Wat te doen tegen gevoelens van machteloosheid? - met filosoof Alicja Gescinska

Dit is een podcast van MPO-leister en KRO & Ziervee. Je moet het kwad diep in de ogen kijken en tegelijk zorgen dat je het licht blijft zien. Zij leert ons hoe we dat moeten doen. De vervondering met Alitja Kessinska. Fijn dat je er bent, Alitja. Ik denk je wel voor de uitnodigen. Je hebt de zoekratjes beker gewonnen met dit boek. Je hebt ook onlangs de Abel Hertzberg lezing gegeven. Je bent politiekphilosof en schrijver. Maar laten we aan het beginnen. Je bent als kleinrijsje van Polen naar België gekomen. Kun jij ons vertellen hoe het was en in een speelgoedwinkel kwam? Dat is een levensveranderende ervaring geweest. We zijn of mijn ouders zijn 88 gevlucht naar België, omdat Polen communistisch was. We zijn niet zo maar gevlucht naar België, maar naar het vrijwe beste. Dat is cruciaal naar de vrijheid. Dus ben ik warm gemaakt en mensen zullen met het woordje vrijheid. We gaan naar een plek waar we in vrijheid kunnen leven. En dan op een van die dagen waren we met mijn ouders naar een speelgoedwinkel. Maar niet om iets te kopen, maar om rond te kijken. Omdat in communistisch Polen waren we winkelrekeleeg. Hier in het westen was er een overdaad van Barbies, speelp op een speelballen, alles in kleur, alles mooi. We waren niet zo aan het kijken, samen met mijn ouders van prachtige winkel. Maar ik was een kind, dus op de einde van het museum bezoek je in de winkel, vroeg ik, krijg ik een pop. En toen zeiden we een ouders neen, want dat kunnen we niet betalen. En toen en ik zeer boos geworden, op mijn ouders. En ik zei van, ik begrijp het niet meer, we zijn naar het vrijwe beste gevlucht. Om van die vrijheid toch te kunnen genieten. En het enige wat we doen is kijken naar de vrijheid. En als we die willen aanraken of iets er van gebruik maken, dan kan het niet in Polen waren, om vrijheid was het wel in communistisch land. Maar ik had er te minste een pop. Ik was die wel vergeten bij het grote verijs. Maar ik begrijp het eigenlijk allemaal niet. En toen in mijn kinderlijk brein dan nog heel weinig wist van politiek, is toch een cruciale vraag om staan wat heeft een mens nodig om vrijheid te kunnen zijn, om van vrijheid gebruikt te maken. Het verstaat niet om in een vrij ruimte te begeerven om deel te kunnen nemen, aan alles wat de vrijheid te bieden heeft, wat dan wel. En dat is eigenlijk een vraag die ik dan levenslang hebt, zit een uitspitten. En op de universiteitenbanken, als dat mijn hoofdvraag, manier, ben je vrijheid, wat heb je nodig om vrijheid te zijn? En toen jij dan hier kwam, met vrienden, je kreeg eigenlijk met nieuwe ogen naar zo'n situatie die voor ons heel gewoon was, zo'n speelge twinkl, is die vriendenblik, die is dat een voordeel als philosoph, was dat een goede basis? Eigenlijk merk ik dat al de vragen die mij bezig hadden, hadden iedereen eigenlijk bezig. Ja. Dit zijn existentieele vragen, de ene person heeft er gewoon meer tijd voor kunnen nemen in zijn neven, dan iemand anders. En er is een onrust in mij, ik denk dat dat wel iets is dat niet bij iedereen. Zie een onrust in mij om de dingen niet alleen te begrijpen, maar ook misschien te verbeteren? -Ja. Ik voel me niet graag gewoon een speelbal van het lot en mag te los. En ik wil niet gewoon in een hoekje gaan zitten halen, maar me afvragen 'oké, maar wat kan ik doen? Hoe kan ik de dingen verbeteren, veranderen?' En om daaraan te beginnen, wil je eerst te begrijpen? Ja, vandaar ook jouw aangelheidsperge lezing, die heet de hand van de hoop. Hand van hoop? -Hand van hoop. En ik heb een gelezen, het is ook zeer verontrustend, want dit is de hand. Ja, dit is de hand. Wat is van wie is deze hand? De hand behoort tot Irina Filkinna, een vrouw die gedot werd tijdens het bloedbad van Boetja. Het is één van de. -In Oké in Oké in Okreine. En het is een beeld dat virales gegaan, weer dat wij het zijn. We hebben alle mensen de hand gezien, en zo ik ook op een gegeven moment. was het op mijn mobiel te verschienen en kwamen de informaties binnen. Informatie binnen over het bloedbad. Want we zien je ook gelakse nages, we zien je ook een hartje. Precies, ik bleef naar de hand staren en iets in mij. trakte me zo diep dat beeld, omdat je precies ziet die vrouw dag niet te sterven. Ja, die heeft zich klaar gemaakt voor de volgende dag. Die heeft een haar naag als gelakt met een hartje. Er was hulp, er was liefde, er was de verwachting naar morgen. En dan werd morgen bruit ontnomen. Ja, want die hand is de ik persoon in jou verhaal. En die verschrijft me een paar gruwelijkheden die in Boetja gebeurd zijn. maar onder het martelo's, zeg maar, van een gezin, een vader, moeder en een meisje die ook verkrat is. Ja, ik vond het heel moeilijk om het te lezen. Het sterk nog even overgedoomd, was dat een bedoeling? Het was zeker de bedoeling om het dichter bij te brengen. Kijk, als ik praten over de oorlog, dan praten ik vanuit mijn veilige zetel. We praten altijd vanuit een veilige cocoon en dan kunnen we kijken naar Ukraine of. naar een ander brandhaart op de wereld. En dan hebben we onze mening daarover. En dan is er toch een afstand waarvoor dat wij onze zeer veilig wannen. waar we uitspraken kunnen doen van 'ag, het is daar' of 'ag'. Ik ben tegenhoorlog, ik ben tegenwapens of ik ben tegendit. En dan lijkt het zwap strakt, maar net door dat ik het hand het woord gaf. komt het bij zeg maar eens tegen de hand van 'ag, ik heb er niks mee te maken'. Ja, het slag te verzit voor u, praat tegen u, vraagt uit. Het is een rechtsteekse communicatie. En ik denk dat het geweldt in Europa en de oorlog in Ukraine. het is wel in Ukraine, maar we zijn geen neutrale partij. Het is Europa. -Het is Europa. Maar even al gezien van de slagtovers, want dat is natuurlijk ook verschrikkelijk. Maar ik betrap mezelf erop, ook weer bij jouw lezing. Dat ik ook heel erg me proberen te verplaatsen in de daders. Dus dat er een leger of een macht of een volk is, begrijp ik. Maar dat er in de vnieuwen zijn, jongens, die tot de meest gruwelijke dingen in staat zijn. waarschijnlijk ook zelfs bedenken op te hebben plekken. Zijn die onderinvloed kunnen mensen dat doen zonder druk? Ik ben wel wat is er? Hoe gaat dat, denk je? Ik denk niet dat ik het te ver wil psychologiseren, of wat het precies nu is. Ik denk dat ik dat teel aan de psychologen ga overlaten. Maar er zijn uiteraard meganism in ons die iets heel slecht naar boven kunnen halen. en ook iets heel goed in ons kunnen halen. Dus het doet er wel toe hoe we meelkaar omgaan. En het doet er wel toe welke politiek we hebben. En het doet er wel toe hoe we over elkaar praten. Of bijvoorbeeld hoe wij over niet grand te praten, of nieuwe komers. Of wij daar denigereren te over doen, of wij daar warm naar doen. hoe wij over mensen op straat praten, hoe we mensen meelkaar omgaan. Het doet er allemaal wel toe. We zijn constant elkaar aan het maken of aan het kraken. Ja, dus we zijn als mensen ook afhankelijk van andermansmedemenselijkheid in feite. Ja, we maken elkaar constant tot de mensen die we worden. We zijn onze menselijkheid, aan onze medemens verschilligd. En wat zeg je tegen de mensen die zich machteloos voelen? Denk je altijd leid in de wereld? Ik kan er niks aan doen, ik lees het niet meer. Wat zijn wij zo machteloos? Maar het gevoel van machteloosheid is mij ook niet vreemd. Ik kan mij ook soms momenten zoeken, ik heb er van 'Oh my God'. Is het nog een redding voel de mensheid? Dus een gevoel van machteloosheid is nog niet volledig het alles opgeven. Ik denk nihilisme is daar wel en een overdrevencinisme. Ik denk, sorry, maar dit kunnen we ons niet permiteren. Dat is echt een gemaksuchtergepositie. Dus als mensen zeggen, ja, ik vind het heel moeilijk om naar het nieuwste kijken. En dan zeg ik, dat begrijp ik, ik ook. En het kan gevolgen hebben. Ik heb de hand draag ik al jaren met mijn meen en ik denk dat ik met het hand ook aatsal worden. Maar je voelt je ook echt schatplichtiger aan deze hand. Of te mensen verantwoordelijk dat je de wereld in ging. Ja, ik denk dat we dat allemaal zouden moeten voelen ergens. Dat is de sleet van de wereld schreeuwd. En je kan je oranjaaltijd dichtstoppen. Ja, maar wat kunnen wij doen, wat kan je doen? Je moet wel naar het nieuws kijken, zeg je. Want dan weet je wat bakker misschien. Of je moet naar het nieuws kijken. Ik weet niet of je moet, je kan je van de wereld niet wegdraaien. Dat zeg ik, hoeveel van het lijden je op je schanders moet nemen. Dat is ook zeeerpersonsgebonden. De ene is weerbaarder, de andere is een andere leven situatie. Dus dat bepaalt heel veel hoeveel je kan kapteren en hoeveel je kan opnemen. Maar het lijkt mij de vaten ingesteldheid. Om te zeggen, ik kan de wereld niet veranderen. Ik kan niet alle oorlogen oplossen, dus ik mocht, ik mocht niks. Ja, ik kan mij wegdraaien. Ik ga gewoon mijn laatste makiatel drinken op het zonken, want ik kan toch niks veranderen. Dat is de vaten in gesteldheid, want we kunnen allemaal echt iets. en ik zeg niet dat iedereen naar Ukraine moet gaan, ik zeg niet dat iedereen moet. constant gebukt gaan onder het nieuws, maar denk nou over welke mens je bent, waar je meeden mens. Het zit dan een kleine dinget. Het is al hoe je misschien over mensen in je straat spreekt en die nieuwkomers of die migranten. hoe je over hen praten, praten je er nog altijd als mensen over, als mensen die ook. gewoon willen leven en een leven ombouwen of praten je er over als een soort last en iets waar je van afvuld geraakt. Nu zeg jij ook in jouw lezing dat je eigenlijk tot de conclusie komt dat. dat abstractassivisme niet werkt. In die zin dat als er een cibrenica er meer langere armen, meer wapens waren geweest, dan was misschien. die rent ook niet gebeurd om maar voor wat te noemen. En dan is jouw antwoord op passivisme is passivismen. Wat betekent dat? Waarom ik over passivisismen praten, is je kan ook vrede lieven zijn. en vrede als jouw polster zien dat je richting geeft in je leven, maar ruim te creëren om te praten, wat moeten wij ze Europa doen om Europijnen veilig te houden. om toch kunnen praten over defensie. Dus passivisismen is voor mij net als passivisme iets dat vrede lievent is. En eigenlijk een richting is dat vrede voor iedereen wilt. In de maal niet oorlogszuchtig is. De werkelijkheid toont en in Ukraine, in cibrenica, dat als mensen geen bescherming krijgen en bescherming echt met wapens. dat ze gewoon vermoord worden, gedot worden. En dan zijn wij daargenmogen tuigen van. En hoe gaan wij met ons zelf gaan? We gaan ons dan op ons schaanderkloppen van, maar wij zijn vrede lievent. Sorry mensen dat je die daar massaal aan het sterven zijn. Dat is gewoon moral hypochriet en dat is een feit, vind ik. Wij zouden ons schuldig moeten voelen over elke slachtofferissen brengen. Wij moeten ons schuldig voelen over elke Europea die vermoord wordt. Ja, jij hebt er gedicht, want je wilt voorlezen wat hongpheten. Ja. Van mijn favoriete dikters. Namelijk, Chess-Waf-Mewers. En wie is hij? Een polse dikter, een polse Nobelpreisminaar. Hopen dat doe je wanneer je geloofd. Dat de aarde levend lichaam geen droom is. Dat ogen, oren en handen je niet beliegen. Dat alle dingen die je hier leerde kennen als een tuin zijn en je staat in de port. Binnen gaan kan niet, maar hij is er zeker. Konden we hem beter en wijzer zien, we zouden nog in de tuin van de wereld en nieuwe bloem ontwaren. Meneer gestermisch ging. Sommige zeggen dat het ogen is bedriecht en dat niet ze bestaat, alleen maar schijn. Maar ja, stesen mensen kennen de hoop niet. Ze denken, het volstaat hem de rug toe te keren. En de wereld houdt plots op te bestaan als in een dievenhanden verdwenen. Mooi. Het is een gediecht voor mij dat echt tegen het nihilisme is. Dat hoop, soms zoeken we misschien te ver wat hoop is van welk groot gevoel. Dat hoop moeten zijn en hoe positief moet je naar het leven staan om hoop vol te blijven zijn. En hier vind ik gewoon al er kennen dat er iets is, dat er goed in kwart is. Dat er een mens voor mij zit. En mensen met behoeften, en mensen met honger, met dorst, met die bescherming nodig heeft. Dat moeten als we onderhouden dat vermogen om te zien. Dat is het gedicht ook van kijken om je heen en verwonden je in feiten. Precies, draai je niet weg van de wereld. En daarom schrijf jij misschien ook vrede is meer dan de afwezigheid van oorlog. Het zit veel meer actie in vrede, misschien ook in te betreft. Dat is ook omdat veel denken van 'ja, als ik nu het voorbeeld van Ukraine neem' van 'laat het stukje grond afgeven', het waardbegeklettering, het stoppen en dan is het vrede. Maar vrede is meer dan het einde van bonnen en wat als die lawaai maken. Vrede is ook een toestand van verhoudening naar elkaar. Dat je veilig voelt, dat je borgen kan voelen, dat je begrepen voelt. Het is ook de wandade van het verleden er kennen. Als je nooit herkennen krijgt van burlanden die uitsmis dan hebben, dat je niet kan rauwen of dat je niet kan zeggen van dit was en gino's hieden of dit was een bloedbad. Hier hebben jullie vaat gedaan en dan kan je ook niet verder. Je hebt een prachtig boek geschreven met bijzondere vrouwen, vrouwen in duisteren tijden. Daar heb je ook die prijs mee gewonnen. Een van die vrouwen is etiehillism en wat je gaat om te heen stralen. Ja, ik straat bij ze alle tino's. Mijn etiehillism naar jonge joutse vrouwen die in de oorlog een dagboek bij heeft gehouden. Ze is vermoord in Auschwiet. Maar wat bij haar heel onmerkelijk is is dat ze een korte tijd een enorme innelijke vrede heeft ontwikkeld. En daarvan dacht ik als hij dat ze kaart een dagboek last. Het begint kennelijk ook met ons binnenkant voor dat we vriendschap kunnen sluiten of elkaar kunnen begrijpen. Nu vroeg me af met jou onrust waar je het net over had. Hoe is het met jouw innelijke vrede? Ja, een goede vraag. Ik weet niet of ik vrede heb met mezelf. Ik denk dat ik ze heelkeel erg ding na het meere vrede had dan ik in zichzelf. Waarom trekken haar dagboeken zo aan? Omdat we in haar worseningen en onze eigen worseningen ook er kennen en in haar worseningen met zichzelf is ze ook altijd met de wereld. Ze is deel van de wereld. Wat leren jij en wij van deze vrouwen? Kan je daar niet algemeen z'n ogen zeggen? Wat heeft je gevrapeerd? Dit is vrouwen in Dasteren tijdens. Dus het lijkt of dat het een heel daster boek zou kunnen zijn. Maar het zijn eigenlijk tien licht punten, tien vrouwen die met de manier van hun denken, van het leven staan, van te schrijven, maar ook te handelen. Eigenlijk een lichtpunt waren voor iedereen en hopgavond. Dus wat blijft er mij bij dat je moedig moet blijven en dat je voor jezelf moet denken en dat het hoogste goed is voor en dan ook al een date van verzet voor jezelf te denken. Geen speelbal proberen te zijn. U niet in een hoekje staan begonnen en ik ben machteloos en niet kan niks. Je kan wel iets rekenen, maar iets. Is het ook een appel om autentiek te durven zijn? Ik weet bijvoorbeeld dat jij, m'n vriendschap heel gewoon vindt, terwijl er ook veel mensen denken. Een vrouw die vrienden zet van m'n vrouw, dat je je eigen weg durft te gaan, is dat ook een. Zo je zo, als denkker, als schrijver, als je niet voor jezelf denkt, als je niet autentiek bent, dan ben je. Dan is het waarde los, Mijna, wat je te zeggen hebt. Wat goed is dat dat je mannen vriendschapen? Die mannen vriendschapen vriendschapen is een rode draad. Zo je zo ja, boek bij al die vrouwen en een vele van hen hadden ook vriendschapen met mannen. En het is nog zo'n een van de laatste taboosvresig die wij hebben, wij leven in een supervrij land en alles moet bijna kunnen van de relatie's. Maar als je als vrouw met een andere man goed overheen komt, goed kunt praten, goed kunt sparren, wil het gaan eten. En het is niet jouw echt genoot, dan vinden mensen dat vaak raar of verdacht. Als of dat je bij jou eigen geslacht moet blijven voor vriendschapen te slaten, het bestaat, het kan. Ja, en sta ook verop. Wat geeft jouw? Ik denk nieuwsgierigheid, maar is dat het enige? Ja, nieuwsgierigheid is toch te meinig, ik voel dat ik iets moet teruggeven aan de wereld, ik voel dat ik mijn bestaam bijna moet richtvaardigen. Je moet richtvaardigen? Ja, alsof het feit dat ik leeft, het feit dat ik gezond ben, het feit dat ik hier ben, het feit dat ik een stel herst en dat ik kan dan niet alleen maar voor mezelf gebruiken. En ik weet niet, ik. het geeft zien aan mijn leven, om mijn medemens te zien van het leven. Ja, dat is het, dat is jouw licht, zoals jij dit niet vond. Ja, mijn medemens is waarom ik leef, zonder mijn medemensen houdt het allemaal. Ben je nooit bang dat je zo ver terechtkomt in gruwelijkheid dat je hoog verliest of is dat er nog gegeven in jou? Hopen en zicht op menselijkheid. Ik weet niet, ik kan alleen maar zeggen dat mensen die de zwartste pagina's van de geschiedenis hebben gezien, dat zij ook vaak getuigen dat er licht was in die momenten. En dat ligt kwam heel vaak juist van een ander medemens. Ja, voorbeeld noemen. Op die. we hebben bijvoorbeeld Abel Hertzberg, die schrijft dat in die zwartste moment beschrijft ergens dat er een kamp prostituue op eens haar leven heeft gegeven voor iemand anders. En ik denk wij zijn zeer. We hebben er complexe wezen, soms kunnen we de dingen zwerp te voorstellen of je hebt slechte mensen, een goede mensen, een moedige mensen, een niet moedige mensen tegenover, soms zijn we moedig, soms zijn we niet moedig. Soms zijn we egoistisch en de andere keer kunnen we ons leven geven voor iemand anders. En ik denk in zulke zeer moeilijke tijden kan op eens iemand iets doen van een ongeloflijke schoonheid is, zoals zijn weven geven voor iemand anders, zijn weven iskeer en een andere medemens, zonder dat dat bloedverwand is te redden. Ik heb drie zonen en na de abbel het bergelezing heb ik vaak de vraag gekregen, je hebt drie zonen en je wilt over defensiefraagstuk spreken en ben je dan in band daar op een dag jouw zonen aan het front gaan sterven. Uiteraard wil ik niet dat ze genenkelijk zoon aan het front sterft, zou ik dat niet willen. Maar ik hoop wel dat als het ergste gebeurt in Europa of waar dan ook en mijn zonen zijn betrokken, dan hoop ik dat ze nieenheidiger worden, maar net iemand die moedig is en zijn even wel kan geven, dat die wel kan inzien wat dat belangrijk is. En wat kun je als opvoeder doen om een kind zo te krijgen, is dat een kwestie van vertellen of voer leven of wat, waarom merk je aan dat ze geïnspireren doorraken? Maar ik denk geschiedenis kennen, nu verleden kennen die najeviteit dat de Europa heeft gehad ten aanzien van Russland, dat ook der we toe geven nu, we zijn naïef geweest, gegeef zijn een vingere ze pakken een hand, geef het nu toch eens toe. Dus die jongens worden niet naïef gemaakt, jullie doen ook aan tenkskivingen? Ja, ja, vertel eens, we hebben drie jaar in Amerika gewoond, toen ik daar als postok en als docent werkte en Amerikaan of hier een Thanksgiving, dat is voor een belangrijker dan kerstmis. Dat is een dankbaarheid. Maar dat heeft te maken met vounding, vaders en. Maar hoe gaat het ook weer eens werken? Dan zie ik je aan tafel. In Turkic, Koon, Mesopotetos, maar wat wij ervan hebben gemaakt is een dag van dankbaarheid. Dus ook nu nog, vieren wij de laatste donderdag van november, deckeven we de tafel en koken we een maaltijd. Maar wij spreken uit waar zijn we voor het afgelopen jaar dankbaar voor? Ik ben iedereen om de beurt inding zeggen tot we allemaal tien zaken hebben opgeschomd, en dit kan zijn van, ik ben dit jaar niets ergens dichtziek geworden. Dat kan zijn, we hebben in de zee gezomaar. Het kleine en grote dingen, en ik vind dat heel belangrijk, want ik denk dat heel veel mensen leiden juist omdat ze niet een kaantje orblessings niet zien wat ze wel hebben. En dan kan je ook oefenen? Ja, zeker. En dat is iets wat ik aan mijn jongens altijd proberen met te geven van twee handen, bij het gezond, je kan creëren, je kan dingen doen. Ik denk dat ik nu naar mensen in nood doe die ogen open voor wat te wereld is, niet wat je wilt zien, wat er werkelijk is. Ik denk dat je zou willen naar eenmaal in jouw zonen of de zonen mensen zijn dat het mooie mensen zijn, dat mensen zeggen wat goed dat hier is. Ja, wat wil je ons mee geven? Misschien wel. Zullen we een dankbaar dag in Nederland ook. Nou, ze wel mooi zijn. Ja, ik vind het wel goed te leor. Ik dacht te zeggen, het is niet omdat het slechter kan, dat het niet beter moet. Dat zal hebben we het relatief goed, we kunnen nog altijd beter iets voor een ander doen. Dus dat je post er en nu horizon een verbetering is. Ja, en niet dan denk je, ik heb het goed, dus whatever, van daar. Wil je reageren op deze uitzending? Ga dan naar onze Facebook en Instagram. Volgende week zijn we er weer. Het is niet omdat het slechter kan, dat het niet beter moet.