64. Van wie was Palestina nu weer?

Je hoort wel eens dat het boek beter is dan de film. Nou, wij van Boek-FM strever en haar om de podcast beter te laten zijn dan het boek. Wij zijn Marja, Ellen, Joost en Charlotte, en dit is Boek-FM. We lezen de boeken die je al lang gelezen had willen hebben. Van Anna Krenina tot Stephen King. We lezen de boeken waarover je kunt opschepen tijdens je date, op je sollicitatsgesprek en je bros in de krug. We lezen toenil, Poezie, Breaker, Boek-Lieberenspreis, winaars ondergevardierde paletjes en overschattenbestsellers. Boek-FM, wie niet lezen wil, moet horen. Hoort, hoort, hoort, hoort, hoort, hoort, hoort, hoort, hoort, hoort, hoort, hoort. Dag allemaal, feen dat u blijft luisteren. Welkom bij mij thuis. Ik zit in isolatie, dus het uitgelezen moment om alle identities opnieuw te bekijken van wat voor mij de enige wedstrijding van statsbelang is het Eurovision Song Festival. Ik doe het in chronologische volgorde, en ik zit in 2018. Israel heeft net gewonnen, met een vrolijke kritie. En zangeres Netta heeft geestdriftige fans bij de Davidster Wappert, vol uit. We gaan even luisteren. Next time in Jerusalem, Zijzen prond omplofte een stuk van het internet, niet dat deze wedstrijd per se in de hoofdstad moet plaats hebben, maar de internationale gemeenschap herkend Jerusalem niet als dus danig. Uiteindelijk vond het event plaats in Tel Aviv het jaar daarop. Maar in Onsland riepen enkele artisten op om het event te boikote. Israel, zo klonk het, zou kunst en culturen gebruiken als rookgarden om de aandacht af te leiden van de schending van mensenrechter. Al sinds het begin van deze podcast vragen luisteraars om de israerisch palestijnse knop te ontwarren. En omdat die zo emotioneel is hebben we de vraag altijd op de lange baan gescholven, waarvoor, sorry. Maar vandaag neem we de handschoon op. Het wordt een lange aflevering, maar toch is er niets dat we zouden schrappen. Om te beginnen, volgens Vele, is dit zo'n eeuwen, oud religiursconflikt en dus eigenlijk niet op te lossen. Dat klop niet. Je hoort zich hele ruzies maken over wanneer je moet vaste bijvoorbeeld tijdens de Ramadan of Joomke Poer. Of welke zon van Abraham de belangrijkste profeten afstammen, was dat nu iezak of Ismail? Nee, dit vraagstuk gaat voor alles over land. We hoven voor onze chroniek maar een eeuw terug te gaan in de tijd. Daar gaan we. Eind 19e eeuw. Palestina is een regio binnen de Turkse ottomanse reik. Palestina is een naam uit de uitheid en hij verwijst in de geograafissen, dus niet politieke zin, naar een aaneengesloten gebied tussen de Middellandse Zee en de Jortaan, op het kruispunt van Egypte, Syrie en Arabie. Eind 19e eeuw wordt hier Arabisch gesproken, door Christiane, Moslims en Joden. Allemaal ottomanse onderdane. Volgens een volkstelling uit 1878, vormen Joden de kleinste groep met 3 procent Christen. 10 procent en Moslims maken 87 procent uit. In Jerusalem zijn de religies gelijk verteelt. Maar toch waar de vooruiters van deze jodse, alle stijne die 3 procent ooit in de meerdereheid. Want de wortels van het Joden nom die liggen hier. En daarvoor gaan we één keer verder terug. Lang voor onze tijdrekening had het jodse volk hier een koningkrijk. Na dat ze door Babylonier zijn Egypte naar tot een uittochtwaar gedwongen, een exodus. Maar hier uit hun beloofde land zijn ze daar weer in het jaar 70 na Christus verdreven door de Romeinen. Dat was na een opstand. De Romeinen bezeegelde hun overwinning door de temple in Jerusalem in lichterlai te zetten. Daarvan blijf nu alleen een stuk van de westelijke klagmuur over. Sindsdien leef de joden in de diaspora uitgezijt, zonder land en overal als minderheid. Ze werden vaak gewandt roud, vooral om willen van religieus erreden. Dat was al zo in de Egyptische, latergeriekse Romeinse tijd. En nog later werden ze door de Christen er daar weer geschuurd, vervolgd en zelfs ongebracht. Als, zorg zei ik de morden naar Sva Jesus, de joden ontheiligde hosties. Zorg zei ik aan die akelige glasramen van de sindsgoedelen in Brussel. Of ze gaven mensen de pest door waterputten te vergiftigen. Eind 15e eeuw vloog ze allemaal spangen uit de lijstislang. Kortong, in onzekere tijden waren de joden de bok beladen met alle zonder van Israel. Rond 1800 leek de verlichting hop te brengen, met haar nadruk op gelijkheid, godstienst, vrijheid. En dan kwam er in Europa toch een emancipatie, maar dan. Op die emancipatie komt er dan een weing tegen de joden als infiltranten, mensen die zich niet willen aanpassen door een kleeddijden te voorten. De taxvulden. En dan de veel vervalken joden, die lijken op ons. Ze hebben nu een baart verscholen, ze hebben nu locken afgeknipt en ze zien er helemaal uit zoals wij. Wat zijn onze veranderen, want ze zijn niet zoals wij. En dan begin het hier als het teoriën. En dan komt er ons. De simpityne is eigenlijk definitie heel simpel en beweging die joden en jodse instellingen aanvalt omdat ze joden zijn. U hoorde antisimitisme uitgelegd door Ludol Abicht, schrijver, dichter en filosof. En een autoriteit als het over jodse geschiedenis gaat. Abicht is geboren in 1936. Een deel van zijn jodse aangetrouwde familie geeft de Holocaust niet overleefd. Hij heeft ons thuis uitgenodigd, bewoorden om singeld door boeken. Terwijl we ons makkelijk maken met een confitie. Chronologisch zitten we dus waar we begonnen. Eind 19e eeuw. En in oostrek Honga Rij won dan de jodse journalist en schrijver Teodor Herzl. Die publiceert in 1897 een pamphlet der joden staat. En dat pamphlet niet aan de grondschlag van nog een isme, het Zionisme. Het Zionisme is het idee dat jod ook een nationaliteit is. En dat het jodse volk een staat moet krijgen of liever terugkrijgen in hun thuisland Palestina. Zion trouwens is één van de bergen van Jeroezellen. Het is een historische claim dus. Een claim die een eind maakte aan hun verbanding. Maar in Palestina is sinds het jaar 70 naar Christus wel veel veranderd. Een aantal joden is altijd gebleven, maar de Christen waren nu in de meerdereheid. En in de zevende eeuw toen de regio Byzantins was, werd ze veroverd door de Arabieren. En die brachten de Islam mee. Dat ver klaar dus die ottomanse volkstelling van der net. Montjesmaat komen hier dus opnieuw joden van buiten Palestina wonen. November 1914. De ottomanen wogen zich bij de centrale in de eerste wereldoorlog. Zowals u uiteraard nog weet van onze aller eerste aflevering. Dat is de kant van thuisland en oostenrijken hongerrijden. De britten slagen erin om de ottomanen op de knieëte dwingen. Ondermeer door de Armeniers en de Arabieren binnen het rijk op te zetten tegen hun ottomanse meesters. En dan beginnen de britten van alles te beloven. 1915. De britten beloven de Sharifa Mika dat de Arabieren een onafhankelijke staat krijgen na de oorlog. Zeg maar één grote arabische staat helemaal van de middelandse zet tot het zuiden van het arabische schier-eiland met Immigrip van Palestina dus. 1916. De britten beloven de Franse dat ze de arabische gebieden onder elkaar zullen verdelen na de ottomanse neerderlag. Dit is het geheimen Saix Picovertrag. En in dat scenario zou die arabische staat er helemaal nooit komen. Volgens het plan behoorde het zuiden van Palestina tot de britse invloedsfeer. NordPalestina zou een soort van internationaal bestuur krijgen. 1917. De britten beloven het jodzovolk een nationale huis in Palestina. Met respect uiteraard voor de rechten van de Nied Joden, dit is de Belvoerverklaring naar de Britse buitenlandminister. Die dit in een brief belooft aan Lord Rothschild, een prominent Zionist. Voor veel joden is dit een internationaal fiat van een staat Israel. En misschien begin het conflict wel hier. De britten die Palestina elk jaar aan iemand anders beloven. Eerst aan de Arabieren, dan aan zichzelf, dan aan de Zionisten. En de ottomanen, die verliezen te oorlog. Augustus 1920. Door het verdrag van Seijfge wordt Palestina Britse mandatgebied. Grotbrietang je krijgt van de volkabond, de voorloper van de Verenigdenaasie. Een soort volgdij tot Palestina op eigen benen kan staan. En in Britse Palestina garanteren de britten dus dat national te huis voor het jodzovolk. Maar ze voeren ook een verdeel en heerspolitiek, waardoor tussen de volkeren spanning gekomen. In de jaren 2030 migreren 320.000 joden onder Britse vleugels naar Palestina. Vooral dan van af 1933, wanneer de nazis aan de macht komen. Meestal kopen jodeland, maar soms nemen ze ook in. Er worden jodse milities gevormd die aanvallen uitvoeren tegen Moslims en tegen de Britse overheid. Onder de Moslims ontwikkeld zich steeds meer een identiteit, ze voeren zich meer en meer alle stijnen als reactie op het Zionisme. En in 1936 ontart het in een opstand tegen jodse doelblitte die door de overheid en die milities van de net wordt nergenslagen. De britten voeren zich nu genotzaakt om de jodse migratie te beperken op 10.000 per jaar. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog maken de joden net geen 30 procent van de bevolking van Palestina uit. De britten verklaren dat er binnen de tien jaar tegen 1949 één onafhankelijke staat moet zijn, waarin bij de volkeren kunnen wonen. Deoorlog was voor de regio Palestina vrij vreidzaam, maar voor Europese joden was hij katastrophaal. Deze 1941 en 1945 komen 6 miljoen joden om in de Holocaust. Hiernavluchte veel joden in Wanhoop naar Palestina, en in de internationale gemeenschap is er veel draagvlak voor de oprichting van een jodse staat. De britten dragen het gebied over aan de net opgerichte verenigde nacies. Vij je go, were out of his mess. Hier is u die aller eerste hete patat. Dit is een veel te vleugge exit. In de ogen van vele Palestijnen dragen de britten de sleutels en de wapens over aan de jodse newcomers. Het brengt ons bij de eerste van wat we vandaag historische angels gaan noemen. Zaken die het probleem bemoeilijken. Deze angel heet wie wonden hier eerst. Joden neemt gebied af van Palestijnen, maar in de zevde eeuw had de moslims toch ook gebied afgenomen, net als de joden nog eens lang daarvoor ook al. 1947. De verenigde nacies stellen een vertelingsplan voor Palestina voor. Deze zogen het twee statenopplossing. Nog een cruciale angel in ons verhaal. Het idee is dat Palestina ongeveer 15-15 verteld zou worden in een israial en een Palestina. Op basis van de vraag waar woont welke meerdereheid. Google gerust en opdelingsplan en je zal het zien. Het ziet er uit als een vreemde puzzel en het zouden geen aaneen gesloten delen worden. En wat met Jerusalem, dat zou onder internationaal toezicht komen om willen van haar religieuse status en het zou omringt worden door Palestina. Je hoort mij in de voorwaardeelijke wijs spreken, zou wel het zal bij planen blijven tot vandaag. Want de jodse bevolking gaat er meer kort, maar de Arabieren voelen zich bekocht. Waarom 50-50? De joden zijn met minder. Waarom verliezen wij die hier al generaties wonen ons land? Belangere ik in ons verhaal, is dat zij het plan dus niet accepteeren. 14 mij 1948. Kersvers premier David Ben Goergon roept inzijdig de staat Israël uit. En het doet dit in een afgelade vol Tel Aviv Museum, op de dag dat het Britzmandat aflopt. De aanwezigen heffen het Israël is volkslied aan, dat heet Haatikva. En Ben Goergon staat onder een groot portret van teel door Herzl. Hier is het relevant om te benadrukken dat de meeste Zionisten secular waren en niet religieus. En we vroegen professor Abigd wat Ben Goergon nu voor ogen had. Een staat voor joden of een jodse staat. Er was een man die wist dat hij moest ergens een project laten zijn symbolisch verankeren. En dat ging bijna alleen maar via de bijbel. Van hij zelfs tijd is een sprookjesboek, letterlijk. Dus boek of myths of feytijls. Er was ook een mist in jodse humor. Hij zei bijvoorbeeld, God gave it the whole land. Hij dat niks is, dat hij geeft het was. Of omgekeerd, zo heb je de satmar joden die ook in Antwerpen trouwens en cilagogen hebben. Die verzetten zich tegen een Israël dat niet door de messiahs is gesticht. Tot dan, zo geloven ze, moeten joden wachten inballingschap. Maar voor Zionisten is die jodse staat vital. Alleen in Israël hebben joden voor het eerst sinds 2000 jaar opnieuw een land. Daar kunnen ze in vrede leven met hun asport. En in hun eigen verteeging voorzien en vooral geen minderheid zijn. Maar, aan per een dag naar het startschot van Israël klinken echt de schoten. 15 mei 1948. Israël wordt aangevallen door zijn arabische buurlanden. Een koalissie van Libanon, Egipten, Jordanien en Syrie, landen die trouwens zelf ook nog maar net onafhankelijk zijn stunde palestijnen en valt aan. Voor veel joden is dit de onafhankelijkheidsorlog. Hun jonge leger moet voorkomen dat ze allemaal de zei in worden geduurd. En dat leger bestaat vooral uit die eredere milities van der straks aangevuld met buitenlandse vrijwilligers. En die vichten nog met een hoop Brit Zoapes. Het is hier dat het VN voorstel onmogelijk wordt, want bij de fronten proberen heel palestina te veroveren. De arabisch Israël is ze oorlog die lopt in maart 49 af met een overwinning van Israël en de gevolgen hiervan zijn cruciaal. Goed op letten nu. Israël kontroleert nu een a 9 gesloten gebied, 80 procent van het oude palestina. Maar ook gebied dat volgens die twee statenpuzzel aan palestijnen was voorbouwden. En de Israël zijn helemaal doorgestoten tot in West Jerusalem. Voor palestijnen is dit al nackpah, de katastroven. Meer dan 700.000 mensen worden verdreven, of slaan op de vlucht. Ze laten alle zachter en ze belanden in buitenlandse vluchtelingen kampen. Maar de meeste belanden in kampen ergens op de resteren de palestijndse puzzelstukjes. Ongeveer 190.000 vluchtelingen belanden in de gazaastrook. Die wordt overgenond door Egipte. En maar liefst 280.000 van zijn belanden op de westelijke Jordan over. En die regel wordt overgenomen door Jordanien. Deze vluchtelingen zijn nog een steendes aanstolt, nog zo'n annul in het konflikt. Zij worden staat los. En hun nakomelingen hebben geen recht op terugkeer. Wat volgens tegenstanders in strijd is met internationaal recht. En sommigen noemen dit zelfs etnische zuivering. 95 procent van de Israël is echt er is tegen de terugkeer van de vluchtelingen. Want één, ze zouden nooit loyaale burgers van Israël zijn. En twee demograafische argument. Vandaag in 2021 zijn die met meer dan 7 miljoen. En dat zou wij joden opnieuw een minderheid maken. Het doenbeeld. Het besluit van deze oorlog alle steinen blijven achter zonder land. En voor Israël begint in 1948 de nasi. Maar er is er wel twee maanden later wordt toegelaten tot de verenigde nasi's verlaten de Arabische landen de algemene vergadering. Nu breekt een periode aan van twee decennia lang schermutselingen aan de grenzen. En in de Arabische buurlanden worden er daar weer jodse mensen verdreven. Tussen de 300 en 400.000 zijn gezoeken hun heil in Israël. 1964 de Palestine Liberation Organisation wordt opgericht. De PLO heeft als doel om heel Palestinea terug te geven aan de Palestine. En ze voert daarvoor Gerylja aanvallen uit. Voor de ene zijn ze terroristen, voor de andere vrijheid strijders. De PLO is een seculare organisatie, er vechten zelfs atheisten en christenen mee. De bekendste vormen die kent u waarschijnlijk wel Jasser Arrafat. Van wie de typische schaal wereldwijd het symbol wordt van solidariteit met de Palestineen. 1967 De zesdagse oorlog breekt uit. Israël vigt tegen een nieuwe coalizie waartoe deze keer ook de PLO en Irak behoorren. Zoals de naam sugereert dat konflikt is zo kort, door het verplitterende overwicht van Israël. Vooral dankzij Amerikaanse wapens. En ook van dit konflikt moeten we naar de uitkomst kijken. Van af nu, 1967. Bezet Israël alle Palestinese gebieden. inclusief gazaastrook, we westelijke Jordaan over en nu ook Oost, Jerusalem. Na 2000 jaar staan joden weer aan de klagenmuur. En Israël cremde Jerusalem nu als een eeuwige en ondeelbare hoofdstad. Israël heeft trouwens ook heel de cinaïver over het op egypten en de golanhoogvlakten op Syrie. Het verviervoudigde gebied onder zijn controle. Voor veel joden is het een overwinning met een miraculeuse bijkklank. Het is ons gegund door Jave. Geloofige joden gaan nu veel vaker toenadering zoeken tot het Zionisme. De 6-daagse oorlog van 1967 is een kantopunt. Het kantopunt met een nieuwe angel de hoofdangelwelegd. Van af nu wordt er gesproken van bezetting. Israël moet nu een volk besturen dat het al decennial aan bestrijd. Goedemorgen, ik ben Jim McKay, en ik ben hier al van de kijkst van de ABC headquarters. Dat is de Olympic Village in Munich, wist in wist in Germany. De plek van wat er was, de serenallympische was gehoord. Als er vanaf 5 o'clock op de moring op de oorlog van de kijkst en de kijkst en de kijkst en de kijkst en de Olympic Village. Zij zijn de kijkst en de kijkst en de kijkst en de kijkst en de kijkst, een man, een man, een moche wijnbeer, een koop, een schouzer in de kijkst en een stumme. En in het geval ditmal op Jom Kipoeg, de heiligste dag van het jaar. Heel even lijkt het erop dat het land in het zanzal bijte, waar ook die oorlog komt het als winair te boven. Israël heeft een van de grootste militaire begrotingen ter wereld. Er is dienstplicht en het krijgt elk jaar bijdragen van de verenigde staten. En laten we ons daar nu bijsteel staan. Zo rode draad, misschien wel een annul, de Amerikanen die zich telk is als een trouwe partner van Israël opwerpen. Waarom doen ze dat? Aanvanklijk, waar ze vrij afzijdig, bekommert om olierelaties met de Arabische landen en Iran. Wel nu, het is belangrijk om te weten dat van alle joden ter wereld, dat zijn er 15 miljoen, bijna de helft in de VS-wond. Die zijn bijzonder goed georganiseerd. We hebben daar de grootste lobby van de verenigde staten, epak en als Amerikaanspoliticus kan je eigenlijk niet om ze heen. Je kan geen succes halen in Amerika, zonder land als ze de duidelijk vriend van Israël te worden. Hilary Clinton was een voorvechtigste voor de rechten van de Palestine. Na de Lewinische Caféren, toen ze besloot, om zelf in de politiek te gaan, is de geswetst denken op haar daaraan tijd. In New York kan je niet verkrokken worden, want de jodse stemplotting is gescheenigd, glimlachend, armen en armen met aardige salonen. Ze heeft gezegd dat geafiseerd als de vriend van de joden van Israël, van Israël, dan speciaal. En ze zijn ook inderdaad een keer op een keer verkrokken in zo'n, dat dus gelukt de enige daar niet gedaan heeft. Dat is heel ironisch, dat is de enige jod kan die dat was. Naamlijk hebben we niet zanders. Zanders is nooit willen zich voor de verkezenen melden op het Congress. Dat doen ze altijd voor de verkezenen van Epak. Ze hebben allemaal daar gesproken, u bedoel ook ongebambaar. En de man heeft daar toen gezegd dat die russerlijn eeuwen onverdeelde jodsel blijven. Iets wat geen enkele president al had gezegd, maar we zaten in onze chroniek in de jaren 70, sorry. De Amerikanen gaan zich nu opwerpen als moderator. 1978. Onder toezicht van president Jimmy Carter sluiten Egypte en Israël de Camp David akkorden. Het eerste vredesverdracht met een Arabische land. Egypte krijgt de cinai terug, maar het land wordt door andere Arabische landen als een nestbevijler gezien. En drie jaar later wordt president Anwar Zandat doodgeschoten. Israël gaat van deze vrede gradueelde relaties met de buuren verbeteren, maar de PLO, die verschance zich nu ook over de grens. In de First of Two israël wat liepen om binnen om boelwerken van de PLO op te ruimen. Het trekt zich pas terug in 1985, maar vanavond dan is er een vijand bijgekomen. Hezbollah. Dat is een militante beweging die tot vandaag actiever was. De plezier van de plannen, de plezier van de plannen, was het voor de plezier van de plannen. Hezbollah. Dat is een militante beweging die tot vandaag actief is in Zuid-Libanon en door Iran wordt gesteund. Net als Iran is Hezbollah-Sietes, Anti-Israëlis en Anti-Amerikans. Eigenlijk zouden we hier ons verhaal kunnen onderbreken en kunnen even puseren. Vanaf de vrede met Egypte zien we namelijk een onslag, een evolutie. Van een Israëlis-arrabisch conflict naar een Israëlis-Palestijn, dus binnenlands-conflikt. We gaan er even uit tijd voor wat reclame. We horen zo'n bischeloem niet gemeeardoor je oeïs, dat je klaar hebt. Design City, mei het zeer het Gavouyat-Knewt-Madima. Design City is een hip-permodern shopping center dat voorgezomer zijn deuren openen. Je kan er winkele in zo'n Italiëns renaissance-dekker en koersje eten tussen de charmante kanaaltjes met gondelsurop, onder zo'n romantische kunstmatige zonsondergang. Design City, waar je bijna vergeet, waar je bent. Dat moeten we letterlijk lemen, want nergens op de website vind ik de exacte locatie. Een advertentie die zegt voor gewoon Design City in op je GPS. Als ik dat doe, dan kom ik uit in de woestein van uw dea, op de heuvelste en oosten van je ruzel hem. In Maale Adoumim, een Israëlis-arrabische nederzetting met 40.000 inwoners. Maar dit is de wistelijke jortaan over, dit is alesteinsgebied. De ontwikkeling is al bezig, sinds de oorlog van 67, maar in de jaren 80 komt ze op kruisnelheid. Alesteinen worden onteigend, hun dorpen plat gewaalsd en Israëlische colonisten verhuizen naar hier. Zo'n gedoen dit vanuit religieuse of politieke motieve. Als in dit is het heilige land en wij bevrijden het. En andere doen het omdat het goed kopen wonen is, het wordt vaak gesubsidiert door de overheid. Deze nederzettingen zoals ze worden genoemd, dat zijn soms pipkrijnen dorpen, die eruit zien als getetcommunities, soms zijn het steden bewaakt door Israëlische soldaten. Voor veel mensen wereldwijd is dit de allerpijnlijkste angle. En het internationaal straf of in de haag heeft het een schending van mensen recht genoemd. Hoe deze colonisten zichzelf rechtvaardigen? Zovei vooral was, als ze een stuk land afnemen en de gebied van kolonien uitbreiden. Zullen zij zich niet houden aan de regers, want als er een paar komt, dan komt er conflikt en niemand verwijt er niet. Dan zeggen zij, wat hebben jullie gedaan in de jaren 45-45? Op een barapini in Israël is het daar 100% mee eens. Die kennen heel weinig mensen die daar probleemen vermaken. December 1987. Het is tijdens de opstande breken uit, en op de gaza-strook ziet Hamas het leven slecht. De intifada-arabis voor opschudding of afschudde begint met boykots van Israëlische producten, of het niet betalen van taxisch of hers, maar ontaard in stakingen geweld, zelfmoord aanslagen. Een bekend beeld van de intifada is dat van palestijnse jongeren die met stenen gooien. In dit verhaal is Israël niet David, maar Goliath. Het land maakt namelijk een eizre vuist, waarvallen rond de 100 jodse slachtoffers tegenover duizend palestijnse. En wat is Hamas, dat is een fundementalistische militante beweging die Israël met hortel en kak wil uitroen. En die op vindt dat de PLO te toegevkelijk en te gesticulariseerd is. Hamas wordt als een terroristische beweging beschoud door de Europese Unie en de Verenigde Staten en Israël uiteraard. Maar aanhangers van Hamas zien er een leegie teamverzet in, een verzet tegen een illegale bezetting. En Hamas maakt zich populair, want ze bouw ook scholen, ziekenhuizen en moskeeën, die eerste intifada die duurt bijna 6 jaar. Tot september 1993, maar iedereen voelt nu wel dat er iets moet gebeuren. 13 september 1993. De eerste vredesgesprekken leiden tot de Oslo-accorde. Bij sommige luisteraars is die foto wel echt in het geheugen gekreft. De Israël is een premier, Jitschak Rabin, die de handschut van Lachende, Jasser, Arvad. En tussen de twee heren een tevrede gast her, Bill Clinton. Misschien is dit wel zijn echte hoogtepunt in het witte huis dat we op de achtergrond ook zien. Voorveel optimisten, een sprang valt je op. De PLO en Israël erkennen elkander voor het eerst. En op de westover wordt de palestijnse autoriteit opgericht met een ramala als hoofdstad en Jasser Arvad als de eerste palestijnse resident. Noe geen echte staat, maar misschien de eerste stap op een ad naar zelfstandigheid. De westelijke jordaanover wordt opgedeeld in drie typens gebieden. Agenbieden? Die de palestijnse autoriteit beheert? Begebieden met een gedeeldbeheer en zo'n soorten C-gebieden, volledig door Israël bestuurd. Maar die laatste zijn 60 procent van het gebied, ook 95 procent van de vruchtbare jordaanvalij. De palestijnse gebieden zijn dus eigenlijk economisch minder levensvatbaar. En als je erbij behoorende kaart bekijkt, dan moet je vaststellen de westover, dat wordt een kaas met gaten. De Agenbieden zijn vaak al klavens, palestijnen moeten dan doorgemilitariseerd gebied rijzen met checkpoints en zo. Criticie vinden die osloakkorde een kat in een zak, maar soort palestijns verzij. Ook wat met een lederzettingen. Of wat met 5 miljoen vluchtelingen van de Nakkepa en hun terugkeer. Prof. Heeft Jasser Arvad de palestijnen eigenlijk verraden? Om van de man in een opportunist te maken, denk je, die dingen te man eerlijk geprobeerd heeft te doen wat hij kan doen, maar vastwerpt op de realiteit. En daardoor natuurlijk, ze zien de simpatie van de meerderheid van de bevolking verloren heeft. Op termijn, hoe wel uit symbolisch, natuurlijk, in altijd de stichter is en er wordt. Hardliners langs bij de kanten laten het niet van hun kant gaan. De israerische premier Rabin wordt vermoord in Tel Aviv door een jodse extremist. En de toegevingen van Arvad spelen Hamas in de kaart dat bombaans lagepleegd. We zien van of nu, hoe de palestijns autoriteit gelijt door de partij Vattag en Hamas op de gazaastrook van elkaar weegdrijven. Wordt door de palestijnen eigenlijk geen in-front meer vormen. In 1994 sluit Israel vrede met Jordani. Luisteraars, zoals we zijden, het fundament van dit konflikt is secular, maar medals bij de israerisch, krijgt het ook voor palestijnen een religieuse bovenbouw. En dat wordt pijnlijk duidelijk bij de tweede intifade. Zeptember 2000. Voor zijn verkiezingskampagne bezoekt op posicielijder Arjeal Sharon van de rechse liekhoedpartij de Tempelberg. Nu niet bepaalde plek voor het te laten reprimier om met bodyguards te verschijnen in het de zicht van al die palestijnen. Ik zou je willen vragen om in Google afbeeldingen Jeruzalim oude stad in tevoeren. De kans is groot dat u nu in één oog opslag, de heilig grafkerk, de klagmuur en de al aksamelskeesiet. 3 top heiligdomme voor 3 godstiensten. Op één vierkante kilometer, Jeruzalim is de annel in het hart van het konflikt. Elke stijn die hier verplaatst wordt kan het vuur aan de land steken. De tweede intifade dur tot 2005 en is veel bloediger dan de eerste met de wereld slachtoffers aan beide zijden. Ongeveer duizend jodsen en 3200 palestijns. En Israel bouw nu ook een muur met wachtdoren, rond de wistelijke Jordaanoever. Maar die muur wordt soms een beetje diper in palestijns gebied gezet, waarbij de avontuur ook zo'n israelische nederzetting afsnijdt. En dan loopt wel eens doors door palestijns en dorpen of begraafplaatsen van bedoenen. Aristijnen zien het opnieuw als roof van land en israel broopt zich op zelfverdeging. Elf november 2004. Jasser Aravatt overleidt. Als president van de palestijns autoriteit is het mag moet Abbas, van Vata, die in zijn voetstappen treedt. En die bekleer die functie nog steeds. Maar met de palestijnsen parlem mensverkiesingen van 2006 behalde Hamas een absoluutmeerderheid. En zij levert van vandaan de premier tot 2019 was dat. Binnen de palestijnsen politiek, tiert corrupciëwelig, van echt bestuurisch nauwelijks spraken. Eigenlijk zijn de palestijnen ook het slachtoffer van hun eigen politici. 2005. Israel besluit om zich terug te trekken uit de gazaastrook. Na 38 jaar bezetting. Ook de 8500 jodse colonisten moeten vertrekken om hervestig te worden. Ondanks hevige protesten, menselijke kettingen, brandende auto-banden en palestijnen kijken toe met een combinatie van vreugde en skeptis. 2008. De laatste soldaten verlaatde de gazaastrook. Hamas heeft er in tussen de macht. Gaza geraakt nu geïsoleerd van de Westoever, waar Vata blijft regeren en dit is de huidige toestand. Sinds de Tweede Intifada geloven veel mensen dat het conflict maar beter gemanaged wordt, dan echt opgelost. De israelische politiek verrechts en colonisten blijven neiderzettingen bouwen. Israel begin nu ook aan een muur rond gaza. Alles wat in iedereen die gaza binnen of buiten gaat, dat wordt bepaald door israel. Wat meer over gaza? Hoe moeten we ons die gazaastrook voorstellen? 40 kilometer middelandse zee kust, maar dat niet turist is uitgebaat op zijn benedorms ofzo. De vergelijking de Belgische kust is 65 kilometer lang. Zonder functionerende zeehaven of luchthaven. En dan is het 10 kilometer land in waarts, langs de egyptische grens. Het is dus geen grote strok, maar er wonen 2 miljoen mensen. Ook veel vluchtelingen nog van de nakpaa. De werkloosheid is 40 procent, of is or u kindestreek. Kunt u gazaist vergelijken als je blijft met de westelijke jordan over? Ja, het is een totaal anders sfeer. Als je naar de westtoe vergaat, heb je plaatsen waar je jongen mensen ziet op café en dertelige dingen. En dan heb je dan ruimte, en er is hoop dat het ooit is noppelig in kieft. Gaza zit vast, de grotets van het water is slecht. Kreeg je bijna geen bouwmateriale, na een aantal door hen of door de zeehaat daar, die radicalen groep? Ja, die mensen verongeren niet, pas op. Maar het is wel een toester omzien. november 2012. Palestina wordt een war nemerstaat binnen de verenigde nazis. Zoals het Vatican, je mag dan meer vergaderen voorstellen in dienen, je hebt sprekrecht, maar geen stemrecht. Een kleine opaardering van de status van Palestina dus. 138 landen stemmen voor, waaronder België. 41 onthouden zich, waaronder Nederland en 9 stemmen tegen. Wie zijn dat? Dat zijn de Marshall, Eilanden, Micronesia, Nauru, Palau, Panama, Cheggeë. Maar ook Canada, de verenigde Staten en Israel. Mijn 2021. Weedersijds geweld leidt op nieuw op. Het is weelische leger en Hamas bestok elkaar met raketten en bombardementen. De heemel boven televisiefe is een kattenmuispel geworden. Israel is luchtafweer geschut, probeerde raketten uit Gaza uit de lucht te schieten. Dat lukt niet altijd. Het komt na een israelisch bombardement in de Gaza-strook. Ieren vanavond wordt een flatgebouw van 14 verdiepingen met de grondgelijk gemaakt. Er komen 260 palestijnen om, en 13 israelis, fabie maar 1 militaire. De aanleiding hiervoor is de uithuissetting van 500 mensen uit Schijk-Zara, een palestijnse wijk in Oost, Jerusalem. En dat op basis van eigendomspapieren van meer dan 70 jaar oud. Terwijl de uitgezitten mensen hun hele hebben en houden op straatzie liggen, staat er alle jots gezien klaar om in te trekken. Dit alles tijdens de ramadan. Het komt wel terwijl aan de alaksamelskeer. En premier Benga Minnet en Yahoo beloofd tot het uiterste te zullen gaan. Van het Gaza worden lukra kraketten afgeschoten. Die israel kan neutraliseren met Iron Dome. Een trefseker raketten schild. Het leger zegt dat het hemma'sdoel witte viseert. Maar doctors op de spudienste van Gaza proberen van hoopig veel vrouwen en kinderen te redden. December 2021. Na drie jaar ligt Israel de laatste hand aan zijn muur rond Gaza. Bijna 1 miljard euro aan schrik draad en beton. 65 kilometer lang, 6 meter hoog, voorzien van camera bewaking en radarapparatuur. De muur loopt gedeeldelijk door zeer, maar ook onder de grond, om smakkel tunnel's tegen te gaan. Want toen in een gypte de mozlinbroeders aan de macht waren, werden die vol opgebruikt voor geld, wapens, zelfs autos en landbouw material. Maar nu, onder cici, heeft ook egypte stalenbalke in de grond geslagen. Voor professor Abicht is deze muur gedroogd. Ik ben daar een paar keer doorgeweest en dat is inderdaad allustinant. Dat is je prikkel draad en je per stukje niks, zo'n niemand's land te verkent dat. Dat ben je prikkel draad. Twee keer minstens wordt je ondervraagd door de veiligheidsdienst tussen z'n bed van Israel. Je bent toch binnengeraagd dan, die pargek had daarna zwaar met iemand aan de universiteit. Maar ja, goed tijd dat je graag gaat, dat maak je niet populair binnen gasten. Ik ben daar in gelaten staan in de zon, zonder kwet dan wel heel goed. Sonder enige bescherming, dat was ze even gezond. Juren, om gewoon te laten het blijken dat ze niet aanstond. Ik had het vuil, ik had het juist de rest in z'n voort en alle afspraken, maar het dea had dus gevangenis. Als ik hier massaal demonstreren daar tegen het heken, dan wordt het geschoten. Dat is nog een beurt niet zo lang geleden. Toen de masade werd scopen in Amerikaanse masade in Jerusalem. Daar was er een rote beton van honden uitzenden, denk ik. Jonge mensen van Gaza, en als de dichtest kwamen werd, schootjes, netjes gevangenis. Toen in 2019, het weste, de 30ste verjaardag vierde van de val van de Berlijnse muur, was Israel volop aan deze muur bezig. En ja, in 2018 verhuizen de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jerusalem en Donald Trump's beleidging verder, dan alleen Jerusalem er kennen als hoofdstad. Een jaar later deed hij hetzelfde met de Sirische Goelenhoogflakte, die vergeten bezetting. Dat is een vruitbaar plateau, dat ver uitkijkt over Syrie, Jordanie en last-beton-Liest, Lebanon. Als dank gaf Netanyahu een nederzetting de naam Trump-towers. Ondertrump zijn de relaties genormaliseerd met de emiraten en bagrijn. En ook zijn terugdringing uit de nucleaire Diel met Iran kwam Netanyahu goed uit. Zijn slotten, president Trump, zegt de Amerikaanse bijdragen op aan het vee en steunvonds voor palestijns en vluchteringen van de Nakapa. Ook zijn vorganger Obama deden weinig om de situatie op te lossen. Obama was daar, maar ik was daar ook toen hij daar was. En iedereen dacht hij gaat terug naar de Spitien-Kairo, zijn eerste mandat. Hij gaat toch gaan spreken met de palestijnen. Je ontheidt in die schijl gebleven, heeft nooit de palestij gesproken, niet officieel. Ook denken wij niet achter de schermen. En toen kwam Trump, dat weet je natuurlijk. En toen kwam Biden en Biden en Kameraharis zijn al bijziert duidelijk pro-Israel. Ja, nu wari 2020. Op de populaire TV quiz Jeopardy. Vraag, in welke land staat de geboorte kerk van Bethlehem. Antwoord van Katie, wat is Palestina? Afgekeurd. De 200 dollars gaan naar Jack met wat is Israel. Maar eigenlijk, het correcte antwoord is, Bethlehem is een door de palestijnsse autoriteit beheert de stad in de door Israel bezetten weestelijke Jordaan over. Later stuur deelnemster Katie een tweede wereld in, Belstein should be free. De beste luisteraars, we zijn nu in onze tijd geraakt. Neem een groes nog eens pouzen en in ons laatste deel proberen we het probleem samen te vatten. Op 14 mij vieert Israel zijn stichting. Op 15 mij herdenken palestijnen de Nakba. Dit is een conflict dat gaat om land, identiteit, mensenrechten. Twee volkeren klemen een gebied in een van de kleinste landen ter wereld. Israel doet dat vaak met bijbelse historische argumenten, palestijnen met historische en internationale rechtelijke. Elke partij heeft haar eigen historisch narratief en voert er kinderen daarmee op. Heel veel mensen kennen mensen die gestorven zijn in dit conflict. Maar elke partij moet ook de hand in eigen poesomsteken. Gaza is onmurt en in de gereep van haar maas, dat raketten afvierd op israelische burgers. Veel palestijnen distancieren zich trouwens van wat haar maas doet. Het leger antwoord met een verplitterende overmaakt, oog om oog, tand om tand. Er is zo'n uitspraak die wordt toegeschreven aan vormalig premier Golda Mayor. Als de Arabieren vandaag in Wapens neerleggen, is er geen geweld meer. Als israel zo wapens neerleggen, is er geen israel meer. In tussen zitten burgers, inzak en as. En elk dood broertje of zusje, mama of papa, aan welke kant dan ook, verkleint de kans op vreden. Terwijl u naar deze aflevering luistert, wordt de palestijnen zich gebieden gecoloniseerd. Op de west dat je jaardaan over wonen nu meer dan 400.000 colonisten en in Oost, Jerusalem meer dan 200.000. Twee dagen voor deze opname, werd opnieuw een huis in Shakshara afgebroken. Iedereen gehaal volgens internationaal recht. Legaal volgens israel, want palestina is geen staat. Als stijnen zien de bezetting als toekomstloos. Israel verwerpt elke vergelijking met de apartheid, eruitijnelijk mag tussen de zee en de rivier geen enkele, niet israelische palestijing gaan stemmen. Zij hebben niet dezelfde rechten. Toen slotte de an Arabische solidariteit is opgedroogd, naar Amerikanen trekken vol uit de kaart van israel, palestijnen staan er alleen voor. En de toekomst, welke hangen moet eruit om deze padstelling te breken, of gaan we meer van hetzelfde zien? Een derde intifada misschien. We tasten in het duister. Hoe principieel je ook bent? Hoe belangrijk je geschiedenis en internationaal recht vindt, je moet ook pragmatisch zijn en empathisch. Je kan nu geen 7 miljoen mensen die daar geboren zijn, dwingen om te verhuizen. Is één staat nog mogelijk? Federaal of confederaal? Met twee volkenden erin? Ja, dan worden joden een minderheid. Zowel demografisch, zomaar geen gemiddeld minder kinderen, als électoraal. Twee staat het dan zoals de VN het wilde? De meeste palestijnen vandaag willen vooral zelfbesturing gaza, en de westoever. Maar in dat geval moet er land worden geruilt voor vrede. En dat lijkt in gepasseerd station. We vroegen professor Abigd, of we ooit een oplossing gaan zien. De contact is hij weg. De muur is efficiënt in die zin dat de mensen elkaar in bekend aan beide kanten. Mijn familie. Ik heb familie, jodtsfamilie en. Travief, ik ken geen enkele palestijnen. Vroeger is nog minstens een palestijns, een tainier, de palestijns. Mij te vijagen, zo hadden we met twee ongelijken groepen. Mij wies ze toch goed konden omgaan. Nu kennen ze geen palestijnen meer. En als je bent toch binnenrijd in de westtoever, niet op de wegen dan de Zionist en de officieele wegen. Maar je gaat gewoonde de weggenemende door het land, staan er overal aan de ingang. Elke raab is dorps. In het wiet op rood, in het raab is in het ebreus. In het Engels, dat het is verboden, het is gevaarlijk voor. Is wel iets de staatsbregers en het afgeraden om in dit dorps binnen te gaan. Dus ze kennen elkaar niet meer. De palestijns, jongeren, zien er nog soldaten. Die af en toe in die binnenvallen iemand dat zijn huishalen, dat vernoemen we erop. Dus bezet us en andere kant zie je alleen een beelden van terreur. Het is moeilijk om ombehoog het te blijven bij dit verhaal. Deze aflevering is gemaakt omdat ik tijdens het oplijende geweld van vorig jaar. Veel onwaarheden gedeeld zijn geworden op sociale media. En ook omdat het deur of visie zo'n vis die wel ontaarde in de ruzie met mijn vrienden. Over de vraag of het land uberhoudt, mogen deel nemen. Het was misschien ongelukkig dat de israïelische inzending zet mee vrie eten. Het doet een geschiedenisleraar ook bijna aan de oren als de hologuister bij wordt gesleurd. Ook in het corona-debat zien we dat trouwens wel eens hakken, kruizen en dat is meestal geen goed teken. Maar goed, nog één belangrijke lijst blijft u luisteren. Vele mensen zien joden als één uniform volk en maken het onderscheid niet meer tussen anti-jots. Anti-jotsen staat en anti-beleid van israïel. En daar moeten we mee opletten. Antizionisme is gewoon het afwijzen van het recht op de staat van de israal of in minder maat het kritiek op de staat israal. De totaal aanvaartbare politieke houdingen kan zeggen, ik ben niet voor de staat israal. Of ik ben hiervoor wat ze doen en zo. Dus ik ben ervoor tegen de nette settingen. Ik ben absoluut geen anti-zionistiek trekkend bestaan van israal als staat niet in vraag. Maar ik vind het wel dat ze benieuwd op zijdens, palestijnse bevolkingen, behandelen, ondermaats, moral gezinnen. Maar dat wordt nu verwaard met anti-zimitismen, wat het niet is. Maar we moeten ook toegeven dat er een aantal anti-zionisten zijn, die ook anti-zimit zijn. Ik geef een klein voorbeeldje. Ik was met een uni van de progressieverjolder van België. Wat ik gaan betogen in Brussel tegen een van de aanvallen op Gaza, maar ja geleden. En we liepen dus voor jou achter ons pan door met een jolderster. Achter ons hoorde wij gejoolen, niet tegen ons, maar gejoolen en gebrouw. En dat was eigenlijk dood aan de jolden in terrapjes uit de nabernomen. We zijn drinkt dat het stotoestaf zich gespreerd is, dat is niet door toelien van hoe we niet meer gaan met die gasten. Maar die verwaard aan wel hun solidarity met de palistijnen, met iets heel anders. En dus vaak zie je de overlapping. Rabbis, voor human rights, dat is een israelische groeperaap bijna. En die wijgeren de wijanden van de palistijnen te zijn. Ooit stod ik ook op het verhaal van twee activistens en beste vriendinnen, die in 1973 een foto lieten nemen aan de israelische ambassade in Londen. Links op die foto zie je gada-armi, met een bord met daarop geschreven. I am a Palestinian Arab. I was born in Jerusalem. Palestine is my homeland, maar I cannot return there. Zij zon nackbaafluchtelingen. Rechts Ellen Siegel, met het bord. I am an American Jew. I was born in the USA. Israel is not my homeland, but I can return there. Die is zelf de foto, lieten ze nemen nog een keer in 1992 en in 2011. Het is ontroerend als je ze googelt, je ziet ze mooi ouder worden, maar het konflikt wordt ook ouder. Voor deze aflevering bedanken we professoren Ludal Abicht. Niet alleen voor het gesprek, maar ook omdat hij de hele tekst heeft nagelezen. Hij vindt het namelijk belangrijk dat mensen deze geschiedenis kennen. Aan de u-antwerpen geeft hij nog steeds een vak hierover in de opleiding internationale betrekkingen. En in normale jaren als er geen corona in de lucht hangt, bezoekt hij nog altijd met zijn studenten, israel en de Palestine zich opieden. Van toeweiding gesproken. Wij zijn geschiedenis voor herbeginners. De inhoud wordt verzorgd door Benjamin Goivars, nogal een postje en mezelf. En de montage door Philip Vekemans. Volg ons op Facebook en Instagram. Graag tot de volgende keer, maar salama, maar ook salom. MUZIEK. Helpt een eisbad echt, moet je 160 gram eiwit per dag. En hoeveel koffie is nog gezond? Online weemeld het van de trends, maar wat helpt nu echt? Als proefconijn test ik elke week een nieuwe hype. En ik duik als arts te onderzoek in zodat jij weet wat werkt en wat onzin is. Weet hoe het zit? Lijs je elke dinsdag naar een nieuwe aflevering van langzaie leven.