dat is veel verbinding in. Als het overrekt dan het is natuurlijk ook in gebakken gelukkig in onstrafrecht. Dat is al die hakende ogen aan, maar ook daar zal een rechter proberen te begrijpen wat de geën in bewoogen die vorms daad om de strafmaat te eind te bepalen. En er zijn verzachten om standaardige de soms te zijn. Je kunt begrip hebben voor iemand zonder dat je er weer voor de daad of van jou. Meenings moet zijn. Ja, zelfs de meest verachtelijke of afstodelijke persoonen heb je soms de persoon verhaalde bij je denk van, oh gut. Wat een verhaal. Nou ja, dat heb ik wel ervaren. Als psycholoog dat soms komen de mensen bij je binnen en met lang niet iedereen heb je een klik. En dan, uiteindelijk als je iemand beter leert kennen en het verhaal dan begint dat het ook wel wat meer in elkaar te vallen en dan begint je iemand gewoon meer in zijn diep te te zien en alle lagen. En dan kan je iemand wat meer waarderen, omdat je weet waar iemand vandaan komt, omdat iemand heeft meegemaakt. En dan kan je het gedrag ook beter plaatsen. En kan je ook bedenken dat dit is niet per se die personen zo geworden door de omstandigheden? En dat had mij ook zo kunnen overkomen. Ja, precies. En zonder dat dat betekent dat je dus zegt alles is vergeven en vergeven. Ja, ik kan het goed of ja. Nee, dat is helemaal niet zo. En deze personen heeft ook andere beschadigd, hij heeft ook onrecht gedaan, dat moet ook er stelt worden, soms per straft worden, soms er compensiert of wat er nou. Maar inderdaad, je verhaalde lief hebben die grote uitwrukking. Hij heeft voor mij heel veel te maken, dat begint voor mij met heel veel met de hele houding. Ik probeer mensen die met tegen staan, die me aanvallen, wil ik recht doen. Hoe lastig het soms ook is. En ik zal niet zeggen dat ik met dat altijd lukt. Maar een van de redenen dat ik van Twitter ben afgegaan is bijvoorbeeld omdat ik een heksel ga me zelf door dat het een milieus, dat ik niet goed op ga. Nee, precies. Dat had niet de beste dingen in mijn boven. Nee, nee. En even weer terug gaan naar betekenis in het leven, een zinvol leven, een goed leven, een vergelijking met die korts te ondergegeluksmomenten. Het is meer gerecht zijn op onze. eigen wel zijn, wat maakt het leven over het Oogmeen zien voor? Ja, maar je probeert wat te objectieveeren, boos wij maar hogelijk. Ja, ja. Ja, laat het proberen. En ik hoop dat de luisteraars dat niet een sort auto-titere machtschreep vinden van de teeloog of zo, dat is wel gelukkig met het verantwoord. Ik geef het niet dus. Maar toch het moet we deur vervind ik met elkaar een soort collectieve wijsheid door te geven. Dan is het altijd iets te maken met de oude structuur van Jezus, zeg, Godt-iever bovenal dus een gericht zijn op iets wat hoger is een grote is in jezelf en je naast als je zelf verbonden blijven met andere. En dat is een soort structuur die constant terugkomt, denk ik, in alle wijsheid van het verleden, ook in religieën, zet ik teken. Dus aan het zeggen, dus je bent niet het middelbund? Ja. En er is iets wat groter is dan jij? Als jij het middelbund wordt van jou zingeven de universum zeg maar en dat is zo veel werk mensen. Nou, wat je een soort God en dat is, onts CV is dan niet opbrekend. Dat ik me zeg, dat hebben wij niet de kapis tijd ervoor. Nee. Er zijn maar mensen. En het leven is verbindend is, zeg. Ja, dus als je dan wat verder uitwerkt, ik vervolg het zelf al aangesproken door David Brooks, columnist van New Times. Die heeft een boek geschreven een aantal jaar geleden de Tweede Berg, de Second Mountain. Maar die beschrijft dat er allemaal in ons leven is die eerste berg beklimmen van, dat er een paar te vinden, karriere, opleiding, succes, de korte prikels. Ja. En dat kan ons ook behoorlijk in beslag nemen. Maar toen je best wat lang over om het allemaal te bereiken heeft al gemain? Ja, sommige komen er nooit helemaal, op blijven een hele leven boos, omdat ze niet gehaald hebben of zo maar laten ze even aangekomen, dat het lukt. Dan kun je zo rondje 40's, in een levensvase komendje, denk ik, nu alles bereikt dat ik wilde toen ik 18 was en wat nu. En dan komen de dieper vragen. Dat kan ook anders, dat je een burn uitkomt, werkloos wordt in een schijring terugkomt of wat er nou. De eerste berg zegt, 'Zerf broek'. En dan kom dan je de uitnodig om de Tweede Berg te beklimmen en de Tweede Berg gaat over waar het leven werkelijk over gaat. Vaak gaat het dus door een dal heen. Ja, precies. Ja. En het onderje is van de eerste berg af of merk je dat je nog niet gehaald hebt. Ja, je hebt een merk dat je kwetsbaar bent en dat we de wereld niet zou kunnen voor spelen of controleren zoals we hadden gedacht en dan een enkeer heb je die reflectie. Klaat. En dan ontijf vier dingen eigenlijk die dan te maken met dat betekent is volle, dat zin volle leven. De eerste is, nou ja, dat ga ik er nog maar pakken, het is dat het zet wat groter is dan jezelf waar je voor kunt leven. Dat is eigenlijk wat betekent is is. Ja, moet dat altijd een soort van abstracten. Ik geef mij het voorbeeld van mijn vrouw met die tuin. Ja. Dus concrète voor die greien. Ja, en niet de natuur, mijn tuin. Ja, precies. Ja. Maar in die tuin wil ik dat die vogels en die insecten het goed hebben. Ja. En dat is mijn kleine bijdrage. Zo in team kan het zijn. Voor andere is dat misschien genoeg die zeg ik wel grootcerer met sleepende dingen, maar niet de men. Iets wat groter zijn jezelf. Het tweede wat die noemt is een levenspater. Dat is gewoon een bron van geluk van zin geef van betekent is. Veel van mensen dat ik of niet per se een liefte spater te zijn, dat dan een hele goede vriend zijn. Maar je hebt iemand nodig, één of twee mensen misschien met wie het leven echt kunt te delen. Echt de diperen? De diperen. Ja, zoveel gebleven met een ouders of wat een hoelder loopt. En de derde wat hij nog is een levensphidocervier van een lichie. Dus iets wat je houdt om sens te maken van de wereld, van het leven, van de dingen. Dat betekent niet dat het missen soms een missfat in die mensen kunnen hebben over gelooven, of een levensphidocervier. Dat er niet iets wat makkelijke antwoorden geeft op alle vragen, maar je ook houdt om om te gaan met de dingen die je niet begrijpt. Of het door leven wat je niet begrijpt. Of het te kunnen laten liggen. Omdat je weet dat je geboren bent in een hogere arden. En vier wat in het is een buurt. Een concrete gemeenschap. Dus buur moet je of je niet per se geografie te zien van je buuren. Dat is het ook vaak wel. Maar kan ook zijn dat bijvoorbeeld dat we weer geswerkt wat je doet. Of die schol waar je werkt. Of een concrete gemeenschap van mensen waar je zegt, hier wil ik. Nou, ik ben mijn eigen beurt. Die vrede stichten zijn. Die vrede zorgt. Die verbinding zorgt. Die vreugde zorgt van anderen. Maar onderdeel zijn van een groter geheel en dan moet je het er te krijgen. Dat is voor willen betekenen. Jij wil iets geven aan die gemeenschap of die groep en je komt er niet waar ze iets halen. Dat. Ja, dat. En het misterie is natuurlijk dat je daar vaak veel de lontvangt ook. Maar goed, dat is nog een vrouwlepark. Maar die vier dingen zegt broek. En ik volgens mij maak dat heel erg zens. En dan is dat ook iets bijzijt die je bent overal tegenkond. Dat zou je misschien minder meer optiektief, hartstap auto-deteren, moraliseren te kunnen zeggen. Mensen, als je gelukkig van zijn, gelukkig in de breedste zin van het woord. Dus niet altijd dat je op elk moment gelukkig voelt, maar dat je werkt een gelukkig mens bent. Mensen van wie gezegd wordt gelukkig ben je. Als je zo leeft. Dat is een soort diepe vreugde. Zoekt dan daarna. Deze vier. Ga daarvoor. Ja, pijlers. Probeer. Probeer ze de reflecteren en ze kijken of je wat meer naar die pijlers kunt toebewegen. Ja. En dat je misschien ook een concrete begin met gewone stoeren. Wat meer en voor andere te zijn in plaats van constant te denken van ben ik wel gelukkig. Gaan we uit wat erin zit? Ja. Dat naavostaren. Ja. Ja, nou, daar zijn we heel goed in. Ja. Wat zou het opleveren als we wat meer die focus kunnen leggen op zingeving en misschien die vier onderdelen die je noemt, die leiden naar die tweede berg. Als we daar ons wat meer zouden naar zouden kunnen toebewegen. Ja, de vinkige varlijke omdat het heel snel instrumenteeel wordt. Ja, ik vind het niet als beloning of zo, maar meer als je geld verdienen misschien. Nee. Wat je gelukkiger democratie is. Niet van wat leef het op als beloning, maar hoe worden we er mooi beter van als samenleving of z'n wereld? Nou, welke belofte scheroter in. Ja. Als je vooran die berg staat, vooran die berg staat, nooit hij kent had als gelukkig. En dieper geluk dan je zo maakt hun grijpen. Dan met de eerste dopamine kijk binnenkomt. Dus dat is het hele diepe besef van geborenheid van beter dat je met betekent is volle dingen bezig bent. Ja, een richting. Een richting in leven, de mogelijkheid om te duiden om niet te veel overvallen te worden, om een zeker relatief veer in te kunnen hebben. Je zal te kunnen disjepeneeren. De eerste bevrediging om behoefte te kunnen uitsteren. Nou, al die dingen die vaak met een dieper reform en hoger van vakerluk verbonden worden, dan de omiddelijke kijk. Ik denk dat het ook social zou veel opleverd als mensen zou leven. Dat lijkt me. Evident. Wat niet zo? Maar we gaan denken. Om de zijn met elkaar meer diensbaar zijn, zichzelf beter kunnen disjepeneeren. Dat is eigenlijk weer iedereen goed en ook voor een samenleving heel goed. Daarvoor vond je dat het voor mij geen hoger wiskunde, denk je dat het voor een democratie. Wat je er gewoon een leuke mens van is dat wat je bedoelt voor anderen? Dat teels wel, denk ik. Ja, moet je al een beetje voorzichter mee zijn. Maar leuker dan je eerst was, denk ik. Ja. Ja, dus denk je de meeste over een opknaad. Ja, niet per definitie leuk, want dat is. Ja, je hebt mensen niet gewoon in de talenten bevrolijk. En dat zo'n enorme voorsprongel hebben bij een geboorte. De andere misschien zelf op beschadiging heeft of zelf ook een karakter probleem. Dat die wel het leuke wordt dan die eerst was, maar nog steeds. Niet zo leuk. Nee, dus iemand met een roeping en heel duidelijk ingebed in gemeente. Je weet waarvoor je leeft. Dat is lekker, maar heel goed van mensen om dat te weten. Ja. Wat ik zelf ook wel merk is, dus juist in een wereld, zoals Sheila Sittelsin zegt. Die schreef of die gevenskriezes, hè? Ja, die was meiwens het in de podcast had, dat het is. De wereld op de rift is, er is een soort zonzingevenskriezes, we liggen los. Ja. Dat ik met mij heel erg helpt om een telkens dan weer vast te houden aan die roeping die ik heb. En dat is wat je nu doeping? Ja, dat is wel binnen wat groter roeping om maar het voor mensen en die er wel beter te maken. Maar het proberen dat eigenlijk op mijn eigen kleine eilandje dan maart dat gaan doen. Maar om elke dag op te staan met de gedachten, ja, dat wat ik vandaag ga doen ga. Ik met soort kompassen wijzer weten ik niet of wat waar ik heen ga. Ja. En dat geeft me een soort gevoel van zekerheid, niet eens echt. Ja, ik weet niet zeker, gelukkig. Of reugde, maar gewoon een soort rust. Ja, dat is het misschien niet. Dat het niet te heen elke dag weer moet nadenken van wie ben ik waar ga ik heen. Maar dit is duidelijk en alle keuze die ik maak, zullen ongeveer in ieder gevoel te gaan. Ja, zo iets denk ik ja. Baller rust misschien, is dat wat het word in het verhaal. Kan ook vertoord worden, hè? Dus, want tijd tot tijd kun je je leven te ook meemaken dat je dacht dat je dat allemaal had. Ja. Je rust dat er dan iets gebeurt, wat het zo over hoop gehooit. Wat je neens dus ook kwetsbaar voelt en zo, want hopen op zoekbinden waar heb ik überhaupt nog afast, dat hoort ook bij het leven. En het is ook belangrijk om te bezeffen. Ik heb hier net al even op dat er veel meer manier er zijn om iets kapot te doen maken en iets verkeer te doen, dan met iets goed te doen en met je op te bouwen. Dus het kwaat, als ik al even zo dat grote wordt gebruikt, heeft in de wereld altijd soort voorsprong, heeft het makkelijker met de kwade bedoelingen. Dat is ook iets waar je soms angstig van kunt worden. Voor mij helpt het als gelovenge dat ik geloven dat de wereld het eigenlijk een goede hand is. Maar iedereen zal daar ook zo'n manier in moeten vinden om te gaan met dat besef dat er 10 manier er zijn met zijn kapot te maken te gaan wel in manier om iets goed te doen. Ook dat kan een geval helpen om een zeker bescheidenheid hebben over je capaciteit. En dan komt het eigenlijk steeds ook niet dat je uit dat functionalistische paradigma staat van iets eens alleen goed om te doen als het ook echt gaat werken. Aia. als het de boel oplost waarom zou je het anders doen. En betekenis heeft te maken wat iets anders, dat het niet te bezemen nut of met efficiëntzien te maken met dat het betekenis in zichzelf heeft. Ja. Ja, een beetje vergelijkbaar met de helle misschien met schoonheid of met muziek of wat. Wat is het nut om hier naar te luisteren? Ja, vraag. Het is in zichzelf betekenis voor wat je doet bijvoorbeeld in dit geval. En daar hoeft niet per se een resultaat aan vast te zitten. Wat ook? Klopt. En dat zou dan broek zeggen. Daar ver hebt je wel een soort levensvidosservie of religieën, of vertuiging of. hoeft maar nodig om ook die zin die betekenis te zien. Je hebt een soort. Ja, je kunt wel steeds roepen te geven zelf, maar is het echt zo? Hij zit echt zin. Om bezig te zijn met die tuin als je weet dat toch allemaal naar de knop gaat. Dus. Het vergt wel. Dat functieelistisch, paradig maar drinkt zich steeds weer op. Help het echt. Niet de goede vraag. Niet de goede vraag. Nee. Dus dat is wel iets. Die gedachten zou je moeten verdragen eigenlijk. Dat dat steeds weer opteringt van. Is het zin voor? Is het nuttig wat ik doe? Het. Ik denk dat het bij het leven hoort. Ik. Kijk. Ik vind het leuk dat je me uitgenoten hebt om over zin te gegenen te spreken, maar ik ben natuurlijk geen. en van een goede of zou die hier aan recept heeft. Ik ben ook maar een mens die daarmee worst tot. En ik wil niet eluuse werken dat we. dat veel mensen. ooit het punt bereiken waarop ze niet meer. om aangedaan door het leven zweven en nooit meer aangevochten worden door dit soort. vragen of diepe twee van zijn angsten. We hebben altijd altijd allemaal weer troos nodig en weer geborengeheid nodig. En een plek waar we even op aardem kunnen komen. Of. Nou, die lijn weer terug kunnen vinden. Ja. En als er nou toegen, iemand aan het luister is op dit moment, die denkt. ik zou toegen wat meer betrokken leven willen lijken. Ja. Of om. Ja. een goed of beter mensen willen zijn. Waar zijn jullie dan kunnen beginnen? Want toch nog iets concreet te maken. Dank je toch een beetje van je persoonlijke situatie, of. maar zeker dat ze er gaan van mensen in een minne mijn situatie. Dan zou ik zeggen. ga iets doen van mensen die minder hebben in je ei. Dat kan vooral wel eens werken zijn bijvoorbeeld. Ga je inzetten voor hen. Niet vanuit de gedachte, ik ga hun situatie op lossen. Ik ga je kon je binnen als de grote profeet of mesias. die jullie als even zou helpen met echt voor elkaar te krijgen. Maar die verbondenheid zoeken met mensen die. minder hebben of misschien er heel andere achtergrond hebben. Kan ik etenisch zijn of wat er nog. Maar. het is uit je kompuit zo'n komen en. plek bereiken waar je mis wat nederiger wordt. Wat minder overtuigd van je eigen kunnen. En tegelijk merk dat daar in juist heel veel. dat je daar in heel veel kunnen ontvangen. Dat is. en heel goede plek om te beginnen. Een goede vriend vroeg mij, die werkt heel van met. en met achterzans bij ik ook een Amsterdam. En hij hield ooit een toerspraakje bij ons in de kerk. weet ik nog of er arm hoeden. En één van zijn eerste vragen was. wie van jullie heeft arm en vrienden. Ik stil. Om te zijn aanklijke stilten. Ja, want daar waren heel veel idealistische mensen. Heel veel mensen die zich enorm inspanden ook voor arm mensen. Dat werkt heel zeker. Dat was geen onverschillig groepje. Nee. Maar heel weinig had er gewoon vrienden. die echt arm waren. En het punt is. Als je vrienden hebt, wil om dit voorbeeld maar vast te houden, met die je gewoon bent, en vanwege leer, dan van je geniet, en van elkaar, dan ontstaat er een ander dynamiek dan van, "Ik ga jou helpen." Natuurlijk kun je me kouwers helpen, dat is punt niet. In het coronatijd er bij een gebeld door vrienden. die zei, "We kunnen nu niet meer betalen." Die zei, "Nah, dus, dan help je." Maar zij hebben ons zo vaak geholpen. Zo vaak inzicht gegeven. Ons geholpen, om het zelf beter te begrijpen. en ook te zien van het is misschien wat minder. makkelijk dan wij denken, naar onze comfortablen positie. Nou, hun wijsheid, hun humor, alles er dingen die bij vinschap horen, ja, ik moet zeggen, dat trekt het een heel andere kader. En dat maakt je wat neiderig er dus. Ja. Het gelijk ook wat blijer gewoon met anderen. En opener. Ja, als je komt dat in die hopelen in die modus zit. en ach, wat deed toch cideren, die moet je helpen. Ja, maar dan wil je er zelf ook hier wat uithalen, terwijl als je gewoon ingaat met het doel om te verbinden. Ja, en je maakt de andere gijner. Ja. En je maakt de andere minder mens. Ja. Ja, onschuid je ook afverheld wat je kunt leren. of kunt er varen van de andere als die een soort object wordt. Ja. We gaan hier over twee weken nog uitgehoord over doorpraten. over de waarde van geven. En dan gaan we de open over vrijwinige swerg. Mhm. En we gaan afruonden. En ik was nog benieuwd wat jij de luisteraar zou willen meegeven. die misschien regelmatig denkt. en hebben we wat eerder over hebben gehad. Ik heb in principe alles voor elkaar. Ik heb die eerste berg bekloemen. Ja. Maar toch is dit het nou? Ja. Ik zou bijna zeggen. Park de Bibles, een lesus. Matthias Vijf, die is te versen over jezus. wat je zegt gelukkig ben je als. gelukkig ben je als. en nergens zegt die gelukkig ben je als je alles voor elkaar hebt. En gelukkig ben je als je een porst voor de deur opstaan. En zegt die als gelukkig ben je als je. warm hartig bent als je je bekommert om gerichtighet. En als je daarvoor ook vervolging te verdureken. dat je uitgelachen wordt gesmaat wordt. de warm hartigens zullen de aarde erven. Dat is het tekst. Dus ja, laat je daara's door onrustig maken. verlangend maken want dat is een schoonen tekst. Zit heel veel verlangen in, een bovenzijen. En tekst wat dat met je doet. Ja. Ja, dan gaan we met deze. opdragd afslijten. Ja. Hartelijk, donk, save.