Waarom hebben zoveel mensen rugpijn?

Sporten, het dagelijks leven. Dat is pas topsport. Gelukkig is er nu optiemel praten ienen. Dat is niet alleen heerlijk van smaak, het is ook rijk aan eiwitten. En zo kan jij weer even door. Optiemel praten ienen. Smaat lekker, voelt goed. Nieuw, optiemel praten ienen extra. Een handig flasje met extra feestels en multivitamines. Hi, Tony Mutter hier, wetenschapsjournalist bij de volkskrant. Ben je in studenten, dan moet je nu even heel goed opletten. Want sinds kort kun je bij de volkskrant een gratis abonnement krijgen als je student bent helemaal tot je 25e. En mocht je nou een student kennen, geeft deze tip dan zeker even door. Je kunt dat studenten abonnement verzilveren op volkskrant.nl/studenten. Maar dit is ondertussen de kostmos, de wekelijke wetenschapspotkast van de volkskrant. Mijn naam is Tony Mutter. En we gaan het vandaag hebben over iets waar bazar veel mensen last van hebben. Namelijk rugpijn. Valt daar nou echt niks tegen te doen? Mijn collega, medischredacteur Ellen De Visser. Tok de wetenschappelijke literatuur in en sprak met vier experts op dit terrein. Begin ik met de meest persoonlijke vragen Ellen. Heb jij zelf al dus rugpij? Ja, die had ik al ze naankomen. Ja, ik had een paar weken terug op de sportschol. Ik was een rugoffeling aan het doen om te benen. Ik kan hem voordoen, maar dat heeft de luister niet veilig aan. Zou dat je voorover en dan moet je zo gewicht naar je toetrekken. Je zit dan. -Oh ja, die. Het schoot erin en dan weet je meteen 'Oh, dit is niet goed.' En ik dacht ook meteen 'Ja, lekker, ik trein al jaar op de sportschol.' Ik doe ook heel veel spierversterkende oefeningen voor mijn onderrug. Het heb ik dus niks aan gehad. En ik dacht ook, dan mag ik deze oefening dus nooit meer doen. Dat zijn al twee misverstanden dat ze het waarschijnlijk later over hebben die al niet kloppen. Oké. -Ja. En jij dan? -Ja, ik was last van je rug. Het gek is. Ik kennis heel veel mensen die wel eens rugpijnen hebben. En ik heb in mijn hele leven nog nooit rugpijing gehad. Oh, dan ben je in uitzondering. -Ja. Ik ben met een volledig van bewust dat dat massel is. Ik ben ook nog lang en langer mensen bevolgen, ook wel relatief vaker rugpijnen. Maar ik heb gewoon nooit rugpijnen. Dan behoor jij tot de 10 procent van de verwaarschijn. Die gelukkigste procent van de verwaarschijn, hij heeft er wel eens een keer last van gehad. 90 procent? -Negentig procent, ja. Dus dat zijn in Nederland. Ja, ik heb huisarts de cijfers opgevraagd. Nou, er gaan juist 515.000 mensen met lager rugklachten naar de huisarts. Maar je kunt tegenwoordig ook rechtstreeks naar de visio. Dus de slijdenhuisarts over. En dan wordt het niet getuurd? -Ja, omdat het een derde... Een derde van de patiënten die bij de visio komt heeft last van de rug of neklachten. En de meeste mensen gaan misschien helemaal niet, want die denkt, ja, die is maar zoveel aankijken. Het gaat vanzelf over. Wat overigens ook zo is bij de meeste mensen gaat het vanzelf over. Dus dat gaat waarschijnlijk om miljoenen mensen in Nederland... ...die er een keer per jaar last van hebben. Ja, vraag maar om je heen te ruus. En als er zoveel mensen last van hebben, of wel eens last van hebben... ...als dat met je koffie zet apparaat zou gebeuren of met je TV, dan denk je, hier zit een ontwerp vaat in. En is het een menselijke rug evolutionaire gezien onhandig in elkaar? Zijn we omdat we vroeger 4 poten liepen en nu op 2 dat die rug er nog niet klaar voor is of zo? Ja, dat dacht ik ook wel. En dat kan ik ook wel tegenher en der. Want als je op 4 poten loopt, dan is je rug die ruggewerfel horen ze naal en dan verdeel je de druk. En als je recht op gaat staan, dan moet die ruggewerfel je hele romp en je hoofd dragen. Dus ik dacht, nou, dat is die rug dan niet vogemaakt. Maar goed, ik had dus 4 experts van wie 3 hoogleerharen en promovenders. En die 3 hoogleerharen zaten ook in een internationale werkgroep Lagerrugklachten... ...die je allemaal adviezen hebben door gespeeld. Dus daar had ik ze natuurlijk op uitgezocht, want er is zoveel over Lagerrugklachten geschreven. En die zijde hadden ze echt ontzien. Die zijde de ruggezerastik een mooie system. En dat is het bouwwerk als er van je he. Het is de fundering van je huis, als je het een beetje voorzichtig meedoet kan je daar heel lang mee ongaan, maar punten zijn nou juist. Dat mensen daar niet voorzichtig hebben. We gaan er niet voorzichtig mee. Oké, oké, dus het is niet zo, dat is het 3,5 miljoen jaar geleden toen de eerste recht opstaande Apieu-Luci rond begon te lopen. Voor zover bekend. Toen de Lagerrugklachten begonnen. Nou, misschien wel, maar er gebeurten natuurlijk ook andere dingen. Ja, en ik zit het denk, misschien hebben vier voeters, hebben we misschien ook wel rugpijnen. Ja, anders onder dat wij het weten. Ja, ja. En laten we het beginnen met een hele beruchtig en hefe geform van rugpijnen. Omschrijven dat eigenlijk zelf al. Je maakt een beweging en ineens wat, het schiet erin. Ja. Wanneer lopen mensen het meesteringskoops dat soort rugpijnen? Je kent zo zwaar bent, je kent allemaal wat je bukt en je draait en je buigd achterom in de auto pak je wat. En dan schiet je erin. Of je bent een uren aan het tanieren en je komt allemaal, oh, je denkt, ah, weet je dat. En dan denk je dus, daar ligt het aan. En die beweging. De regen 90 keer doe je hetzelfde en er gebeurt er niks, maar dat weet je niet meer. Die ene keer dat het miss gaat, dan denk je, ah, dat is de oorzaak. Ja, die gekke beweging. Ja, het is ook, jij zegt erin schieten. Ja, dat is natuurlijk een hele fijne beeldspraak, dokter het schiet erin, wat heb ik dan? Waar schiet het dan in? Maar heel veel dagen terugklaagte ontstaan natuurlijk gewoon je woorsmorgen wakker niet. Maar een rug, dat is een beetje steif, weet je wel, dat komt een beetje zo, ga aan de weg. Dus dat er in schieten is, dat is leuk, maar volgens mij is dat het heel vaak ook niet het geval. Ja, met dat in schieten denk ik echt van die mensen. Dat is een oorzaak van niks, van niks naar hele hevelgepijn in twee seconden. Ja, dat is bij een hele kleine groep mensen is een serieus wat miss, dat is echt een paar procent. Dan kan het een hernia zijn of een beknellde zenuw. Wat is een hernia? Een hernia is een, je rug is een heel mooi bouwwerk, dat bestaat uit werfels en tussen werfelschijven die werfels die zorgen voor de stabiliteit, zeg maar. Even heel cordoorde bochten, die tussen werfelschijven die draaien, die dat zijn een soort schoktempers. Bij een hernia is zo'n tussen werfelschijft, dat moet natuurlijk een heel mooi rijtje zijn, is eruitgek geschroven en druk op een zenuw. Nou, dan is er dus heel duidelijk iets aan de hand. Ja. Bij het over over groter deel van de rugpacenten, dat noemt de, dat noemen ze in doktersjag gewoon aaspecifico rugklacht en dat betekent geen idee waar het vandaar komt. Ik vind het zo gat, dat is zo'n diagnose, dat is een hele keurige diagnose, maar dat betekent eigenlijk geen idee. Ja, wat, wie hebben daar risico op? Ik dacht dus nou, straat te maken, want die zitten hele dag op z'n knie over over, maar straat te makers en controlerken hebben net zo veel risico op lager rugklachten. Ja, dat is dat zijden die hoog leren, zeg maar, en dat komt omdat eigenlijk bij die aaspecifico rugklachten, dus dat is niet de hernia of de beknelde zenuw, maar bij die onbekende oorzaak rugklachten, er is altijd spraken van een emitje dat overstromt. Dat is nooit een ding, je hebt, nou en bijvoorbeeld, je doet zwaar werk, dus dat is dan toch die straat te maken, maar die rokt ook, die heeft overgewicht, die beweegt de weinig en die heeft dan ook nog stress, daar is of zo. En dan stroomt dat emitje over. En er zijn zoveel mensen die hebben dan iets kleiner emitje, dat ze dan anatomisch net even wat anders gebouwd zijn, maar het is altijd een emitje. En stress is een hele belangrijke oorzaak, vertelde de experts mij, dat zou alles wel eens de aanjager kunnen zijn van de lager rugpijn, epidemie die gaande is, samen met de vergrijzing natuurlijk. En ook dat we het weinig bewegen, maar stressomoonen zijn heel slecht voor je lijf en zorgen even hoor dat alles een schade optreet dat dat niet zo makkelijk herstelt. Is wel wel wondelijk, toch? Dat is je dan gejaagd voor wat op je werk of zo? Ja, stress van je rugskit. - Dat is het op de ene manier aan je rug. Ja, maar dan is dat emitje dus al vol, hè? - Ja. Dat zit jij ook al de hele dag verketen op je stoel, en dan heb je ook nog dat je te weinig naar de sportschool of beweegt en dan gebeurt het. En die stressormoonen, die zit natuurlijk gewoon door je hele lijf. - Ja, die gaat je hele lijf, toch? Ja, en dus ook in je rug. - Ja, ja. En ja, maar hebben we etschappers nou niet de idee wat er eigenlijk gebeurt waar we net over hadden van op mensen zou patten eens in je rugskit snappen we etschappen? Wat is er dan? - Wat het dan is? Ja, dat vroeggekouden, dus dat zou je aanvrouw op het emertje. - Ja, dus het is a-specifiek, zij ik, dus je weet niet wat het is, maar dat kan toch niet, want je hebt rugpijn, wat is het dan? Nou, zij daar gaan daar maar even voor zitten, dus toen komen we de lijst, ik lees even voor, haar schutjes in het dussel werden verschijven, overbelast de spier, een verrek de pees, een ontstokeslijnburs, een verbinding tussen twee werfels die wat minder goed functioneert. Dus er is een oorzaak aan atomisch, alleen die is heel moeilijk aan te tonen. En dan kan je een foto laten maken, en dan kom je dan naar achter wat er precies is. - Ja, dat dacht ik ook, ik denk nou, foto laat, ben ik aan het van je lijf zien, dan weet je dat dus. Dat is dus ook niet zo, dus weer een aarmame die niet klopt, als je heel veel mensen met gezonde mensen op haarij zet, dan blijkt een del daarvan, op een foto echt een hele slechte rug te hebben, en andersom. Dus ze hebben over het onderzoek gedaan bij ik half 3000 patiënten zonder klachten, verschillende leeftijden, van alle gezonde twintigers had 30 procent. Een tussenwerfels schijft die niet klopten, en bij de 80 jaren gingen het om 96 procent met een tussenwerfels schijft met wat schade, maar ze had maar geen van hen had klachten. En andersom, dus we hebben vreeselijke rugpijn en er is op de foto niks te zien. Dus ja, zeg het maar, het is heel gek, ja, het is wel uit een rapport van het sorginstituut blijkt dat huisartsen nog toch nog wel vaak scans en foto's aanvragen. Dat doe je natuurlijk met roeievloggen, en hen ja bijvoorbeeld uitstelling naar je benen dan wel, maar ze doen het ook vaak stond er in dat rapport om patiënten gerust te stellen. Dat kan ook, hè, dat is ook een functie. Patiënten maken zich nog grote zorgen. Die denken dat er iets vunde met deels miset in de rug? Dat is een schrikkelijk missis, en dan kan een foto z'n misschien gerust stellen. Ja, is er een hernieer dat kan je dan nog... Ja, dat zie je dan. - Ja, die schijftjes zie je. Ja, die schijftjes die schijftdrukt duwen. 10.000 mensen worden jarlijks aan een hernieer geopererd. Ja, dat is er eentje. - Dat is er eentje, dat is er eentje, dat ging mij verhaal om te doen. Duidelijke oorzaak, nee, nee. - Is er behandelen, ja, oké. En oorzaak, vaak onbekend, en dan willen mensen toch van die pijn af. - Seeker, ja. En daarvoor is van alles op de markt, wat wordt er zo al aangeboden en verkocht? Ja, ik heb gister even zitten googelen en dan doe je gewoon lager rugklachten en dan kan je de categorieproducten aanklikken. Zoltjes, matrasse, warmte lampen, spieverslappers, massage, rugrimen, rugbracies, dat zijn een soort cosette. Kusintjes, banden om je houding te koriseren, lenden steunen van je stoel. Backstretchers, het is een soort halen verboog, waar je dan op het gaat liggen en ga maar door. Ja. - Vijn dat er zoveel aanbod is. - Ja, rustig en fijn. Voor de mensen met rugpast. - Kost veel geld. En helpt het? - Nee. - Oké, allemaal niet. Nou ja, ik kijk, er is heel veel onderzoek naar gedaan, maar al die oplossingen. En er is geen wetenschappelijk bewijs dat die dingen werken. Het is ook zou ook gek zijn, want als de rugpijn wordt voor oorzaak door een overlegend emertje, dan zijn er altijd meerdere oorzaken. Dus dat er dan één ding is, wat alle patiënten helpt, dat klopt natuurlijk wel niet. Ik moet wel zeggen dat onderzoek naar de effect van een kussentje of een rugeriem gebeurt natuurlijk bij hele grote groep mensen. Dat komt altijd de gemiddelde uit en het gemiddelde zegt dat wer ik niet. Zijn natuurlijk altijd mensen bij wie je het wel werkt. Ja. - En die gaan ja nog allemaal meelen. - Ja, ja, ja, dus je kan best zijn dat jij als rugpacient met een kussentje tussen je benen, dan is het nachts dat je wel uitgerust wakker wordt, maar als je natuurlijk een algemeen advies wil geven aan rugpacienten, dan moet je dat onderzoek bij een grote groep. Nou, ik heb me toch op portje meels gehad, ik heb me nog nooit voor meels gehad voor mensen, die schrijven, ja, maar u schrijft dat er niks werkt, maar bij mij werkt het wel. Ja, wat je hebt hier overal een artikelpubiciert in het volkant en dat zet er mensen van ja, ik heb zo'n zoltje waarvoor u zegt dat het niet werkt. Ik heb een kussentje en voor mij werkt het wel, en nu kunt het hier kopen, en heel veel mensen met een bepaalde programma's om voor rugklachten af te komen, iemand die schreef ik drinken elke dag heel veel water, en ik denk ook voor m'n rugklacht af, maar die was wel heel grappig, hoor, die zij nou ja. Ik weet niet of het dan ook bij andere mensen werkt, maar het is met een gekopen oplossing, maar mensen zijn allemaal van overtuigd en dat kan ook, hè. Het kan ook best dat het bij jou werkt, alleen voor de grote groep uit het onderzoek blijkt dat niet. Nee, het lijkt me ook iets wat heel moeilijk placebo gecontroleerd te onderzoeken is, want als je iemand de ene groep een korset geeft, en de andere groep moet je dan een napp korset geven, zodat ze niet gaan geloven dat iemand in een wint in als ze iets geeft, waarvan die zegt dat het helpt, en dat ze alleen al daar door meer naar klachten vervangen. De klachtenpatronen, dus je hebt de ene dag wat meer last van de andere dag, dus wat is het dan? -Ja, komt het door korset. -Dat wordt het korset, of was het anders ook overgegaan, dat is ook nog lastig, hè. Ja, dus het onderzoek naar de lagerig klachten is ook heel ingewikkeld. En pijn, pijnstillers, dat helpt nog wel dan. -Dat helpt wat tegen de pijn, maar het helpt je niet eerder van je rugklacht af. Ja, oké. -Dus paarden zet de mold doet niks, ibu profen doet wel iets tegen de pijn, maar je bent niet eerder van je klachten af. En de hele zware jongens, dus de oxikoloonachtige dingen, dat geldt eigenlijk hetzelfde voor, voor de akutenpijn doet het niks meer dan de placebo. En voor de chronische pijn doen die hele zware pillen heel weinig, maar zo weinig dat het eigenlijk nauwelijks, ja dat noem je dan klinisch effectief is, dus het heeft wel heel veel bijwerking, hè, die zware pijnstillers. Iskoopverslaving ook geloven? -Ja, maar die worden toch heel vervolgens even, zoals ik, zouden die experts ook tegen mij het lijkt, want epidemie ook weer omdat mensen moeten dan toch naar hun werk, mensen willen toch door, en dan, ja, dan, ja, dan, ontop naar de zware pijnstillers. Ja, en ook van, ik heb een jong kind en die moet ik kunnen optelen en de buggy zetten en... -Ja, maar een van de hogeleren die spakt, die heeft er heel veel onderzoek naar gedaan en die hebben echt patiëntelang gevolgd en het blijkt het eigenlijk gewoon, dat ze niet van een rugklachten afkwamen, maar wel die bijwerking hadden. Kijk, zultjes helpen niet, de kussen hetjes helpen niet, pijnstillers helpen niet, ze wel een deprimerend verhaald, dit, hè? -Ja, maar dan nu, roffel, roffel, roffel, wat werkt wel volgens de wetenschap? Nou, er is een medicijn en dat werkt eigenlijk bij heel veel ziektes. -Oké. -En dat is de wegen, nee. -Ja, ook, ook. -Oh ja, dat klopt. Ja, we wegen. -We wegen helpen, het is niet een, echt, het helpt een beetje, maar het helpt dat eigenlijk wel vaak om van je rugklachten af te komen, want ja, we wegen betekent dat je spieren en pezen gewoon sneller herstellen. En of dat nou wandelen is, of visio, of manueletidepie, of wat dan ook als je maar beweegt. -Hoo, blijven bewegen. -Hoo, blijven bewegen, en het goede nieuws is dat de meeste rugklachten vanzelf weer overgaan, dus ik heb dus een paar dagen lang heel erg last van me rug gehad en op een gegeven moment werd het minder. Het slechte nieuws is dat de klachten bij een derde van de mensen uiteindelijk terugkomen, maar ook dan kan bewegen en verzorgen dat ze langer wegblijven en dat kan gewoon wandelen zijn. Zal eens onderzoek, drie tot vijf keer per week en half een wandelen, dat is al goed voor je rug. Maar dan denk ik van zoals jij het schert aan het begin hoe je daar in die sportschool lag en ineens schiet het er in. -Ja, dan wil je niet bewegen. Ja, het advies bewegen, rol maar lekker door met dat dingetje, maar dat is heel eng natuurlijk. Ja, klopt een vroeger, lang geleden, dus die hoogleerheden zijn allemaal heel lang in het vak, die zij de toen zij begonnen met hun vakgebied. Dus 20 jaar geleden was het advies nog bedrust, 6 weken bedrust, niet bewegen, want het was heel slecht voor je. En nu weten we inmiddels dat bewegen zorgde voor dat je bloeplijfstromen, dat je spieren en pezen beter herstellen. Dus je moet dat wel doen, maar één van de hoogleerheden is ook werkt in een pijncentrum. Dus daar kan mijn patiënten die echt wel heel lang pijnen bij een chronische pijn hebben. En die zij de soms dat ze bang waren dat hun rug zou breken als het te veel zouden gaan bewegen. Dus dat is waar de experts dan doorheen moet, maar heel voorzichtig mensen toch te laten zien, het kan wel, dat gebeurt niks. Maar dat gewoon blijven bewegen. -Ja, maar als het pijn doet, is het knapwond dat je dat dan moeilijk vind. En dan kan het nog steeds terugkeren, want ja ik voel dat een heel, ja, ik voel me worden grappig mag zeggen. Gappig detail in jou verhaal, dan heb je dus vier experts op de gebied van rugpijn. En dan denk je dat je wederder alles van, dus die hebben we dan nooit rugpijn, toch? Ja, dat, ik heb ze dus gevraagd, ik ben zelf als last van je rug, alle vier. Alle vier. -Alle vier. En één had altijd een hele jaar gehad en alle vier hadden ze minstens een keer rugklachten. Ja, ik weet niet. Als je zelf ergens verstand van hebt, is een dokter altijd de beste dokter voor zichzelf ook. En als het een emertje is dat overlopen, ja, dan kan dat bij jou zelf ook gebeuren. Ja, het is toch zo, het is niet zo dat als je vier psychologen over relatie probleem gaat spreken. Dat ze niet gaan schrijven, dat ze allemaal zeggen dat we hebben nooit relatie probleem. Nee, het is zo werkelijk niet, nee, nee. -Nee, nee, nee. -Nee, waar ik nu in eens aan denk wat mijn ouders vroeger altijd tegen me ziden. Niet zo onderuit gezakt zitten, is slecht voor je rug. -Ja. Zit daar een keer waaruit op zitten en dan is schouders naar achter. -Haha. Ja, dat heb ik ook altijd weer. -Ja. Ja, het blijkt ook wel niet de kloppen Tony. Dus dat is een groot mistverstand voor jou, wat ik heb gescreven. Dus ik mag gewoon onderuit voor de televisie. -Ja. En ook die teeltprotocolen die er zijn, dus als je iets zwaar stilt, moet je dus niet voor overbangen, maar moet je dus door je knieën zakken en dan overzicht toch maar hoog komen. Ja, dat is ook geen enkelbereis voor. Dat dat werkt. Mensen die volgens die teeltprotocolatillen hebben niet minder vaker terugklachten, dan mensen die gewoon denken hebben tegen die kist wel hem hoog. Dus... -Klinkt zo. -Ja, het is echt... -Ja, vanuit je benen, toch. Vanuit je benen, toch? -Ja. Dus waar eigenlijk op neek komt, is dat de ruggegebaat is bij afwisteling. -Ja. Dus je kan best een keer zo'n kist gewoon tillig door voor over te bijgen. Je moet het niet honderd keer doen. Je kan best lang onderuit gezakt zitten in een uurtje en daarna moet je weer gaan lopen. Ja. -En je kan best onderuit gezakt op je stoel zitten en daarna ga je weer een tijdje recht op zitten. Dus dat is wat... het beste is. -Afwisteling. -Afwisteling. -Belrijven. -Belrijven. -Belrijven. Ja. En wat me dan zo voorbaaste? Wat bij de meeste dingen werkt het volgens mij zo in de zorg. Dat is als heel veel mensen er last van hebben. Daar komt er vanzelf, komt er veel geld vrij voor onderzoek om het te verhelpen. Dat weet je wel, er zijn heel veel mensen die in een leven kanker krijgen. -Ja. Een behoorlijk budget om op zoek te gaan naar kankerbedisijnen, harte vaats, identito die je beter is. En hebben al die miljoenen mensen die je rugpijn hebben? -Ja. Klopt het geld daar ook tegen de klint om daar iets voor te bedenken? -Nee, het was ook de vergroote frustratie van de wetenschappers die ik sprak. Er zijn afgelopen wat ik delde in de afgelopen vijfde jaren 35.000 studies gepubliezeerd. -Ja. Dat is dan wel weer veel. -Ja, dat is wel veel, maar ik heb dus voor dit verhaal heel veel doorgenomen. Ja, dat was heel saai verhaal om te maken. Volgens mij heb ik twee keer tegen jou gezegd, ik doe dit niet, want ik heb niks nieuws te melden. Weet je, wij schrijven altijd verhalen en hebben een nieuwe medicijnen, een nieuwe behandeling, dat schrijft je over. Dit stuk was eigenlijk een samenvatting van alles verhaal van ombrekende antwoorden schreef ik. Dus in al die studies werd hetzelfde geconcludeerd, we weten het eigenlijk niet zo goed. Dat is natuurlijk voor wetenschappers heel frustreren, want dat die mensen al die zultjes in met trassen en die en die rugrimen kopen. Ja, die denk, ja, ik moet toch wat. -Ja. En die wetenschappers hebben geen antwoorden. Dus dat snap je wel, dat mensen zelf gaan experimenteren. -Ja. Ja, en waarom is dat er niet? Ja, je gaat er niet dota, is dat dat misschien? Je hebt wel heel veel pijn, die wetenschappers wisten dat ook niet. -Ja, dat maakt wel uit natuurlijk, maar dat maakt wel uit. Het is wel een heel veel voorkomende klat. -Wat van in de hoek... Ja, jonge mannen die kaal worden. -Ja. -In zoveel leren me leven. Ja, oké, maar rugpijn is echt wel heel irritant, natuurlijk, omdat... Ja, je hele liefst zit er aan vast die feit, weet je wel. Je kan al niet meer bewegen, alles. Sorta continue... -Ja. -Hergeners in je dag. Ja, dus wat die hogeleraren nu willen, en daar hebben ze ook een subsidieafrag voor ingeniet, en dat is denk ik wel een heel goed idee. Dat is een hele grote groep mensen volgen, die rugpijn oplopen. En ze gaan die mensen niet zelf in groepen verdelen, maar ze zeggen gewoon, oké, wat ga jij doen? De ene gaat naar de visio, de tweede koopt een kussetje, de derde en de matras, de vierde doet niks, de vijfde gaat wandelen. En daar gaan ze gewoon... Die mensen gewoon volgen in wat gebeurt er met jouw rugklachten. -Ja, ja. En als je die groepen nou maar groot genoeg maakt, dan kun je misschien vaststellen wat bij wie een beetje werkt. En dan heb je dus wel antwoord. En hoeveel de lezers allemaal niet meer boos op mij te zijn, want ze zeggen gewoon, dat kussetje werkt bij mij wel. En dan heb je misschien antwoorden op dit groep. -Val bij dit soort type... -Ja, bevroogt het werk met bij... -Lijkt me alsnog lastig hoor. Want als het natuurlijk een lager rugklachten door 10 verschillende dingen kunnen worden voor oorstaak moet je ook weten. Maar wat is er dan bij die persoon aan de hand? -Ja. Maar goed, dat moeten die wetenschappers me hard zoeken, maar... Dus voorlopig, afwisteling en blijven bewegen. -Ja. -Zo wel preventief als je rugpijn hebt. -Ja. Oké, dus het is zullen we naar onze slot rubriek gaan. -Ja, goed idee, met een leuke lezersvraag. En met een leuke lezersvraag, want luisteraars van deze botkast en lezers van de volkskant... Die kunnen een vraag in sturen, naar onder tussen in de Cosmos, aanbestaardje www.volkskant.nl. En dat is een typisch van die vragen waarmee mensen dan al jaren mee rondlopen... Ik wil gewoon het antwoord tussen keren weten en dan gaan wij op zoek naar het antwoord. En deze keer komt de vraag van Tine van Lingen Schoten. Tine, kom maar in. Je is Tine van Lingen uit Peenakker, bij vragen is waarom hebben auto's aan de voorkant GRM lift... Zoals aan de achterkant het geval is. Een hele originele vraag. Onze wetenschapsjournalist Ernst Arbouw, die ging op zoek naar het antwoord. Ernst, hoe zit dit? Ik woon in een wijk met een hele broeggelijkwaardige kruisingen. Je moet als fiets altijd maar hopen en inschatten of auto's inderdaad voor je remmen. Een remlicht aan de voorkant van persoonlautos lijkt me inderdaad een goed idee waarom bestaat dat niet. Nou, om met die waarom te beginnen, het is verboden. Ik heb het nagevraag bij de R&W en volgens de wettelijke definitie zit een remlicht... Achter op de auto als je remlicht aan de voorkant zou monteren, wat technisch en koud kunstje is natuurlijk. Dan geldt het als zomaar en knipperlamp en het is verboden om zomaar knipperlamp op je auto te hebben. Gemiste kans, want dan voor remlicht is dus wel degelijk een goed idee. Onderzoekers van de Technische Universiteit van Graats in Oosterijk hebben eerder dit jaar de invloed van het... 'Fron Breaklight's noemen bekeken. Analise van gegevens van 200 echte verkeers ongevallen blijkt dat tussen de 7,5 en 17 procent van die ongelijke voorkomen houdt kunnen worden. Maar nog eens 9 tot 25,5 procent van de botsen zouden gevolgen, minder heftig zijn met een voorkant van remlicht. Verkeerstel neemens lijken ook snel te winnen. En autos met voorkomen ligt de onderzoekers in Bonn, deden in 2021 op vliegvategel in Balein. Maar bij ze meer dan 100 servers voertuigen aan de vliegtuig kant van de luchthaven, extra de remlichtgave, resultaat, iedereen aan het adjust, groter gevolgen van veiligheid. Dus ja, Tony, inderdaad, waarom hebben autos geen voorkomen ligt, dat is een hele goede vraag. Nou, het is gewoon een briljant idee, zo'n remlicht aan de voorkant. Dus nu alleen nog de wedgeving aanpassen en dan zullen ze opduiken in de straatbeeld. Mocht je dezelfen vragen hebben, sturen hem op naar onder tussen de kostmoos, et Groekskrant. .nl. Dit was een weer voor deze week. Grote dank aan mijn gastvangendaag, medische redductor Ellen De Visser. En vanaf, de volgende week maandag staat de nieuwe aflevering voor je klaar met weer een geheel nieuw onderwerp. Mijn naam is Tony, beden, graag, tot dan. *muziek* Ho ho ho! Geen keer, stonder tijd, zriftebond van Bladkado. Koop nu een kios Bladkado en krijgen libelen, maar giet auto-week of Donald Duck gratis. Exclusief bij Bruna op Primera bij jou in de buurt. Achtsie voor waarde van Toepassing.