1. We hebben maar één portemonnee

We hebben grote ambities. De Nederlandse overheid geeft elk jaar veel honderdemiljarde euro's uit. En nog geld wordt uitgegeven aan heel veel verschillende zaken. We gaan veel meer betalbare gebouwen. Investeren van 3,5% in onze defensie. De fonds van 20 miljard voor de overgang naar de toekomstbestendige landbouw. Het versterk van de regulale economie. Investeren in een groeiende economie. Groote planen, maar waar halen we het geld vandaag? Dat is de vraag waar de financialspecialisten van het rijk zich dagelijks mee bezig houden. Zij zorgen ervoor dat die honderdemiljarde euro's die op de rijkst begroting staan. Effisient, toeltreffend, toematig en volgens de regels worden uitgegeven. Hoe ze dat doen en welke keuzes ze maken, dat vertellen ze in deze podcast. Vandaag ben ik op het ministerie van de volksazondheid wel zijn en sport. En mijn gast is Hans Leenders, director, financier, economische zaken. Wat is dat, director, financier, economische zaken? Allereerst de hele leuke baan, maar wat je vraagt, was er vooral wat doe je nou eigenlijk? Dat is ja, precies. Ik ben hoofd van de club die de minister, de bewindslieden en de hoofdstaanvelijke top adviseren over alle andere financiële vragen. Rond om de dingen waar mij mee bezig zijn op volksazondheid wel zijn in een sport. En normaal vraag ik dan mijn gasten met welke duurchees ben jij bezig? Duis van te neen. Ik wou een zeggen dat het niet uit te kunnen hebben. Ja, ik kan het echt van alles zijn. Je ziet verschrik aan mijn spool, dat ook heel eerst leuk. Ja, ik ben er zelfs niet in de mannen, maar die geniet was er werk. Ja, zeker. Ja, dat zie ik dan alles. Hoe word je dit? Nou, careerpad is best wel hobbelig. Ik denk dat ik in de careerpad, ik heb van alle lijfschillende dingen. Daarmee groep ik altijd wel als je nou helemaal droog koopt. En je kijkt van ik ben 30 jaar werkzaam in de naag op allerlei ministeries in allerlei discipline. Maar 75% strikwaart is toch ook wel echt financiële werk in de economisch financiële hoek. Ja, ik ben ooit begonnen bij financiële, de afdeling die de miljoenen noot gemaakt hebben. Waar dan natuurlijk allemaal omgaat een eind van de zomer. Daar gewerkt met allerlei minister die dat zelf ook heel erg leuk en belangrijk vonden Gerrit Zollem is een van mijn grote leermeesters. Ja, dat vonden ik gewoon leuk, dat was wel blijf geschreven. En ik ben toch een beetje in die hoek blijf verhangen of verder geklaut het naar boven hoe het dan heet. Het gewoon leuk gevonden en dan worden we zelf ook een beetje beter in. Je bent die ooit begonnen, hij zegt 30 jaar geleden ongeveer. Waarom ben je hier begonnen? Dat is een hele bewust de keuze geweest. Ik kom uit een politiek nest, wel mijn vader was politicus en we waren ook de hele dag met politiek bezig. Dat was wel regional, ik had toen al zo iets van mijn belangstelling, wat was intellect wil gezien net even wat groter dan in een grote stad wonen. Dus ik neigde toen al een beetje naar een landelijke proberendetiek. Ik was als middelbaarscholier bezig met onderwijstels, zoals medsoristels, gewoon om na te denken wat vind ik leuk en belangrijk. Dan na ek en mig studeert en ja toch eigenlijk al heel snel zo iets gaat van ja ik wil niet de prijs van een pot daarbij gaan breken. Klingt een beetje heel suff, want er is nog veel meer dan dat, maar dat was wel mijn beeld. Ik ga niet voor de winst van een ander werken, ik wil iets publieks doen. En dat was de neiging om misschien zelf politicus te worden, dat heelt ik toen nog, dat heelt ik zeker rekenen mee. Maar anders een in ieder geval heel dicht op de werken om je te bemoeien met publieke vraagstukken, gewoon leuk, een interessant gebouwd. Grapig, dat je dat als ook jong dan mee bezig bent met dit soort dingen. Heel jong, ik geloof dat ik op een negen en de eerste Amerikaanse presidentverkiezingen volgte. Klikte heel bijzonder, maar ik denk dat je hier niet de enige bent. Klopt, het is nog een geving waarbij veel mensen rondlopen die dezelfde interesse zijn belangstelling hebben. Klopt. Ik zeg altijd maar, ik heb precies hetzelfde gedaan, dan een van mijn beste vrienden, hetzelfde studie gedaan, hetzelfde achtergrond. Waarom een ongeveer even goed gaat het niet om, en die jongens bedrijfsleven in gaan, die wilde geld verdienen. Hij zegt van tegen mij 'hands, eind februari, ben ik door jouw slarer zeen'. Dat is de eerste maatje, dus die kan het niet zo zeggen. Heeft dat bedrijfsleven jouw ooit nog getrokken? Eigenlijk helemaal niet. En ik maak dus een gapje over dat slarest van de oversval. En feitelijk sorry, sorry. Ik ben vooral vergelijk. Ja, werkt het kijkert voor ook geen misverstand. En ik werk ook kijkert voor ook geen misverstand. Maar eigenlijk helemaal niet. Nee, nooit mijn bezig geweest. De mindset is gewoon, je wilt bezig zijn met publiekendienst, met de politiek. En hen een beetje helpen met in mijn geval dan het verdelen van geld. En dat is zo zorgvuldig mogelijk uitgeven. Is het eigenlijk het vak? De publiekendienst, zo'n ervhaarheid ook wel. Ja. Ik ga iets voor ons alle, iets van ons alle en voor ons alle. En door een aantal mensen die het leuk vindt, omdat het mogelijk te maken. Ja, dus hier zitten ook echt allemaal een palen motivatie. Je hebt echt een driveer van, ik wil hier iets, ja, ik ga het nog groot zo zeggen. Betekenen voor het land. Seken, zeker. Ja, nee, wat ik net vertelde is dat ik als middelbaarscholier al naadacht van jouw goede onderwijs, lekker eigenwijs, hoe zo'n goede onderwijsje is. Maar uitzien dat ik er loopt, zo'n aantal idee. Ja, ik heb dat met zorgstel zo of het wat minder gaat. Ik denk gewoon vanuit de zef in je eigen leven dat je dat minder mee te maken hebt als kind. Maar ook dat vind ik buiten gewoon interessant, hoe geef dat voor hem. En ik vind het ook heel interessant, ja, hoe verkom je dat ze dat alle mooie optels zommen. Dat is echt een belangrijk onderdeel van vak. De mooie optels zommen, de publiekker verlangens van 'we willen mooie zorgen, we willen goede politie, we willen goed leger, we willen goed onderwijs'. Maar hele mooie, we willen beste wegen van de wereld. Allemaal mooi, maar de optels zommen we betaalbaar zijn. En dat is ook onderdeel van mijn vakje, het maar een portemonnee. En je wil een beetje voorkomen dat dat elkaar verdringt of dat rekeningen worden doorgeschroven naar de jonge mensen. Ja, we gaan het zeker ook naar hoef hebben, want dat is voor mij een aparte passie. O, komt dat zo? Dat is ook best ja? Ik ben net al een beetje vleerde, ben ik ook best gys met onderwijs. En als directeur in dezelfde vak, dus directeur financiële genomen zaken bij onderwijs, dat boeden mij, ik had ook jonge kinderen, kinderen opvang, zat er ook bij, dus het kwam ook echt helemaal ons huis binnen. Dat helpt enorm in de passie. Maar ik was ook altijd degene, ook al in een eerder staring bij het minister van Financia, die moest nadenken over, als je nou moet ombarge op het onderwijs, wat doe je dat dan op? En mijn stelling was altijd jarenlang en heb ik ook echt in allerlei werkroepen en een praatse equisse gezeten. Mijn stelling was, je moet een social-leensstatsl invoeren. Mensen die gaan studeren, die gaan met het einde studie, gaan ze meer verdienen dan andere mensen. Dus je mag een beste bijdrage vragen dat ze in dat meer verdienen ook een stukje bij betalen, bijvoorbeeld de kosten van een studie. Die gedacht was heel mooi, waarom noemen we het social-leensstel, omdat als het die klopte, dat je niet meer gaat verdienen, dat je een paar vakies waar dat gewoon niet mogelijk is, of je hebt geen baan of ander sinds, dan wordt het kwijt gescholder, dus in dat zin dat ze redineren die klopten ging het route. Dus ik was vol trots via renanering, aantal politie vonden dat uiteindelijk een mooi gedeel idee. En als u uiteindelijk ingevoert in, ik denk 2012, toen kwam je net die enormest onbouwgen en dit was een van de belangrijkste onbouwingen. Ombuig, is dat een uur van meest meer voor bezuinigen? Ja, goeie vraag. Het kan het zelf te zijn, het hoeft niet hetzelfde. We zeggen in de zorg altijd zorg uitgaven goede sowieso, vanwege vergeising en de ene burder ook steeds wat van varen om mij wordt steeds mooier verpleegd, ziekenhuis kunnen steeds bedere pillen behandelingen aanrechten, dus we zijn en meer mensen en ouder en het is beter zorg. En als we dan daar iets van afhalen, is dat minder meer. En dat is ombarge. Ik ga nu mijn hand daar doen, dat is niet. Maar dan stijgt iets, maar dan stijgt het iets minder. Ja, dat is eigenlijk een verhaal met de onbouw. Maar het kan er ook gewoon minder geld zijn. Ja. En dan is het echt om bezuinigen. Het is ook weghalen. En het onderwijs was het vrees ik echt bezuinigen. Ja. Het ging gewoon achteruit voor de stand. Ja. Waar die nou zat, is dat uiteindelijk de politiek navelen keren dat we hier als omte na een overhalen geadviseerd, zeker naar de grote crisis van 2008, limen, woanders in alle jaren, dan na dat de grootmeest voor de omgebogen, waar de politie eruit eigenlijk verkoost, was bij mij precies het moment dat ik spijt op het hand werd. Want ik dacht, ja, die redenering klopt wel, die redenering bij de studenten klopt wel. En die blijft ook kloppen als je daarin geloof natuurlijk. Maar wat doen we deze generatie aan? Wat doen we een jonge generatie aan? Het sowieso slechte zo hebben dan de generatie daarvoor als het gaat om pensioenen, als het gaat om woningen die veel duren zijn, als het gaat om dat je veel langer moet doorwerken tegenwoorden. Allemaal dat ze dingen wij kunt uit cristaliseren van verrek jonge mensen hebben het al niet zo makkelijk. Hebben ze niet van minder makkelijk dan de babyboel, maar zeg ik allemaal, dus mensen na de tweede wereldrolder gaan boeren. En dan ga je juist verdiekele mensen, ga je een echte bezuiniging invoeren, was gewoon last van hebben. Dus ik ben na de jaren dan heb ik adviseerd om dit te doen. Advies is aan een politiek, deze keus moet je maken, slim, raakt niet aan de kwaliteit van onderwijs. Mens gaan gewoon wat meer zelf een rekening maak, maar als ze voor de laatere ook kijken dat mag, ga je eigenlijk een generatie geïsoleerd, een nadel geven waar ik gewoon een basispeers heb gehad. En mijn broer is ook en mijn vader ook nog. Dus eigenlijk gewoon mijn broer niet. Ja, mijn broer valt in de naat. Wat ze dan tegenwoordigte, ze noemen er nu tegenwoordigte pech geen eratie in. De pech geen eratie in de naast. Dat is toch ook. Ze is ook vier, een pech jaren achter de rug en vervolgens een laatste jaren studiek geeft ze nog geen zelf weer. De bezuinigingsmatel is teruggedraaid. Ja, ja. Nou, daar heb ik geen aandal meer ingaat, maar het was mij van een najaar. Ik was heel blij dat dat gebeurde. Ja, maar dat heeft er voor jou ook dus dit ding heeft er voor jou ook een beetje aan bijgedragen. Ik denk met deze specifiek maatregelen hebben we wel iets bij de jongeren generatie neergelegd. Dus dat heeft er voor bij jou voor gezorgd. Ook ik zeg dat wil ik nu gewoon pertinent niet. Ja, ja, kijk, ik zou altijd weer nieuwe ideeën bedenken om met minder geld proberen dezelfde doel te braken, dus dat die creativiteit die ik ook leuk vind in de vak had dingen bedenken die gehelpen, zonder dat de helemaal schepijnen aan de kloten gaat. Dus dat zou ik zeker blijven doen, maar dit voorstel wat echt een enorme impact had. Ja, ik ben daar gewoon spijt op tand. Ik weet gewoon hoe vaak ik dit geld fiseerd heb en ik weet gewoon de gespeit van heb, had ik denk ja, nogmaals geisoliert gezien. Prima voorstel, rijke mensen mogen wat meer betaalde voor een studie, maar in samenhang met de woning, de hoge prijs, de pension, problemen met harder moeten werken dan de voorgegeneraad, ze vinden het gewoon heel onregvadig tussen generaties. Ja, en dan moet je dus niet doen. Dus ik ben blij dat terug is gedraad. Ja, precies precies. Je zegt ja, dochter valt ook niet generatie. Heest je jouw de thuis dan op aangesproken? Nee, wat is dit nou? We hebben nou weer bedacht. Nee, nee, nee, nee, nee. Ik maak hem nu wat groter. Ik ben daarbij geweest dat ik heb gratisierd, maar het staat eigenlijk altijd besluit van de politiek neemt. En politiek kan ook niet geïsoleerd besluit nemen, wat minister kan iets vinden, maar uiteindelijk moet de tweede kamer wel akkoord gaan, de tweede kamer wordt gekozen door de mensen in het land. Dus uiteindelijk is het zo getrapte allemaal dat je daar allemaal zeker als antenaar maar een relatief beperkte invloed op hebt. Maar ik heb wel heel enorm geholpen om die redeneringsstrak te krijgen, zodat mijn conseig ja, listen, dit is terecht, want daafgestudeerde gaat meer verdienen. En als het niet klopt, schelde het kwijt. Ja. En we gaan informeren dat mensen niet bang of te zijn om alleen aan te gaan, maar dat was ook de angst, dat zonmer gegroepen niet zouden gaan studeren, omdat ze bang waren om een schuld aan te gaan. Daar hebben we allemaal instrumenten op gezet om die risico zo klein mogelijk te maken. Ja, uiteindelijk is het niet de handslenners die dit besluit neemt, dat is nu kon het zijn. Waar het wel aan raakt is dat je hier en zeker denk ik in jouw functie, denk ik hoe hoog je op je komt in organisatie, hoe abstract er de termen worden waar je over nadenkt, en hoe grootse de plaatjes worden waar je over naam moet denken, het wel je altijd dit beleid, nou ja, je hebt het op je eigen dochter, ik heb het al helemaal in broer, je hebt het aileinlijk, als het uitgevoerd wordt, komt het bij mensen in de huiskamer of in de studeerkamer, of op de studentekamer het er echt. Hoe hou je dat in scherp? Ja, ja, dat is een hele goede, ik denk dat je dat nooit helemaal scherp kunt houden, want je bent zo door de dag bezig met in de daadje, zegt abstract, het is ontuit technische materi soms, en soms gaat het in mijn vak echt ook omgetallen, van is het nou 1300 miljoen, of is het elefoon op miljoen en waarom en wat zit dat tussen. En wat voorgetallen ook, broer, je groeit hier even over tafel, ik ga hier precies een nummer spannen maken, nee, nee, dat is het natuurlijk ook, dat is denk, als je straks het regereer kort ziet, ik durf nu die verspelling wel aan, wat dat is voor het uitgezond is dat een werkelijkheid, dat is dat. Ja, we nemen het op in de week even heel even kort, wat het kompelt last later, we nemen het op in de week gisteren, is het ingisteren, is het kort in de fracties besproken, het was mijn morgen, wordt het verprezend hier te te luiken, en dan goed, ja, dat is even punt waar we zitten, ik weet het wel. Ik heb daar wat verspellen, zonder duik het kan weten, maar ik heb natuurlijk echt wat dingen gezien, we hebben ook echt met heel veel verven ook meegatfiseerd in alle vragen die men had voor ons, dat gaat op een mijnterreinende zorgsector, gaat daar 8,9 miljard omgebogen worden, of bezuinigde bezoijden, dat moet ik nog niet. Dat gaan we ook soms normaal niet gaan zis. Maar ja, we hebben want het eerlijke verhaal gaan we vertellen, maar daar heb je ook vaak ook echt wel zomerven nodig om te weten wat is dan het eerlijke verhaal, is het echt minder of is het minder, wat zo even, maar om terug te gaan naar die werkelijkheid in de huiskamer, ja, dat is misschien wat grootstries kon het vak, dat je dat je te abstract, te systemisch, te veel op de hoge hoog te blijft, met techniek, met getallen en dat de echte impact die het kan hebben van mensen, dat je daar even net te ver van af bent. En misschien is dat ook wel heel mooi in z'n organisatie als waakt dan werk, daar heb je mijn club, de Finiciel club en je hebt de beleidsclub, die zijn er voor alle aspecten van de zorg, dus je hebt een directie jeugd, je hebt een directie langdurige zorg voor verpleeghuis en ik heb de zorg. Dat zijn de echte beleidsclub, die doen de inhoudelijke vraagstukken en die zitten wat dichter bij die maatschappelijke werkelijkheid, logische wijs, want er zijn ze gewoon heel specifiek mee bezig. En je in z'n organisatie heb je dus ook een heel logische spanning tussen die type zas als ik, die zeggen ja, maar het overzicht, en het klopt wel. Je kan niet alles doen, dus we moeten een beetje kiezen, ik help je bij het kiezen door dit niet te adviseer, waar die andere club zeggen, maar daar gaat dit verloren of dan kunnen we dat niet bereiken. Dus ze zitten daar iets dichter op, die komen iets dichter in huiskamer, maar of in een studentenkamer. Waar dan ook waar je zit ook ja precies, dat vind ik wel mooi in de andere podcastaflevering, mensen die in dat nog wat meer gisteren zat ik bij klimaatogroengroei. Gewoon met iemand die zei ja, ik braat met MKB-ers over hoe zij een nieuwbare energie kunnen gebruiken. Gewoon, in hun bedrijf. Weet je, dat is gewoon heel praktisch bijna klein te noemen, heel klein, een simpel dichtbij, je weet daarover ook heel direct wat er speelt. Dus in jouw functie is dat natuurlijk echt wel lastig, maar dat weet je zeggen, ik denk dat we er misschien wel over eisten. Nou, ik vind, je moet een ijchval inbouwen, het begin volgens mij met de bewust zijn dat dat zo is, dus ik heb in een vorige leven ben ik ook directeur voor het hele school vergelaten geweest, een minilbare broep zonderwijs. En ik ken wat je zegt, ik ben heel concreet, bezig soms echt in de school van jouw hoeg geef in kappersopleiding forum en hoe voorkom je dat de kappersopleiding van de school aah en door verder op jouw kappestudenten weghaald, werknaal samen. Heel concreet, dat zit je eigenlijk in juist camera. Ja precies, ja. Dat is in dit vak minder het geval, dus dat begin met bewust zijn, dat dat zo is, dus niet met de dee en niet, zomaan die belangrijke, wat gaat het nu procent? Nee, weten waar die spanning zit en ook organiseren dat je ze nu dan die dingen gaat zien. Dus dat betekent gewoon, ga eens het land, ga eens op werkbezoek, ga eens mee naar verpleeghuis, ga eens mee naar nostpies in het cellen, ga eens in de ziekenhuis kijken en praten met wat daar leeg. Doe dat veel? Dat doe ik veel te weinig, zeg ik, dan had een beetje peletig kwart voor het. Ik doe het een beginvase in deze baan, ik doe het een jaar of zeven, heb ik het heel veel gedaan, maar dat was ook een beetje om de sector te leren kennen. En ik doe het na volg het eigenlijk te weinig. Ik heb een collega die heel antjejust bijna twee wekelijks iets organiseren en ik zeg altijd, ja ik ga mee en dan kan ik op het laatste als een van de weinig net weer niet, dus die agenda die die houdt ook niet altijd, maar ik doe het te weinig, maar ik heb het wel veel gedaan en ik ga het ook weer doen. Ja, ik voel hier het toestje gekomen, aan mezelf dan. En als je er dan wel bent, als je er was, zeg maar in een beginpillio, wat hoor die je dan? Ja, wat je vooral hoor, het is hoe de mensen die er echt mee bezig zijn, er mee bezig zijn. Dus je hoort gewoon hoe ziet hun werkwek eruit, waar lopen steken aan tegen wel ik problemen en soms schaten dan heel kort over, hoog over de politiek heeft of jullie zouden ons helpen als je de minister zou adviseeren, dit of dit of dit. Ik zelf nog was actief vraag van jou, als je nou drie dingen mag kiezen, waar de nage echt mee moet stoppen, hoe ziet dat dan eruit. En dat kan hele mooie antwoorden geven en soms ook van jou als je als je als je jullie iets meer geld zouden hebben, waar zou je dan besteden, dat zijn ook helemaal, dat zijn dan wel antwoorden, ja, waar je als haageneest, zeg maar, als Antonin af en zeg, oh dat betekent of dit of je of dat betekent dat. Ja, ik hoor liefig gewoon hun eigen werkelijkheid van wel op een zeteken aan en dan is het gewoon heel dichtbij even, dat is het mooie. Ja, en natuurlijk het lastig is dan altijd jij, dan komen we bij mijn aller eerste vragen, al die de all die verschillende dossiers, waar jij allemaal mee bezig bent, jij zijn een van die dossiers, ze willen allemaal die dossiers, al die onderwerp zijn allemaal belangrijk. We willen allemaal dat er genoeg geld door ons zieken, ze willen allemaal dat er nog geld er ouders over gaat, we willen allemaal dat er genoeg geld naar de vleeghuisen gaat. We willen allemaal heel belangrijk, maar ja, we hebben niet de oneinige pot met geld, die liggen helaas. Dat is net als een supermarkt, je hebt een portemonnee, je kunt geld uit de muur trekken, maar dan kom je op een annoment tegen dat het geld op is, je hebt een portemonnee die is geveeld en je kan niet alles, dus je moet ze keuze smaken. En ik kan daarin wel iets verklappen, politici zijn natuurlijk gekozen en aangewezen om die keuze te maken, laat dan dat het genen zijn, wat ze het alle ingewikkeld te vinden, dat dat is een publiek gehij misschien, maar dat is heel erg eeuwige. Want zeg maar dat je dat zeg maar tegen de mensen in het land, dat je het ene belangrijk vindt aan het andere. Natuurlijk, tijdens voor kiesenskampagne, je zult je altijd de verschillen tussen links en rechts zien, je zult de ene heeft wat meer aandacht van het onderwijs, de 60 mooi voorbeeld, rechts invleden wat meer voor de fancie tegenwoordig zijn, maar allemaal voor de fancie rechts is wat meer verlagere lasten links, is wat meer voor zorgen dat te onderkanten. Dat zijn wel verschillen, die worden ook wel geduurd, maar als puntje bij paaltje komt en er gaan dingen echt afvallen, dan vinden politici die dat buiten gewoon ingewikkeld. Er was eigenlijk voor ingehuurd zijn, maar ik snap ook wel dat heel ingewikkeld is, want ja, er is altijd een mooie vanhaal te vertellen om dingen wel door te laten gaan, dan dat zeggen we stoppen er mee. Ja, ja. Toen zij iedereen aan de buitenweer het ziet dat zo slecht gaat met het lands dat de bedrijven fiets gaat, dat heel sichtbaar is, dat had je een financiële politie, dat het heel sichtbaar dat er minder geld was, dat voelde ook iedereen, ja, dan snap iedereen ook dat er overheid ook niet anders kan dan, dan is het gewoon een groot gezinshuishouding. En dan zit jij natuurlijk al 30 jaar hier in Den Haag, ik denk dat die 30 jaar ervaring dan dus ook als ik het zo hoor nodig is om te kunnen schakelijk dus al deze dingen om al die door gezezend daar een beetje gevoel buiten hebben, om te snappen hoe het werkt. Deze functie kun je niet doen zonder dat je al die jaren hiervoor hebt gedaan. Dat klopt, ja, klopt absoluut. Ja, tof. Ja, want jij advozeert ook de minister? Ja. Kan ook voorstertetje dan af en toe ook advies moeten geven waar de minister niet op zitten wachten? Oh heerlijk. Ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, dat is iets dat je misschien een begin nog heel spannend heeft. Ja, ik heb daar een, ik ontleen naar een zeker lolla niet om te gespreken als hobby helemaal niet, maar het vraagt van jezelf net even tantje meer. Je moet er inhaald kennen, dat begint gewoon mee. Je moet er inhaald gewoon helemaal snappen en kennen en ook de verschillende aspecten draan. Een beetje kunnen doorgronden. Nou, je moet de marches die daarin mogelijk zijn. Dat klinkt een beetje hoog over, maar ik bedoel gewoon van ja, waarhoek kijken, andere partijen na, wat is mogelijk in het tweede kamer, dat is mogelijk bij het minister van Financiën als hoofdpending meester. Ja. Dat moet je ook kunnen doorzien in beetje van ja, je kunt dit wel willen, maar dat gaat minister Heine niet goed vinden. Dus als je nou zo doet, gaat het misschien net wel goed vinden. Nou, dat is het discussies heb je met ze. En dat zit je om er heen ook op een minister die altijd onder druk staat op de inhaald van waar hij de dagelijks op wat aangesproken is. Het in de media is er door de mensen in het land, is er door de tweede kamer. Dus die staat onder druk. Dat zit er een beetje een coel, die pas ik. Daar koel ben ik niet, die zegt dat, dit kan allemaal niet en dit moet anders. Dat zit een zeker spanning tussen, waardoor je ook steeds moet opletten, ben ik in verbinding, ben ik in verbinding met de persoon, want dit gaat niet alleen over materie, dit gaat gewoon over iemand die een keuze moet maken, die dat spannend vind, ben ik in verbinding om zo effectief mogelijk te zijn. En daar zit voor mij iets wat ik heel leuk vind om te kijken, die innaal die snap je allemaal wel, maar kom ik nou, het is bijna psychologisch. Ja, ja, ja. Kom ik nou ook echt binnen bij die persoon. Kies een voorbeeld geven waarvan jij nu terugkijkt en ik denk dat dat leuk vindt. Jarenlang geleden, ja, ik mocht ik een half jaar werken met Ander Eerouwvoets. Die was toen minister van onderwijs, tijdelijk. Hij zat daar tijdelijk, want ze was soort indrimp kabinet in de overgangsvase. De missionaire kabinet was eigenlijk. En Ander Eerouwvoets. Hij was van een ander departement gekomen en het ander departement ziteg mij Hans op twee dingen letten niet vloeken, want het is iemand van de Chris Unina. Ik hoop dat dat gelukt is. Ik kan dat niet op terugreflecteren. We zijn ook vergevens gezin tegen de Christen Universiteit. Zeker, místek. Dus dat komt vast helemaal goed. Maar en de tweede was, het is een jurist, hij snapt vast niks van te bellen. Nou, dat was echt ons in. Deze man had echt finishing loon en snapte dus ook sneller. En vond het ook leuk om in no-naneling te zitten. Dus daar ontstond een hele leuke klik op in hele kort tijd lang leer. Maar om geen veel daar hij iets wacht van, ik dacht, als je dat doet, als je dat doorzet, was een politieke wens van hem. Daar gaat dat gewoon voor een paar om juwen rechtsdreefste en kosten van ons onderwijs. De lump zumbedragen, de scholen krijgen om te doen, wat ze moeten doen. Ja. En ik dacht, oh wow, dit is echt niet goed en ik snap je politieke wens, maar dit is gewoon niet goed voor het onderwijs. Want hij was, even LFI, is kort schettend, hij was minister van jeugd in gezien. Hij was en minister van jeugd in gezien en onteiling is van onderwijs. En daar zat precies die spanning. Dus hij wilde als minister van jeugd in gezien iets wat een kostig ging. Wat een kostig gewoon gefinisierd moet worden. Dat ging gewoon nog harder pego's. En ik snap dus een wens, maar ik dacht, ja, dit moet je niet willen. Dit moet een wunnie willen, het moet land niet betenigd. Precies, ik maak hem heel groot. Ja. Dus ik wist er ook op. Ik ga ook eerlijk erbij van jouw ander, ik ga je nu echt even tegespreken, want ja, ik ben hier ook een beetje beschermen hier van de onderwijsens als directeur financiën van de club. Dus ik ga je nu echt tegespreken, ja, ja, hij luisterde goed. En ik kwam met zijn eigen argumenten, ik ging ja nacht een keer, overeenheeter dan tegen argumenten, moet dit echt niet willen. En, ja, dat gesprek ging zo voert. Waar er nog een paar andere, we zaten op de bankjes op zijn kamer. Zij die van ja, nou ja, goed, ik ga toch doen. En toen kwam er natuurlijk zo'n moment van ja, ga je nog een keer hand. Zij je moet ergens weten waar je grenzen ligt. En ik kijk de andere aan, die zagen mij een ver twijfling, die maakte nonverbaarduil, ik moet nu een kophouwenleners en ik ging toch nog een keer door, waarop, wat terministeren, ik noem het nu weer de minister op, andere zei. Nee, het is niet wel klaar. Nee, ik ga het zo doen, zoals ik zeg, ik ga het doen. Klaar, punt. En dat ik toch een beetje gevoersteerd naar huis, van ja, ik wist wat er zou gebeurig, wist te naadelen, daar zou echt links om een vrechtszom zouden scholen in de geld krijgen, niet goed. En na, ik zat de hele dag een beetje, ik ga het politiek te over, maar dan heb je toch gevoeld, dat je het niet is. Ja, ja, ja, ja, ja, ja. En het is toch een beetje probeer te beïnvloeden van wat dat doe ja uiteindelijk van die mensen. En toen kreeg Savens een ense mesje van hem. Ik heb nog gesnagerd dat ik dat toch doen, zoals jij het zei. En toen ik. Yes! Yes! Toch geluid. En ik was dus ook blij, ga dat echt niet iedere dag gehalen, zeker niet, want die ruimte is er ook niet altijd, maar ik dacht toch, he, die derde keer is toch goudwadig. Ja. Het is zo duidelijk, laat zien, dit is het niet goed. En dat hij dus ook, want hij was een beetje geïrreteerd, de duidelijk keer. Dus bij hem is het ook gaan resoneren van ja, wat waarom gebeurde dat eigenlijk? Ja. Ja, dat ben ik gewoon zo trots als een klein kind, of als een klein kind als een groot jongen. Ja, dat begrijpen ik ook wel, ja. Ja, ondergeveer gewoon, ja, heb je gewoon even heel bad, gezegd, een paar onder meer gerijdt voor je ministerie. Ja, dat kwam me voor de onderhuis. Dus deze noem ik graag. Ja, dat is wel een beslinking hoor. Ik ben zo heel beslinking hoor. Ik ben geen missstand bij dit, dit is wel categorie topje tien. Ja, maar het gaat ook was miss, of het mislukt ook wel is. Ja, heb je nu ook een voorbeeld van? Ja, ik had er vorige baas die hadden dan over brillante misslukkingen, omdat je samen heeft geleerd van innovatief zijn, initiatief nemen, de iets durven bij de ondernemers gezint zijn, zou ik zeggen. Maar dan gaat het natuurlijk ook wel iets miss. Nou, ik heb een lange lijst van dingen die niet goed zijn gegaan, maar ik vind het een paar leuk om te noem, omdat ze ook refereren. En dat we hebben het paar keer gehad over dat hooghoof, voor een volgens afstand van het echtje, noem ik er dan even dingen bedenken. Nou, ik durf van mezelf tevereder ik best enige creatief tijd heb. Ik heb ook negen dacht aan een paar dingen, om een voorbeeldje we wilden lasten flichting geven aan zelfstandige, dat is een tijd teberk, ik ben economisch zaken werkte, maar die betaal dan geen lasten. Hoe kun je nou bereiken dat je lasten flichting geeft dan iemand die niet geen lasten betaalt? Dan werden allemaal grappig over gemakken hoe wij dat doen, al zo maar toen bedacht ik iets. Dat is een hele oude hoor dat we zelfstandig in het ziekenvonds zetten en daar kon we ze, dan was een soort connectiefonds in plaats van Particliefzekerder. En daar kon we wel weer lasten flicht. Was er ramp? Was er ramp kwijt voor in gewikkeldheid, maar ik was alleen van de idee hooghoof, en ik was al weggerend dan volgende baan. Hoe is voor de afstand? Een nachtleuken voorbeeld, waar ik ook nog steeds wat trots op ben, is dat de minister van Financier, toen werd hij bij Financier langgewerd, gert zelf een wassend, die zij ja, ik wil kopkart geven en een koeliedsie met deze 6 renceden jaar was dat. Ik wil kopkart geven, maar ik kan het niet aan de lasten kant, want er hebben alle instrumenten al gebruikt. Kunnen we naar uitgaven kan, dan wat kopkart geven. En hij kreeg mij aan, ik deed toen onderwijs ze bij Financier en ik denk je ook eens naar en we liepen weg, de trap af met de collega's in Satzope. Ja, wacht zeven. Zijn die boeken op de middelbare school, de betalen die ouders dat toch? We moesten toch allemaal rekening betalen wat boeken van zijn? Ja, ja, ja. Als we dat te zorgen dat de scholen dat gaan betalen, dan geven de scholen geld, omdat de ouders mogelijk te maken, die ouders een lasten verlichting. De scholen krijgen extra geld, dus deze 6 renceden kan ook nog zeggen we hebben investeerd en het onderwijs. De scholen krijgen ook veel autonomie, kunnen veel met bepalen, met een leermedellersigheid, kunnen ze zelf gaan maken. Dus we vinden dat best een aardig idee. Nou, ik kwam terug aan mijn kamer, ging een noodhetjeschrijf van de minister van, nou, we hebben nog snage dag tot jouw vraag, dit en dit en dit. We denken aan gaat de schoolboeken in het voortje set onderwijs. Kost een paar al op broen, maar je vraagt het. Lijkt ons goed idee, het is ook goed voor de markt van die ouders zijn nu overgeleverd aan de gillen van grote uitgevens en dan gaan die scholen erover. Die hebben veel meer power richting die uitgevens. Dus we hadden allemaal mooie verhalen en ik weet dat het zinnetje op schreef. Ik zelf begin al aardig aan te schasten worden voor die DUD. Dat is zo'n zinnetje dat je een beetje londen maakt. Volgende dag nam je besluit, dit gaan we doen. Ebenelden is van onderwijs, die was ook raarsend, wat een goed idee, dat was een bevrouw uit Zuitlimberg. Allemaal goed idee dus. Maar wat we helemaal niet in de gaten hadden is dat we te maken hebben met aanbesteningsrichtlijnen vanwege Brussel, dat niet één partij bevorlaagd mag worden. En dat die scholen moesten dus allemaal doen aan, die moesten één keer allemaal voldoende aan aanbesteningsrichtlijnen. Daar waren die mensen natuurlijk helemaal niet klaar voor. Nee. Want die hadden nog nooit dit soort vraagstukken moeten doen. Dus dat was in het begin één grote uitvoeringzaam. Ook op dat moment zat ik al in een nieuwe baan. Daar niet om dat je wegrende voor de werkelijkheid mag gewoon om dat volgurlijk zo liep. En denk, oh wat een geweldig idee. Wat een slecht idee ik waar uitvoering is. Het eindelijk is dat me goed gekomen. Dus het is zo'n daletje geweest waar je doorheen moeten, reis van de helten in twaalfdelen. Dus de oeferie dat het een goed idee was, dat het heel snel politiek besluit was. Het dal van enorme ramp in de uitvoering, denk dat de nachtschoolbultures zijn die. Nu nog weten hoe ze wakkelijker van die ellende die wij hadden. En dan paa ja was het gelukkig allemaal goed en is iedereen blij. En hij heeft het ook gewerkt, zoals het moest werken. Als de ouders vrijgesteld van allerlei duren boeken. Dus koolen kregen wat meer invloed erop en na goed. Uiteindelijk dacht dat dat nog goed was. Maar uiteindelijk wel. Maar ik zou nooit vergeten dat een. Wat genoemd werd een zeer creatief sympathiek brilliant idee. Dat het twee jaar later was wat een drama en een beer later. Het is toch een gegeven moment. -Ja, dat heb je ook. Dat heeft ook niet gemaakt dat je hoog over. Ik ben automatisch over iets nadenkt. En daar iets op tafel ligt wat politiek. Wat bestuurdig sensitief had ik wel degelijk nagedacht. Dit vindt het cedial leuk. Dat was de zinspolitiek. -Polotiek. Dat was voor de gezinnen. VVD vond het leuk, het was gewoon last of lichting. VVD sestel van het leuk, het was een injectie in het onderwijs. Het was ook het combinatie van een beetje matematisch denken. Hoe kunnen we naar de uitgaaf kan die is er nog voor de koopkrat? In combinatie met welke politiek zitten. Je wil ze allemaal helpen. Maar het was dus paarspaardersdieper. Was een ramp in de uitvoering. Je luisterde naar waar halen we het geld vandaan. Deze podcast werd gemaakt in opracht van het ministerie van Financier. Geinteresseerd in een baan als financiëlspecialist bij de Rijksoverheid, kijk voor alle kansen op werken voor Nederland.nl. In de volgende aflevering ben ik op het ministerie van klimaat en groeig groei. Daar geven Brigitte Blijdorp en Korin Slegers antwoord op een prangende vraag. Is dit de plek om te werken als je zelf al zo klimaatactivist bent? Heel erg bezig bij de verpurezaamming. -Ja. Al het jaar. Dat hoort je in de volgende aflevering van waar halen we het geld vandaan.