Tim Heijn (Northern Lights) over wat Europa kan leren van het Noorse CCS-project

In 28th October, dit is Studio Energy. In 2019 reist ik naar Noorwegen voor een aflevering over CCS. Het Noorden Light-Sproject stond toen bijna in de stijgers. Nu, zes jaar later is de eerste CO2 daadwerkelijk opgeslagen en staat de volgende fase op stapel. Wat kan de rest van Europa leren van de Nooren? De politiek draagvlak en niet te vergeten kost hun. Ik vraag het een manager directeur van Noorden Light. Mijn gast in search of Europe's Energy Future is Tim Heijn. Dankjewel, welkom op Ooygarden. Waar is Ooygarden? Waar zitten wij in hemels naam? Waar ben ik? In de buurt van Bergen in Noorwegen. En we zitten hier in één van onze meeting rooms op onze locatie waar we CO2 ontvangen van onze klanten. En waar we het dan hier tijdelijk op slaan en dan in de ondergrond pompen. Ja, dit is een CCS-project. Een nogal bekend CCS-project, maar mogen we zeggen? Ja, Noorden Light is natuurlijk één van de projecten de eerste met deze activiteit bezig is. En we hebben in dat daad veel publieke aandacht, omdat het een van de mogelijk oplossingen is voor het klimaatproblem en de doelstellingen die Europa heeft gesteld. Is niet iedereen het mee eens? Ja, dat kunnen we in dat daad laten we nog veel over hebben. Maar ik kan zeggen dat Noorden Light, zoals project, tot nu toe een heel grote steun heeft gehad van de Noorse regering. We hebben met de bedrijven die de stap hebben gemaakt om CO2 te gaan afvangen. Ja, ik denk zeggen in Nederland dat we er al iets van kunnen leren. Dat hier gewoon al meer dan 20 jaar constant steun. In alle lijst, samenstellingen, samenstelde regeringen van labor, tot conservatief en noem maar op. Dat er hier in je geval nog steeds steun is. Ja, er is een brede steun. En het hier in Orwege is ook echt de samenwerking tussen het bedrijfsleven en de politiek erg belangrijk. Nou, als dit live gaat dan even kijken, één dag later hebben we verkiezingen in Nederland. Dus we weten, we weten niet, misschien gaan ons de CCS-project weer gekenseld worden. Ja, dat koop ik niet. Nee. Ik ga je voor uw CV door nemen, als het maar. Tuurlijk. Want u bent eigenlijk, of u was, van tot energies. En nu met dat is één van de partijen, de drie partijen, Equino, Shell en tot energies. En u bent gedetacierde. Ja, precies. Dus we hebben een bedrijf opgericht in 2020 met de drie bedrijven. Om dus inderdaad CO2 transport en opslag te kunnen aanbieden in de markt. En we werken met de bedrijversamen en ook de mensen in eerste instantie komen van onze bedrijven. We hebben inmiddels de helft van onze mensen. Zijn direct aangenomen in ons bedrijf? Ja, ik ben achtergrond in total energies. Ja, en u hebt er nou een heel gekleurde achtergrond attans. In uw wereld heeft bijna iedereen dit. Keurig delft gedaan. Petroleum engineering. Ja. Natuurlijk. We gaan niet allemaal doorneem om. Maar ik heb gezien, u zat. Je hebt in Texas gezeten. We heeft in Siedie gezeten. Fosiel. We heeft in Qatar gezeten. Ja. In Houston. Ja. Mersk Oil. En toen gingen we eigenlijk bij de verkoop naar totaal met de inventaris mee. Ja, over. Ja, dus ik heb een. Zoals je dat noemt in de industrie een subsurface background. Dus dat hou je je bezig met het modelleren. Hoe vloeistoffegas oliewater en dan ook CO2 zich bewegen in de ondergrond. Dus dat heb ik heel veel verschillende plaats in de daad gedaan. Ook groot Britannia, Denemark en Noorwegen. En ik ben dan eigenlijk voor het eerst met de carbon-opslag in aanraking gekomen. In 2018 toen we dus de studies in Denemark hebben gedaan. Wat ergens of waarsen, wat voor opslagkapaciteit die hebben. En daarna ben ik daarmee doorgaan ook in Amerika. Waar we voor ons bedrijf hebben gekeken naar de eerste projecten die we kunnen doen in Amerika. Dat was ook bedrijf als dat doen. Dat was met total energie, het eerste met Mersk. Dus in Amerika zijn we ook duidelijk bezig met het ontwikkelen van carbon afvangen en transportenopslag. En dan heb ik de stap gemaakt hier, anderhalf jaar geleden ben ik hier begonnen als Managing Director. Dus we hebben een rotatie, de eerste director komt van Shell, de tweede komt van total energie. En de actuary is natuurlijk een grote operator hier in Noorwegen die ons helpt met de bouw en de operaties hier te plaatsen. En een belangrijk onderdeel van uw takenpakket is ook rondleidingen geven. Dat heeft u het aan mij gegeven, een privé rondleiding, ik was zeer vereerd. We hebben in volle, volle veiligheidsgeer hebben we alle onderdelen hier gezien. Het was niet heel koud, maar het was zelf fris. Nou, we zitten hier op een prachtige plek in Noorwegen, het is inmiddels begint het winter te worden. Dus we hebben hier ook een keer gestaan met de NOS in de sneeuw, het was een mooie dag vandaag. En inderdaad het een van onze rollen en taken als bedrijf. En daar komen we nog op terug ook vanuit Noorwegen. Is om onze kennis te delen en om aan projecten en policymakers en regeringen, organisaties, andere projecten en mogelijke klanten. Die zich bezig willen gaan houden met CO2-afvangen en opslag om de kennis te delen en rond te leiden. Dus we hebben hier meerekening houden en hoe we ons project hier hebben opgezet. Nou, ik zei het al 2009 als ik in Oslo toen nog op het Equinor-kantoor. Toen was ze van een joint venture nog niet eens praten. Dan gaan we het zo vast nogal even over hebben. Ik sprak toen met Steven Boel, hij was toen de Senior Vice President Low-Carbon Development van Equinor. Ja, nu Augustus hebt u de eerste CO2-opgeslagen. 6 jaar later. Nou, er staat hier een buitenwoon in Pozond. Ja, wat moet je zeggen? Pijperijen, opslagtanks, techniek, binnen gek op. Dus ik dacht, nou, ik moet nog eens even kijken hoe het doet. Ja, hoe het draait. En daarom ben ik hier. 6 jaar. We kijken terug natuurlijk. Wat waren de belangrijkste hobbels? En misschien zijn er nog steeds hobbels. Zappers kunnen. Ik ben heel benieuwd, ja, ik zijd wel in de intro. Wat de rest van de wereld die van kan leren. Ik denk dat we wel iets kunnen leren, toch? Ja, zeker. Misschien zegt u wel, nou ja, dat is niet te leren hier. Nou, je kan altijd dingen beter doen. En we zou graag zien dat dit project in op allerlei manieren wordt gekopiert en herhaald. Ja, nou, we gaan er ook over hebben. Dat er ook mensen zijn die het helemaal geen goed idee vinden. Nou, dat is met alles natuurlijk. En daar heb je vast wel een antwoord op. En ik wil het ook heel graag hebben over de centjes. Maar daar maak je me wel een beetje zorg over. Ja. Of dit wel. Dat is een hele landskrug. Ja, nou, ik denk dat ook andere volkeren en landen daar wel eens willen kijken. Want nou ja, de noorse statie vindt het heel belangrijk. En je heeft hier heel veel geld in gezet. Paar miljard, als ik het goed heb. Maar op een moment zou zich dit zelf moeten kunnen bedrijpen. Maar goed, daar kan we over. Laat we eerst even toch het project op hoofdlein. Nu zijn we dan een aantal dingen. Setsjesproject, afvang, opslag. Waar gebeurt dat hier in de buurt? Ja, dus ons en onze taak in de. Wat je de value chain noemt door de karbon capture and storage chain. Dus de opslag keten. Wij nemen het CO2 wat afgevangen is van fabrieken in de uitlaatsgassen. Daar wordt het CO2 opgevangen en wordt het tot de vloeistoff gemaakt. En dan komen wij met onze schepen. We laden die vloebare CO2. We brengen dat met de schepen naar deze locatie. En hier slaan we laden we het af in tijdelijke tanks. We kunnen hier ongeveer het volume van een schip op slaan. En daarmee kunnen we dan een continue export-rät creëren, waarmee we de CO2 in een pijpleiding pompen. En dan die pijpleiding gaat 100 kilometer of short. Daar hebben we twee puttergebort of geboren gemaakt. Daar kunnen we de CO2 in pompen. Dan gaat het 2,5 kilometer naar de ondergrond. En dan wordt het opgeslagen of permanent opgeslagen in wat je een aquifer noemt. Ja, dat is ook wel permanent, zeg maar. Ja, precies. Het is heel belangrijk. En dat is ook één van de dingen. Dat zijn één van de vragen die we het meest krijgen. Hoe veilig is de opslagen, hoe permanent. En het is natuurlijk veilig en het is permanent. En dan kunnen we het ook nog over hebben. Maar we hebben we slaan de CO2 op in een grote zandsteenlaag, die is afgesloten door onderlaatende lager van Kleisteen. Nou hebben wij luisterhuis en die zijn dol opgetallen. Ja, oké. Dus misschien kunt we even eerst vertellen wat de huidige kapstijd is. We komen het eind nog wel op. We hebben met een volgende fase. We hebben maar wel nu even op het fase. Wat kunt u nu aan hier? Hoeveel? Ja, dus we hebben een faciliteit gebouwd hier. Die 1.5 miljoen ton per jaar kan op slaan. En misschien zal ik dan de jump maken naar de klanten die we al hebben hier. Ja. We zijn dit project begonnen met vanuit het Norse staatsproject, dat heet Langship, met het referentie naar het mooie viking zelboot. Maar we zijn begonnen met twee klanten, dus een cementbedrijf in een afvalverbrandingsbedrijf. Dan was ik in 2019. Ja, als het nog steeds de klant is van toen. Nou ja, dus we zijn de cementfabriek in Heidelberg bij Breweek heeft inmiddels een installaties gebouwd. Dus we hebben deze zomer in augustus, hebben we de eerste commissioningwerk heet dat. Dus de start-up getest en het systeem getest. Ja. En we staan op het punt om over te gaan tot continu operaties. Dus de schepen die het schip wat hier voor aan de kade lichten is nu vol met CO2, zit 7,5.000 ton in. We zijn op het moment dat we hier praten, wordt het tweede schip volgeladen. En zullen we raar we die twee schepen, hebben we hier aan de kade, dan gaan we het lossen en dan beginnen we continu in jexie. Het schip zal elke vier, vijf dagen maken een rotatie-trip naar Oslo, waar dus die cementfabriek staat. En daarmee kunnen we dan 400.000 ton per jaar op slaan. Dus dan heb je 400.000 van één klant van 1,5 miljoen. We hebben natuurlijk meerdere klanten inmiddels. Dus we hebben vijf klanten in totaal op het moment. We hebben ook een contract getekend met jaren in Nederland. Slijfskill? Slijfskill, daar ben je ook geweest. Die is voorzien 800.000 ton per jaar. Dus dan heb je een iets omgeveer twee keer de fabriek in Oslo. En dan hebben we ook een contract getekend met ursted. De deens energieproducent. Die hebben twee elektrische fabrieken waar de CO2 wordt afgevangen. En dan zijn de drie klanten die binnenkort opstachten. Dan hebben we de twee volgende, maar dan zijn we een beetje op een andere tijdlijn. Die zijn eind 28,29,20, online. En dat is de afvalverbranding in Oslo-Selcio. En dan hebben we een net en contract gesloten met Stockholm-Exergie. En dat is ook een grote elektrische tijdcentrale en district voor warmingcentralen. 900.000 ton? 900.000 ton. Ja, dat zijn zignificanten. En hoeveel leden CO2? En we zijn daar een partnerschip voor op z'n minst 15 jaar. Dus het zijn langer grote relaties die we zijn aangeaan. Maar mijn luisterhuis die van Zijfers houden. Die zitten de reken die denken van een anderhalf miljoen ton. De capaciteit gaat 7,5.000 ton in een bootje. Die moeten inderdaad wel, iedere vier dagen. Misschien nog wel het sneller moeten die hene weer varen. Op het moment, hoeveel we onze business hebben opgericht, is dat we eigenlijk een soort punt tot punt, oplossing en bieden. Dus we hebben inmiddels twee schepen, zijn hier klaar enorm wegen. De volgende twee schepen komen eind december komt de eerste. Verderde schip en dan het vierde schip komt ongeveer april mij komt het deze kant op. Dan hebben we onze eerste vier schepen klaar, waarmee we dus de anderhalf miljoen kunnen verschijpen. En dan eind dit jaar, we zijn hard bezig geweest met de selectie van de volgende werft. De volgende werft en schepen en schepen en schepen en bezijn klaar om de volgende vier schepen te bestellen. Dus voor het eind van het jaar verwacht ik dat we dat ook gaan doen. We zijn bezig met dit schip, die we nu hebben en die je ook hier hebt gezien, is 7,5.000 ton. De volgende schepen worden 12.000 ton. En we hebben ook planen voor 20.000 ton. Maar dat hangt daarmee proberen we het optimaliseren, hoe je de klanten de beste oplossing kan aanbieden. Dat hangt van de hoop dingen af waar we nog op terug kunnen komen. Ik last een article volle de mani, maar aan de terug, die waren enster bezorgd over het feit dat er niet voldoende schepen had. En die liefde daar een expert geloof, kan het woordigen naar het woordige mani. Ik vat het heel kruisame mensen niet meteen boos worden. Maar is dat bekommens zakt nog wel op andere misschien potentiellen na delen. Maar je moet nu dus met twee schepen, met die vier dan die anderhalf miljoen ton hen weer varen. Is het u er help een restrictie voor dit project? Dat hoe groot er het woord wordt, want u hebt grote planen, komen straks steeds groter schepen. Dus dat kost ook centjes, moeten mensen op? Op dit moment in de markt is de en de punt tot punt oplossing. In ons ook punt de beste oplossing, de meest flexieble oplossing, die we kunnen aanbieden op momenten. En we proberen dat ook echt optimaliseren voor elke klant. En hoe groot er ons bedrijf wordt en hoe groot er de vlood wordt, hoe meer we daar ook ook optimalisatie in toekende passen. Dus daar zijn we hart mee bezig. En in kortereferentie naar dat artikel, helaas zijn er gewoon de nummers zijn gewoon niet goed gekwoot helaas. Maar we hebben dus in dat raam voldoende capaciteit om onze CO2 te kunnen ophalen. En dat is onze grootste plicht in onze contracten, om ervoor te zorgen dat we bij de klanten de CO2 op kunnen halen. Wij moeten grote investeringen doen, de klanten maken grote investeringen. En we moeten natuurlijk zorgen dat we de capaciteit die samen bouwen, dat die optimal benet wordt. En de uitstoot van die schepen? Dat is natuurlijk wat de uitstoot. Ja, precies. Dat hebben we ook allemaal meegenomen in ons berekeningen. We zijn heel ver in ook hoe we dat registreren. Er ben ik zelf heel enthousiast over al die over dat systeem wat we hebben ontwikkeld. Maar om het simpel te houden, we kijken naar de totale emissie van wat het kost om de facilities hier te bouwen, om de schepen te runnen, om de facilities hier te opereren. En die zijn we wat we inderdaad. Wat is de CO2 die we daarbij zelf verbruiken? We hebben uitgerekend dat dat minder dan 3 procent is van de totale CO2 die we gaan op slaan. En wat we ook mee hebben om op het schip terug te komen, we hebben natuurlijk een technologie die beschikbaar is, hebben we toegepast. Dus we schepen die kunnen op L&G runnen, wat er beter, wat er minder zware uitstoot heeft als brandstof. We hebben het ook, we zagen ze kunnen. - Als ze doen het, ja. Het is heel groot L&G aan de machines. Dat is het alleen maar de klame? - Nee, nee. En dan hebben we ook natuurlijk het Rotorsale. Dat die Rotorsale is interessant, het technologie uit 1900, maar het komt terug in de schepen wereld. Dus die Rotorsale draaien rond en als de winter op die juiste manier opstaat, dan creëren die een kracht na voren en verbinden dat je dus het brandstof verbruikt. Het geval dat mensen jullie denken, daar moet iemand een groot zijle hoog heizen, dat is niet zo. - Nee. Zo het pijp. - Ja, het is een buis die rondreid en die een kracht uit hoefend als er binnen opstaat. U hebt die nou gustis de eerste lading reacteerd? - Ja. Hoe spannend was dat? - Ja, dat was fantastisch, want ik broel dit jaar. Ik ben zo ben ik misschien had ik moeten beginnen, maar dit jaar is fantastisch. We hebben echt enorme grote stappen kunnen maken dit jaar. We zijn klaar voor de operaties. We waren klaar voor operaties al een tijdje. Dus het is fantastisch om nou te zien dat we de eerste CO2 ook echt hebben opgeslagen. We hebben eerder in het jaar ook de uitbreiding's investeerings precies in kunnen nemen, wat natuurlijk ook een enorme stappen de goede richting is. Dit project was opgezet als een eerste instantie, om te kunnen bewijzen dat de technische aspecten van de hele keten opgelost kunnen worden. En dat we de carbon capture en storage dat we ook echt als een techniek kunnen aanbieden aan de markt. En als tweede elementen die in dat demonstratieproject was natuurlijk ook de. kunnen we het commercialiseren en kunnen we dit uitbreiden en kunnen we dat in de daad als een robuste oplossing aanbieden. En we zijn nu hard op weg, dus die injectie was heel mooi om te kunnen zien. En het blijft ook zitten. Ja, goed natuurlijk. En daar refererde ik net al kort aan. We hebben een heel uitgebreid, een systeem waarin we bijhouken, welke CO2 we ophalen, wat we afladen, wanneer het door de bijpleidingen stroomt, wanneer het door de putte stroomt. Dus we hebben een heel uitgebreid accounting systeem, zou ik zeggen. En we kijken gewoon, natuurlijk of de druk en het precies vermodelen en goed en kan het iets technisch maken. Een van onze taken is natuurlijk dat we ons bedrijf komt met de ervaring over hoe we de ondergang modelleren en de lager in de ondergang modelleren. En we hebben modellen waar we dus in het daad teneers te voorspellen hoe het gaat en dan hebben we natuurlijk de. alle sensoren die in de putte zitten, waar we de druk en de temperaturen mee meten, waardoor we kunnen checken of onze modellering kloppen. Dus dat is iets wat we continu doen. Ja, dat moeten we wel tot in de oude eindig moeten dat gaan volhouden. Ja, deze keer runnen we in dat daad simulaties 3.000 jaar vooruit en dat is ook een interessante tijdsvraam. Ja. En dan hebben we natuurlijk. dan hebben we één van onze. zoals het gaat in de industrie, je vergunning, de vergunning die je krijgt, is afhankelijk van het development plan. De hoe je hoe ga je het reservoir ontwikkelen. Dus dat hebben we ingediend en dat is goed gekuurd. En in zulke planen staat dat ook dat we dus zeismissen onderzoeken gaan doen op geregelden termijnen. Waarmee we dus kunnen kijken de zeismik voor de luisteraars misschien. Je brengt een trilling in de ondergrond en je reflecteert op de verschillende gesteen te lagen. En dat neem je weer op. En afhankelijk van dat signal kan je ook bepalen. Hoe de vloeistof in het gesteent is verandacht. Dus je kan in principe kan je de CO2 trekken door hoe het in het reservoir gestroomt is en waar het paard is. Dus dat soort signalen doen we. We hebben ook heel geavanceerde metodus nu waar we fiber optic cables gebruiken die er al zijn. Om te kijken of zeismissen jaren kunnen opvangen. En of het trilling gesproken. We stonden boven op de silo's. Dat was het 36 meter hoog. Toen kijk ik op een plekje waar je al een fase 2 bezig op werkt. De constructie is nogmaals. En daar moest wat het ging niet nu gebeuren. Maar daar moest wat dynamiet worden. Wat als ik doe met altijd dynamiet. Maar daar moest even wat. Ja, alles moest hier gesproken. Voortbaarheid worden. Dat zijn de suffiele werken. Het is geplodiert worden. Het is niet goed in het land. Nou ja, hier hebben we in het oplazen. Ja, we zijn hier in Norwegen. We hebben hier grote granite. We hebben hier een site en die zijn we aan het uitbreiden. Gaan het straks vooral zou ik willen vragen over de business case hebben? Als ik zie wat hier allemaal staat. En die schepen die gebouwd moeten worden. En ook de miljarden die er al in zitten van de staat. Ik ben daar persoonlijk benieuwd naar. Maar ik wil het eerst nog even terug in de schieden is. Wie heeft nou het initiatief genomen? Voor dit. Ja, heel. Daar dus je noemt al een paar jaren voor eerder. Maar hebben we tussen de drie bedrijven. We hebben we al een samenwerking verband voor dat het project is begonnen. En dan in de dat. De equinoratotal energies in Shell zijn in alle drie bezig geweest met de CO2, de studie van CO2, opslag al lange tijd, zou ik zeggen. De echte grote geologische studies om waar kan je CO2 opslaan? Die zijn allemaal al gedokumenteerd in de 90-verjaren. Dus die technologie is. Hoe slaat je hier nu weer gesloten? Ja. De jaren 93. Ja, slaap naar Veld, CO2. Dus te zijn al CO2- opslag in twee velden sneeuwit en slaapner. En total energies en uiter voor natuurlijk cooperëert door equinor. En total energies is ook onderdeel daarvan. Maar we zijn dus met de drie bedrijven samen begonnen. En het is in een stromversnelling geraakt. Toen ze in de daad ook de norse regering een beslissing heeft genomen. om met langshipprojecten te starten. Ja, dat was in 22. Toen kwam de politieke klap. Maar ik zei het even vooraf. We zaten even met uw communicatie om erbij. Ik zei het 2005, het was toch een belangrijk jaar. Want toen is gasnova opgericht. En wat is gasnova? Gasnova is een organisatie die voor de staat kijkt naar dit soort projecten. En wij hebben dus een hele dichter close samenwerking met gasnova. Wij rapporteren als bedrijf aan gasnova op maandelijk zo'n de vooruitgang. en die overzien onze activiteit. Maar die zijn 20 jaar geleden dus opgericht. Om dat noorwegen, lijkbaar. Ze hebben niet twee man in de kamer gezet. Ze hebben echt een flinke club voor opgetacht. omdat ze dus echt niet wilden. Ja, dus noorwegen heeft al eerder. en het theme ook nu nog voor noorwegen is. om de ondergrond die ze hier hebben in de North Sea. om die te benutten. en om daar voor de noors te staten. een industrie uit te ontwikkelen. Tot nu toe hebben ze daar vooral dingen uitgaat. Heel veel geld in het opgeleefd voor noors te staten. En nu moeten we vooral wat in, letterlijk, maar ook wat geld. Ja. Ja. Ik was even benieuwd, want ik ben eens gaan terugkijken. Ik heb daar even het wedstrijd vijf genomen. Maar goed, dan moet dat toen ook al door de politieke besluitvorming. Dan moet iemand een club opgeven. En als het in een noorweg is. dat zijn meestal politie regeringen. Nu even niet geloven. Dat is een minderheid. Labour is nu. Ja, goed. Ja, goed. Ik kan er niet te veel over politie zeggen. Maar wat ik. Ik kan zeggen dat Northern Lights heeft enorm goede politieke support. breed door over het hele vlak. Rechtsling. Ja. De arbeiderspartij is op moment weer opnieuw. En heeft dat nu een regering geformt naar deze laatste verkiezingen. Voor Northern Lights is dat waarschijnlijk een goede oplossing. Omdat we hebben hele goede support gehad. En we hebben goede werkrelaties met het energie-departement en de energie minister. En we hebben ook echt als Northern Lights een bijdrage kunnen leven om. een noorwegend te supporten in de klimaatdiscussies die natuurlijk gaan. er zijn tussen de verschillende landen. Ja, ik ga ook niet op de politieke pijnbank leggen. Al was het maar dat ik zelf niet zo heel veel weet van de noorste politiek behalve wat ik gelees heb. Nou, wat ik u wel vraag is. Er zijn echt flinke verschillige weesten in die 20 jaar. Maar zeker ook in 2010 is eigenlijk dat longsje project. is goed gekurd. Dat is de grote frame waar Northern Lights binnen valt. 22 ja. Ja, 22 ja. Maar het was toen een regering van de conceptieve liberale, kuis in de democratie, de progressive party. Heb je een verschil gemerkt toen het toch overging meer naar links? Of is het echt constante voor er wel aandere accenten plaats? Ik vraag dat. Ik zou bij zeggen, asking voor een friend in Nederland blijven wel eens wat wistseling. Ja, is dat hier ook of. Ik zou zeggen, er zijn natuurlijk. Zoals ik al zei heb, de steun is heel breit geweest. En we zijn natuurlijk erg. We hebben een van de uitdagingen van ons projecten, dat we natuurlijk heel veel aandacht krijgen. en dat er heel veel ogen op ons gericht zijn om te kijken of het ook echt afleveren. binnen de budgeten die gezet zijn of ook inderdaad klaar zijn. om de CO2 op te slaan of we dat goed gaan doen. en of dat veilig gaan doen. en of we dus onze doelstellingen halen. En ik kan gelukkig zeggen dat we tot nu toe heel goed opschemen zijn. en dat we inderdaad de volgende stappen hebben kunnen nemen. En vooral ook zo'n beslissing als die we net hebben genomen. met het uitbreidingsfase dat we daar dus investeren. Dat hebben dus de drie bedrijven gedaan zonder de staat. Het wordt natuurlijk gezien als een bevestiging dat het model heeft gewerkt. De initiale setup van de Norse staat om deze industrie te starten is gelukt. En we zijn doorgegaan met de volgende stappen. En zo lang we in dat soort omgeving opereren. en kunnen laten zien en demonstreren dat we het succesvol kunnen maken. blijft de steun waarschijnlijk groot. Is techniek de afgelopen 6 jaar? U behalpt altijd een vraag teken geweest? Ja, ik zou zeggen dat we ben natuurlijk techniek toe moeten passen. op een andere manier dan we tot nu toe gedaan hebben. Maar dat alle elementen op zichzelf niet per zijn nieuw zijn. Het is een relatief, simpel systeem wat we hier hebben gebouwd. Er zijn specifieke eigenschappen van CO2. en we transporteren een vloeistof op. wat is het min 26 graden, 15 bar en daar moet je mee om kunnen gaan. En je moet natuurlijk daar zijn specifieke punten waarop CO2 van vloeibar naar gas gaat. en dan krijg je met dat soort effecten moet je rekening kunnen houden. Maar dat is onderdeel van wat we doen. Het was nooit afgelopen jaren en hoofdpijn. Nee, ik zou zeggen dat we hebben nu zijn onze kennis aan het opbouwen. dat we op de juiste manier het materialen kunnen selecteren en de operaties kunnen runnen. Ik zou niet zeggen dat techniek tot nu toe een pijn point is. Het financiële deel, dat is ook heel belangrijk. Die pakken straks even mee. als ze het überhaupt over centjes gaan hebben. Als we dan hebben over en dat is met name in Nederland. of niet alleen in Nederland, hier minder, weerstand tegen CCS. Dat hebben we in de politiek in Nederland en ook bij NGO's. Heel duidelijk gezien, het verlengt voor siel. Het is geen echt oplossing. Kloof Greenpeace, die is echt ledelijk onder te pijtvegen. Er is veel meer, er is altijd kritiek. Welke kritiek op CCS vind u nou houdsnijd? Ja, en mag ik ook reageren op de eerste? Nee, je wel, het is een vraag. Er zijn twee vragen die ik het meeste krijg. Een is het veilig, kan je het op slaan. Dan gaan we voor nu even vanuit. Dat is ook absoluut ja, dat kunnen we. Het is veilig en het is permanent. Op de tweede vraag is het een verlenging van de olie- en gasindustrie. Daar zou ik toch een beetje tijd aan willen besteden. Waar staat CCS als een lever of een handle in Nederland? Ten eerste, als we minder emissions willen creëren in de atmosfeer, kunnen we over nadenken hoe we energie gebruiken en hoe we consumeren. En een energieverbruik en consumtie is. Ik ga het gepaard met emissions, dus dat is punt 1. Punt 2 kunnen we natuurlijk kijken naar welke soort energie gebruiken. En hoe kunnen we dus energie gebruiken met laag remissiewaarders? Dat is de transitie waar jij ook heel erg mee bezig houdt. En dan het derde punt is welke emissions blijven over waar je niet veel mee kunt aankund doen, maar die toch producten zeerden. De cement is een heel goed voorbeeld, maar afvalverbranding is bijvoorbeeld ook een goed voorbeeld. We hebben besloten dat we afval niet willen op slaan om dat daarbij metaan vrij komt. Metaan is veel erger dan CO2, dus we verbranden het. Dat is een beter oplossing, maar daarbij creëren in CO2. En zo zijn er nog een aantal industrieën waar je producten creëert die we nodig hebben als een maatschappij. Daar kan CCS een rol spelen. Dan hebben we dus niet gehad over fossiele brandstoffen in de olie- en gasindustrie. En dan hebben we dus gehad over andere industrieën. Nee, maar daar kennen we CCS natuurlijk wel heel lang in het handste oil recovery. Het injecteren om daar mee meer om niet te binnen. Daar hebben we het hier niet over. We halten het op, keurig met schip. Kun je die bij mij ook niet langsvader over toegeleven? Eén van de uitdaging is schaal natuurlijk. En dat is een van de punten waar we moeten gaan werken. Maar goed, dat was ze. Maar ik ben nog enig zeg maar het ene van uw klanten. Dat is die halfsloent, zeg ik het zo goed? Ja, halfsloent, social. Die gaan 50 procent of even van wat zij daar verbrand is biogeen. Dus dat worden negatief emissions. En die hebben ze al voor tien jaar aan Microsoft verkocht. Ja. Dat is wel de andere kant of dezelfde kant van deze business. Als je biogeek moet maken op slaat emissions daarvan, dan krijg je daar een mooi certificate voor. Ja, daar zijn we een switch in een beetje de vragen. Ja, dit is een podcast met een hein. Dat gaat alle kant op zeker met mij. Dat is prima. Maar de markt is simplicitisch in twee of drie segmenten. Wat genereert de waarde in deze markt? 1e instantie is het voorkomen van belastingen en EU-ETS. Dus emissions zijn belastingen die verder gaan dan de EU-ETS. En het EU-ETS-system, dat is iemand die emissions genereert in de industrie in Europa. Die moet betalen als en dat wordt de vrijemissies worden steeds minder. Dat weten al onze luisterhuis. Dat weet ik niet op elkaar uit te leggen. Maar dat is één kant van de markt. En dan heb je de andere kant van de markt zijn de bedrijven die dus niet onder die regeling vallen. Dat is dus bedrijven waarbij bij biomassa verbrant. En dat is besloten dat dat niet onder EU-ETS valt. Als je die maar het genereert nog steeds CO2 opvangt, is natuurlijk net zo goed als je die stromen uit de luchthaald is net zo goed als je een andere stromen uit de luchthaald. Want we willen allemaal uiteindelijk minder CO2 in de atmosfeer. En dan dat gecreëert de mogelijkheid om die emissions te verkopen en bedrijven die hun impact op. Ja, ook bijvoorbeeld een afzet. En dan ook geen gas? Ja, bijvoorbeeld. Dus bedrijven waar het misschien moeilijker is of minder technisch mogelijk of veel duur. Die kunnen dan hun emissions afzetten door dat soort credit te kopen. Ja. En vandaag de dag is dat een belangrijke speler om dus in eerste instantieprojecten over de drempel te krijgen. En het bedrijf Microsoft is de grootste koper van deze credit-sobbedmoment in de markt. Ja. Ik vroeg net eigenlijk. En door mij zijn we een beetje van Patrick. Ja, ik ga ons weer terugbrengen. Welke kritiek vindt u die. Ik zou bijeen zeggen wel houdst naar het kritiek op sesjes? Ja, en daar zou ik dan toch richting hoe efficiënt en hoe koste. Hoe kunnen we dit zo kosten efficiënt maken? En dat is natuurlijk de. En kunnen we dit echt een effectieve oplossing maken voor businesses. die op een commerciale basis gerund kan worden. En daar zijn we natuurlijk hart mee bezig. En dat is de. het is heel makkelijk om te vragen of om te zeggen. Het is heel duur, dus waarom wil we dit? En dat is natuurlijk een complexe vraag, want je kan vragen. Je kan jezelf afster afvragen. Wat is duur? En op welke maatschaal hebben we het hier over? En de kosten van klimaten zijn natuurlijk moeilijk te berekenen. Maar we hebben de afgelopen jaren gezien dat de impact kan heel groot zijn. in verschillende landen over de hele wereld. Dus we zijn duidelijk dat we aan oplossingen moeten werken. En dan de challenge, de uitdaging voor de industrie is dat. omdat op een zo'n meest efficiënte manier te doen. Ja, ik ben wel een beetje bang als u hiermee aankomt. en denk ik dat het echt heel duur is. Want als u zegt, ja, het klimaat. Nou ja, maar die Trump vindt het helemaal nikswaard. Reduceeren. En die vindt de sesjes al jouw normaal raar vinden. En er zijn meer landen waar ze heel anders kijken dan hier in Europa. Maar laten we het even over de getallen hebben dan toch? En het hier is recht om één tonnetje te mogen uitstoten. betaal in uw blaven meegende zeven. Dat zag ik gisteren nog. Nou laat het tussen de vijfzijfde en 80 zijn. Laat we het even gewoon doorakeren. Hoeveel heeft Norden Light tot nu toegekocht? Ja, ik kan twee hele makkelijke getallen noemen. Dus de Norden Light ze heeft een project. subsidie van 10 miljard kronen gekregen. Dus dat is een groot bedrag. Macht in euro's, dus 1 miljard. Ja, ongeveer. Ja, ongeveer. Dus dat is de fase 1-1 getallen. Dat zijn de fase 1-getallen. Dus dat was om de anderhalf miljoenton capaciteit te bouwen. We hebben wel de pijpleiding al aangelegd die 5 miljoen of 5,5 miljoenton aan kan. En de uitbreidingsfase die we dus net hebben besloten. waar we dus een extra kade gaan bouwen hier met extra tankopslag. een grotere exportpumps. En dan een extra borring in het reservoir. En een beetje nog wat extra infrastructuur op de zeeboden. Dat is een de volgende 750 miljoen. Dus dat is wat zo'n project als Norden Light kost. Ja, want ik heb ook wat getallen. Ja, je kunt. - Ik zit nu tegenover de man die dan me weet. Ik kan me iets van ja 1,8 miljoen door de Norge Overheid geimpasteerd. Tot al het week om er 9. En dan zit 10 jaar expatatie bij. Ja, precies. Ja, en je moet ook kijken, natuurlijk, Norden. Dus de overheid heeft ook de subsidiesgegever aan de cement factory. Ja, ze hebben iedereen hebben ze toch gestopt. Ja, maar het moest dus wel anders was niet gaan vliegen. Ja, ik denk dat het heel belangrijk is geweest om die eerste stap te zetten. En het is natuurlijk je kan, er zijn allerlei manieren van subsidieregelingen. Dus in ons geval heeft de stat gezegd dat ze direct de investering meedragen voor 80 procent. Dat is natuurlijk een buit gewoon goede regeling. En in andere landen zijn er subsidieregelingen waar de subsidies krijgt voor de CO2 die daadwerkelijk is opgeslagen. Dus dan neem je nog een risico en dan breng je een van de risico's terug naar de bedrijven. Maar goed, dat is natuurlijk ook een metode. Dus om zulke projecten van de gang te krijgen waar het in principe nog nooit gedaan is, is het heel belangrijk geweest? Bijvoorbeeld Nederland neemt over het betaald 30 euro of geeft 30 euro subsidie. Pardon, 30 miljoen euro, subsidie aan jaren om 1, CO2 hier te brengen. Ja. De verschillende landen, waar het interessant wordt, is dat elke Europa en heeft natuurlijk binnen het Parijs de Paris Agreement. Global, natuurlijk, maar heeft Europa een klimaatdoel gesteld. En carbon CO2 afvangen opslag is 1 van de metodes die we hebben om op korte termijn op redelijk grote schaal een impact te kunnen maken. En dan is de vraag of je in de subsidie regelingen of dat een efficente manier van het gebruik van het geld is. Daarvoor worden die subsidie regelingen zijn vaak opgezet in een vorm van een veilig. Dus je moet een bit uitbrengen waarbij je probeert, zo effectief mogelijk te zijn. En dan kan je kijken wat voor impact dat heeft op de doelstelling van een land en of dat in de data dan past binnen het subsidie beleid om die doelstelling te halen. Maar even, wat kost het nu per ton? En ik weet dat is ingewikkeld, want we hebben aantal componenten. We hebben eerst het afvangen of het nou in sluiskiel is of het is hier in de buurt van Oslo voor de cement, etc. Dat is een component. Dan moet ik als ik met CO2 heb, dan kom ik bij Norden-Lijdsderrecht en zeg maar ik mag het land worden. Gaat het zo, mag ik land worden? Nou ik denk superinteressant, Norden-Lijd heeft als bedrijf ik denk dat we over de jaren de verzijn. Dit bedrijf is gewestigd als een joint venture in 2021. Ik denk dat zonder overdrijven zijn hebben we met meer dan 200 bedrijven op z'n minst. Op z'n minst hebben we contacten gehad over wij hebben een project. We kunnen we CO2 op slaan. Maar dan kan ik, sorry, ik kijk een beetje op de tijd. Ik kan me gewoon met u melden, ik heb interesse en ik kom voor een salesperson of u doet het zelf. Ja, we hebben een commercial team en wij zijn natuurlijk als iemand dat werkelijk geïnteresseerd is. Dan gaan we natuurlijk proberen te kijken hoe ver is dit project allemaal ontwikkeld. Zijn er studies gedaan, weten mensen al waar ze het over hebben, etc. En dan zeg ik, wat kost dat? En dan zeg ik dat hangt vanaf. En dan kan ik me. Ik zal het proberen heel kort uit te leggen. Maar het is echt het hangt er vanaf, vraag. Ja, maar dan vraag ik u meteen een bandbreed. Dat zouden aan wel moeten kunnen, toch? Ik snap wist dat het heel specifiek is. Maar het is toch een kwestie van ophalen. Het moet ergens kunnen aanleggen, toch? Ja, precies. Dat moeten insulationen zodat u schip geladen kan worden. En dan gaat u het vervoeren. En daar heeft u een kostle plaatje. Ja ja, precies. Er zijn bepaalde dingen, zijn publieken die ik kan je ook publiek kijken. Er zijn statements gemaakt voor de Kamerbrieven in Nederland over wat de limit zijn voor de subsidieregelingen. En in die limit zie je, ik geloof dat het iets rond de honderd euro beton is. Nou, ons bedrijf kan waarschijnlijk onder voor de type projecten waar we mee praten kan je onder de honderd euro beton kan je de surface van transport en storage aanbieden. Dus het is een 90 honderd? Ja, ik zou zeggen, het kan ook de helft zijn. Dus het kan ook 50 zijn. En nu noemen ik tallen en die zijn heel breed. En ik wil misschien als ik twee seconden kan uitleggen waarom het heel breed is. De oplossing en de effectiviteit van de oplossing hangt af van hoeveel CO2 mensen hebben al die ze afvangen. Het hangt er van af hoe continu je dat doet. Dus als je zeg maar een half jaar stil bent, het stil ligt met je fabriek. En je hebt maar een half jaar productie, dan je moet toch een bepaalde capaciteit kunnen reserveren in het systeem. Dus het hangt af van het flume en het seasonality. En dan hangt het natuurlijk af van de afstand. Hoeveel ben je weg van onze faciliteiten? Dus hoe lang moeten we varen? Hoe verschepen moet je daarvoor inzetten? En dan hangt het af van hoeveel buffercapaciteit bouw je in het systeem. Dus elke aan de klante kant heb je ook een paar tanks nodig om de opslag tijdelijk opslag te verzorgen voor dat het schip aan komt. En als je dat simpel gezegd, als je een hele hoge buffercapaciteit hebt, als je een hoge capturet hebt. En het is het hele jaren hetzelfde, dan kan je één groot schip bouwen en je kan het optimal varen. Dan kan je een hele laagere transportereet krijgen. Ja, en ik snap het, kijk, u gaat het niet in Shanghai op halen. Nee, precies voor onze afstanders. En met deze metoden en de techniek die we hier hebben kunnen worden, ik zou nog nog naar Frankrijk varen. Ik denk niet dat we naar de Middellandse zei kunnen varen. Maar simpel gezegd als jara sluiskil in DNA-marken zou staan of vlak bij Oslo met precies tezelfde. Het zou een flow rate misschien goed kopen. Maar hoe komt u dan van 50 naar Hombert? Dat is twee keer, dat is wel heel veel dan. Ja, dat is simpel, simpel gezegd als je een hoge hersenel hebt en als je niet het juiste schip kan bouwen, ook in de schips zitten tanks. En die tanks hebben we een paar grote, dus je maakt het, je probeert de kapstiteit aan te passen op. U zit dus in de 50 en 100, maar dan moeten mensen het nog gaan afvangen zelf. En ik heb ook wat getallen van gezien, maar welke getallen zou u willen delen? Want u bent ook opgericht meden, niet opgericht, maar ten doel om heel transprante zijn, nog een light. En loomschip en. - Ja, transprante, ja, technisch. Maar we zijn natuurlijk ook opgezet om een commercial bedrijf te zijn. Dus natuurlijk, en dat zijn het, we hebben dit is commercial in de zin dat. Het is geen concurrenten, dus. - Ja, dat is. Ik hoop dat we veel concurrenten hebben. Dat als er 5 jaar later hier zitten, dat er verschillende projecten zijn die in dat ook de stap hebben kunnen maken. Maar ik heb was meer vragen, gezien, niet misschien dat nu, maar over prijzen, want dat is toch het interessante. Kun je dat eten? - Dat is verslaan. Want als je dat niet kan, als het duurder is dan uitstoten de komende jaren, dan hebt u geen business case. Maar dat wordt er vaak snel gezegd, ja, commercialen, contracten. Ja, dat zijn verschillende manieren op hoe je het op kan zetten, natuurlijk. Ik groot Britannia hebben ze een ander systeem van subsidisch opgezet, waar het een verledige investeeringsgerantie is in de keten. Dus het is een hele chain. Noor de laatst is opgezet met een startpunt en dan de taak aan het bedrijf om de volgende stap te commercialiseren. Maar als ik op mijn installatie zou het weggaan afvangen? Ja, praat ik dan over een dientje betonnen van voor 100 euro. Ja, goed, ik zit niet aan de capture site, maar ik denk dat je wel schijnt wel. Ja, ja, goed, ik denk dat dat snel ook richting de 100 plus, 150 misschien meer komt. Dus overal zit je natuurlijk op grote bedragen. En dan zijn wel de zijn goede studies, dus TNV heeft een goed rapport uitgebracht eerder dit jaar, waarin de verschillende capture technologie worden vergelijken en de verschillende storageprojecten die in de markt zijn en die probeert er reenjes op te zetten. Dus dat zijn goeie referenties. En de simplicities kan je zeggen als elke van de twee elementen heeft op een moment meer nodig dan de ETS. Ja, dus dan even over de duimgenomen. Dat kan 225-300 euro per ton zijn. In sommige gevallen, ja. Maar dat kan dan toch nooit uitmenen. Nou ja, dat is dus de vraag is meer, wat kunnen we daar aan doen in de kom in de toekomsten? En dan dat is onze uitbreidingsvase is interessant omdat we dus kunnen bouwen op iets wat al gebouwd is. Dus dat er geeft natuurlijk schaalvoordelen. Maar als we naar de volgende fase kijken, dan moeten we natuurlijk een groot geslaal beginnen. Dus dan heb je zo groot mogelijk capaciteit te bouwen zodat je de kosten kan verdelen over twee keer de capaciteit of drie keer de capaciteit die we nu hebben. En aan de kant waar het opgevangen wordt, probeer je in hetzelfde te doen. Dus er zijn natuurlijk projecten waar je probeert, hupst te bouwen en waar je naar Nederland te gaan. En Rotterdam is er een soort van definitie, hup met het portalsproject of de hup uitgebreid kan worden, is natuurlijk de grote uitdaging daar. Als je net naar het zuiden gaat, rondom antwerpen zit een hele hoop industrie. En dan natuurlijk heb je in Duitsland over de grenzen, een hoop industrie. Dus de grote uitdaging in Europa is om die fabrieket te kunnen verbinden met een systeem wat een voordeel van schaal in een hup kan creëren. En die is uiteraard, want dit is in eerste, dus in die zin is het nog heel duur. Dus ik denk dat iedereen dat snap, maar wat zijn de prognoses over? Ja, bij hoeveel opschaling, dat is moeilijk gezegd, maar welke factor het naar beneden kan. Want je leest ook, dat zijn er vaak deskundigen, ik doe even de erquotes, die zijn er ja er zoveel voordeel zit en niet in de opschap. Bijvoorbeeld als je een cementverbruik neemt, dat blijft een cementverbruik, een hup zou iets kunnen zijn, maar waar moeten we dan overdenken? Ja, ik denk zelf niet dat we in dezelfde soort kostereductie kunnen verwachten, zoals je ooit hebt gezien met solarpanels en de zonnepanelenindustrie. Maar dat er nog schaal voordeel is, is duidelijk. En ik denk ook dat zodra de markt, één van de grote uitdaging is ook de flexibiliteit die we kunnen aanbieden door punt naar punt, oplossing en als er probleem in de keten zijn, hoe ga je daarmee om? En ik denk hoe groot er, hoe meer liquiditeit we kunnen creëren in de markt door in de daad meerdere capture plans en meerdere opslag plaatsen, misschien met meerdere hups waar je in de daad CO2 kunt uitwisselen en voor elkaar kan inspringen hoe beter we een commerciale aanbieden kunnen maken. En dat is vandaag nog lastig, want ik kan zeggen bijvoorbeeld de business case die wij hebben genomen op Norden Light, is dat we kijken naar de komende 30, 40 jaar. Dus we hebben onze business planning is dat we en we kunnen CO2 op slaan tot in ons reservoir tot 2060 en we bouwen een bepaalde capaciteit en die hele capaciteit nemen we mee in onze business planning. Bijvoorbeeld voor jaren 8000 ton, we hebben net de prijzen gehoord wat dat moet kosten, dat kan natuurlijk niet uit. Dus dat subsidieert Nederland een stukje, 30 miljoen, de Norse overheid geeft geld in elkaar. De Norse overheid heeft de fase 1 voor het grootste deel beteld. Maar een betrijf als jaren kan dan ook 10 jaar lang 8000 ton CO2 hier op slaan met dat soort prijzen die je net noemde. Ja, daar zijn ze toch fiets, ze zijn even heel populistisch. Nou ja, ik hoef het de business case voor, wat is de business case voor iemand die CO2 wil probeer op te slaan. En ik zei het al dat de EU-ITS is, zoals je zegt, zonder subsidies op dit moment kan je die case niet maken. En dan is er iets dan als je aan de credit kan zit, waar je dan hebt je misschien een groter kans, want op het moment worden de voluntary market. Dus het is ongereguleerd, maar die wordt verkocht voor hoogere bedragen. Maar dat is een jaren niet in? Dus wat blijft dan over? Dat is zeg maar de green product premium en wat dat waard is, is natuurlijk de uitdaging. Dan wordt het heel maatschappelijk. Hoeveel extra willen we betalen voor bepaalde producten? Wat je nou ziet, wat heidelwerken probeer te doen, is om ze proberen een goed cement aan te bieden en een grijse cement om het simpel te houden. Het is alle twee grijs waarschijnlijk in de kleur. Het is een goed cement. En dan is de vraag aan de klant, wil je meer betalen. En als het antwoord neer is, dan is het inderdaad moeilijk om deze industriege gaan te houden. Ten zij, dus de politiek besluit dat CO2 inderdaad de carbon prijs, een geleidelijke stijging moet blijven vast houden. Zodat we dus in het aantal op veel hogere CO2 prijzen terecht komen. Ja, we hebben misschien de voorspellingen zijn heel breed. En wat voor ons is belangrijk is kunnen we nu contracten tekenen met bedrijven die dus dat risico. Eigenlijk het stijgings risico, dat neem je weg als je een contract afsluit om CO2 op te slaan. Dus dat is meer waar wij mee bezig zijn, dus ik ben niet per se bezig met wat gaat ETS in principe. Wat denken we dat het zal zijn? Dat is misschien interessant voor de uitbreidingsfazen om u de nu gezet. U kan lekker 10, 15 jaar door nu weer. Ja, maar we moeten natuurlijk een beetje verder. Dat is niet de tweede fase. 120 meegetonnen, kan erin? Ja, dus in het daad we ons reservoir, ik bedoel ons reservoir, we hebben een enorm goed reservoir waar we. waarschijnlijk meer dan richting 200 miljoen kunnen we daar in op slaan. Dus het is een kwestie van hoe we dat volume daar krijgen door een pijpleiding of een tweede pijpleiding of extra putten. Dus dat is meer, die hebt als je een faciliteitbouwt zijn er altijd limieten. En dan moet je kijken welke limieten je op kan hebben. Op moment is het niet het reservoir. EU betaalt ook mee? De fase twee? Ja, 131 miljoen euro. Goed, sorry. U denkt dat gaat die vast naar vragen. Ja, je zal bij zeggen alle betjes helpen, want het gaat over hele grote bedragen. Als mensen hebben meestal de schrijven 250 euro de tonen, het gaat over 5 miljoen tonen in fase 2. Dat gaat over enorme bedragen. Wat zijn voor u nou en we gaan een beetje naar de afronding, potentiellen show stoppers? Kijk, u hebt de contracten met de klanten die u genoemd hebt. Dus u kunt 10, het zijn allemaal 10 of 15 jaar? Ja, dat ligt er een beetje aan, er zijn opties in contracten. U kunt 10, 15 jaar verder met de mensen zien, dat is leuk, mooi uitzicht hier, het ziet er goed uit. Maar wat zijn nou, ja, wat ik zei, potentiellen show stoppers voor vol? Waar we nu staan is dat we moeten laten zien dat we dus veilig de operaties kunnen uitvoeren die we nu doen. Er niet als het gaat leken, dan bent u klaar. Dat verwachten we niet, maar het is de operationele fase die we nu beginnen is belangrijk om te laten zien. Om het vertrouwen te weken, dat we dat doen, wat we zeggen en dat we het kunnen. Politieke support, politieke support is heel breed. Je kan nooit voorsperlen hoe zich dat ontwikkeld, en dat zijn natuurlijk in dat kansen. Radical rechts er dan een macht komt? Ja, nou, dat is het. Uiteindelijk gaat het, we leven in complexe tijden. En er zijn en hoop onderwerpen die tegen elkaar afgewoogen moeten worden. Maar zo lang klimaat onderdeel blijft van waar we aandacht aan willen besteden, dan denk ik dat we goed zijn. Wat nu eigenlijk belangrijk is, is om de markt te ontwikkelen. En de volgende afvang-installaties te bouwen. En dus inderdaad de voor te zorgen dat er een liquide CO2-markte ontstaat. Zodra je een faciliteit gebouwd hebt, wil je maximaal benutten. En ik ben overtuigd dat zodra we dat doen, dan vinden we wegen om het zo optimaal mogelijk te maken. Dus ik denk dat het heel belangrijk is, dat we dus nu de volgende stappen nemen om de bedrijven die bezig zijn met de business case en waar ze het werkend kunnen krijgen om het mogelijk te maken dat die de opslagge investering maken. En dat wij dus daarbij kunnen helpen. En als u nou kijkt naar de de industrialisatie in Europa, wat maakt dat er bedrijven afschalen verdrekken? Ja, wat dus ook maakt dat er minder BTS-rechten nodig zijn? Misschien die prijs er wel laag blijft. Ik noemde het me niet Trump al even, die zo zijn eigen ideeën heeft over klimaat. En ook maakt dat bedrijven, niet alleen in Amerika, maar ook Amerikaanse bedrijven in Europa. Ook anders in de wedstrijd gaan zitten. Zijn hij even mystisch? We hebben China die zijn eigen ding doet, in hoeveel is dat voor u? Dat klinkt misschien gek, maar we zien het begin. Maar als het hele idee dat we iets aan klimaat moeten doen, alleen nog in Europa vier overrein blijft, is dat niet de gevaar ook voor uw business case? Ja, dat is een hele complexe vraag inderdaad om het is een global problem. En ik ben helemaal mee eens dat je niet in isolatie beslissingen kan nemen. En daarmee die te weinig impact op het hele systeem hebben. Ik ben enig sinds hopel dat de CCS-appelijke de toepassen van CO2-opslag is ook gaan in andere landen, Australië, middenoosten, Amerika. We hebben een hoop contact gehad met bedrijven in Asia die op zoek zijn naar voorbeelden van deze toepassing. Ik denk dat we meer gaan zien in de komende vijf tot tien jaar. Maar het moet vooral op basis van een gelijdelijke verandering. Ik denk grote schrokken in industrie zijn altijd moeilijk om te verwerken. Dus ik denk als je een gelijdelijke pad naar hogere CO2-prijzen hebt, waardoor de business case duidelijker wordt de risico's worden. En je kan de risico van de investering beter afdekken, omdat je een beslissing neemt die waarde op gaat leveren in de toekomst. Dan denk ik dat we deze industrie kunnen groeien. Het is niet bang dat het een ETS van 115 een nieuw business case beter uitkomt. De industrie in Europa niet meer competitief is. Dat is je nu al niet. Er zijn bepaalde industrie die zijn lokaal. Er zijn bepaalde industrie die zijn heel globaal. En ik denk dat zal zich splitsen. En dan komt het in een beetje terug op wat onze politiek besluit over hoe we met industrie omgaan. Exact. Heb je nog een laatste wijzerraad aan bedrijven landen die met zes is willen beginnen? Nou ja, een van de dingen we hebben misschien nog niet heel veel over gesproken, maar de samenwerking om een beslissing te nemen is heel belangrijk. En wat we in de startvaser hebben gezien van het bouwen van deze industrie in de laatste paar jaren is dat verschillende projecten zijn klaar om een langrijke beslissing te nemen op verschillende momenten. En dat is natuurlijk geen recept voor succes. Dus je moet echt samenwerken, je moet proberen om schaal te creëren in een hub waar je verschillende bedrijven op eenzelfde moment samen brengt. En dat is een grote uitdaging, maar om die hele keten op hetzelfde moment naar het juiste punt van beslissingen te brengen is heel belangrijk. En daar is dus ook de samenwerking in de politiek heel belangrijk mee, of wanneer kan je die beslissingen samen nemen, zodat het een werkelijkheid wordt. Tim Heijn, Manager Director van Morden Light's Joint Venture, zoals we of je je leeft, hadden we daar voor te spreken. En voor de rondleiding. En uiteraard bedank ik ook jullie best de luisteraars en in het bijzonder alle vriendmen van de show voor het luisteren. Eén namjes Remco de Boer racht tot volgende week in Search of Europe's Energy Future. (C) TV GELDERLAND 2020