Van Datagedreven naar Databedreven werken: Christian Verhagen

Het moet het nu gewoon aan de slag moeten gewoon gevershandelen. Toen laar is schaptolev. Dit is privacy en data in de praktijk. Een podcast van SIP om je te helpen en te inspireren op weg van data gutdreven naar data bedreven werken. Hoe verhaalte allemaal groeiende stromen aan data, zicht op privacy en welke edische vraagstukken gaan daarmee gepakt? Dat is dat peritietlens principe wat geld van de medewerker aan de lopende band op de werkvoelbaar is spreken. Dat geldt natuurlijk voor topseekd hoogt ook voor andere urgente vraagstukken waarbij zeg je, daar moeten we met data ontslaggen. Mijn namens Walter Vormack. Dit keer ga ik een gesprek met Christian van Haag. Partner bij Advisbrouwe Heiberk. Speciaaliseerd in verantwoord data gebruik AI, data governance en data etiek. En we hebben het in deze aflevering vooral over de etische overwegingen rond de inzet van data. Christian even meteen persoonlijk beginnen. Geen woorden maar data? Absoluut. Dat is gezout. De beginen ben ik geboren en het door Rotterdamer. Dus ik heb u behalved iets met deze zin. En ik denk tot we uiteindelijk veel meer kunnen en moeten met data tot ons als overheid. En ik voel me ook een beetje om te er af en toe wel eens tot met data heel veel meer kunnen op het gebied voor bijvoorbeeld gewoon aanbouwken massapek opgaven. En daar soms wat minder over moet praten en soms gewoon moeten gaan tot actie. Maar dan heb je er focus dus heelig op die maschappelijke opgaven waarbij data het middel is. Ja, absoluut. Hoe verkom je dan dat data niet het doel wordt maar middel blijft? Maar je bent vaak bij procesen betrokken waar veel data gaat worden uitgevisteld. Of voorzonder. Ja, vooral dus ja, de voorkant goed gaat nadenken. Wat wil je uiteindelijk echt bereiken? Waar is het nou echt te knelpunt? En dat kun je om los met data maar dat is geen gegeven. Je kunt ook op alle andere manieren die misschien minder investief zijn soms of eenvoudiger probleemen oplossen of ook massapeelijke opgaven aanpakken. Maar vooral goed nadenken kan we wat wil ik uiteindelijk bereiken. En dat is nou net waar het ook wel zouden wil schoorten. Is dat dan niet dat je tijdens de proces een verschillende fase in een proces nadrukkelijk weer wil gaan kijken? Oh ja, voor wie de hele week het ook wel weer? Waar voordoende het ook wel weer? Ja, absoluut. Dan begint goed nadenken over wat we gaan doen. Waarom we gaan willen doen? Vinden we dit ook acceptehouwen? Vinden we dit belangrijk? Wat betekent dit? En niet alleen maar in het context van wat sind er is, ik hoos. Maar ook. Waarom willen we dit doen? Wat gaat levert het op aan de waardermaatsgebij? Om die vragen goed te stellen vooraf. En dan was gaan we denken over wat is van de beste oplossing en hoe kunnen we dat data of andere technologieven inzetten? We hebben het over data etiek. In een eerder aflevering spraak we met borst Gelderkens vanuit Ministeren van Middelsen Zakenberg samen bij onder andere ebDS-programma. En hij heeft een vraag voor jou. Datetiek is natuurlijk een heel belangrijk onderwerp. En waar ik heel benieuwd naar ben is van hoeveel was ze zijn we nu op dat vlak. Nou welk punts wil je dan toe, waar neerbieden we veel wassen genoeg. En wat is daar voor nodig om daar te komen? Ja, brachtige vraag. Ook een hele grote vraag misschien wel, maar ik ga mijn best doen om te proberen te beantwoorden. De beginnijden jullie met hoeveel zei me. Ik denk dat wij nog een broerlijke weg af te leggen hebben. Maar haar ook al broerlijke stappen gezet hebben. Je kunt bijna geen postkast opnemen als het gaat over data etiek. Zonder dat ooit één ketje. Ik ga dat proberen om er vandaag niet te doen, want dat één keer in de blas in niets te langskompt het alles wat daar gebeurt is. Ik denk dat wij sinds die tijd natuurlijk een enorme week op kool gehad hebben. Misschien moet iets te veel zelfs tot waar soort collectief trouwmen aan overgehouden hebben. Als het gaat over je wat zijn er eigenlijk ook de negatieve, en dan doe ik het met je evimistische, zeggen de negatieve consequenties van het inzetten op data. Tot de ongedoende gereleiseerd hebben, dat er ook dit soort. Proberen, even zo goed worden te zoeken, tot de dit soort effecten kunnen opstaan op menta-tje met data en slag gaat. Dat gesprekte over waar werkt eigenlijk veel te weinig gevoerd en wordt ook een design of steeds te weinig gevoerd. Het is wel meer aandacht te komen laagte, je hadden met name, voor data geregewerken, voor data etiek, voor de consequenties ervan. We zien een opmars, een steeds meer organisaties overheden die ook een etishommissie hebben, of nadenken over hoe borgen wij nou data etiek in ons organisatie. Maar het echte gesprek moet eigenlijk veel meer plaatsvinden op politiek bestuurd niveau, echt bij de topvond organisatie, dat je echt de overhenging maakt, van wat vinden we nou belangrijk. De echte etishofweg, dat eigenlijk ook een afwerking is, dus publieke waarde. Wat vinden we hier belangrijk, wat vinden we hier niet belangrijk in? En dat is nu tot nu toe nog veel te vaak, wordt dat gesprek wel gevoerd, maar niet op het juiste niveau. No veel te vaak wordt het gevoerd op de werkvoer, waar de medewerkers het wel zien. Dus die voelen vaak ook wel hier zitten. Een pijnpunt of is het in die geko, maar echt een bestuurdig afwerking, die wordt nog te weinig gevoerd. Ik denk als ik even terug ga even op de vlaar van een bar. Want dan zijn we er nu. Ik denk even heel plat op mijn datje als bestuurdig, dan alle tijden hier zitten in een haag hier op het pleijn, kunt gaan staan op een zeepjes kunt gestaan, kunt uitleggen. Wat je aan het doen bent, hoe je dat gaat gebruikt en waarom je dat doet en waarom dat goed is voor Nederland, goed is voor het menschappij, tot we dan de heel aanzijn. Sijn de organisaties die je zeker een nomen die actief zijn bij het stimuleren van die groei, op het er iets van bewust zijn en van washeid, want om daar te etiek en zijn de organisatie die dat in daar het voeren er zin nou echt beter doen dan andere, die ligt er naar voorbeeld zijn we net. Ja, er zijn natuurlijk heel veel organisaties die zich er ligt op. Oké, hoe voerden we dat gesprek beter. Ik heb een revertie in het tijdjes aan het programma de realisatie-IBDS, waar we het door dan ander gewerkt, ik heb er ook eenig tijd voor mogen werken. We samen met SAP die de berein zitiek behoort heeft ontwikkeld, vanuit het programma-realisatie-IBDS ook die zo'n data-dielog ontwikkeld, die voorpouwd op die aanpak, en die brein zit eetiek en ook die data-dielog zijn echt gedicht op hoe voeren we naar het gesprek beter, hoe maken we nou beter, hoe kunnen we nou beter in kaart brengen, welke publieke waarde hier spelen bij zon. Dus dat zijn we hele mooie handvat, er zijn nog veel meer handvat, er zijn veel tevreden waar ik gewoon die om op te noemen, er zijn heel veel mogelijkheden, handrijking, toepassing, etc. Dus het wordt voor ingezet, denk ik op dat gesprek. Als je me in de vraag zie, zijn er nou organisaties, overheden die echt een uitspringen, dan zijn hier ongetwijfeld, maar het wij het ook weer best wel over moet nadenken, het wil niet zeggen dat het niet gebeurt over dat er een zijder is dat dat niet ongeluze zijn. Maar ik denk dat voor vrijwel alle organisaties echt nog wel wat te doen is. Ik ben nog een beetje inhagend op het jouw vorige ander woord. Niemand wil ik komen waar we waren na het traject bij het ooslaag gaan verhaaren. Dat is duidelijk. Maar lopen we een risico dat we met het moeten nadenken over data, etiek en allairant voorwaarlijker die er meestpelen dat het vertragen gaat werken voor het echte implementeren van data, deel is wel als je wat minder vak van wat ze met een privacy bedoel ze zeggen het mag niet vanavg. Dat dat echt proces vertragen en belimmeren gaat werken, is dat nog risico? In tegen het dood denk ik zelfs. Nou het zal er natuurlijk voor privacy, want je zit nu met het eetiek en deel is denk ik over privacy, zodat vaak het sluistuk is van de besluitforming. Dus dat als doel dat als middel, dat we vaak besloten om het dingen aan het slag te gaan, dat we weer werken, we gaan mooie toepassingen ontwikkelen, dat zien jullie ook met AI en dan begregen mensen die mensen hand op en ik moet ook nog even iediek bijvoorbeeld. En dan doen we nog even een data over etische toets of er nog een keer met een iaan, of andere mooie producten en doetsen naar gekeken. En dan ga je helemaal achteraf gaan, ga je nadenken over je wat je nou eigenlijk gedaan en vindt het ook wel. Nou wacht dit misschien, dat is nog een de ene vraag, maar ook vindt het ook wel wenselijk en wat zijn effecten ervan. Toi dat eigenlijk veel meer bij design wil meenemen aan de voorkant goed onnadeenken over kan je hoe passie nou ook etensyprecipus heb je er een voorkant goed nagedacht over welke plikken waar de wil je borgen, waarom doen we dit eigenlijk dat waar we mee begonnen ze juist. Omdat aan de voorkant heel goed scherp te maken en dat meten nemen je oplossing. Dat verkomt dat je achteraf verkomfronteert voor het met iets waarvan. Nou ja, dan natuurlijk helemaal oplossing gemaakt hebt, maar waarvan we eigenlijk conclundeerd die misschien niet tot niet helemaal dit van te willen of het misschien niet echt het niet het beste antwoord op het probleem want we weer hebben liggen. Dus eigenlijk wil je toewijken en in juist een organisatie waar de ene etiek niet een afzonderlijke discipline is bijzanspreken of belegd is, zoals dat bij privacy nu wel te vaak gebeurt, bij een persoon of bij een ene commissie ergens, dan is het heel magelijk weggestopt en daarmee ontzlaai je eigenlijk ook de reginal organisatie gewoosmatig van de deel van de vervolgelijke die ze wel hebben. Wil je juist tot etiek of die gewoon bewust zijn voor wat zijn nou de consequenties en de gevolgen van het gebruik van data, wil je dat besteed veel brede in organisatie wild hebben liggen. Dus echt bij design meenemen we bij een dataplossing. Is het blijf voor opleiding over awareness-kampagnes binorganisaties? Ja, absoluut bij binorganisaties. En ook daar de huimt hebben en het lev of de durf hebben of die gewoon faciliteerd worden om ook een antestekend zeg je, dit is eigenlijk niet actuital wat we niet doen. Dus hier bij opleiders in het title voortekeren, maar bij de zodonderwerp ook voor de meegenomen in de Curriculum? Ja zeker, zeker. Dus dat zie je natuurlijk bij opleiding-sirekte die nu beneden worden uitgerod, zijn we binnen organisaties, maar ook in bestijten. Stel je er nog een gegeven ziet bij mijn oudste dochter die een groep zee zit. Zodat krijgen ze nu al les als het gaat over hoe hij om het digitalisering. Dus dat is niet een metadata etiek, dat is wat verwacht ik niet. Dat is natuurlijk veel meer bevustijnen in overal betekent, de digitalisering. Dus dat betekent dat voor jouw consequentie ervan. Dat zijn de mogelijkheden, maar ook waar je opbletten. Ik denk wel dat iets waar we langs aan de toerantgroeien zijn en dat het vrouwzaak is om te kijken hoe we het betreffen. Hoe kunnen we het bewust zijn om te werken voor te stellen? Maar niet alleen bewust zijn, maar we hebben we omgevoel dat het gaat geleden bij de bederwerken. Dat is soms zo, maar loon niet altijd. We hebben ook iets gedaan in de culture waarbij we misschien wel dingen zien, bestanden zien. Maar dat dit niet altijd opgoemd aan de kaak gesteld kunnen worden, want die ruimte ontbrekt. En of dat het eigenaarschap ontbrekt. Dus we taalden het keer wel. Ik ben altijd vergelijkerd met de linaampak en de linaapture waarbij we medewerkers bewerken. Vroeger eigenlijk bijna verplicht zeg maar op een grote rohe knopden er ook op. En tot zijd zien op de lopen de band. We hebben mee de efficiency gevaar loopt. Aanlijk zou je die paralelke nutrekken ook naar hetiek. Bij je eigenlijk wil tot er grote roeie knopperschaprechtig les principe geld voor medewerkers. Op met oocyst zien we van ze denk ik niet in de haak. De ruimte hebben en de prichtvoel om zich ook wel het bestef hebben om op die grote roeie krop te drukken. En tot dan, net zoals Berlin tot dan de baas, het eigenlijk ook naar de werkvroer komt om het aan te horen en een beslissing te nemen. En dat gebeurt nu nog niet. Het is goedmarschappelijk van anderwoordelijk gedrag. Maar heb je het dan vooral over corporate culture? Of is dat ook iets waaruit de nationale politiek in de Nederlandse samenlevingen rol heeft? Nee, het is niet corporate. Het is een tegenlijk. Het is iets wat breed is waar ook de politie kan rol in de ene heeft. Maar breed binnen de binnen- en overheid, buiten- en overheid. Iets waar je natuurlijk steeds meer besetvel hebben op de werkvloer en niet alleen de werkvloer, maar ook in de boardroom waar we sprekken in de corporate zien. We hebben ook in de MTS en alle verantreer die er even hebt tot een verdoende besef is en voordoende gevoel van de grensje is tot de aandacht voor moet zijn. En je ziet door dat we steeds toch steeds meer data gedreven zijn gaan werken. Daar komt nu AI bovenop, want een soort extra faciliteitor. En ook een aandjaren van de data gedreven werken en van een gegeven stelling. Tot er daar toch steeds meer aandacht voen moeten hebben. Wat niet wel we zeggen tot de dingen moeten, niet meer moeten doen of moeten verbieden of de rem erop moeten gooien. En dan worden we ingehaald links en rechts. Dat moet je ook niet tegen de oden denk ik zelfs, maar dat je ingehaald dat besef voordoende hebt. Vooral denk vooraf na veel privacy-bal design, etique-bal design, zeg maar met een oud Nederland sprek wordt bezint in je verant. Ja, absoluut. Als je kijkt naar de belangrijkste knellpunt rondom het project met gegevensdeling en zeker schaalige gegevensdeling. Waar zit dan vooral de pijn of de moeite? Is dat jullie diest, organisatorisch, technisch, menselijk, wat springt er voor jou uit? Of springt er niks uit? Of allemaal, dat maakt het laft te gegevensdeling en knellpunt, op een privagrevensdeling die kennen veel oorzaken. Maar als je hem terug gaat brengen tot wat zijn er echt de grond oorzaken. Ja, ook dan is je nog niet zet, een je die een je aan wijsbaar is, dat je het op denkt ook tot niet één. Zilge boelend, één panacee, zoveel en een groot oplossing voor gegevensdeling, vraagtukken. Maar één van de zaken die Niro en mij in het oog springt, dat zit op. Wat net noemde even dat dat eigenaarschap. Dat heeft ook te maken met deze afveging. Door het heel vaak geweest en natuurlijk en dat zou ook omgevuld in de gesprekken bijvoorbeeld, 's jaj bent Bart of met de protocort naar de Ronald terug te gaan komen. Onder heel vaak is het een paar uur gezien met geving en voor een deel, dan denk ik ook direct. We hebben bijzonder complex vervnippert judislandschap bloemkoel met geving met alle lijven, met geving onbekage staabelt, sectoraal, maar we hebben bijzonder zo'n slot zitten. Maar de gelijkertijd, mensen zullen het net zoveel gevallen of nog veel vaker, is er ook zien we een gebrek aan echt echt leef om door te pakken, want we toch een netgoed, het woord, de tegehoudenheid, dus zie je die gevoerd wordt om dingen met haar te doen. De gevalingsvlegenheid en de data, dus dat is natuurlijk een bevame de termen geworden, maar dat is natuurlijk wel een je die echt wel in het oog springt en ook een je waar we ook met meer edespersportief echt ze moeten doen. Maar je moet eigenaarschappels worden, eigenaar maar van, man, want het gaat vaak over data van haar verschillende bron. Er wel er niet aan iemand in de lied is, misschien een hove bevolvanaar die in het laatste staartje van de process zit. Dus hoe kan je dat eigenaarschap duiden? Ja, dus niet zoals je het eigenaarschap van de data, het is ook heel belangrijk, zeker als het gaat over de verwerking van de verwerkingheid en dat soort aspecten, maar uiteindelijk het eigenaarschap als het gaat over toch ook meer die etische vraag. Gaan we dit nou doen, willen we dit nu doen en wat gebeurt er als we het niet doen, dus niet alleen de vragen beantwoorden. Wat zijn de consequenties van de data gebruik, maar ook wat zijn de consequenties of wat we dit niet doen? En daar is hier nog heel vaak wel tot er niet duidelijk is wie is nou van eigenaar, tot eigenaarschap niet gepakt wordt, van de warlijkeheid niet gepakt wordt. En ook door de aileek ongeveer doen op sturen. Ze ook ongeveer doen de duidelijk hebben hoe, bij wie is dit nu belecht, zeker als dat gaat over gegevenstelling die interbeschulijke zetters tussen verschillende overheden. Laat ze staan op het moment dat dat publiek bedwaard is, wat ook steeds vaker gebeurdigigheid naar het opgaven. En wie is er nou uit aan het voor, verantwoordelijk klinkt als een kouderbom, maar wie is nou het aan het regene die wakker ligt, die zich hier hard voor maakt, die zegt we gaan dit doen. Er is geen ene die ik zei net dat iemand, je bent er als bestuurd er op de zetbekist, gaat staan hier in de nage beplein, om er uit te leggen wat je aan doet bent. Maar wie is dan het aan het regene die dat zou doen? Ik vind het anderspeswik ding. De AI-staatscommentsie heeft recenten dan de porten uitgebracht over al geripmens binnen de overheid en hun adviesen eigenlijk stoppen mee. De los van de haalbaarheid is dat terecht, is het de zwartwit? En lekker geen genuunzierde andorpjeer te geven, ja dat is de zwartwit. En ik denk ook niet dat het een goed idee is, ik denk ook niet dat het haalbaar is. De gelijke tijd moest ik ook hebben voor hoe zijn zij tot deze politie gekomen en dan daar natuurlijk een heel terechtpunt. Het is het recent verschilende, deze staatscommentsie, nog recenten en verschilende is het rapport van de Oogmende reenkamer, of het over de verantwoording, ook onzoek gedaan is naar een aantal profeleerende ogenwitmens onderwij de politie. Die leggen ook gewoon bloot dat er echt wel misstanden zijn tot er echt wel dingen beter moeten en tot ook echt wel dingen fout gaan, ook nog steeds ook zo voor jaar na data als uurtrugkeitszamerijder in de dooslager verder en los wordt erna gekomen is. Dus er zijn echt wel terecht en kijk aanleidingen om het spectvoer over kijken hoe we naar omgaan met ogenwitmens, hoe we het omgaan met AI en brede hoe we het omgaan met data en geven stelling? Even uitzoeken, naar een felhoog niveau. Hoe zie jij de relatie tussen data etiek en de Europese of nationale soefereeniteit en identiteit is er een relatie? Ja, er is een relatiek. Dat ik ben nog in etiek, zeg ik, te maar gelijk even bij. Elfere is vind ik ook niet tot etiek of dat etiek voor behouden moet zijn aan etiek zie je of aan filisofen, want net ook zij het moet brede in de organisatie bij iedereen ook wat de meest op de werkvloer moet dat ergens moeten er enige etiek die bestef zitten. Maar als ik het vertel, is dat dan een afreging van publieken waar hij dat zullen we nou belangrijk en daarom een goede manier over nadenken en tot goede transperanten uitleggen bij de besluit te komen. En als je zo'n kijkt naar zaken als 'heen, je moet er maar zoekere tijd en we vanuit Europa zijn er natuurlijk voorbeest om de kei ook kunnen wij als Europa en of Nederland meer inzetten op dichterle autonomie, natuurlijk belangrijk theme op tipment. Dat is een allemaal waarden waar je die moet meenemen in de excusesie. Dat is goed over dat privacy een waarde is, niet meer dan dat bij ze spreken. En natuurlijk heb je oud drukke stukwetgeving bij. Maar uiteindelijk moest je in je besluitvorming en uiteindelijk ook hier in de politieke context en het sprek over wat vind je weer nu belangrijk. Daar moet je dit soort waarden allemaal in meenwegen. Even wat uitvoerende, data is of zich niet zo interessant. Het gaat om de informatie die eruit af kan leiden en wat je daar nog volgens mij kan doen. De overheid wil een dienstvledende organisatie zijn. Je wilt steeds pro-objectie veropereren. Bijvoorbeeld als het gaat om armoren aanpak, verstrekken van aanvillende uitkeringen, toerslagen, subsidies. De real mensen vaak niet weten dat ze er recht op hebben. Hoe ver kan en moet de overheid daarmee gaan vind je? Je kunt daar best ver in gaan. Even heel simpel gezegd hebben we gezegd. Zeker nu met de NDS, we zijn 1 overheid. We zijn niet 500 overheid, we zijn 1 overheid. En de overheid weet van neer jaar, we zijn overheid weet wat je verdient. En daarover is dat niet ze heel moeilijk zeg maar, omdat we het paal waar je recht op hebt. Dus je kunt daar best overheen gaan. En tot zeker hoogt het doen wij dat ook. Hij heeft het gaat over. Ik heb de toerslag en toerslag. Ze zijn heel veel zoeslagen die automatisch graag hebben. We zijn in Europa ook echt zeker niet de laatste. Ik heb een kop lopens op dit vlak. Maar tegelijkertijd zijn we heel veel voorbeeld. Die voorbeeld zijn natuurlijk ook vlopjes in kopen. Maar hij gaat over de toerslagendrechting. Houdere die in armordeleven. Hoe is het nog steeds te huwel? Niet gebruik gemaakt van de rejgelingen. We hebben ze ook best wel armorde in Nederland. Dat is een prachtige etische vraag bijna. De wat zijn de consequenties van de gebruik van data. En ook wat zijn de consequenties van het niet gebruik van data. Dat was niet deel. Het was toch een overheid bent. We vinden dat we naar het buisje met geven niet mag. En dat heeft ook consequenties. Bijvoorbeeld dat je mensen niet geeft. Wij zijn veilig wel recht op hebben. En heel vaak weten mensen dat niet. Zeker als het houdere zijn. En wat aanhuis misschien met z'n misschien wel minder diegevader. Je ziet ook tot een misschien wel wat anders. Het is ook een belangrijk moment dat we de mensen om dingen aan te vragen om te langs te hebben. Het moet dat later wel weer terug geven. Het is een man de sterkant van de procedure, de burger die daar echt zou hebben, moet het wel wel aan vragen. Hij krijgt niet automatisch. En dan zie je er ook ook en dan bent de vrede ook wel wat voorbeelden van gehad. Het is zeker dat het ook corona. En rond de energie-toeslag is tot we getracht hebben om mensen te wijzen, maar op een rechte die zij hebben, bollet op energie-toeslag. En toch ook niet gebruiken als nood mensen ook weer angstig zijn, bong zijn. Het is ook niet tot zijn bijvoorbeeld om te rech nu te krijgen. En dat laten we weer teruggevoerd worden. Dat kan worden. Dus je moet daar ook een stelling namen doen, maar dan wil je zegt dat overheid. We willen het toewerk naar prookative reensvlening. We zien dat daar een in de zijd is. En dan wil het etisch met schappelijk misschien wel heel belangrijk. Dat kan worden ze dat ook nog bijdraagt aan de efficiency. Je kunt daar ook heel veel processe automatiseren, automatiseren, maar dat het ook veel afsienten wordt. Overal is er ook berekeningen die laten zien tot het overheid. Ook wel wat meer gaat comfort om het eindelijk een soort wit te zeggen. Dat is dit gebruik, maar dat heb je dan daar niet meer. Dus je zal het ook wel naar wel een potje voor moeten gaan recheven. Dat betekent ook dat je moet zeggen. Dat betekent ook dat de verantwoordelijkheid daarvan bevoldert van het gebruik van de gegeven. Tot het bij de overheid ligt. En tot het we het eenmaal gegeven blijft gegeven. Dat zijn dingen waar we natuurlijk nu nog steeds wel knapend. Bevond het met een reogeving die daar nog niet in voorziet. Het is ook wel een scherper dat er situaties zijn waar het juridisch niet mag. Maar het is wel heel wenselijk, om maak je de overwegung dan. Die zijn inzijken en ook daarvoor geldt dat zijn overwegingen die zoiets op de politiek postulatiefoon moeten maken. Dat is heel moeilijk, dat ik even in de rechtsstaat. En de overheid moet zich eigenlijk een hele tijd of in de wei aan de wetthouden. Maar er zijn natuurlijk genoeg voorbeeld waar we de hefzeggeërrelijs optip met 'Eurgencidist noodzaak'. We moeten nu gewoon aan de slag moeten gewoon een gevers gandelen. Dat is dat perate kles principe, wat geld van de medewerker aan de lopen de band of op de werkvoerbij is spreken. Dat geldt natuurlijk voor het opzekerhoogt. Ook voor andere urgente vragen teken waarbij je zeg je, daar moeten we gewoon met dat aan het slag gaan. Dat hebben we natuurlijk juist de coronapandemie gezien. Dat is ook een prachtige voorbeeld van een crisis waarbij je dat bezigden wel konden. En je ziet toch ook nu wel tot wetgeving. En dat geeft ons soms ook wel een beetje in de weg zit. En in dat karen ook zijn het, ze moeten het eigenlijk de afwerking maken. En de voorkant dat het spectavore over die publieke waarde he, wat vinden we nou belangrijk hierin? Daar zijn dingen als autonomie, zijn een belangrijk per huid system, een belangrijk. en ja, legaliteit, zorgt het de overheid zich aan de wetthouden. Zorg het hele belangrijke. Maar je hebt zelf ook alles gezegd dat wetgeving geen moral compass is? Nee, er wordt als gesteld tot wetgeving het resultant het zelf gevolden etiek is. Ik ben daar van de metel maar heel neens. Zeker als je kijkt naar het Nederlandse wetbook, een grootere van enkele tient al een jaar oud, soms ouder. Ja, de vraag is dat nog van deze tijd. Als je kijkt naar ontwikkeling waar we nu in zitten, dan voor mij is de vraag stellen eens om het een beantwoorden. En zijn natuurlijk allebei voorbeelden denkbaar. Maar waarin je zeg, ja, we moeten hier misschien wel dingen anders genomeniseren. We moeten misschien wel ook buiten de toch kijken of dat we dingen die nu misschien niet mogen. Dat kom je toch, ja, probeer het te vermijden. Dat kom toch heel vaak op pijfseeterecht. Maar bij de gezeld wordt je dit mag niet. We losen er wel wat er tot recht is. Ik moet zeggen, ja, eigenlijk is dan misschien een pijfseet niet leidend. En in de discussie over wat we niet nou belangrijk zijn. En zijn andere publieken waarin als pijfseet belangrijk. En zorg je dus, en misschien dan ook wel voor een kortere tijd als oveheid moeten kunnen besluiten, tot je andere waden, dat preveleren boven bijvoorbeeld pijfseet. Ja, dus er dan ook wel ook zij in zijn aflevering dat kan ook gaan over ophysporing, dat kan soms een oudeel dienen of een stuk beschrijving van de maatschappij. Zeker, dat kan ook gaan over ophysporing, dat kan het de resmebestrijding al dat soort zaken, maar ook en dat is ook iets wat op dit moment. Hele haas veel onder medias en urgentis, als het gaat over jeugdsorg. En er hebt natuurlijk een aantal ophysolijk incidenten gezien in de laagstjaren. Maar bij het ook gaat over gerevesdelig, waarbij het ook gaat over heel veel actoren, heel veel aan het net of ondertum het huis in het geval. En bij gerevesdelig ook echt een issue is, waarbij je ook het regouder tijd ziet bij zorgvalleners. Maar nu jij dit voorbeeld zo'n ophysonum, dan zijn ze er meer voorbeelden, en die kan ook wel eerder wat langs hebben wij vanuit die impact volgen en soms een collectieve nationale trauma's voldoende geleerd in het ruimte. En resulteert dat dan in wijzheid of resulteert het in angst? Hebben we wel verdoende geleerd? Nee, die denk ik het niet. En het resulteert nu te vaak in angst of een nieuwe untragouder tijd. Ik denk, en dan zonder even uit de zoekmove in de zoeken, zeg maar, op alles wat er in het vrede fouten gaan is. Maar dat door daar dat collectieve trauma's een gevrouw heeft toespitst op een soort dagium bij 500 inhalen. En dat lijkt een hele veilige. Dat betekent eigenlijk om een beetje 2 vijfheid over. Moet je dit nou wel doen of niet laten ze het mij niet doen. Maar dat is doorgesijpeld dat ook tot die professionen op bijvoorbeeld rondom dat huishocht gaat over die eegsurm. Maar dat zit op heel veel plekken ook moeten werkvloor. En dat accepteren we. Dat betekent ook. En dat betekent dus ook. En dat denk ik in de discussie die nog steeds veel te weinig gevoerd wordt. Dat heeft ook consequentie. Dat is ook een edesvraagstik op een geie iets niet doet. En niks doen, dus ook beleid bij hun spreken. En dat geldt hier ook voor. En ik neem dat dat onverdoelen. Nou, ik weet niet wel dat het onverdoed geleden hebt, maar dat is dat gesprek over wat zij de consprentvanaar niet doen. Tot dat onverdoedende gevoerd wordt. Dat zie je natuurlijk ook nog wel even kort over dat advies van de taascomensie op het gevoerd van die augrentnis. En iets niet doen is dat dat klingt als of dat een. Misschien heel een heel noe bedoeld, als of dat een. Oplossing gaat zijn voor een vraagstuk, maar indient heet het ook heel veel. mogelijk veel verstrekkender gevolgen waarbij hebben we bijvoorbeeld ook. conscensie hebt die. die obersporing belemeren of je ze zorgen belemeren of je ook die verdienvlamming belemeren. We gaan richtingen afroningen deze podcast. Als jij de huidige. sorry, de huidige etische verlossheid binnen de Nederlandse overheid. haronportzijversen wil je geven. Wat voor zijversen? Nog je dan? Als een specifiek over op het het etisch besev op het gebied van digitalisering en zek me even iets. breeder. Nou, daar ben ik over het toepossen van data etiek. Het toepossen van data etiek. Dan denk ik en dan zijfeert het ook altijd heel laftig, maar dan denk je dat je op een 7-7 hove uitkomt. Oké, toch een enige maanden voor was het. Dat was hoofvol. En dan echt tot afsluiting. wat zou je bestuurders dan als typwielig heeft, dat zijver om half de duur. en wat zou je meer uitvoerende professionals die betrokken zijn bij data-projecten. De informatie beveilig is de projeice specialist, de dataspecialisten voor belangrijke typwielig heeft. Dus eerst voor de bestuurders. Wat raad je aan? Die 7-7-hove komt vanuit het feit dat we de afloop jaren op veel meer plekken het gesprek zijn. gaan voerder over data over data etiek. Dat er echt wel zichtbaar verbeterings zit in de bestuurders op de werkvloer. Dat er echt wel bezet is daarvoor. Dus het zou niet ver zijn, zeg maar, omdat het niet te dekomen in zijn cijfer. De gelijktheit is natuurlijk niet voldoende. Wat op het hefst, dan moet je het tewerken naar een hoger verwasheid. om het gebied vanuit het eetiek. En dan bleer je er op het gebied van data vanuit het binnen de overheid. Dus hellkort. Heb ambitie. Nam meer. Heb ambitie. Maar ook toen dat. Het is toen eigen eschap. Pak je hierop door. En die lindert je zorgenspiegel te kijken. Maar ik zenne het ook. Pak die zeepkens bij het spreken. Leg uit wat je aan het doen, maar ook uit wat je niet aan het doen bent. En ja, toen heeft het bezuurers toen leiderschap. Uiteindelijk zijn het varen medewerkers die een voortrekker in de rol pakken. als het gaat over het eetiek, als het gaat over over het afwerking. als het gaat over wat je er mogelijkheden. En zou de bezuurers veel vaker en veel meer, zeg maar, daar de kouw moet gaan trekken. En je hebt het vooral meer uitvoerende professionals? Nou, je denkt dat die een heel onmolige bekend zit, een soms, maar zegt vrouw ook laten horen. En dat is heel moeilijk, elke deel die hebben steun nodig. Die hebben uiteindelijk ook die leider nodig, die laat zien. En die de ruimte geeft om je overheren te maken. Maar hij zich uiteindelijk proberen om zich ook hard te blijven maken. en vrouw goed na te denken, goed uit te leggen wat ze aan het doen zijn. Dus de betrekting bestuurder ook bij. Laat het zien, roept uit bijna. Dus eigenlijk op een hundivou ook leiderschap? Want leiderschap is toch vooral influtuitofen? Ja, uiteindelijk wel. Het is toen leiderschap, toen lev en normaalstod is makkelijker gezegd naar een bestuurder. dan iemand op het werkvloer die ook geconfronteerd wordt met alle leij, judietse procedures. messchien wel en ook misschien wel wat gevoel heeft tot zijn of haar. Een behandwijsblik dat toch staat of die een kiertje over de streven gaat. Dus daar denk ik dat het primair hier bestuurers nu aan zet zijn. en daarmee ook de politiecoovergangs om echt leiderschap te toeomen op dit hele deel te lopen. Het is over deze podcast 'Avlevering over data en data etiek'. Dank je wel Christian van Haag, 'Adviseur en Part in Highberg'. Luister ook de andere aflevering in deze mini-serie over data en privacy. Meer informatie kun je je vriend op onze website www.sypstrapjeoverheid.nl ♫