Go back

Wat is de hel: eeuwige straf, alverzoening of vernietiging?

54m 56s

Wat is de hel: eeuwige straf, alverzoening of vernietiging?

De podcast van 'Dit is de Bijbel' exploreert in diepere zin het complexe en gevoelige thema van de hel. De sprekers, Almatine Lene, Stefan Paas en Arnold Huygen, bespreken de drie klassieke tradities over de hel: de augustinische visie van eeuwige straf, de anti-hylatistische mening dat ongelovigen in het graf blijven, en het universalisme dat iedereen uiteindelijk zal redden. Ze tonen aan dat deze visies elkaar aanvullen en allemaal een krachtige kern hebben, maar ook zwaktes vertonen. De hel wordt niet als een fysieke plek van marteling beschouwd, maar als een ervaring van Godverlatenheid of depressie, een ervaring die vandaag in de wereld voorkomt. Het woord "hell" wordt kritisch bekeken; moderne vertalingen gebruiken het woord "heel" (een oud noorse woord voor verborgen), wat wijst op een veranderende betekenis. De hel wordt geïnterpreteerd als het negatieve van Christus – het negatieve van de weg van de waarheid en het leven. De sprekers benadrukken dat het eeuwige oordeel van God definitief is en dat het niet herhaald wordt, wat betekent dat de hel geen eindeloze tijd is, maar een ervaring van onvoldoening. Ze stellen dat de kerk in de praktijk vaak een blok wordt van traditionele beelden, wat mensen bang maakt en beperkt de openheid. Het belangrijkste punt is dat mensen die verlaten voelen, moeten worden gehoord en gerespecteerd. De discussie leidt tot een meer open en empathisch gevoel in de geloofsgemeenschap, waarin verschillende visies worden erkend en de ervaring van mensen wordt gedeeld. Dit biedt een nieuw, gevoeliger begrip van de Bijbel en haar betekenis voor de huidige wereld.

Transcription

10106 Words, 53900 Characters

Dutch
Dit is een podcast van MPO-luister in The A.O. Als het gaat of die afschafing van de helft, we zijn al de nieuwste bijbelvertaalings, de MBV 21 gebruikt ze dat woord. Heel, het is een oud-nourse woord. De eeuwel gijdens misschien wel goed om ze om het eenig even op terug te komen. Maar ik daarvan even wachten aan het haast. Arnhalt komt niet op zijn behouder, maar dat is goed. Het maakt goed aan het naaien, jongens. Het is wongst de klinkver, het geschiedenis van dit is de bijbel. Je luistert naar dit is de bijbel. De podcast die je meenemt in de fascinerende wereld van het meest gelezenboek ooit. Elke aflevering prationalist David Bogert, met een expert over de mooie, moeilijke en merkwaardige kanten van de bijbel. Ja, wat zegt de bijbel over de hel? Is de hel een ille gestraaf, een soort definitieve vernietiging, of mogen we hopen dat uiteindelijk iedereen wordt gered? In deze aflevering hoor je de alle eerste dit is de bijbel live, opgenomen voor 400 luisteraars in de grote kerk in Hilversum. We namen daar twee afleveringen op een vernagoelje de eerste, een gesprek over de hel, na aanleiding van het nieuwe boek van Arnhalt huigen, in Fernando eten. Arnhalt deed jarenlang onderzoek naar de hel, wat heeft hij ontdekt? En welke stelling neemt hij zelf in in dit verhitten? De bad. Wat moet we met de hel? Dat besprek ik met de drie dit is de bijbel teeloog van het eerste uur, Almatine lenen, stevend paas en Arnhalt huigen. Ja, Almatine, Arnhalt en stevend, we gaan het hebben over de hel. De aalening is onder andere Janie Oboek, Arnhalt, in Fernando, de ontdekking van de hel het. Een boek waarvan je zelf ook schrijft, dat je niet in de koude kleren is gaan zitten om het te schrijven, hoe, hoe was dat om jarenlang, wat dat weet ik van je, met een jarenlang heb je doe je onderzoek naar de hel, eigenlijk? Hoe was dat om dat te doen, je waalt? Belangrijk, en het voldo dus ook gewichtig. Wat ik vind het een heel belangrijk Thee, maar ik weet dat voor veel mensen er ook allerlei teologisch, maar ook persoonlijke, inspiratuele, geestelijke vragen aan vastzitten. En het was ook om zo te zeggen wel een zware bevalling. Mijn boek hiervoor, het boek over Maria, ik zal niet zeggen, het schreef zich zelf, maar dat ging wel heel harmonieus. En ik heb voor dit boek eigenlijk de drie hoofdradities die je in de karak vindt over de hel tegen het licht gehouden. En ik heb in elk van die drie tradities ook wel een tijdje gewoond als het waren. En uiteindelijk toch ook de weer afscheid vangenomen, omdat ik ze toch ook uit eindelijk niet goed genoeg vond, onbesredigend vond. En dus het gevolg van, ik moet ergens totaal opnieuw beginnen. En dat is hopelijk gelukt, dat moet de andere maar beoordelen, maar dat was dus wel zwaar. En ik ben uiteindelijk, maar dan heb je het echt over de laatste, nou half jaar negen maanden, ook wel echt dankbaar voor wat ik heb gevonden en ik ben dus ook dankbaar dat ik dat met de wereld kan delen. Ja, over jouw vond, dat is ook kunnen om de gouden zometeen hebben. Maar ik vraag het ook omdat het deelstuken onderwerp waar ik veel mensen u erout niet graag over nadenken. Ja. Ik krijg ook een berichtje van iemand die zei, ja ik wilde wel komen, maar ik ben blij dat dat ik niet kom, want ik wou altijd gewoon boos van het idee van dat ik ook voor woedend. En er was misschien wel gasreel, was ik dat was bij jullie. Jij bent dan ontzettend veel meer bezigez. Gaat het ook niet bijna existentieels, waar of zo? Jawel, ja, dat moet het ook zijn. Dus het is ook een heel gewicht het themaar en dat moet ook die zwaart hebben, maar het er niet over hebben is eigenlijk erger dan het er wel over hebben zoudenken. Ja. Ik ben aan het boek begonnen omdat ik zacht dat in de samenleving hoor ik allerlei held taal. Dus de klimaathel waar we naartoe gaan. Ik zag stroomaar, de belgische zanger live op de Franse televisie zingen over zijn depressies en die zong dieheid landverde hel. We hebben het over de hel van de oorlog en nog zo wat. En in kerkenteloggie hebben we het er niet ook, want we zijn er mee verlegen. En wat ik dan vind ik het interessant als ik zo zie in de samenleving en ik denk hey, dat is eigenlijk een begrip dat uit vooruit leverbaar zou moeten zijn, maar dat is het niet. Dan ga ik zoeken. Van kan ik dat nou ook met elkaar verbinden, dan komen we tot een nieuw verstaande van het Christelijke begrip, maar het ook helpt om in de wereld van nu te verstaan. Dat is mijn poging. Almondine, wel benieuwd. Er ken jij ook een beetje het beeld dat Arnold schet, dat het in de samenleving steeds meer wel een tema lijkt, de helpt en misschien in de kerk minder. Ik denk in de kerk ook, is het echt wel een tema, maar in het daad wel één waar op geen met wel van gezegd is, al jaren geleden van ja, ik geloven steeds minder in het, dat bleek het wel uit onderzoeken dat het gevraagd werd aan mensen, dat zei ja, ik krijg dat toch steeds meer moeite mee. En dat het daardoor ook waarschijnlijk minder over gesproken is, maar de urgentie om er dan juist wel over te spreken, herkennen ik heel erg, en dat heb ik zelf ook altijd wel proberen te doen met de nodig voorzichtigheid. Dus ik ben ook wel heel blij met Arnold's boek, die dat ook goed uitwerkt, denk dat ze ook echt behoefte aan is, wat als je er over spreekt, doe dat dan ook alsjeblieft geïnformeerd zou ik willen zeggen, want dat is heel kwetsbaar wel en in de samenleving. Mijken je bij het studenten bijvoorbeeld al zo, dat ze er veel meelen open? Ja, het verschil het heel erg, ik heb ooit voor denkstof voor de EO in vorig leven, 13 jaar terug of zo. Er filmpje over gemaakt, over de helden, dat was ook eigenlijk mijn eigen verzoek, wel de allerlei tema. Dat is eigenlijk een soort voorlopen van ditze de bijbel, maar dan gewoon compact. Heb ik in vijf minuten gedaan wat Arnold in 400 bladzijden, zeg maar, probeerde. Maar daar kwam ook wel veel reactie en dat komt er zo'n zo wel op dat tema. Dat weet je ook en dat maakt het ook spannend, maar je merkt wel dat het ergens dus leeft, maar ook wel dat er heel veel emotie bij komt kijken en dat maakt het ook logisch, maar dat maakt het wel ingewikkeld om er goed over te spreken. Je moet dat in acht nemen en ik denk in de samenleving, ik vind dat een boeiende observatie van Arnold, ik denk dat dat ook wel klopt en ik vind ook heel mooi dat hij die twee aan elkaar verbindt. Maar dat besprekt Arnold ook in zijn boek wel van ja hoe verhoud zich dat dan ook tot elkaar en ik vind de les die Arnold uittrek, maar dat duivent teaser, vind ik een beetje, vind ik wel heel mooi ja en dat hield mij ook wel. Die les komen, misschien moeten we eerst even, misschien moeten we eerst even die, ik heb dat over die drie klassieke tradities, zijn net wel iets over, dat eigenlijk drie grote tradities zijn in het Christendom als het gaat om de hell, misschien met dat even uitleggen. Wat dat dan is, heel kort, je hebt de lijn van Augustine's en dat is denk ik hoe de meesten van ons zijn groot geworden. Dat is al zijn twee wegen, uiteindelijk is er een oordeel en dan is er een altijd duurende hemel aan de ene kant en een altijd duurende, pijnigend, martelend vuur voor de verworpende aan de andere kant. Een sommige van ons zijn opgevoerd, ik wel met de plaat van de brede en de smallenweg, die hangt bij ons op de overloop vroeger, ik ben de oudste van de acht kinder, ik had vier jongere zussen, dus dan sta je wel eens op de overloop voor de douche. En daar was de plaat van de brede en de smallenweg opgehangen. Je hebt de honderdum heel voldat gekregen, dat is de traditionele visie, daarnaast heb je dan de gedachte van het zogenaamde anti-hylationisme, verenitigingsdenken en dat is het idee alleen de rechtvaardigen of wel de gelovenen die staan op tot het eeuwen geleven en de onrechtvaardigen of ongeloveren die blijven in het graf, dus voor hen geldt tot is dood. En dat sluit aan bij gedachte uit het jodendom, uit het tijd van het nieuwe testament enkele modernen gedachte en dat wind eigenlijk aan kracht met namen in de vrede de staten, omdat het intuitief aansluit bij ons idee van nou, iedereen krijgt wat hij wil. Dus wil jij vooral tijd in de heemel zijn, oké, zeg jij dood, is dood, dan kun je dat krijgen. Ja, maar dan ga je niet naar de helf zo, hier verdwijnt zo. Nee, dan gaat het dus over vervolietering, ja, dus dat niet, dat er in zit, dus wordt niets. Dat is traditione twee, en de derde, dat is eigenlijk dat er een soort lauwteringsweg is voor de mensheid en dat uiteindelijk met alle mensen het uiteindelijk helemaal goed komt, dat vind je al in de vroege kerk, de naam van origines, is er aan verbonden en origines zegt eigenlijk vandaag in elk mens zit nog een vongje van het godelijke, dus ieder mens is rationel logikos in het riks, en dat betekent dat logische in de mens dat wil uiteindelijk naar God toe. Dan zijn er een heleboel mensen die hun rationaliteit een leven lang kunnen onderdrukken, het kunnen verbergen, maar uiteindelijk zelfs na dit leven gaat dan die groei nog door en dan komen mensen uiteindelijk bij God, dus dat zijn de drie particuliers, dat thijkwoord die iedereen geredt. Ja, dus je hebt de twee wege van eeuwig leven en eeuwig straf, je hebt de vernieetigingsgedachte voor de godelooze terwijl er rechtvaardige opstaan en je hebt het universalisme zoals dat wordt genoemd, dat is dat uiteindelijk iedereen wordt geredt, bij origine zelfs de duivel, ja, daar zit ook nog iets rationels en die komt ook goed recht, dat zijn de drie tradities. En elke van die drie tradities kan ze op bepaalde bijbaltext te beroepen en op bepaalde technologische aspecten, waarvan is dat? Ja, dat is eigenlijk ook zo, maar met bepaalde andere bijbaltexten en we aan de andere aspecten kunnen ze totaal niet uitvoeten, en dus leven ze van elkaar te korte. En daarom kunnen die drie tradities ook al zo ontzettend lang naast mekaan bestaan. Eij zijn net van, toen je de reging verdiepen, dan donp je hem onder de kamer voorstellen in zo'n visie en dan talkers sching je ook die visie, dan gingen je in wonen, was het gewoon het woord dat je gebruikt? Ja klopt. Salkers dacht je, ja dit is het, dit is het, maar dan gingen je toch weer. Ja, dat wilde ik dan in ieder geval overwege. En dan dalk ik dus ook in de bijbel en ik heb er een klein S-geceven, waarom de wereld en hell nodig heeft, dat was een soort voorstudie, maar er zat eigenlijk nog geen bijbelstudie in en dat zit er nu wel in. En dan ontdek je van ja, maar bepaalde bijbeltexten sluiten echt heel goed aan wat Augustine zegt bijvoorbeeld over de eeuwige straf, de schapen en de bokken worden gescheiden in Matthias 25, kan Augustine zich opbroepen. Maar de alienationisten zeg ja, maar het vuur werd in de bijbelvak overgaat en de Gehenna, ja dat is echt een plek van vernietiging en ook andere teksten gaan vooral over vernietiging. En dat is ook zo. Ja, het vuur is vernietigend niet bijnigend, dus ze hebben ook een punt. Die hebben ook een punt. En de universalisten zeg ja, maar God zal zijn alles en in alles rift Paulus, en Paulus heeft het over allen hebben in Christen gezondigd en zo worden ze ook alle ingenade aangenomen, zie je wel, alle mensen worden gered. Dus ze kunnen ze ook op de punt. Ja, maar ze hebben alle 3 punten. En was het nou zo dat ze serieus naar de andere luisteren en probeerde dat te verwerken, ja, dan kwamen we misschien nog ergens, maar het is dus zo, ja, de ene houdvast aan die teksten en kan dan met de rest, daar wordt er wel een uitleg van gegeven natuurlijk, maar dat is dan niet zo geloofwaardig vind ik. En ik kan ook denken als alle 3 punten hebben, ja, en ze spreken elkaar dus ook ergens tegen. Ja, zeker. Dan is er misschien niet een visie, maar er komen misschien nog op. Ik was toch benieuwd stevend, want misschien zoveel mensen überhaupt de verrassing zijn dat de 3 visen zijn. Ik denk dat heel veel mensen kennen de eerste visie die we er nog over vertelten. Dat is ook misschien voor publiek de bekende visie. Namelijk, je hebt een hemo en hel, en de helder is een soort eeuwige martokamer of zo. Dat is er een deze kant van de wereld goed ingeramd. Ja, precies. Maar dat is dus echt een misvatting, dat dat een soort van de enige tradities geweest. En dat het eigenlijk misschien is aan ons goed synisch in boek. Maar het top, ja, wat allemaal net zei, dat komt bij augustinisch vandaan. En ik ben zelf misjeloges en iets wetenschappen. Als je de vroeger kerstening bekijkt van Westeropa en de zendelingen, bonifaties, wilibroad, altcoeners, schrijfers van toen, jullie zitten eigenlijk allemaal in die lijn. En om even terug te komen die manieren van vrouwen, die zij van, ik ben in iets van, ik wat heel boos van. Dat speelt ook nogal misschien mee dat het altijd heel pedagogisch is ingezet, wat ik dan zou namen. Het was natuurlijk zonder dat allemaal te willen psychologiseren of weg te historiseren. Dat was er uit buiten gewoon veel geweldaren tijd aan de onze. Ook pedagogische opvattingen waren heel anders, geweld, dreiging, angst was heel normaal in de pedagiek. Je nam je kinderen mee naar een openbare executie om ze toch te laten zien hoe je dat je afloopt als je stilt dat de portemonneven je moeder. Zullen we zeggen, zo kan het dan eindigen met je, dat is wel echt een delen aan draabraken. Ja, nu doen we met de filmcuring, we pietje Bel. Als je met de tikken op z'n vinget krijgt, dan zeg je 9 jaar. Dus dat verandert, en die pedagogische inzet van de angst voor de heel, het is ook afloog gezorgd natuurlijk dat in een tijd waarin de pedagogische opvattingen totaal verandert zijn, heel veel mensen daar helemaal even afslopen, ja. Maar toch ook wel dat herken ik wel ook van mijn eigen lessen daarin als je dan die visies naast elkaar zet, dat zou ook wel echt studenten zijn of ja, maar er kan toch maar een de waarde visies zijn, en dat je en ja, daar kom je dan toch niet helemaal uit, dus ik herkend ook wel wat. Dat is ook wel logische gedachte toch, je hebt de nijgen om gewoon te zeggen, er is een visie in die slaat helemaal perfect aan bij de schinder tekst in de bijwool, maar dat is dus te makkelijk gezegd, als ik u die zou geluisteren. Ja, de oost is dus eigenlijk voort, daar leven andere visies. Die zijn de oost, kijk eens meer van de overzoek en ik toch, geloof ik mijn naam, ja. Het beetje kort in de bot, maar het universalisme wat aandacht en domde, dus de origineus, het genoemd, gerigoris van Nissa, en die ook zegt ja, de mens is als mensheid geskapen, kan ook alleen als mensheid geret worden, dus dat zijn gedachte die aan die kant van de wereld neerleven. Dat is natuurlijk ook wel een verrassing misschien voor sommige mensen, dat ze denken dat idee dat iedereen geret wordt, dat is typische moderne. Ja, oprisspring, omdat wij moderne mensen kunnen slecht uit te voeten met zo'n idee als de hel, dus daar gaan we nu bedenken, oké, eigenlijk wordt iedereen geret, maar dat is dus niet een moderne uitwinning, dat gaat dus ook wel heel terug. Tot een aantal kerkvaders echt uit de vroeger ijle. Wat zei van zegt, origineus, die is dan als ketterveroordeeld, dat ons leerstellingen van zijn vorige dingen zijn veroordeeld en daarom was hij ook een beetje besmet, maar geroor is van Nissa, geldt nog steeds als de grote kerkvader van het oost. Nee, gelijke kerkvader, dat kun je mee voor de dag komen. Ja, dat kun je mee voor de dag komen. En dat is daar dus de dominante visie. Het heeft wel andere motieve vaak dan modern, westerensuniversalisme, maar goed, dat voerde een beetje ver. Dat is echt daar nog de invloed van Plato die daar een rol speelt. Dat is bij ons, is het er meer in, ja, maar als God nou goed is, dan kan niet toch geen mensen verloren laten gaan. Ja, en dat is eigenlijk niet zo zeer het motief, precies wat zei van zegt. Het motief is dan, ja, de mensheid is uiteindelijk een eenheid en kan er ook alleen als eenheid worden geleden. Dat is bij een geroor is van Nissa. Oké. Ja. En voor veel mensen was ik denk ik, het mens stream idee van Christendom was toch die klassieke visie die aan Augustine's leent van, oké, je hebt de heem om, je hebt een eeuwig hell waar mensen tot in eeuwigheid echt pijn leiden. Maar je zou kunnen zeggen dat misschien die mens stream een visie ook wel aan het verschuif is. Er wordt ook wel eens gesproken over dat je zei dat ook aan het begint niet zover om te zien. Dat was maar ook wel het verschillende onderzoeken blijkt dat steeds meer ook Nederlandse Christen niet meer in dat beeld van de hell geloven. En misschien steeds meer nijgen naar, ja, misschien ook wel overzoenings, wel grappig, wij hebben ook een mensenkondie in akker te invullen als ze hier al in de zaal zaten voor dat we begonnen. Dat vind ik toch wel een opvallend beeld. Er hebben bijvoorbeeld een stelling. Godst, redding rijdt zo ver dat niemand voor goed in de hell zit. Dus dat lijkt een beetje op dat idee van overzoening, ja, het eigenlijk wordt iedereen op een gegeven moment geret. En dat zegt 15 procent is het daarmee eens. 32 procent heeft geen meding, tussen gelastig kwestie. 51 procent is het daarmee onrens. Dus je denkt dat dat uiteindelijk niet iedereen geret wordt. Dat is hier in de zaal, dus je zou kunnen zeggen hier in de zaal, als de hellen ieder van er niet afgeschafd. Nee, maar ook van je, zeg maar, die orthodoxe westen zo leer aanhoudt, dan zitten er wel allerlei vragen aanvast. Want als je dat nou echt geloofd, wat betekent dat dan voor evangelisatie? Dus als het huis van de buurman in de brandstaat dan ga ik door roeien en ruimte om die mensen te waarschuwen. En als nou dit gevaar dreigt, ja, wat doen we daar daarmee? En dat is eigenlijk een tema dat dan niet zo wordt automatiseerd vaak. En dat is wel een vraag waar veel mensen mee zitten. Ook een zekerde zwang is daarbij, dan niet uitgesloten. Dus Augustine is wij dwingen ze in te gaan, als mensen in een arabijn derij gaat ervallen naar rukjes er ook bij weg. Dus je kunt zelfs onder zwang even geriseerd. Er zitten wel wat problemen aanvast. We zouden nog denken dat hoor ik echt niet net, dat als het gaat voor die afschafing van de helft, zoals mij dit in alle nieuwste bijbelvertaalingen, de MBV21 gebruikt ze dat woord. Heel. Heel is een oud-noorswoord voor het verborgenen. En dat wordt in de statevertaalingen. De oude statevertaalingen wordt dat gebruikt voor de vertaling van de chrol in het oude testament. Dat is het doodrijk. Wordt het gebruikt voor de haadis? Dat is op nieuwe doodrijk, maar dan in een nieuwe testament. Voor de Gehena, dat is wat Matthäus rijft, het dal van Hinom, worden ook met helvertaald. Dus daar kom je in de hel heel veel tegen, ook wanneer het eigenlijk om het raak van de dood gaat. En het raak van de dood is dan, wat is dat dan? Nou, in het oude testament is dat de plek waar de doodend terechtkomen, zowel de rechtvaardige als de godde lozen zo lijkt het. En daarom vraagt de prélikker ook, wat heeft het voorzien om rechtvaardig te leven, als toch iedereen op dezelfde plek terechtkommt. En daar zit niet het aspect pijniging in. En ik denk om dit soort ideeën te vermeiden, heeft de nieuwe bijbelvertaalingen, die gaat dan all the way de andere kant op, zelfs over dat dan bepaalde worden, maar niet vertaald worden, dus Gehena wordt dan niet vertaald. Dat staat nu letterlijk, dus dan heb je dus een onvertaald worden, moet je het goed uitleggen, maar dat geeft er wel aan, welke spanning er hier omtrend zit. En ook heel bedoel je dan de ellende hier en nu, bedoel je het hier naam als, bedoel je dooderaak, bedoel je een plek van pijniging. Dus dat vraagt echt om opheldering. Ja, want dat is eigenlijk ook een vierde fiesie, zoals ik kan vaak ook wel neerzit is dat de hel dus nu is, zeg maar, dus dat het hier al ook gebeurd, die fiesie wordt er ook wel niet heel veel, maar gehangen, dus dat je daarmee de focus ligt op het hier en het nu. Nou ja, zo zijn er denk ik natuurlijk ook wel meer. Maar je gaat toch aan het die kant op. Ja, maar dat is wel. Ja, ik ga aan het die kant op. Ja, ik wilde dat nog niet, zeg maar. Misschien is het nou een goed moment om daarvoor over te hebben. Want ja, dat is eigenlijk over een vondst of iets waar jij op stuiten, wel voor je dacht hoe kan ik nou, want er zit natuurlijk met het probleem wat jullie net uitgelegd hebben dat er zijn drie traditionele viesies. En ze kunnen niet alle drie waar zijn. Ze hebben alle drie goede punten, maar ze hebben ook En ook alle drie slechte punten. Een dinget die niet kloppen gaan. Dus hoe kan je daarop in je uitkomen? Misschien nog één ding hier even. Want ik denk dat het wel heel goed is om die drie visies in de raten te noemen. Omdat er wel een wistje kozen zit aan dat angestiniantse model dat hier in het beste heel sterk rol speelt. Als mensen daarvan afknampof, op afknampoers, zeg je dat. Heb je ook kan ze dat helemaal de andere kant opveert dat de ander ordeelde samenleving in getrokken wordt. Want er zijn allemaal heel deugd samen mensen die natuurlijk absoluut de hell niet verdienen want God is goed en aardig en lief. Maar dat betekent ook dat wij van volgens elkaar heel erg gaan. Voordelen en veroordelen. Dus het zal wel eens samen kunnen gaan met een heel hardere samenleving naar elkaar. En als mensen nog een soort indruk hebben van, ik weet ik, ja, ik mag zelf ook wel uitkijken. Dan wordt je voorzelf een beetje nederig gevonden. Dus het is niet interessant, ja, naar goed. Het is een geweldig belangrijke punt. Hanna Aaren, te filosof, die laat in een artikel prachtig zien dat met de afschaffing van het idee van een hell hier namels dat er eigenlijk steeds meer en hell in het heden wordt geschapen. Auschwitz is dat van het beste voorbeeld. Want hersens hebben nog altijd de behoefte om mensen te disciplineren, pedagogisch. Als dat niet meer kan door te dragen met een hell hier namels, dan gebeurt dat met terreur. Terereur is niet zonder reden de uitvinging van de atheistische Frans Revolutie. Inclusief geotinen. Dus ja, de afschaffing van de hell is niet alleen maar goed nieuws. Vaak, krijg je dan een soort hell op aarde. Dat bent hebben de inreterneiging om te voordelen. Of een orde andere mensen te disciplineren. En daar vind ik nog wel, als je het hebt over de afschaffing van de hell. Dat verbindt je niet overzoening. Denk je dat er nog wel een tussenweg in die zin is en die besprek je daarin ook. Maar die is wel van belang, is dat die visie niet per se zegt dat er daarmee dus ook geen hell meer is. Dat die gewoon, dat per definitie iedere in de hemligen. Maar dat wordt ook wel heel duidelijk in verwoord in die visie dat die hell er is, maar dat die tijdelijke is. Loutering. - Loutering. Dat is wel een groot verschil vind ik want dan heb je wel die hell waarin God ordeelt of dingen recht zet, het is een lautringsweg. Maar eigenlijk wordt dat door niemand in de traditie ooit hell genoemd dan. Dus het is een tijd. - Het is voor de geloof. Een tijdelijk vuur, dus het varen vuur is bijvoorbeeld zo'n lautrings vuur. En op het moment dat het varen vuur op iedere inbetrekking heeft dan is dat zo'n tijdelijk vuur. Maar goed, dat varen vuur leg je uit in je boek. Dus dan heb je wel goed een beetje context te geven. Dat is ook ontstaan, eigenlijk, vanuit dit idee van ja. We leven nu de tijd dat het gaat om de biddel eeuwen. Dat er ook mensen zijn die hoger en een beetje bij de kerk, maar een beetje ook niet. En ja, het is ook wel hard om te zeggen dat mensen naar de hell gaan. Dus dan een trafage vuur, een middel om ook mensen waarvoor je denkt. Ik weet het niet, omdat het toch nog goed te laten aflopen, eigenlijk. Ja, soort postmortem was er aan het zeggen, maar voor de mensen die nog niet. aan gereinigd genoeg zijn zodat ze uiteindelijk dan toch die heem ook kunnen binnen gaan. Ja, we hebben natuurlijk een hele nare repetatie, dat varen vuur, maar het zit er spest iets. Ja, sip het tiks achter. Dat is uit puurpastorale motie de ontworpen, ja, die we geredachten. Nee, ik denk dat ben ik het niet helemaal mee eens. Nee, nee, nee. Het is wel gebeurd. Nou, nee, nou goed, ook hoe dat vandaag zeg maar eerst wordt. Dat ik denk dat het is ook juist vanuit zich gedachten dat vanuit het godspeelt ook zeg maar. Dus ik snap het je dat zeg, zeg maar. Maar ik had het echt geschiedenis van het varen vuur. Ja, maar de tijdelijke hell is niet per se omdat, denk ik, wij daar niet. Ja, dat lastig vinden en ze voort, maar ook wel echt vanuit het godspeelt van hoe kan die god dat zo doen. Dat vind ik wel van belang, omdat je anders heel snel dat tegen maar iets maakt, veel het pas bij deze tijd of zo, of dat is logisch, dat we dat denken, omdat we dit willen en ze voortsten wel. Ik ook wel dat zelf een beleest vanuit deep teologisch daarover nadenken, en die bijbel teksten dan ook tegen het licht houden. Ja, dan vind ik ook die systematie, het telegië, ook wel echt van belang, omdat die teema's erbij te pakken. Zeker. Ja, die eeuwen gijt dus misschien wel goed om ze om te enig even op terug te komen. Maar ik daar vooral heeft vragen aan het huis? Arnheld komt niet op zijn verhouding, maar dat is goed. Het gaat goed aan het najaar, jongens. Dat is het belangrijkste kliefer. Ik denk dat het geschiedenis van dit is te gaan kijken. Ik wil het krijgen de oplossing af te komen. Maar hij heeft daar ook een rol in gespeeld, het lot van kleine kinderen. Lekker, als het gaat een voortvage vuur, kan ik me heel goed voorstellen, namelijk in een tijd waarin 30% van de kinderen voor de eerste jaar sterft, dat je dat heel veel mensen daar gewoon erger over in zaten. Zeker als je niet eens gedookt was. Ja, dat is het. Dus het zijn jongenstorge kinderen, maar ook alle mensen van die. Ja, wat geloof dus nu uiteindelijk, maar ze waren wel gedopt. Ik kwam ergens het zinnetje tegen, dat vind ik heel kerenachtig. Het vage vuur is het hier naam als van de Volkskerk. Ja. Dus zodat de Kerk Volkskerk wordt dan ontstaat die gedachten van het vage vuur. Ja, ja. Dankjewel, kom dan door je mee, dat het. Die hebben er antgevallen of zo. Ja, precies. En hele beomensen die lang en heiligen zijn, maar ook niet alleen maar zonder zijn. Die hebben een beetje zo'n midden zitten. En die hebben. En dat is dan eigenlijk ook een best wel boekhoudkundige. visie op hoe God oordeeld. Ja, die hebben al zwaren nog een rekening open staan op een moment dat ze sterven. Ik krijg een soort blessure tijd om dat uit te boekten en dan is het goed. Ja. En het is in sommige tradisies natuurlijk nog steeds en. Ja, langaak, dat weet ik. Ja. Zullen we dat doen? Ja, we hebben nog even te schetten, we hebben dus die drie visie. Er zijn allemaal problemen mee, ook en goede dingen. En jij zat de pijnse van, ja, hoe kan je je nog chocolat van maken? Ja, hoe vind ik een nieuwe ingang. En die heb ik gevonden eigenlijk via de. traditionele, apostolische gelovesblijnen. In strak komt de hell in voor, niet aan het begin. God schiep, God is de schepper niet van helemaal een hell, maar van helemaal een arden. En ook die aan het eind, ik geloof het eeuwige leven, niet het eeuwige leven, de eeuwige dood. Maar in het midden, Christus is neergenaald in de hell. En daar ben ik eens ingedoken wat betekent dat nu. Nou, vroeger kerkvaders, even twee stappen, vroeger kerkvaders. uit serie die zeggen dat is Christus die na zijn dood in het doodereing zijn overwilling verkondigd. En Adam en Eva en alle oudde cementen zich geloven, met zich meenemd. Mooie gedachten. Maar dan komt Calvijn. En Calvijn is in die zin een beetje de helft van m'n boek. En Calvijn is een humanist, en die zegt ja, ik vind dat niks van in de bijbel. Dus dat is het niet. Maar wat is die Nederlandaling te heller dan wel? En Calvijn zegt ervan dat is eigenlijk wat Christus ervoor in zijn leiden. De godverladenheid en de eenzaamheid en de pijn ook. En in de helzijn leiden vooral aan het kruis en vooral tijdens die drie uur duistern is. Daar bracht de hell los. En waarom vind ik dat zo'n fantastische gedachten? Nou, één. De hell bevindt zich dan dus in het heiden, in het hier en nu aan deze kant van de traf. En twee, de hell is een ervaringscategorie. En dat zijn precies die dingen waar vandaag de dag als mensen erover de hell hebben, dan is dat aan de orde, het speelt hier en nu, klimaatcrisis, depressies. En het is een ervaringscategorie. En dat vond ik dus heel belangrijk om op die manier een soort nieuwe ingang te vinden voor het spreken over de hell. En dan vind je dus echt die verbinding waar ik naar op zoek was, tussen het heiden dagensenspreken over de hell in die traditie. Maar de vraag blijft nog wel. Hoe zit het dan met wat mensen die je namels noemen? Ik ga niet zo van het woord. Ja, wat staat dan de ongelover te wachten? En dat is dan nog wel een spannende vraag. Is dat iets wat je met dit modell kan beantwoorden? Want je zou zeggen wat jij nu vertelt, dus jij roept dat beeld op, ook letterlijk. Het is de volkant van je boek, soms ik aan de ikoon volgens mij. Het is van Doetje, uit Sjena. Het is een westersbeeld, maar eigenlijk van Oosterse iconografie, de Nederlandaling te hellen. En jij zegt dus wat Kovijn daarmee bedoeld of dat hij dacht dat dat betekenen was de Godverlaatheid. Jezus ervoor, dat was zijn needentaling te hellen, was ten diepste een soort Godverlaatheid. Dan denk ik, dan zeg je dus eigenlijk dat de hell niet een soort visieke plek is. Maar een soort sted of maint, of een soort maint, aller is, ja. En vervolgens, als je dus wilt vragen naar wat de bijbel zegt over, wat staat Godeloze nu te wachten, dan moet je dus ook heel nauwkeurig naar Christus kijken. Wat Christus is, degene die nergendaal is te hellen. En hij heeft de hell ontdekt, hij heeft de hell opengelegd. En wat betekent dat dan voor wat de hell is. En daar heb ik een moe gemaakt, zeg maar, Kovijn heeft meer geholpen. Maar als je nou zegt waar een beetje nou zelf iets nieuws, er is een stuk tekst uit het nieuwe testament, wat eigenlijk in discussie over de hell nooit wordt gebruikt, dus even een gelie van Johannes. Omdat er wordt gezegd, zegt er niks over, wat er staat wie niet geloofd, is al veroordeeld. Maar wat nu als Christus bevrijdt van de hell en als je in hem nu ziet, er ligt dat de duisteren is over wind, dan kun je aan de hand van wie Christus is als het ware, als keerzijden of als aller met z'n foto negatief. Er zijn nog wel mensen die weten hoe dat werkt aan een loge fotografie. Jonge mensen vragen dan je ouders, vroeger deden we dat. Dan bracht je zo'n rolletje weg naar de fotograaf in die ontwikkelde nadat, en dan kreeg je de foto's en de negatieve. En wat op negatief was, ligt was dat op de foto donker en andersom. Nou, de hell is het negatief van de weg van Christus. Christus is de weg, de waarheid en het leven. De hell, dat is dat je geen weg meer ziet, dat het een dolhoff is, dat je nergens uitkomt. Christus is de waarheid, de hell is geen waarheid, terug alleen maar fake news, je weet niet wat waar is. Christus is het leven. De hell dat is dat je leven wordt afgeknepen. En misschien wel de belangrijkste, Christen, zeg ik, ben de goede herder. En de hell dat is dat er geen herder is, dat er niet die gemeenschap is van liefde, die we de kerk noemen, maar dat je helemaal oudersd alleen bent. En daarvan kan dus ook alleen Christen's redden. Wat ik weet over de hell, ik weet dus een heleboel minder, angestien is, weet, ontzettend veel, die in het heleboel details. Ik weet een heleboel minder, maar ik wil dat striktle heren van uitgots openbaaringen in Christen's. En dan kan ik dus wel degelijk iets over zeggen. Ja, en dan wordt het niet meer, kijk, als mensen z'n huis zouden zeggen, oké, dus de hell dat is ver bij Jezus vandaan zijn. En ze zouden zeggen, ah, daar geeft niet, dan valt het nog wel mee. Dan heb je echt geen idee wie Jezus Christen's is. En dat is het punt. Er is niks zo erg als bij Jezus Christen's vandaan zijn. Ik moest bij dat boek, ik heb het volgens mij niet aangehaald, maar denk je aan wat de gerufmeerde beleiden die zegt de doodselerregels. De verberging van God's aangezicht is bitterder dan de dood. Dat vind ik een diepe zin. Dat is dat je God niet kunt zien, dat je alleen bent, zonder God, dat is erger bitterder dan de dood. En je zegt die medus, als ik probeer nog wat concrete te maken, je zegt die medus ook, het is geen. De kom weer bij de traditionele beeld uit, het is geen plek waar soort eeuwige marteling of zo plaatsvinden. Dat is het niet. Nou ja, die gedachten van die marteling, dat is in de middeleeuwen, heel sterk opgekomen. Maar ja, dat is eigenlijk, in de bijwel vind je dat niet of nauwelijks. De enige plekken waar er echt mee wordt gedreigd met, niet zozien marteling als wel de verroging van het buitenstaan, die vind je het even gelie van Matthias. En Matthias richt zijn waarschuwingen juist aan de gemeente. Dat vind ik het heel belangrijk, dus binnen de kerk en onderkristene worden we gewaarschuwd voor verloren gaan. Maar eigenlijk in de evangelisatie, in de verkondiging, aan mensen die buiten zijn, wordt eigenlijk nooit met de helge eruit. En dat vind ik dus wat zei van net heel terechtschets, de geschiedenis van de kerstening van het westen, dat is dat in hevige maat, wel. Dat gebeurt wel in hevige maat, ja. En ik denk dat we dat dus niet meer moeten doen. Ja, je noemt een mooi bijvoorbeeld in je boek van later is een derijken man. Dat is een goede mijverhuiter, want ik krijg ook een vraag binnen van Newscorenet, die vraagt hoe waar Jezus zelf ook over de hel heeft gesproken. Dit is een verhaal waar Jezus dat doet. Dus wat jij terecht zegt aan het dat die reikemam is dan in de helf. En in dat verhaal, het was een heel interessant verhaal, omdat geloof eigenlijk geen rol lijkt te spelen. Laatcerus is in de heen want die arm is. En de reikemam is in de helf omdat die reik is en de arman voorbij gaat, maar dat heeft erzijden, het is niet in het protestant verhaal. Maar dan zegt die reikemam laat mij dan terug gaan naar de armen en boers te waarschuwen, want als die weet hoe erg het hier is, dan is het pedagogische hell inzet en dan zegt Abraham. Nee, ze hebben mogen in de profeten. Ze laan jouw luister en luisteren ze zeker niet hiernaar. Dus die wijgen hebben eigenlijk die hell te laten inzet als pedagogische instrumenten, voor wel een mooi inzicht, wat je opschrijft. Ik zou die dat ik altijd weggeven van de. Nee, nee, nee, nee, nee, nee. Ik vind het fijn dat je dat aanhalt, want dat is een bijbogen deel te waar ik het langst over heb gedaan om. Omdat in de vingers te krijgen, wat taar nou precies gebeurt. Ik denk namelijk dat het wordt vaak gelezen zo'n soort informatie over het hiernaarmaals, maar de spits van die gelijkening is juist dat we geen precies in informatie krijgen, dat ook niet moeten willen hebben, want we hebben moses en de profeten. En dat is genoeg, en als je dat niet geloft, dan zou je het zelfs niet geloven als er iemand uit de dood terugkwam. En he, in datzelfde even een geelie, komt er iemand uit de dood terug. En hij loopt met de Emmaus hangers op. En ze geloven het nog niet tot dat die moses en de profeten neemt. En van daar uit het duidelijk maakt, en dan gaat het voor hen open. Dat is de bedoeling van die gelijkening, denk ik. Er zijn überhaupt heel veel aspecten om hierover door te gaan, want wat jij net zei ook Stefan, dat is natuurlijk ook wel opvannend, dat het in het verhaal van Lazarus, de arme Lazarus en de rijke man, dat het er gewoon gelijk te gaan om geld, om armoede en rijk te omhoeg ga je om. Maar tegen 25 ook, natuurlijk, met de schapende. Dat is ook een ander bekende text waar Jesus heeft over de helm, en wat voor het eigenlijk gezegd? Dat gaat het over, heb je het aan de minst gedaan. Dus de naak te gekleten, de hongere gevoedigevangenen bezogden. Dan heb je het aan mij gedaan, en het interessant is dat het ook weer over goede werken gaat, want ik heb me zo zeggen. Dus wat je voor de minst en doet, en het andere interessant is natuurlijk dat geen van die mensen die heeft dat ze dat gedaan hebben. Die waren ze echt dat de taal niet van bewust. Dus ook dat zijn teksten die niet gemakkelijk passen in een soort standaar pedagogiek van Heemel Hell, waarin je heel bewust soort zekerheid moet bereiken dat je in de Heemel komt, of. Maar waar dat soort teksten wel in passen, en dat is ook iets waar ik begrijp, dat jij wel afstand van neemt, Arnold met jouw motels, ik zou genoemden, is het idee dat het hell helemaal leeg is, dus dat er niemand in zou zitten. En inderdaad ook weer ze. Ja, je hebt het dus over die sted of maaint eigenlijk, maar er zou wel degelijk. Mek in de soort teksten van Jezus, maag ik ook in hoe jij het uitlegt volgens mij, er zou wel degelijk mensen die die weg gaan. En dat vind ik natuurlijk als modern mens moeilijk, hè. Dus dat universalisme, dat zit ergens in de lucht, van de zou ik toch niet mooi zijn als uiteindelijk iedereen werd geret, bijwels gezien en in het licht van die hele discussie van af te karakvades, denk ik dat je dan te veel wilt weten. Wat kunnen we wel weten? Nou, hoe warmhartig God in Christus is. En als je daarvan onder de indruk raakt, dan op één zie je, maar dit kan voor iedereen, God kan iedereen redden. In mijn boek schrijf ik, als je buiten het licht van Christus naar de mensen zou kijken, dan zou je zelfs voor de kerkvader Augustine's nog vanhopen. Buiten Christus. Wie is Augustine's dan? Maar in het licht van Christus, dan zou je zelfs nog moest vatten. Nou, ja, voor Stalin of pot of zelfs Hitler. Er was een journalist van Trouw die interviewde en die daar wel op drukte. Die zei, ja, wie zit er nou in de hell? Zer, daar ga ik niet over, want dat is aan God, hè, dat is het zijn oordeel. Ja, maar als Hitler er niet zit, dan heeft die hele hell eigenlijk geen zin. Dat snap ik wel. En waarom kan ik nou toch niet zeggen dat Hitler zich in de hell bevindt? Omdat ik dan eigenlijk het vinaalde oordeel over een mensvel. En dat is echt aan God. En dat moet ik voor ieder ander mens dus aan God overlaten. En ja, gaan we nou, hoe barmaartig is God voor jou? Nou, dan kun je ook het oordeel over die ander aan God overlaten. En dan hoef we dat dus niet in te ver. En bijbel's gezien, dit is veel teologie, maar dit is ook dit, dit is de bijbel, hè. Bijbel's gezien telkens wanneer iemand aan Jesus iets vraagt over de eeuwen gestaat van een ander, waakt Jesus het naar die persoon zelf terug. Zijn er te veelen of weinigen die gered worden? Vraagt iemand. Jesus zegt, strijd u om in te gaan, hè. Dus dan voel je ze, Peter is vraagt, ja, wat gaat er eigenlijk met Johanna's gebeuren? Na de opstanding. En dan zegt Jesus, ja, als ik wil dat hij blijft tot dat ik kom, wat gaat jou het aan? Dus het komt er voor ons allemaal persoonlijk op aan. Dat is ook een niet bloedemstig. Het is niet zo'n bedoeling, want ga speculeren over wat handeren overkomt, begrijp ik uit deze voorbeelden. Ja, om het te doen. Nou ja, jij schrijft dat ook heel mooi als van niemand is toeschouwer. We zijn allemaal deelnemers, echt maar, dus dat maakt, ja, dat je daar heel verzicht over bent. En eigenlijk niet deze een oordeel over jezelf. Daar ik het geef, maar ik kan me wel voorstellen vanuit de pastrale setting, hè. En specifieke in sékele kringen. Dat dat een enorme onzekerheid ook juist geeft, en angst en spanning, die misschien wel tot het met. op iemand's verf, met hoe weet ik dan nou, of ik wel straks in de heem ook kon, of naar die hell ga, hè. Dus dat dat natuurlijk, ja, dat geeft ook een hele grote onzekerheid. Wat zeg je dan wel tegen ze? Ik ga daar niet over, maar goed, hè, dan. Hemen, als het gaat over de zekerheid van het geloof, dat is een inconcurrency die erin zit, hè. Ik kan niemand zeggen die bevindt zich in de hell. Maar in het nieuwe testament vind je ook wel keer op keer van nou, dan zullen we bij de heeren zijn. Het troost elkaar met deze woorden. En ja, ik ken, ik ben genetepredikant geweest. Ik ken vanuit de posteraad die angst en het enige die ons kan redden, is Jezus Christus. En kijk nou naar Jezus Christus, zie hoe diep wij is gegaan. Hij heeft ons, onze ellende gedeeld. Het kan er niet zo ellende gaan toe zijn, of Jezus Christus is er geweest en hij is bij ons. En hij wil ons er ook van verlossen. Ja, en dat is volgens mij het even een Geli. En als het dan gaat. Ja, de vraag wordt natuurlijk in verschillende tonaren gesteld. Mensen die zich zorgen maken over hun kinderen en hun klein kinderen. Ja, het enige wat ik kan zeggen is vertrouwen ze aan Godtoen. En als je weet hoe barmart de God is, laat het dan ook bij de levende God. En dat stevend net aanraakt is een heel belangrijk ding. En het protestantisme heeft altijd aangezet het belang van het geloof, en het geloof is super belangrijk. Maar soms wordt er zo aangedrongen op hem weer. dat voor mensen voor die dat moeilijk is, of die dat niet op die manier mee maken, dat het tannenlijkt als of de deur in het slotvaald. Terwijl bij ons gezien het de woorden van Jezus, bijvoorbeeld die mensen die het goede hebben gedaan in Matthias 25, die waren zich dat niet bewust. Dat moeten we ook open houden. Ik denk dat het protestantisme daar een paar raadjes te scherpjes afgesteld geweest. Maar aan de andere kant het universalisme wil dan weer te veel duidelijk hebben, wil dat eigenlijk vastzetten van en dus komt het met iedereen goed. En daar ga je toch eigenlijk te ver. Ik vond dat in de traditie was er iemand die schreef wie je niet op het universalisme hoopt, is een os, die is ongevoelig, maar wie het universalisme leert, die is een ezel. Daar heb ik nog wel één vraag voor je, die ook te maken heeft met die relatie met geloof. Dus even terug naar wat je zij over wil alleen over de hals spreken via Jezus, die neergedaalde ze in de hell. En de hell zijn eigenlijk het negatief van het zijn in Jezus. Dat vind ik een hele mooie gedachte. We hebben wel even voorstellen, ik heb al die middeleusende beelden van de hell als even gevoel van puur. Dat vuur he, die rombost heb je beelden bij. Wat is het beeld hierbij he? Wat is dat nu van Godverladen zijn? Ik ken wel mensen, ook Christen, die van alle periode in hun leven worden in die per depression, zich zeer van Godverladen voelden. En ik kan het ook zeggen, dat voel je alleen maar, maar het is niet zo, maar het was dat ook wel heel erg zo. Ook daar is de koppeling met geloof, is dat hell wat je dan ervaardt? Ik schou dat hell noemen, niet zo veel meer met geloof of ongeloof te maken dan. Nou ja, die ervaring van Godverladenheid door God en mensenverladen zijn. Ja, dat is de hell, zou ik zeggen. En uiteindelijk heb ik dat ook van Kalfijn geleerd. Kalfijn is, zeg, Christen was natuurlijk niet echt door Godverladen, want ja, dan is het God door Godverladen. Dat was een leuke deur in de dreierheid, een subjectief verlaat. Maar hij ervoer dat wel echt. En ik zou dus zet naar, ik ben bij mensen op bezoek geweest in diepe depressies. En mensen kunnen dat dan niet geloven, die kunnen dan niet bij, maar ik hou dat dan wel vol met dat te zeggen. Maar u kunt dat nu niet zien, maar hij is erbij, ook in deze ellende. En u komt hier door en mensen zien dat niet. Maar ja, daar ben je pas door voor, dan kom je de volgende keer op bezoek. En dan zeg je het nog weer. En uiteindelijk komen mensen er op de ene van de manier wel uit. En ik geloof dat, nou ja, dat is een kwestie van geloof van de pas door de hand. Zou ik denken dat je dus ook echt geloofd dat God in Christen zo machtig en zo liefde vol is dat hij dat ook doet? Ja, ik wilde er nog wel één woord even eruit ligt of één idee, een idee, namelijk een eerlijkheid van de hell eigenlijk. Ja. Maar dat is natuurlijk ook iets waar mensen problemen mee hebben. Dat krijg je ook wel wat vragen over binnen, begon het van pas. Maar dat is ook iets wat jij aanhoudt in je boek. Namelijk dat het buitenproportioneel is. Het idee dat je gestraft als je dat woord even opplakt. Of niet van ook als uit consequenties noemen dat de consequentie is voor wat je hier op aarde doet. Dat dat eeuwige consequenties kan hebben. Of dat dat soort eeuwige straf kan hebben. Dat is buitenproportioneel. Je kan op aarde nooit iets doen dat opweegt tegen een soort eeuwige verlatenheid. Dat klinkt heel onregvardig. Wat moeten we met het idee van eeuwigeheid? Het is klassiek bezwaar, dus elke zonder die iemand doet, neem Hitler. Frantwoordelijk voor de dood van miljoenen mensen. Misschien voor de woord een dood van goover schatting 40 miljoen mensen. Maar niet 50 miljoen. Er zit ook, hoe erg het ook is, er zit altijd een maat aan. En het is altijd begrens. En eeuwigeheid, ja, dan een eindeloze straf is dat dan wel passend. Nou, dat is een goeie vraag. En een goeie vraag aan de Augustineaanse traditie. Maar denk ik, Augustine is onvoldoend een antwoord op heeft. Ik denk dat hij over eeuwigeheid denkt tenatie van de heemel het beter doet. Maar dat is zo'n voedtout. Eeuwigeheid. Veel mensen zien dat als een soort einde loze tijd. Maar eerlijk gezegd, dan definieel je nog de eeuwigeheid aan de hand van de tijd. Is het een soort tijd met een minitje ervoor. Maar de eeuwigeheid verschilt niet quantitatief, maar kwalitatief van de tijd. Dus het is anders dan de tijd. En net zo goed als het koning krijgt van God, ja, we kunnen alleen maar in tijd een ruimte denken. Zo zijn we mensen. Maar we kijken door de lens van de tijd naar de eeuwigeheid. En ening weet we zeker, ja, maar het is niet tijd. Als we kunnen ze niet bevatten of zo. Nee, maar het zou ook geen goed nieuws zijn. Dus als de heemel zou zijn een soort einde loze tijd, de goedplees die Netflix-serie, die gaat over Heemel en Helden. Dat is een komische serie. Het eind wordt het zat. De komische heemel, en dan is er iemand die houdt van game en hij krijgt een prachtige consolen en luxe stoelen. Maar na 300 jaar gaat het toch vervelen. En ik vind dat een briljant uitgebeeld, maar het kan geen einde loze tijd zijn. Want dan zou zelfs de heemel nog een soort hell zijn. Wat er is, is onze geschiedenis afgelopen, onze tijd is geweest. En daar oordeelt God over en dat oordeel is definitief. En dat is de eerste betekenis van het begrip eeuwig. Er komt niet nog een oordeel naar. En God veld het finalen oordeel over ons leven. En hoe dat er dan uit zou zien, ja, Paulus zegt we zullen altijd met de heer zijn. En dat tegenover zegt hij dan, als een van de weinige teksten waar Paulus heeft over de straf, dat de mensen zullen zijn ver van de heer en van zijn macht en maaienstijd. Dat zijn de twee dingen. En veel meer weten we daar niet over. En die beelden uit de middeleeuwen dans de joronomisch bos. En die hebben zich zoveel mensen vastgezet. Duivontjes die mensen pijnigen. In elke karakter fresco, steplafonds, te klaar. Dat ik vol met in de oordeel. Dat zit niet zo in het boek, maar ik heb een collega in Zweden die liet me dat zien. In veel karke in Zweden en in Noorwegen zitten dus in het portal waar je de karak binnenkomt. Of en soms ook beide als je echt in de karri bent, dan heb je dus links te hell en rechts te helemaal. Het is helemaal het plafond beschilderd. Dus je zit in dat oordeel eigenlijk. En mensen bepalen bij het oordeel, dan mag vandaag de dag wel iets meer. Dus toen was het heel heftig. Beseffen u nu nog dat er over ons leven wordt gehoordeel. Maar die deelden die daarbij zijn gekomen, die zijn vaak overdreven. Ja, tot slot. Ik ben ook wel benieuwd en jullie zijn ook al het publieke teelogen. Zij kunnen zeggen, jullie hebben alle drie ook invloed, mensen luisteren in jullie. Wat is nou een zinnige manier om met het onderwerp en dit belader onderwerp verder te gaan om hierover te spreken? Wat kan je dan als Bible laser, als Christen misschien ook wel? Nou, hiermee. Misschien wel iets wat we vaak in dit is de Bible doen. En namelijk dat je ook die heftige kanten van de Bible en die kanten die ons tegen de borst duimten, wel een volle uit serieus neemt. En dan komt de Bible echt tot klinken, niet als je een paar mooie teksten er uitpikt die op een kaart kunt zetten, maar als je het geheel serieus neemt. En voor mezelf als teelogen en als verkondiger. Ik heb in boek gezegd laten we hell en voldoemenis spreken in jullie zijn, maar dan niet in die zin van het opgeven vingendje. Maar dat je identificeert, wat er allemaal aan hell en voldoemen is in deze wereld. En ik denk dat veel mensen, als ik in de kerk zit, dan zit ik daarop te wachten. Dat iemand eerlijk blood ligt, wat er allemaal zo lelijk in deze wereld, en ook in mij. En dat Jesus Christus gekomen is om die ellende aan te pakken. Nou, dat troost mij, maar dat staat er dus echt. Op het omslag staat niet voor niets dat plaatje, dat staat er dus echt in het licht van Christen. Ja, ja. Ik vond het wel weer een mooie kwot om te lezen hier op boek. Moet er meer prek over hell en voldoemenis, dan tek ik. Dat is de Arnold, zoals ik jou ook ken. Je schuurt ook niet om af en toe even een komt van verschillen uit spraken te doen. Een stev van Almatine is dat iets voor jullie ook mee uit de voet te kunnen over. Hij heeft dat je nog aan het denken gezet. Vanaf misschien ga ik dit beeld van die nederdaarlijk te hellen. Ook wel gebruiken als ik hier over heb. Ja, ik denk ik. Preken hierover is heel ingewikkeld, omdat het onderwerp veel meer vraagt dan dat, denk ik. Om ook mensen dus te laten spreken en te luisteren ook naar de verhalen. En de beelden die er leven en de zorgen. Ik denk dat dat ook echt van belang is. Deelen daarvan. Dus ik denk dat dat wel uit de ingewikkeld maakt. Ja, dus ik denk wel dat in dus dicht bij de vragen of bij Christen blijven. Dat is wel van belang. Dus dat je niet zo snel allemaal het heel persoonlijke. En voor het zweld dat wel is. Dus dat is daar wel recht aan doen. Dat is wel gelijk tijd met die open bij, vol rechtprobeer. Het is natuurlijk aan die hele bij. En ook elkaar de ruimte geven, dat vind ik veel meer onderwerpen gelden. Dat zijn verschillende visies op zijn en ook mogen zijn. En dat vinden we vaak al moeilijk genoeg. Als je elkaar die ruimte geeft dat dat mag en daarop niet veroordeeld, de hel of zo in wensd als die gene zo daar over denkt, dan komen we niet verder. Maar die ruimte maakt voor die verschillende visies. En bij Christen staat hem blijf ik denk dat dat wel van belangrijk is. Er zijn natuurlijk bepaalde aspecten van het Christelijkgelover van mensen. Dit staat gewoon in de gelovesblijden. Die kan je niet omheen, dit is gewoon de basis van het Christelijkgelof misschien wel. En als je hier anders over denkt, dan moet je jezelf misschien de vraagstelling of je Christen bent. Is dit zo'n issue? Wat van je. Ik zie ze tegen al een bedenkelijker hierbij, maar is dit zo'n theme? Maar waarvan je moet zeggen, hier is één goede optroduks opvatting van. Of je moet je elkaar ruimte geven. Je denkt dat het aan ons laten zien in zijn boek het kracht van argumenten dat er mensen drie visies zijn die in de kerk door serieus de Christen met de bijweren de hand verdedigd worden. En dat geen van drie helemaal rond te krijgen is, nog goed. Wat me aansprekt in wat aan het gedaan heeft, is dat de nederdaading in de hell dat negatief van Christen is. Dus je gebruikt ergens die weg te waren en het leven wat je deze is. De hell is de 12 weg, de tot en de leugen. Ik dan niet van iets het vote van depressie, maar er zijn zoveel voorbeelden in deze wereld van mensen die die ervaringen hebben van verlatenheid van God. En dan kun je ook aan andere tragische situatie van oorlog verliezen voor de rit. Die gaan wel kwijt zijn. Of in de daad zich ook morieel op waalwege bevinden. Maar ik wil je zelf blijven. Ik merk het vaak. Als ik een conflict heb met iemand dat ik gewoon weer weggeverkwijt. Die maniën spreken over de hell dat dat ook recht doet aan ervaringen en het leven. Het is gelijk dat het alleen maar toegankelijk wordt als je steeds realiseerde dat jezen zijn de hell is afgedaald. En dat het dus altijd een ervaring is die gelukkig niet. Het is niet de objectieve werkheid, maar wel serieus. Dat sprekt me aan. En ik denk ook wel dat dat kan helpen omdat er iets ongemakkelijkst met die traditioneel is overgeleverd. Dat het in de daad zich totsteem van orthodoxie wordt. Daar heel veel mensen die er wel heel bang worden. Maar ik niet echt serieus nemen, want dat zou je in een zette vanavond. Dat zou je gaan even gerezeren. Ja, dus sterven elke seconden drie mensen op schietten. Dus dat het een soort blok wordt. Wat je wel meer kunt hebben in de telegië, dat er een soort of in de kerk. Dat is soms op ethisch terrein ook van die blokken die. Die hebben valen hier echt eens moeten liggen, maar waar niemand echt goed leg mee weten, dan wordt het zo totsteem. En het is niet meer iets wat inspireren of wat uitnodigd om te onderzoeken. Het wordt zo een olie van in de kamer waar je voorzichtig omheen loopt. Dus ja, je moet het best in de bek kijken ook de angsten. Ik denk dat het heel bevrijden kan zijn om dat te doen. Ik heb je aan de getoefoeging laatste woorden aan ont. Nou, wat er wordt gezegd is dat het wel in het leven moet staan. Dat vind ik als er de bijbel deze heel erg belangrijk en ook in de telegië. Het is alles er elementen zijn van de christelijke lever van bedenken van jammer. Het zal vast heel belangrijk zijn, want iedereen vond het altijd heel belangrijk. Dus we moeten nu ook belangrijk vinden. Dan hebben we het echt om nieuw te onderzoeken om te kijken. Maar dan nauwkeurig in de bijbel en in de traditie wat stonden nou op het spel. En wat staat er vandaag op het spel? En hoe kunnen we dit verstaan? Echt in onze tijd. Nou ja, dat is een boog in die ik heb gewaagd. Ja. Dank jullie wel. Almentine Lene, Stefan Paas en Arnold Huygen. Ja, dat was dus dit is de bijbel live vanuit de grote kerk in de Hilversum. Volgende week hoi je dus het tweede gesprek dat we daar opnameen. Weren we onder andere de belangrijkste ontdekkingen van 5 jaar dit is de bijbel bespreken. Dit is de bijbel, zijn podcast van de E.O.I.ZB en NPO-luisteren. Is een spin-off van de bijbelpodcast, eerst dit. Bedankt voor het luisteren en deelverlente tot volgende week.

Podcast Summary

Key Points:

  1. De podcast bespreekt de diverse tradities over de hel, zoals de augustinische visie van eeuwige straf, het anti-hylatisme waarin ongelovigen in het graf blijven, en het universalisme dat iedereen uiteindelijk zal redden.
  2. De auteurs tonen aan dat deze visies in de Bijbel zijn geïntegreerd en dat ze niet allemaal kloppen, maar elk een krachtige en waardevolle kant hebben.
  3. De hel wordt herkend als een ervaringscategorie, niet als een fysieke plek, zoals de ervaring van Godverlatenheid of depressie, wat de kruis tot een menselijke ervaring maakt.
  4. In plaats van een eeuwige straf wordt de hel beschreven als een tijdelijk vuur, een soort "kristaliseringsweg" die mensen in hun levende tijd ervaren.
  5. De traditie van het gebruik van het woord "hell" wordt kritisch bekeken, met de opmerking dat moderne vertalingen het woord "heel" (een oud noorse woord voor verborgen) gebruiken, wat aangeeft dat het idee van een plek van pijniging in het verleden is.
  6. De oorzaak van de hel in de Bijbel wordt geïnterpreteerd als het negatieve van Christus, het negatieve van de weg van de waarheid en het leven.
  7. Er is een belangrijke vraag over het oordeel van God
  8. De discussie stimuleert een openheid in de kerk om verschillende visies te erkennen, zonder ze te beoordelen, en om de ervaring van mensen die verlaten voelen te respecteren.

Summary:

De podcast van 'Dit is de Bijbel' exploreert in diepere zin het complexe en gevoelige thema van de hel. De sprekers, Almatine Lene, Stefan Paas en Arnold Huygen, bespreken de drie klassieke tradities over de hel: de augustinische visie van eeuwige straf, de anti-hylatistische mening dat ongelovigen in het graf blijven, en het universalisme dat iedereen uiteindelijk zal redden. Ze tonen aan dat deze visies elkaar aanvullen en allemaal een krachtige kern hebben, maar ook zwaktes vertonen.

De hel wordt niet als een fysieke plek van marteling beschouwd, maar als een ervaring van Godverlatenheid of depressie, een ervaring die vandaag in de wereld voorkomt. Het woord "hell" wordt kritisch bekeken; moderne vertalingen gebruiken het woord "heel" (een oud noorse woord voor verborgen), wat wijst op een veranderende betekenis. De hel wordt geïnterpreteerd als het negatieve van Christus – het negatieve van de weg van de waarheid en het leven.

De sprekers benadrukken dat het eeuwige oordeel van God definitief is en dat het niet herhaald wordt, wat betekent dat de hel geen eindeloze tijd is, maar een ervaring van onvoldoening. Ze stellen dat de kerk in de praktijk vaak een blok wordt van traditionele beelden, wat mensen bang maakt en beperkt de openheid. Het belangrijkste punt is dat mensen die verlaten voelen, moeten worden gehoord en gerespecteerd.

De discussie leidt tot een meer open en empathisch gevoel in de geloofsgemeenschap, waarin verschillende visies worden erkend en de ervaring van mensen wordt gedeeld. Dit biedt een nieuw, gevoeliger begrip van de Bijbel en haar betekenis voor de huidige wereld.

FAQs

Het woord 'heel' is een oud-noors woord dat betekent 'verborgen' of 'verdwenen'. In de nieuwe bijbelvertalingen wordt het gebruikt om de beelden van de hel en de dood te verduidelijken, wat wijst op een zinvolle verandering in de interpretatie van de hel.

De drie klassieke visies zijn: 1) de augustinische visie van eeuwige straf, 2) het anti-hyalationisme dat zegt dat de ongelovigen blijven in het graf, en 3) het universalisme dat aandachts op de uiteindelijke redding van allen, zelfs de duivel.

Volgens Arnold Huygen is de hel geen eeuwige marteling, maar een tijdelijke ervaring die in de wereld van vandaag voorkomt, zoals depressies of pijn van Godverlatenheid. Het is een ervaringscategorie, niet een fysieke plek.

De hell wordt beschouwd als het negatief van de weg van Christus. Christus is de weg, de waarheid en het leven; de hell is het niet zien van de weg, het leven wordt afgeknepen en er is geen gemeenschap van liefde.

De Bijbel laat zien dat Christus in de hel is neergedaald en dat hij de hel heeft geopend. Als mensen in Christus geloven, worden ze gered; als ze niet geloven, ervaren ze een staat van verlatenheid, maar de eindlijke redding is afhankelijk van het geloof in Christus.

De hel wordt in de moderne wereld gevoeld als een ervaring van Godverlatenheid of pijn, zoals bij depressies of oorlog. Deze ervaringen zijn niet alleen gevoelig voor ongelovigen, maar ook voor gelovigen die in die ellende verkeerd worden gevoeld.

Chat with AI

Loading...

Pro features

Go deeper with this episode

Unlock creator-grade tools that turn any transcript into show notes and subtitle files.