Wat als het regime van de ayatollahs in Iran valt?

Het is 13 januari. Dit is Van der Haag, de dagelijksen podcast van de Stanmaart. Ik ben Alexander Leppeweld. Iran is al weken in de band van straatprotesten. Misschien wel de grootste ooit sinds het begin van de islamitische revolutie van 1979. En het regime slaat aartrug. Er zouden al honderden doden zijn gevallen, misschien zelfs veel meer. Maar krijgt het vrede regime van de Ayatollas en hun leidig gaan. Mijn nij deze keer nog wel de geestrug in de flas. Ik praten over met onze correspondent in het middenost, Jan de Kok. De Iranis hebben het gevoel van we zitten in een doodlopend straatje. De enige oplossing is dat regime van val brengen. Maar het grote vraag is dan hoe val het regime kan je zo'n regime doen volgen. Het is wel dat de Ayatollas in eigen land en in de regio enorm zwak staan. En dat is er misschien wel het moment gekomen zit om Iran de genaten slag toe te dienen. Maar wat wil Trump en zitten de Iran hier zelfveel te wachten op de terugkere van de zoon van vroeger koning die zich nu als overgangsfigure opwerpt? Zij weten ook, er is dat doenbeeld van dit mag ook geen complete gaus worden. Het land mag niet edelkaar vol. Jorne Kok, onze correspondent in het middenost in Iran, zijn al sinds eind voor een jaar protesten aan de gang. In bijna alle steden komen mensen op straats als in de steden waar veel aanhangers wonen van het regime. Mogen we dit de grootste protesten in Iran, hoe men sinds het ontstaan van het regime van de Ayatollas in 1979? Het is verleidelijk omdat het doen vooral om dat die protesten ook plaatsvinden in zo veel steden vroeger was het vaak tegenaan of enkele grote steden of juist ergens meer in de provincies. Terwijl dat je nu een breden nationale beweging ziet. En we zien video's van zeer grote massers die alle avond op straats komen. Maar we moeten ook toegeven dat we het fijn er niet van weten omdat er al sinds vorig week donderdag avond bijna compleet internetblak uit is. Het regime probeert zo juist te verkommen dat we er nieuws over krijgen over iar. Dus er zijn er veel dingen die we niet weten dat gaat zo wel over teraan als dan wat dieper in de provincies gebeurt, weet we vaak niet zo over. Nee, waarvoor komen die Iraners nu precies op straat? Wel, het is natuurlijk niet de eerste keer dat de Iraners op straat komen tegen het regime. Ja, meestal is er een bepaalde aanleiding in 2009 waard dat de vervalste presidentverkezingen in 2019 de benzine subsidies die werden teruggedraaid. Er zijn er socialeconomische redenen in 2022. En we zien er een bepaalde aanleiding en dat evalueren we snel naar bredere kritiek op het regime. Dat is dan de operste lijder, Ali Gannenij. En dit geval is dat dus ook de hele Iranse economie draait vierkant teels door internationale sanctions, ook vooral door interne corruptie, mismanagement. De Iranse rij al heeft op het prja in een jaar, eigenlijk, binnen de helft van zijn waarde, we roeren tegenover de dollar. Er is een enorme inflatie en enorme prijsstijgingen, dus er zijn ook een heleboel subsidie teruggerraaid onder meer op medicamenten, bijvoorbeeld. Dus alles eigenlijk wat we dagelijks leven van de mensen raakt wordt unbetauwbaar tot eten toe. En dan had je in de eerste plaats een opstand eigenlijk 28 december van een bevolkingscher op die niet gauw in opstand komt. Dat waren de mensen van de grote bazar van Teheran. Dat zijn handelaars die normaal gezien. De handel verkezen boven de politiek om het maar zo te zeggen, zo lang te zaken, lopen, dan zijn dat niet de grootste opruur kruis, zoals die mensen hun winkels dichtgroeien en beginnen te propisteren. Dat toont aan van hoe deep dat die economische malijsen zit. Maar dan zeeen zoals alle vorige keren van al die andere grieven komen daarbij, met als conclusie eigenlijk van, ja, dat is al amit de regime dat al sinds 1979, al 46 jaar de plakseiten in Iran, dat is onhoudbaar geworden. De Iraners hebben het gevoel van we zitten in een doodlopend straatje, en de enige oplossing is dat regime het vanvalt brengen. Vandaar zie je nu die grote verbeterheid, mensen die toch op straat komen met 10.000 en 100.000 en nu weten ze dat ze waarschijnlijk gaan beschoten worden. Want die vorige protesten die we al aanhalden, die werden altijd met zware repressie, de kop in gedrukt, ook nu slaat dat regime haar terug. We weten al hoeveel dooderner gevallen zijn? Nee, sommige schattingen zitten nu rond de 500. De andere mensen spreken over 1000, 2000. We zien videos te voorschijn komen, waarin dat er in één voor een zes centrum in tegenaan en vorige week minstens 100 tagen we gelijk en wagen. Op één dag, dus wat ook aan te ontvang waarschijnlijk is die 500 en onverschatting. Maar is dat verivierbaar? Nee, door dat internet natuurlijk ook dat plaatslicht. Ja, ja. De vorige protesten zijn telkes de kop in gedrukt die aiatollas zitten daar, of die aiatollas, daar nog steeds. Gaan we nou, denk je dat de regime nu? Die geest nog terug in? De flas krijgt er dat die repressie zal werken? Het is niet uitgesloten dat het regime met al die bloedbaten de mensen terug naar huis kan krijgen op de korten termijn. Ik denk wel dat we in een situatie zijn gekomen, waarin je ziet de protestchool van ook steeds sneller komen. Voor dieen was het 2009, maar dan 2019, 2022, 2025, alweer opnieuw. Dus de crisis wordt alleen maar groter, dus dat de regime dit nog heel lang kan volhuiden met zijn klassieke repressie. En verder heeft het volk niks te bieden dat het er onverschijnlijk is. Maar de grote vraag is dan van hoe valt zo regime, hoe kan je zo een regime doen? Ja, waar hangt het vanaf? Dat was muurvallen, vraag. In de eerste plaats hangt het er natuurlijk vanaf van blijvende Iraners in de straat die druk zo hoog houden. Hoe kunnen ze dat ondanks de slagpartijen? Maar zo'n regime heeft zichzelf diep ingegraven, omdat de macht sinds 46 jaar Ali Ghameneid, aia tolla die de opposten leider is van Iran die zal 36 jaar aan de macht. Er is een hele staatstructuur ontwikkeld en een staat binnen de staatstructuur. Rechtsdriek onder de opposten leider Ghameneid valt de beruchte of bevanderen revolutionaire garder. Dat is een leger buiten, het leger. Dat alleen een Ghameneid verantwoording verschuldigt is. Daaronder zit een massaal paramilitaire klubs bijna. De basis zijn de jongens die op motorfitsen komen aanrijden om betogen zin elkaar te met een overdotusje. De grote vraag is of dat regime door die druk van de straat, ook van binnenuit, gaat beginnen te verprokelen. Eigenlijk hoor je de meeste Iranse analisten zeggen van zo lang dat dat niet gebeurt, zo lang dat die betonblok van dat regime een samenhang behoud, hoe gaat dat regime dan vallen. Dus er is een palijsko nodig of eenheden van het leger blijft ook dit moment in zijn calzernes. Of andere revolutionaire garder die niet meer komen opdagen. Eigenlijk of die wegeren om nog langer op de mensen te schieten. Dat is een beetje wat we in serie hebben gezien in 2024. Dat is ook een dik datuur die zich al 50 jaar lang had ingegraven met allerlei soorten inlichtingen diensten en noem maar op. Maar op het einde was het zo ineficient kontraproductief. Het had niemand nog iets te bieden, dus niemand waren nog voor het wechten. En dan blijkt dat het kaart erhuis redelijk snel in elkaar kan storen. Kan dat zelf begeburden in Iran? Dat moeten we nog afvachten. En zijn er al indicaties dat er betonrod is in dat systeem? Nee maar we weten niet wat er daar achter. De schermen zich af speelt. Gaan we nu eens een zeer bekende koppige hart. Bobo, Moe, ter is. Het is niet zo'n hoeftje, maar het is ook meer toegeving. De man is een taartje te grijs, al lang ziek. Is het mogelijk dat bijvoorbeeld een bepaalde klik binnen het regime zegt van, als we nu gaan m'n ei opofferen, dan kunnen we het grootste deel van ons systeem van onze regime overend huiden, maar dan een paar nieuwe dingen doen. Dat is niet uitgeven. De man is niet zo'n hoeftje, maar het is niet zo'n hoeftje. Het is niet zo'n hoeftje, maar het is niet zo'n hoeftje. Het is niet zo'n hoeftje, maar het is niet zo'n hoeftje, maar het is niet zo'n hoeftje, maar het is niet zo'n hoeftje. Israel kan veel doen en we weten dat vooral de gijmedienstom ons had, diep ingewortheld zit in terren. Ze hebben in de voorbije jaren niet alleen al die doorwittenen in kaart gebracht, maar ook diverse zeergelukte aanslagen, gepleegde op. De klare wetenschappers op bepaalde figuur en van het regimen. De verleiding is groot en boven dien vecht net aan jou zoals vergonlijk voor zijn politieke overleven binnen Israel. En dit jaar is het de verkezingsjaar in Israel. Je ziet dat hij op alle fronten, zo veel mogelijk de israelische militaire macht, wil projecteren en daar zelf dan de eervoer, wil opstrijken. En dan gaan de israeliers uiteindelijk in Oktober. Het is pas in Oktober, dus we hebben nog een lange periode te gaan. Daagande israelisch hem als geld van de israelische naast die opnieuw verkezen. En dan zijn al zijn problemen corruptieproces. En dan zijn die dan opgelost denk je. Dus net aan jou geeft wel best wat redenen om in Iran in te grijpen hoor ik je zeggen, maar we zijn ook redenen voor hem om dat niet te doen. Er zijn twee dingen eigenlijk op dit moment die israelische avontuurisme een beetje binnen de perkenhuiden. Dat is de eerste van ja, de Iranier staan op straat. Hoe kan je hem helpen om dat regime te eenvalt te brengen? Dat is geen gemakkelijk antwoord op. Zeker niet, omdat de Iraners zouden het ook niet appresseren als hun zeigen die er hopelijk komt, wordt vervangen door iets wat als een buitenlance in waalzij of intervention wordt gezien. Dus je riskeert de Iraners eigenlijk terug naar huis te jagen door een nieuwe oorlog zoals vorig jaar de 12e dag. Oorlog van juni voor het jaar te creëren. En dan de grootste rem op het avontuurisme van het en jou en in die israelisch Amerikaanse president om op Trump. Voor Trump is dit duidelijk chefzagge en daar moet zelfs ben je in Italia-housiech toch wat aan underskikken. Wat bedoel je daarmee? Want Trump heeft de twikend toch ook al uitpraken gedaan die er op wijzen dat hij wel tussen beide zou willen komen in Iran? Niet voor het eerst zien we een grote wispel turegheid bij Trump. Dus aan de ene kant zijn er de dreige mensen. Hij heeft net nog gezicht dat de vis is zeer krachtige opties hebben om in te grijpen ook militair. En de andere kant heeft hij die twikend ook klotswerige gezicht van de Iraners regimen wil terug met ons onderhandelen. En Trump is eigenlijk anders dan dit en jou wel lang bereid om met dat regime te onderhandelen. Met Venezuela begin deze maand is ook Trump duidelijk avontuurlijker geworden om het maar zo te zeggen. Maar ook in Venezuela zie je van hij heeft die president verwijder maar de rest van dat regime van dat systeem laat hij gewoon ongemoet. Hij doet nu zaken met de vice president van Venezuela als hier op de regens en blijkt wel eens dat voor hem op deze manier goed. Dus als het Iranse regime voldoende wil toegeven wat betreft zijn de kleerprogram maar wat betreft zijn naar zijn allen politische rakketten. En Trump kan dat als een voldoende zeigen beschouwen of verkopen. Dan is het helemaal niet uitgesloten dat Trump nu een akkoord sluit en dat dat regime toch weer overhein blijft. Of niet onder Amerikaanse meditaire druk gaat komen. Dus met andere woorden als hij zegt de bevolking van Iran staat dichter dan ooit bij vrijheid dan ja doet dat er voor hem eigenlijk niet toe. En Trump is duidelijk niet iemand die het wel zijn van de bevolking erg hoog in het faanbeld draagt. Ik begin het in de vreemde de stad zelf voor de Iraners geldt het dan zeker. Ik hoorde onlangs nog een van zijn gezanten in het midden oosten Tom Barak pleiten voor ja. In het midden oosten is het nu helemaal zo dat eigenlijk zijn die al die landen best of met een welwillende de sportische figuur. Dus die top van Trump zelf tops zijn naast de medewerkers geloft ook helemaal niet in een democratie. Ik kan je afvragen in welke maten ze gelogen in die braal vrijheden. Je ziet wat ze doen in de vijs zelf. Dus voor hem is het belangrijkste van wat er iemand aan de macht komt met wie hij zaken kan doen. Iran is nog ook niet toevallig een zeer grote olieland, net zoals Venezuela. Dus ook daar kan je wel parallelen zien. Maar in het hoofd van Trump is het eerder van zo langer daar maar een regime is dat er kent dat de vijs de bas zijn. En waarmee wij zaken kunnen doen dan is het oké. In zijn hoofd is zo'n regime dan automatisch ook goed voor de bevolking. Eender hoe dik dat er ja al het zal zijn of blijven. Ja. Voorde Iran's revolution 1979 was de Shah, mohamedresa-Paglavi aan de macht. Dat was toen een vriend van Amerika. Nu werpt zijn zo'n reza-Paglavi zich op als stem van de opozee. In Paiyami-Mostakim gaat op ben irohaim-Mostalah-Ve-Aniatier-Iranas. Is hij voor Trump een optie en voor de Iraniers in de eerste plaats natuurlijk? Of hij voor Trump een optie is beter eigenlijk niet goed. Het is een merkwaardig figuureren die kronprins van Iran na de vol van zijn vader in 1979 geeft hij zichzelf uitgeropen tot de volgende Shah, volgende koning van Iran. Maar vanuit het buitland, want hij is sinds de islamietse revolution van 1979 niet meer in Iran geweest. Hij is nu 65 jaar. Hij probeert eigenlijk al langer om te doen als of hij een belangrijk stem is in de Iranische opozee. Eigenlijk koelt hij heel lang van als de frontfiguur van de monarchisten, een bepaalde Iranische behovelaag in de diaspora in het buitland. En werkte hij ook niet altijd even ernstig genomen omdat wie ver tegenwoordigend die monarchisten willen de Iraniers terug naar het regime dat ze voor het huidige regime van de macht hebben verdreven met massaal straatbetoving. Wat is vererlijk niet. Heeft zichzelf ook een beetje. Vertacht gemaakt, denk ik, Réza Parlavi, om dat eifte te enelijk gelup gezog bij iedereen die wel bieden en heeft in 2023 ook een beruchtbezoek gebracht dan Israel. En ja, dat zit bij veel Iraners en bij veel mensen in het binnenkosten en het algemeen ook niet lekker dat je daar ziet van ja, is die man dan de vertegenwoordiger van de Israelische lobby. En willen we zo dan iemand als opalziesie beschouwen, sommige mensen, nomen, grondprinister, Zappaglavi, de opposiesie tegen de opposiesie in Iran. Ja, oké dus misschien ligt hij niet zo goed zeg je, maar toch hoor je er voor bij een week toch meer en meer betogers naam skanderen. Wat er mogelijk aan de hand is, is van het problemes die Iranse opposiesie, dat benomen dat de Iranse opposie is, maar wie is dat? Er is geen lijd dus figuur. Elke opposieie is door het islamietse regime onmogelijk gemaakt, wie opposieie was. Zeker iemand met ambiesie zit in de cel of is dood. Dus wie is uiteindelijk de Iranse opposieie, dat is een heel amalgam van mensen met zeer diverse eisen en wat hem verenigd is dat ze tegen de regime zijn. Er is appaglavi, is daar een beetje. Je merkt dat hij meer prominent hoort eigenlijk bij gebrek aan beter. Er is geen andere overkoebelende lijd dus figuur. Terwijl het tegelijkertijd natuurlijk soms een beetje potzierlijk lijkt, omdat de man zit elke dag nu vanaf het zijn veelaar in Amerika, waar hij in balingschap leeft. Zit hij elke dag videobootschappen in te spreken in de richting van de Iranse betokers. Ja, neem nu de steden over en dan voegt hij er zelf aan toe en zelf hoop ik zo snel mogelijk ook naar Iran te komen. Er wel. be eigenlijk niet weten in welke mate de Iraners in de straat een bandvoelen met die man. Er zijn wat meer slogans, maar er is geen organisatie van die zoon van de Shah binnen Iran, of toch niks dat veel voorstelt. Dus het is zo eerder, je merkt dat de Iranse betokers eigenlijk meer op zoek zijn. We hebben toch ergens een simbolfiguur nodig want verder is er niemand. Dat belooft niet veel goed voor de Iraners of het nu. Of wel wordt het onderdrukking verder onder de aia tola of wel is het gaal's want er is geen opvolgers. Ja, en ik denk dat de mensen de Iraners die op straat gaan zich daar ook zeer goed van bewust van zijn. Zij hebben het gehad met het regime dat compleet vier kant ruid en vredaardig is en blijkt baar nergens ook niet tot een toegeving in staat is. Maar zij weten ook, er is dat doembeeld van dit mag ook geen complete gaal's worden. Het land mag niet er elkaar van. Je mag niet vergeten, Iran heeft landen als Irak en Afganistan als Bureland, waar het al twee decennia-completige ooz is uiteindelijk. Je merkt hoe moeilijk dat zoveelke situatie is opgelost graak en voor er iets nieuws stabiel komt, daar kan dus in het midden oosten zeeer veel tijd over gaan. Dat zijn allemaal verschrikkelijke dilemmas waarvoor 90 miljoen Iraners nu staan. Je moet het regime ervan brengen en hopen dat er iets stabieler uit komt, zonder dat er eigenlijk structuren zijn die dat kunnen veranderen. Dus eigenlijk moet je toch een beetje hopen dat de meer productieve gemate gekrachten uit het regime dat daar toch iets van overijn blijft. Dus hoe dan ook of het regime van de Eritolaz blijft of dat er iets nieuws komt, lovendzer moeilijke jaren te worden voor Iran en de Iraners. Jor, dank je wel. Ja, z'n lief. Dit was DS vandaag, bedankt voor het luisteren. Ondek het volledige podcast aanbod van de standaard in de vernieude luister omgeving in onze app. Klik onderaan op luister en ondekker alles. Alle credits vind je op standaard.be/luister. De geer kan via [email protected].