Wiejskie protesty w XX wieku. Od II RP po Samoobronę.

[MUZYKA] Wszyscy jesteśmy ze wsi. Podkast o historii i kulturze wsi. Po przednich podkastach rozmawiamy o tym, jak łopi się buntowali. Dzisiaj postaramy się od piedzinę pytanie dlaczego. To jest audycja "Wszyscy jesteśmy ze wsi" i ja nazywam się Michał Rausze. Przez lata głównym punktem odniesienia dla buntów ichłopskiego oporu była panie szczęzna. Męcie kiedy panie szczęzna została zniesiona, czyli do kanału się uwaszczenia. Oczywiście w różnym okresie, w różnych częściach i ziem polskich, ten punkt odniesienia zniknął, ale nie zniknęły problemy, które powodowały, że chłopi podejmowali opór, czy wręcz w szczynali bąty. Po odzyskanie niepodległości w 1918 roku możemy mówić o kilku takich ważnych problemach. To znaczy pierwszy jest taki, że chłopi powoli zaczęli stawać się poważną siłą polityczną, z którą należało się liczyć. Tym bardziej, że państwo przynajmniej swoich założeniach miało takie podejście, że wszyscy teorytycznie mieli być równim w bezprawach. Chłopi więc domagali się tej równości, domagali się równość ekonomicznej, społecznej. Oczywiście wszystko to ciało się w kontekście bardzo tragicznej sytuacji na wsi. Po drugie możemy też mówić o takiej sytuacji, w której mamy do czynienia z z. Rodzajem chłopski sam organizacji, organizowaniem własnego szkolnictwa, organizowaniem samopomocy, organizowaniem współdzielczości, która przejawia się bardzo wielu wymiarach. Od próby upowszechnienia nasią czy zwierząt chodowlanych, które były bardziej wydajne, aż po organizację polityczne czasem wręcz ozycyjne. O podstawach chłopski buntu, opowiedzą na dzisiaj profesor Janusz mierzy was w Instytutu Historii Uniwersytetu J. Prof. Piotr Cichoracki z Instytutu Historii Uniwersytetu Wrocławskiego. Na się goście razem z profesorą Janą Dufarcu, Uniwersytetu Wrocławskiego, wydali niedawno wspaniałą książkę oblicza buntu społecznego w drugie żyć po spolitej doby wielkiego kryzysu. Jakie był kontekst chłopskiego buntu? Pytamy profesora Janusz Amierzy. W 1918 roku, kiedy Polska odzyskała niepodległość, nie były już pan szczęzne, a w ogólnych założeniach państwa wszyscy mieli być równi. Dlaczego chłopi się obontowali przeciwczemu się buntować? Po pierwsze nie do końca jest tak, że 1918 roku Polska odzyskała niepodległość, bo to oczywiście jest perspektywa Warszawy krakowa czy lublina. Natomiast na sperspektywy wielkopolski pomorskiego czy śląska wołynia ten problem wyglądał trochę inaczej. Po wtóre nie jest też prawdą, że w 1918 roku pan szczęzny nie było. Mamy bowiem tutaj pewnego rodzaju wyjątek. Na spiszu, którego skrawki finalnie znalazły się w granicach, też w spolitej, pewne formy w pan szczęzny utrzymywały się, zostało ostatecznie zniesione dopiero w 1931 roku. Potrzecie też nie jest tak, że kwestia równości była taka oczywista, bo pytanie w jakim wymiarze jej czego ta równość miała dotyczyć. To była kwestia sporu politycznego, między lewicą a prawicą, jak również w łonie środowisk sprawujących władzę. Od listopada osiemnastego do stycznia XIX roku, czyli po prostu środowisk lewicy irrewolucyjnej. Na przykład co do kwestii przyznania kobietom, traf wyborczy. Praktyce bunt chłopski miał swoją dłuższą tradycję. W XIX wieku chłopi protestowali przeciwko panie szczęście, wysokim czynszą ograniczeniom w dostępie do serwitutów. Tego typu wystąpienia miały miejsce na terenie królestwa polskiego, ale także galicji. Naprzełomie XIX i XX wieku do tego zaczęły dochodzić jeszcze protesty robotników rolnych. Głównie natle ekonomicznym z wiosku z wyzyskiem tej grupy zawodowej. Powy błuchu pierwszej wojny światowej to napięcie na wsi będzie coraz bardziej narastało wraz z przedłużaniem się walk i pogarszaniem sytuacji ekonomicznej. Dodatkowo zwłaszcza 18-19 roku tu się będzie pojawiał kontekst w żenia rewolucyjnego w Rosji i w Niemczech, odniesieniu do wschodu. Do Polski będą wracali jeńcy wywierzieni z galicy zakładnicy, tak zwani bierzeńcy czy po prostu choćcy, którzy na własne oczy widzieli czym jest rewolucja. Jak wygląda o dolna parcelacja czy grabież dworów? W jaki sposób własnoręcznie niejako można zmieniać rrukturę własności? I będą w to, w jaki sposób przenoszone na ziemi polskie, zwłaszcza w tych pierwszych miesiącach, gdy państwo będzie słabe. Nie brak będzie instytucji, które będą stały na straszny, porządku publicznego, społeczno ekonomicznego. Przykładami tego typu działa może być oczywiście szerzej znana republika Tarnobrzeska, czyli rozruchy w okresie listopat grudziń 1918 roku. One się przejawiały między innymi usuwaniem wojtyw, przedstawicieli administracji, lokalnej przez zradykalizowane masy łopskie, przeprowadzanie przy musowej parcelacji, organizowaniu oddziałów milicji chłopskiej. Podobne wypadki miały zresztą tym samym czasie miejsce na terenie powiatu za mojskiego czy linczowskiego. Tam jednak problem był przede wszystkim z robotnikami rolnej, oni odmawiali pracy w polu karmienia inwentarza, no zwrócić należy oczywiście uwagę na to, że te wszystkie rozruchy były tłumione przy użyciu wojska. Wystąpienia tych pierwszych lat Polski niepodległej można z punktu widzenia przyczyn podzielić na kilka kategorii. Pierwsza sprawa to jest kwestia osadzenia w ciężkim położeniu ekonomicznym chłopów po wojnie światowej. Było ono generalnie pogarszane jeszcze przedłużającymi się walkami ogranicza. W tym kontekście chłopi protestowali przeciwko rekwizycją żywności czy poborowi do wojska, ale istotniejsze jak się wydaje będą miały jeszcze pozostałości, szczasów feudalnych, pańście znianych. To znaczy pozostałości z okresu zaborów, nie uregulowane, zresztą także w okresie jeszcze późniejszym kwestii odropków czy wspólnot gruntowych, zagadnienie serwitutów. Ten problem walki oprawo do korzystania złąk. Wyrą plasów, zajmowanie 2 ziemi dworskiej to są generalnie te najistotniejsze w tym okresie przyczyny i formy wystąpienie chłopskich. Oczywiście niektóre z tych zagadnienie mają charakter ponadczasowy. Pamiętać należy, że to pojęcie własności prywatnej na wsi w okresie 20-lecia międzywojennego, ale nie tylko. Myślę, że później też ono jakiś sposób trochę odbiega od naszego miastowego rozumienia tego pojęcia, no chociażby kwestia podejścia do własności leśnej, co w lesie to wspólne. To jest postawa, która będzie charakterystyczna dla chłopów, no nie tylko na przełomie lat 19-2021, ale także w latach 30-tych możemy te elementy odnaleźć. Drugi moment, jeśli chodzi o przyczyny, to jest kwestia względów o charakterze politycznym, czyli po prostu jakieś tam działania, które były podejmowane, na miały na celu sumieńcie miejscowego wójta czy czy otysa. Oczywiście pamiętać należy, że część z tych wystąpiec, z którymi mamy do czynienia na początku lat 20-tych, to są działania, które były gdzieś osadzone w inspiracjach rewolucyjnych czy komunistycznych, natomiast warto tego elementu w jaki sposób nie przeceniać, dlatego, że jak się wydaje zdecydowana większość mimo wszystko jednak miała charakter samorzutny. Wczecie 3 kategoria, trajki w środowiskach wiejskich, z którymi mieliśmy do czynienia w latach 20-tych, to bardzo często wystąpienia robotników rolnych. Karżących się na niskie zarobki, tutaj takim przykładem chociażby może być trajkny robotników rolnych na pomożu w 1925 roku, ale to jest generalna pochodna sytuacja ekonomicznej państwa. Rosnąca inflacja spowodowała spadek siły na bywczej pieniądza, wzrost cen, za który nie nadążały płacę. W efekcie hyperinflacja uderzała przede wszystkim pracowników najemnych, do strajków w środowiskach wiejskich, zachodziło zatem tych samej względów, co w przypadku środowisk miejski. Dodatkowo, dodałbym tutaj jeszcze jeden element, to znaczy w przypadku pomoża czy wielkopolski. Tutaj jeszcze nam dochodziła kwestia istotnego pogorszenia sytuacji ekonomicznej, miejscowego społeczeństwa. No, co było związane, jak gdyby z konsekwencjami wielkiej wojny, wielkopolska pomoże to są obszary, które tały na wyższym poziomie rozwoju gospodarczego niż obszarką gresówki. Było obszarami bardziej za możnymi, ale także niezmieszczonymi przez wydarzenia wojenne i w związku z tym, jak gdyby integracja tego obszaru zresztą drugiej życzpospolitej dla społeczności wielkopolskiej pomorski oznaczała tak na dobrą sprawę trochę równanie w dół. Jak takie chłopskie bunty wyglądały? Mówi profesor Piotci Choracki. Jeśli zastanowicie nad klasyfikacją tego, co określam miałem błądu społecznego niepokoju społecznych pierwszy było blat 30, to jest to w odniesieniu dowsi sprawa skomplikowana. O tyle, że jeśli wyłączyć kategorie zajść na tle bezrobocja, mieszkańcy wsi uczestniczyli w sposób mniej lub bardziej istotny we wszystkich pozostałych typach ekscesów. Czy mam do czynienia z ekscesami, natury polityczne i czy mamy do czynienia z kilkoma wystąpieniami o charakterze zbrojnym? No tutaj wieś odgrywała sporo role. Jak chciałbym się jednak zatrzymać tylko na tych niepokojach, które były związane wyłącznie z życiem wsi, czyli mówić o kategoriach, jakich nie doszukamy się uczestników pochodzących z szerokości. rozumianego niewiejskiego środowiska. Jeśli chodzi o wieś to monopolizowała ona nie pokoje o charakterze antypodatkowym czy antymodernizacyjnym opór stawianym instytucją państwa w związku ze ściąganiem należności, bądź stawianiem wymagań. Czym się tutaj możemy mówić o wsferze fiskalnej finansowej, ale też pamiętajmy o zjawisko szorwarków, czyli swojego rodzaju służbnościach nakładanych na ludność wiejsk. Tak sformułowana, taka kreślona, katygoria czy kategorie były skoncentrowane na części obszarów drugiej rzeczpospolity. Trakcie badań tego zagadnienia wraz z kolegami, ja mną do fratyjenuszem Mieżbą, wysyleksynowaliśmy około 200 przypadków, które wypełniały właśnie takie założenia i co zwracał uwagę około 80% tych incidentów, miało miejsce na obszarze zaboru rosyjskiego, ale zwłaszcza na wschód od umownej linii Bogu, czyli województwo wileńskie, nowogróckie, polskie wołyńskie, a z obszarów zdominowanych przez ludność polską, ze zastasniczą przewagodności Polski, to województwo, to województwo lubelskie. Jeśli chodzi o charakter, czy moment wybuchu tych niepokolów, najczęściej, te wystąpienia miały charakter żywiołowy, oddolny i jakkolwiek możemy się domyślać, że do mieszkańców wsi, docierała, czy propaganda opozycji legalnej, czy propaganda komunistyczna wywrotowa, to te wystąpienia nie są w swojej przytłaczającej większej, przytłaczającej większości jakkolwiek zorganizowane. Ich liczbność po stronie tych, którzy ponośli rękę na urzędników państwowych, wahała się od kilkudziesięciu do kilkuset osób, ale też cechach charakterystyczne w stosunku do zdecydowanych większości tych wypadków, miały one punktowy charakter. Nie rozlewały się na większą ilość miejscowości wsi, za wyjątkiem tzw. powstania leskiego. Z gazety ilustrowa na republika, 21 lipca 1932 roku. Wczoraj rozpoczął się przed sądem do raźnym proces o zajścia w łoboźwi w powiecie leskim. A kto w karżenia zarzuca pod sądnem, że w dniu 30 czerwca w łoboźwi użyli mimo upomnienia zwierzchności gwałtownych środków. Dokonali napadu na patrol policjny, rozbroili policjantów, splondrowali plebanie i dwór, oraz pozbawili wolności osobistej policjantów, jak również proboszcza rzymsko katolickiego czabierę, oraz strzelali ostrem na bojami do policji. Oskarzony zeznajesz, że krytycznego dnia wraz z innymi znalazł się pod krzyżem w kopanym na pamiątkę zniesienia pańszczyzny. Tam doszła do niego wiadomość, że obok plebani zbiera się tłum. Udał się wraz z innymi na plebanie i tam znalazł się w posiadaniu karabinu. Doszło tam do wystąpień, które zaangażowały kilka tysięcy najmniej, czy tysięcy mieszkańców południały część powiatruleskiego. Na tyle przekonania tej ludności, że oto rząd przygotowuje się do przywrócenia pańszczyzny, a więc tego ciężaru, który został zniesiony na tym obszarze przed przeszło 70-70 lat. Tu ostanowiła taka inicjatywa o charakterze szarwarku, jakby wymuszenia, czy narzucenia ludności, powinności, przybudowie dróg. Rzecz wywołała reakcje o dużej skali, ale powtórzę. To jest wyjątkowy obszar, wyjątkowa sytuacja. Jeżeli mielibyśmy ogólniać, to powtórzę są to wystąpienia spontaniczne, oddolne, o zaangażowaniu do kilkuset osób, które wygasają również relatywnie szyb i skrąg, która powodowała takie wystąpienie, było najczęściej pojawienie się funkcjonariusza państwowego, czy poborcy podatkowego, czy godeety, czy mierniczego. To wywoływało reakcje. W postaci oporu pojedynczej osoby, pojedynczej rodziny, dotkniętej, zwłaszcza działalnością sekwestratorów, której spieszyła na pomoc część, a nie, nie walcała, społeczności danej miejscowości. To doprowadzało do starcia fizycznego, pomiędzy funkcjoneruszami państwowymi, w skład których często wchodzili policjanci. Oczywiście tu ostanowiła organizja tych urzędników, ich bez względność, nie wzięcie pod uwagę fatalnego stanu, ma materialnego w jaki często ci ludzie się w stan materiałnego, w jakim często ci ludzie się znajdowali. Mieliśmy do czynienia z różnym stopniem, agresji fizycznej, skierowanyj przeciwko urzędnikom i mogło udać się odeprzeć takie na iście, ale to był sukces krótko terminowy i taki urzędnik wracał z większą o eskortą policjną i czynności zasadniczo były efektywnie przeprowadzane. Jeśli chodzi o podziały społeczności wiesich natletych wypadków, zwraca to oczywiście uwagę rola kobiet wśród tych 200 incidentów, w co najmniej kilkunastu można mówić o ich roli istotnej, jeśli nie wiadomo, przedmioty, szczególnie sekwestracji, nie jako karania za zależności podatkowe, była ktoś określa, żeńska część gospodarstwa wijskiego, skrzynie, kufry, odziesz, to oczywiście powodowało, że niepokój agresja opór ze strony kobiet był naturalny. Mimo jak zauważalnej skali tego typu wystąpień trudno tutaj mówić o działaniach strikty anarchicznych, niliczących się z konsekwencjami ze strony uczestników, czy czy absolutnie nie można zacząć w kryzniku brak świadomości i obowiązków, czy powinność w wypadku, czy najmniej części zajść natle antypodatkowym dochodziło do porozumienia, po pierwszej fali oporu, to porozumienia między urzędnikami a występującymi chłopami. Zjawisko buntu strikty wiejskiego, oporu strikty wiejskiego w pierwszej powielat 30 odgrywało istotną rolę, jeśli idzie o całość, krajobrazu związanego z podobnymi niepokojami, ale zawijątkiem leska lub ty wystąpień, które miały bardzo silny aspekt polityczny, nigdy nie rozlały się one na większy obszar i były tłumione relatywnie bez prawie. Więc zjawisko było dostrzegane, było przez administrację komentowane, szukano drugu wyjścia, ale nie można powiedzieć, aby tego typu nie pokoje zachwiały globalnie oglądanym pożątkiem wewnętrznym, czy bezpieczeństwem wewnętrznym w okresie drugiej Rzeczpospolite. Jakie konsekwencje, wypadki buntu społecznego miały dla funkcjonowania społeczności wiejskich w pierwszej połowie lat 30. Chciałem może z należy postawić pytanie o to, czy w ogóle można mówić jakiekolwiek skuteczności tego, tego oporu, czy tak demonstrowanego oporu wobec działań państwa. Rzeczywiście scenariuszze na wypadków na krótką metę były rozmaite. Niektóre z tych incidentów mimo zastosowania przemocy fizycznej, mimo fizycznego zwarcia z przedstawicielami aparatu państwowego. Mogły przebiegać łagodnie, czy względnie łagodniej po krótkim zwarciu dochodziło do zaprzestania wzajemnej przemocy, jakieś negocjacje na miejscu były podejmowane przez czy przez widerów tego krótko tvowego oporu z jednej z drugiej przez przez wrzedników. Takie sytuacje miały miejsce. Mamy też przypadki inne, kiedy incidenty przybierały w formę brutalną wypadek we wsi leplówka na polesiu w roku 33. Czy również, czy jestem trzecim, incident na tle kradzieży leśnej, przyniosłofiary śmiertelne, przy reakcji, przy reakcji polityjnej. Ale tu zaznaczy moc na tle innych kategor przypadków buntu społecznego. Te niepokoje wiejskie kończyły się względnie małą ilością ofiarą. Takie inaczej to perspektywy krótko terminowej opór zawsze kończył się porażu, nie osiągano na miejscu zamierzonych celów. Nawet jeżeli udawało się wyrzucić sekwestratora ze wsi, to wtedy wracał z jednym czy z wą policjantami. Jeżeli ponownie taki zespół udało się z. ze wsi usunąć przemocą, no to wtedy urzędnik wracał w towarzyswie kilkunastu, czy może w kilkudziesięciu policjantów, no i to przesądzało sprawę na rzecz aparatu państwowego. W krótkiej perspektywie chyba żadna taka sytuacja nie zakończyła się sukcesem wiejskich, wiejskich społeczności. Pamiętajmy, że gdyby wziąć pod uwagę perspektywa administracji, no ona zajebna z najważniejszych swoich celów uznawała utrzymanie porządku bezpieczeństwa wewnętrznego, to on zdecydowała niekiedy przyzwolenie na brutalność jeśli opróbł silniejszy. Nawet jeżeli wymagało to zaangażowania większych siły środków, ten porządek zawsze bywał w końcu przywracan. W czym innym sytuacja na miejscu i spacyfikowanie w samej społeczności, no a czym innym refleksja na poziomie niższego, średniego szczebla administracji państwowych. Tutaj mimo tego, że te incydenty często były efektem błędów popomnianych przez tą administrację zwłaszczańszego szczebla. Brak, urozeznania w sytuacji, czy to jeśli przychodził moment refleksji, to bardzo często diagnozy zajsniały sytuacji, pozostawmy recept, ale właśnie diagnozy, okazywały się realne, realistyczne czysta rostowy, czy wojewodowie zdawali sobie doskonale sprawę z tego, że sytuacja wsi w okresie kryzysu jest bardzo ciężka, że w wielu miejscach mamy do czynienia z nędzą i to nędza stała za wieloma objawami oporu wobec działań władzy. Zdawano sobie również sprawę z tego na poziomie czysta rost, czy województw, że tak naprawdę można byłoby wiele z tych niepokojów wyjmnować, i gdyby nie bezglenocie i orogancja samych urzędników, którzy przeprowadzali konkretne czynności, mamy do czynienia z refleksją ubraną w postać wielostronnych raportów, analizujących przyczyny konkretnych, konkretnych niepokojów, które docierało oczywiście do władzy wyszył, do władzy centralny. Na tym poziomie długo falowym do pewnych zmian dochodziło. Na początku, czyli z tego 5 roku nastąpiły w końcu zmiany, które uczniły lżejszym, to zawsze konflikt, to genny zjawisko, jakim jest odbiór z eległości podatkowych. Generalnie zmierzano do uproszczenia tego systemu, do likwidowania punktu zapalnych, jak na przykład takiego jednostkowego ściągania niewielkich zależności, biorących się tylko wyłącznie z opłat manipulacyjnych. I z punktu widzenia w SITO chyba było najważniejsze, co zresztą przynajmniej interesujące komunizci, zainteresowani, niepokojami na wsi w latach 34-35 przyznawali. Skończyły się imcydenty na tle podatkowym. Nie jesteśmy w stanie zdopingować pośrednio, czy bezpośrednio mieszkańców w SITO tego, aby stawiali opór sekwestratorom, czy towarzyszącym im policjantów. Działano na zasadzie kija i marychewki. Z jednej strony mamy do czynienia z zmianami w prawie, ale z drugiej strony uderzano w graczy w podnocy sceny polityczni. I pierwsza połowalaczy dziesnych to czas, kiedy władze sięgają po raga dylkalnej środki w poseci rozwiązywaniu struktur organizacji politycznych, na które składa się odpowiedzialność za rozgrzewanie na strojów radykalnych navsi. W latach 32-33 to także bardzo skuteczne uderzenie w organizację komunistyczne, które próbowały zyskać znaczenie navsi i rzeczywiście zyskiwały je na obszarach wschodni. Choć po II wojnie światowej komunistie przeprowadzili oczekiwaną przez chłopów reformerolną. Problemy dla wsi nie zniknęły. Razom z prowadzoną polityką kolektywizacji w krajach tzw. blokusowieckiego, także w Polsce próbowano wprowadzić ten typ u prawy gospodarczej, spotkałą się także zdecydowanym połopskim oporem. Opór wobec kolektywizacji nie był oczywiście jedyną formą oporu jaką. Wieś stosowała w okresie PRL-u. Można jednak raczej mówić o takim zjawiskug, że mieliśmy tutaj do czynienia w okresie PRL-u raczej z takimi buntami do raźnymi, kiedy wieś mobilizowała się przeciwko jakim uśkonkretnemu zdarzeń. Zasadniczy opór przeciwko kolektywizacji to jest jedyna taka forma, w której możemy mówić o takim rozlewaniu się w wielu miejscach ludowego oporu. Zorganizowanym oporem chłopskim w sytuacji, kiedy sam organizacja poza państwowymi ramami jest niemożliwa. PRL możemy mówić pod koniec dla 70. Kiedy to powstawał komitet obrony robotników wolny z jąsk zawodowe i pod wpływem tych wydarzeń powstawa także rolnicza solidarność. Pozelegali zawaniu wolnych związków zawodowych, 1980 roku powstał komitet daużycielski w związku zawodowego rolników, które w statucie przyznawał prawa członkowskie rolnikom indywidualną, chłoporobodnikom i pracownikom rolnym. Powstał także związku z solidarność chłopska oraz samorzony związanyk producentów rolny. Choć związki zawodowe robotnicze uzyskały akceptacje władzy, to próba zarejestrowania związku zawodowego rolników spotkała się z odmowa. Prawdopodobnie władza mogła się obawiać powtórzenia w sytuacji, kiedy teraz po drugie wojnie światowej, kiedy to chłopi stanowili jedną z najpoważniejszych sił opozycyjnych wobec niej i w związku z tym odmówiono rejestracji w związku zawodowego rolników. Tyczniu 1981 roku z rolnicy zaczęli strajk w ustrzykach dolnych w Rzeżowie. Miałem bardzo szybko rozprzestrzenił się na wiele lokalnych protestów, które wybuchały w wielu miejscach nie kraju, jednym z takich literów strajkujących rolników w tamtym czasie był Jan Kuai. Ostatecznie w lutym tego samego roku podpisano porozumienie z rządem, które gwarantowało niedaruszalność i wolność obrotu u chłopską ziemią. Wszystko to jednak skończyło się razem z prowadzeniem stanu wojennego i delegalizacją tego typu organizacji. Po 1989 roku, z zasadniczym punktem wobec którego połowie podjmowali opór, było wprowadzenie w Polsce zasad z krajnego neoliberalizmu i z krajnego urynkowienia także de facto rolnictwa. Neoliberalizm w tej wersji, w której w Polsce został wprowadzony, de facto doprowadził do zniszczenia wolnej konkurencji na rzecz monopoli. W związku z tym obserowany był proces wyparcia, zosemwały średnich samostarczalnych gospodars. To jeszcze ważne to, że po 1989 roku coraz mocniej pojawia się taka ideologia wiesniaka, czyli wiesniak był symbolem zacofania, symbolem przywiązania do starygo ustroju, symbolem niezaradności, jeżeli chodzi o konkretne problemy, to głównym z nich był zadłużenie. Chłopi najczęściej przyzwyczajeni byli dobrania pożyczeranych na zasie czy na modernizację własnych gospodarstw. Pożyczych takich udzielało państwu w okresie PRL. O reformach Leszka Barcerowicza i uwolnienił rynku oprocentowanie takich pożyczek poszybowało i rolnicy bardzo często dnia na dzień nie byli w stanie takich pożyczek spłacać. Bez tych pożyczek nie byli się jednakże w stanie rozwijać swoich gospodarstw i skazanie byli na przekstałcenie ich z produkujących na lina, na produkujące wyłącznie na utrzymanie. Gigantyczne wzrosty o procentowania powodowało, że blokowało się możliwości rozwoju rolnictwa. Po protestach pierwszych po 1989 roku powołana komisję, która mia zaproponować jakieś rozwiązanie dla nadmiernie obciążonego spodarz dronnych. Banki zaczęły dować kredyty na spłatę starych kredytów, problem polega wyjednał, na tym, że dła wiące oprocentowanie pozostało. Zaczyło to nakręcać spiralę za dłużenia. Pobec tak postawionej sprawy chłopi podjęli opór, który głównym liderem wyrósnany wszystkim Andrzej Lepper, protesty obieły właściwie wiele miejsc całą kraju ze słynnym wysypywaniem przenicy, tudziesz wylewaniem gnojówki. Ostatecznie udało się prowadzić pewne rodzaju złagodzenie, skrenie neoliberalnych reform, co oczywiście nie spodobało, że wieś się uspokojła. Bardzo wiele zjawisk po prostu stały się częścią pewnej codzienności i strategii przetrwania. W stosunku dowsi zwłaszcza w tak szerokim okresie historycznym, jakim jest powiedzmy gdzieś 19 wiek do współczesności, o którym mówiliśmy w dzisiejsze audycji. Bardzo trudno jest wyróżnić jedną przyczynę dla której chłopi mieliby się buntować. Chłopi to cały szereg różnego rodzaju zjawisk, które wpływą na to, że na wsi dochodziło do zaburzeń od wykluczenia ekonomicznego, które właściwie przewija się przez cały czas aż do ostatnich buntów chłopskich po wykluczenie polityczne oraz co równie ważne, postrzeganie wsi jako sym symbolu czegoś gorszego, czegoś czego należy się w stydzi czegoś co jest w statu się postrzegany jako niszczes, szczególnie mieszkańców tych zwanych wieśniaków w swoim czasie, więc wobec takich zjawisk podejmowanych jest opór. To było audycja, wszyscy jesteśmy ze wsi, dziękuję. [muzyka] Wysłuchali państwo pod kastu, wszyscy jesteśmy ze wsi, stowe rzeszenia folkowisko, redagują katarzy nachodą i Michał Rausze. Texty źródłowe czyta Anna Szawiel. produkcja Maciej Piotrowski. Patroni medialni, presję, pismo folkowe, nowoobywatel, magazyn kontakt i lomąt diplomatik. Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu Patrioty z Miutra.