Sonne Copijn

Ergens is het belangrijk om de realiteit heel deep in de ogen te kijken. Ja. Dat is belangrijk. En het is nog belangrijker om verliefd te worden op alle levende wezens waar we deze aarde mee delen. Ja, want dat is een keer motivatie adeimlijk. Ja, omdat daarin van ander jij als mens in relatie tot de bijen, de planten, de boomen, de vogels. En die verandering is uiteindelijk zo sterk dat je uit die liefde behandelingen af gaat stemmen. Dit is het vierde seizoen van de voedselboskaas. Het kan heel snel zijn, het kan zo langer duurder, het weet eigenlijk nog niet. Jullie gaan. Ja, we hebben gingen gewoon. Ja, maar dat kan je voor vloog. Ja, maar ik moet het zin niet doen. Ja, maar jij moet het zin niet doen. Oké. Mijn eerste ga ik al vertellen, maar mijn eerste kind erin en rin is nog wel naar. Wie zei je verbonden? Ja. Ik bleek hier een dorp nog van tant die ieder te hebben. Is het goed? Een tant die ieder? Ja, ik heb ook een tant die ieder. Ja, ja, ja. Nou, zijn we klaar voor Frank? Ja, en bij mij loopt hij al. Ja, dus als we er allemaal lekker bijzitten, dan gaan we gewoon beginnen. Ja, dat doen we. Ja, dat doen we. Nou, dit is het vierde zesoon van de voedselbaskast, waarin Frank Gorter en Marie Karchsie de vraag centraal stellen, wat is gezondruid? Wat is gezonde voeding, of gezonde boden, maar ook wat zijn gezonde manieren om samen te leven en te werken en wat is een gezonde economie? Hoe komt dit ook dat we al die ongetondruidse makkelijk accepteren? Deze vragen lijken een open duur, maar als we beter kijken, blijkt het allemaal nog niet zo induidig. Daar vragen we ons in dit zesoon af hoe voedselpels bijdragen en het gedommeren maken van ons zelf in ons egoseste. Ja. Nou, deze mond vol begin ik eindelijk toch een beetje te beginnissen. Ja, die langer zinnen. Wat ik heel erg belangrijk vind, of heel gezonde vind, is dat we eigenlijk in al die zover de 60 afleveringen die je in de nul zijn. We hebben nog nooit iets zo het simpels als de blij hebben gekeken en in deze afleveringen gaan we dat zeker doen, want we hebben zonnacopijnen hier. Ja. Vart, jij weet meer van haar dan ik? Ja, zeker, we hebben een hele langer geschiedenis eigenlijk onze ouders al en met name m'n tante Ida die was bezig met bosbouw, bosbouw vernuwing, op Landgut Welna. En er was de vader van sonnen, Jorn was daar ook heel erg bij betrokken, want dat was de boomermand de boomersjerur. Ik heb er inderingen van hem dat er helpen ladders staat en dat hij ja ik weet niet wat voor een speel het was maar dat hij dat op boom ging smeren. Ik heb nog een heel duidelijke indering op een hoek van vlak bij mijn ouders bij Weiland en dan zie ik hem daar nog staan naar wat ben ik toen geweest. Nou, 4, 5, 6 jaar oud. Zo iets. Dus ja, we hebben een hele langer geschiedenis, sonnen en ik samen. Een beetje broer en zusgevroel, dat heb ik wel. Ja, bijzondere, hè? Ja, dat heb ik ook. Ja. Nou en sonnen heeft een bijzondere weg afgelegd en vanuit ons intro dat stukje van waarom accepteren we die ongezondheid om ons heen voel ik vandaag en nu op de boomerend, dus of wat we rezeneren. Hoe kan het zo zijn dat we dat allemaal accepteren wat er allemaal gebeurt om ons heen? Ik heb het idee dat dat misschien wel een onderwerp een beetje een rooderaad gaat worden van deze broadcast want de bijz natürlich daarin ook echt zo een mooie graadmeter. Ja. Van wat er om ons heen gebeurt. Ja, ik ze simpel bij ze maar niet simpel. Daar heb ik begonnen. Ja, maar het is wel nodig om dingen tot een enkevhaald terug te brengen, denk ik, hè? Dat we de dingen simpel maken, dat is wel belangrijk. Ja, dat klopt. En het simpeland wordt, is ook als het goed gaat met de bije, gaat het goed met ons. Ja, zo is het. Hun voortbestaan is ons bestaan schrecht. Wij hangen er direct van af. Ja, zo simpel is het. Zij zijn onze bondgenoten. Hele belangrijke bondgenoten, hele belangrijke graadmeten. Ja. Ja. Maar misschien voordat je het zo diebal of zo zien op de samenvatting van hele broadcast geeft. Maar kan je misschien iets weer over jezelf vertellen tot los van hoe je met Frank te maken hebt? Oh, wie ben je? Zullen mensen zijn die zeggen, oh, zonder kapijn die kennen. Maar die zijn ook mensen zijn die dat helemaal nog niet weten. Ja, ik vind altijd een moeilijke vraag, wie ben ik? Ja, wat ik gevoorde ben, waar ik in de afgelopen, ja, tich jaar natuurlijk, maar de laatste, 13, 14 jaar heel bewust, ben ik een. Spreek ik namens erbij, een dat voelelijk steeds sterker. Dus ik voel hun stem door mij heen klinken. En dat. Ik kijk door de oog van de bijen. Ik zie hoe zij zich orienteren in landschapen en wat er voor hen toedoot en wat er niet voor hen toedoot. Dus waar is het functioneel? Waar hebben we het te maken met functionele ecosystemen? En waar met. Disfunctionele systemen. En met de bijbedoel jij de wilde bij en de honing bij? Ja, ik bedoel alle. Alle bijen. De solitaire wilde bijen, de homels die we eigenlijk allemaal kennen als wilde bij en de honing bijen. Allemaal bij elkaar. Dus ik spreek namens de 360 soorten. En steeds meer in Nederland. In Nederland, dus in Nederland. In Nederland, natuurlijk. 20.000. Ja. En spreek je dan namens de Nederlandse bij of voor alle bij in de wereld? Ja. Uiteindelijk voor alle bij in de wereld. Ja. Ja. En als we dan doorgaan op die bij, de bij is een social-dier of die solitaire bijen in hun eentje. Ook die solitaire bijen zijn kleine groepjes of niet. Nou, je zegt het al solitaire bijen, zijn in hun eentje. Ja, dat zijn echt in hun eentje. Die zijn in hun eentje die bouwen in hun eentje nest, ook al broedense met vele dichtpel kaar in veel gevallen. Dus dan maak ze allemaal nog steeds hun eigen nest. Oké. Elke vrouwtje is een koning in het je. En wordt bevrucht en maakt hun eigen nestgang met Duivmeel. Haalt ze allemaal zelf, de nestjes bouwten allemaal zelf. Elke eitje wordt er haargelegd. Dus ze heeft geen werkster bij je. Nee, maar ze hebben wel een communicatie voor. Maar in zo'n elkaar uitleggen van daar een silterhal of niet. Of hebben ze dat ook niet? De solitaire bijen? Ja. En die zijn. En ik wil dat ik het even weten. Nee, die zijn echt niet. Die hebben geen communicatie-systeem voorzover ik dat weet. Dus dat communiceert zeker niet als een honing bij je volk communiceert. Ja. Dat begint bij de hommels. De hommels zijn dat zelf dus. Ja. De hommels hebben een social-organisme met een duur van één seizoen. Een nest duurt één voorjaar zomer. En dan lofst dat nest zich weer op en blijft alleen de koning in over in de winter. Dus alle hommels die je in het voorjaars iets vliegen zijn allemaal koning innen. Oké. En vanuit die ene koning in, die bouwt weer een nesje op met werksters en later in de zomer, mannetjes en nieuwe prinsessen, nieuwe koning in een voor het volgend jaar. Dat zijn eigenlijk hun apelpidjes. Weet je, dat moet bewaard blijven. Ik heb er veel van mijn stel, heel belangrijk als het beetje wat meer weten over die direct. Dat vinden wij leuk. We zijn mensen een oude van gehalen. Ja. Ik heb bijvoorbeeld van die zwarte houdt bij je bij mij. Dat is een hele mooie blauwsvarte, hele grote houdt bij die met ultra zoon rond de huidjesbouwen in houdt. Echt prachtig. En niet zo goed voor mijn balken, maar goed. Ze zitten ergens hergebruiken die nesjes. Maar dat is een sonyterbeiding. Hij boudt in haar eentje, zo'n nesje op en dan komen er een stuk feestjes kindjes uit en dat was het dan niet. Ja. Ja. Ja. Het is een spikswart en heel grote, het lijkt van het op bij, met je ze prachtig dier. Ja. Echt heel prachtig. Ja. Toen een hele zwaren behoom. Dat is een van de grote soorten. En je hebt hier in Nederland ook soorten die zijn kleiner dan het gele hartje van de Madeliefje. Oké. Zou klein? Hebben we nog nooit gezien, Nan? Ja, ik denk het wel, maar nog een keer kijken. Ja. Ja, dat is het ook. Die verwondering van het kijken. Daar ben je ook mee bezig. Met mensen, met groepen, kinderen, verwassenen iedereen die eigenlijk in deze wereld woont. Probeeren metenemen die hele wondelijke wereld van de insecten, van de relatie tussen alle dingen en de bloemen. Ja, ja. Dus pas als je stil gaat staan, dan ga je zien. Ja. Je ziet het niet, je ziet het bos ook niet als je er doorheen loopt. Dan heb je een soort vaagpsev aan een bos. Maar als je met het bos bent, of met het bos loopt, dan worden al die bomen worden wezend. Als je dat bij een Madeleofje of een paar de bloem doet en je bent daar een tijdje, en je ziet weer allemaal langs komt, dan worden het andere. En andere jij, dan krijg je een relatie met zo'n dieertje, hoe kort dan ook en hoe weinig je daar dan nog maar van weet. Ja. -Ja. Dus daarin is het absoluut de allermoeiste kunstwerk wat gemaakt is. Is de documentaire Mike Harden of 1000 B's. Die documentairemaker heeft zo lang met die bij je meegeleefd dat hij opgeven bent met hun karaktorskende, hun individuele karaktors. -Ja. Dat is ongelofelijk, zo bijzonder. Kutten we die zien die documentaire? -Ja, die is zeker zoeken. Mike Harden of 1000 B's. -Ja, die zet in de shownaat. Ja, moet allemaal gaan kijken. -Ja. En Rick genoeg komen er dus andere associaties van films. Maar ook de post-teacher. -Exact. Exact, dat is dat en dan met bij je. -Ja. Dus dat is echt. -Ja. Ja, weet je. Dicht daarbij kan je niet komen. En dan kan je dat ook nog filmen en maken tot een document waar iedereen van kan leren. Dus dat is zo iets moois. En inwezen kunnen we het allemaal die relatie opbouwen. Gewoon in ons achtertaan. -Ja. -Ja. En wat moet je dan doen om die relatie op te bouwen? Wat doe je dan? -Stil staan. Dus gewoon die vierkantometer is goed te kijken. Ja, er zijn. Niks doen. En opmerk zijn zijn. Van wat er gebeurt. Dus je aandacht laten leiden door. als er iets langspliekt. -Ja. Waar gaat dat heen? Wat doet dat? En ze zijn natuurlijk snel en zo weer weg. Maar als jij stil wordt, dan gaan zij om jou heen bewegen. Of dan zie je ze om jou heenwegen. Dat deden ze al natuurlijk. En dan kan je die relatie opbouwen. Geek genoeg betalen mensen jou nu om dat te gaan doen. Terwijl ze gewoon in een allen dagelijks leven. continu dit kunnen doen. -Ja. Wat vanweer het leven nu? -Ja, je moet het even aanzetten. Met je het is een soort bron waarin je kan intappen. En als je aambent, dan kan je het nooit meer niet zien. En dan ga je dus elk jaar meer zien. Oh, je hebt dat gezien. Dus dan komt er weer meer bij. Dus dat wordt. boom die jareningen krijgt. Er wordt je waarneming ook steeds rijker. En dus ook je eigen waarneming en daarmee je eigen gevendeerde kennis. Dus Google is fijn. Maar als de kennis alleen niet je hoofd ziet. en je maakt geen relatie met de werkelijkheid om je heen. en je hebt je soort papieren kennis hier koop zitten. Maar als je. ik had een paar weken geleden een hele goep studenten hier. En de eerste wilge bluiden toen. En dit is de loopjes, dat zijn een van mijn. Ja, dit is, je hebt dit zee aan het. -Dat je van veronden. Ja, een loopje. Is er eigenlijk een soort vergrotgelas? Ja, een loopje is een vergrotgelas. En omdat wij niet gewend zijn om daar doorheen te kijken. is het letterlijk een eyeopener van, 'Wow, wat is dit?' En ik heb ze toen alle studenten laten kijken naar die wilk. en laten benoemen van wat zien nu eigenlijk. Wat is het wat je ziet? Wat is het? Welke vragen groep dat op? En welke associatie ze heb je daarbij. En dan heel erg langzaam toebewegen naar. 'Aa, wacht even, dit is een kratje van een manlijke wilk.' En die heeft dus stuifmeel, dat knalgele stuifmeel. Dit is een kratje van een vrouwelijke wilk. Die soort groene blummetjes heeft. -Mhm. En een nack daar heeft. Wacht even, dus dan heb ik hier het vrouwelijke principe. en daar het manlijke principe. En als je daarna met het treinwind fietsst of in de auto zit, dan gaat het alleen maar 'a', mannetje, vrouwtje, vrouwtje, vrouwtje. Je ziet alles om je heen in die kleursrakering. Als je uit het raam kijkt. -Ai, als je uit het raam kijkt. En je kan het nooit meer niet zien. Dus als je dat aanzet, dan gaat- en dat noem je eigenlijk een fundierde kennis. Ja. -Dat is toch ook hetzelfde vrouwk als wij met succesie hebben. En we voeten zoals wereld. Je leert zien in werkstadie en succesie, een land is. Ja. -En dat je is het kaal geholt, van het iets prins te groeien. Is er al winddoet? Je leert bij de voeten zoals heb je hetzelfde. dat je leert kijken op een nieuwe manier leert kijken naar wat natuur is. of wat landbouw kan zijn. En dit speelt daar natuurlijk ook een grote rol in. Wat is de insectenlage in dat systeem? Zodat het op brede kun je het gek en niet alleen de bij, maar alle andere insecten, dat er ook flinders, rupsen, vogeltjes. die winnen rupsen, die moeten eten. Als die vogeltjes er niet wat zijn, dan krijg je een plaat. Dat hele systeem krijg je er kijken. -Ja. En de bij is over het kindery in de coalmine, of de canari in de mine. Als die begin te vallen, als die in dat systeem. we hebben er natuurlijk over een fallend ecosystem waar we ons inbewegen. Waar wij, jij ook, probeer er nog een alle kansen mensen bewusten maken. van hoe erg dat is, en hoe belangrijk het is dat we het behouden voor alles in de reen. Die bij is daar een soort. Ja, er zal die terug moeten in de rivieren. Het simbol, met je kan pakken, om te laten zien hoe het hele systeem. treigt in elkaar te vallen. Je gebruikt nu mensen laten kijken naar hoe het is ook om dit grotere verhaal te vertellen. Ja. -Ja. Nou, ze zijn zeker niet alleen simbol, of zeker geen simbol. Zij zijn de sleutelfiguren in een ecosystem. Zij zijn het zoemende hart van een leven daarden. -Ja. Ja. -Astij niet bestuven hebben wij geen frauts. Ja. -Nou, we hebben geen noten. we hebben niet bestoven, maar we hebben nu alles vooruit. Ja. -Dur zijn geen zade meer. Behalve de soorten die door de wind bestoven worden, zoals je al zijn. Dus dat zijn gras en een deel van de boomen. En note, zit er daar tussen in, met de walnoten en hazelnooten. die door de wind bestoven wordt, maar de amandel. die door de bijen bestoven wordt. -Ja, de amand is eigenlijk ook een boze se. Dus die zit in de vruitsverwiening. -Ja. Ja, dus het klopt ook van jullie kijken door de oog van de voedselbos. En ik kijk door de oog van de bijen naar het landschap. Ik hoef ons uitzelfde. -Ja, je komt door een andere blikrichting op hetzelfde uit. Ja, je bent op het andere manier uit oefene in kijken. En elk keer als je gaat over de in kijken, overhoudt, dan die steeds meer. het ontzach krijg je, ik krijg steeds meer ontzach voor wat ik zie. Ik ga ook steeds meer dat ik zelf een klein naval worden. In al mijn aamemens moet dingen werken. Met je ziet op een andere dingen dan dat je had geleerd in het boekje. Heb je dat gevoel ook? Je zegt, als het ware ringen van een boomenken is op. Maar ik heb zo'n soort gevoel dat ik alsmaar klein naar wordt. Ja, dat heb ik ook. -Ja. En zeker ook. ik heb altijd veronderstellingen. Ook als ik een bij je vroek open maak, dan denk ik, nou, het zal wel eens dus me zo zijn. Dat kan niet anders, dat doet mijn brijn, doet het. -Ja. Maar ik weet het alleen bewust. En dan kijk ik in zo'n volk. En die situatie heel anders, dus ik moet dan eigenlijk heel snel. heel rustig worden, heel stil worden. Om zo goed te observeren dat ik iets waar neem en een beslissing kan maken, doe ik niet of ga ik wel iets doen. Ik weet dat je iets meer over vertellen, dat het moment. Het gaat dus bijgen, je hebt bij een volk. Ja, heb ik. Had ik moet ik bijna zeggen. -Ja. Zijn er bijna niet meer. Er zou nu over de herde jaar is er. ja, een je die nog goed is vellet. Maar het moment vraagt je naar van. Het is een moment dat ik helemaal samenvallen met mezelf. Als ik op dat moment niet mijn spullen op orde heb, of een telefoon gaat, of weet ik het wel, ben ik niet in mezelf. Dus alles moet daar onbijheen al in een soort stil te zijn. Dan kan ik in zo'n volk. En dan kan ik ze zien, ze zien bewegen, ze zien leven, in welke proces ze zijn, wat de oefen je natuurlijk, dus dan weet je dat. En dan omdat in een kast zit, of een koor zit, kan ik wat doen, of ik kan besluiten niks te doen. En als ik van uit een voorstelling zou handelen. Een voorstelling in de zin van. Van Oce, Zouden, wel, daar zijn in hun. Ja, ja. -Ja, een voorstelling van. Dit is waar zij zijn in hun cyclus in een jaar. Ja, dus vanuit Kennis. -Dag een dachten. Je kan het alleen maar checken in zo'n volk zelf. Om een goed gevoel te hebben van wat ik toevoeg, zonder ze te verstoren. Weet je, waar hebben zij wel het aan? Het is een heel erg bijzonder om in de volk te zijn. Er in te mogen zijn. Ze vast te hebben die bij je die. Als ik daar zo'n raten uit haal, dan haal je eigenlijk een soort deel van hun lijf even los. Je haalt hem daar uit, weet je? Je teelt een plakje van dat lijf. En zij laten dat toe. Ik kan het doen. Ik zit over steeds met mijn handen te bewegen omdat ik bloot de handen heb. Ik heb geen rook. Ik ben eigenlijk zo goed als onbeschermd. Maar ik kan zo lang zou met zijn mee bewegen dat ik ze niet noemen zwaardig store. En als ik het gevoel heb van, ik ga nu iets verceren. Of als ik nu doorbeweeg dan verceren, ik doe dat niet. Wat je dan gelijk gestoken ook? Ja, dat regereer zo. Maar als zij in hun wereld kunnen blijven en niet gestoord worden, dan laat ze mij vaak toe. Wart je een van hun was waren? Ja, dan laten ze je toe. Dit is ook het terrein waar je de woorden dan, ik ga vanuit de kennis die in je hoofd zit naar de kennis die misschien je onderbaak zit. Je bent in resonantie met dat volk. Maar dat ook een heel troof of graag is dat dat maar één volk is. Ja, dat is. Ik heb al vier jodjes gezien, dus ik heb al een beetje voorinventie niet alle luisternaars hebben. Je schakelt best heel snel van eigenlijk als ik nu vertel. Als ik het nu vertel, zit ik in het volk. Ik ben zo. Ja, ik merk dat het jouw pijn doet. Ja, ik voel eigenlijk van. Ik heb in het weekend voor de eerst in het bruisende zoemende volk. heb ik dat open gemaakt om te weten van de tevoelen, hoe gaat het, hoe ziet dat er binnen in uit, hoe kan ik daar contact mee maken. En dat is zo. Ja, die wereldbaar ik in toegelaatde wordt op dat moment. Ik heb toen besloten van, oké, weet je, ik kan jullie extra ruimte geven. Het was een kast, dus geen kwarf, ik kan je extra ruimte geven, want ik zie dat jullie niet horizontaal het volk uitbouwen, maar naar boven gaan. Dus dat heb ik toegedaan. En heel vaak is het als je dan zo'n kast afgesloten hebt, dan sta je er weer buiten. Het heeft hetzelfde gevoel als of je wakker wordt uit een dream. Je weet het nog wel dat je gedramd hebt en soms weet je heel exact wat je gedramd hebt, dat het beelde zo. zort gestal heller zijn. Dat lijkt heel erg op het bewust zijn waar ik kom als ik in zo'n volk wordt toegelaatden. Als ik dan al wat weer dicht doe, dan ik 'Hou wat heb ik ook alwege gezien? Waar was ik eigenlijk?' Ja. En ik heb eigenlijk ook dat in het afgelopen weekend gedaan uit nieuwsgierenheid en ook uit zij voeten mij. Dus door daar in te zijn, dat geeft mij levendskracht, dat geeft mij hoop ook. En dat is wat je aan sprak, Marieke, dat het een hele heftig tijd is voor de bijen. Ja, maar je hebt dus, zoals je zei, je had veel meer volk, je hebt er nog één. Dus je was natuurlijk ook dus gaer komt dat zij nog wel even en andere niet meer. Kan je ook iets stellen over de droevig kant van dat verhaal? Ja. Dus of al zijn dat deze winter niet doorgekomen? Nou, als ik begin bij het begin, dan was het tot 3 jaar geleden steerver af en toe wel een volk. Maar niet nummerswaardig. En in de winter van 2023 waren er voor de winter 13 volken hier. Ik zeg hier in Groenekant, maar ik had ook nog volken bij 3 o'n spanken bij de postcode-looterei. En behalve één volk was alles dood. In die 1e winter was dat ook al gebeurd? Ja, toen. 39 vonden dood in 1 winter. Van de 13 hier was er nog 1 in leven. En er waren een paar volken bij 3 o'n spanken die waren dood en een paar volken bij postcode-looterei die waren ook allemaal dood. En toen is dat weer opgebouwd, dus ik waren me soms zwerma aanvliegen en die trokken hier in de korven. En ik vinger natuurlijk één en ik krijg er één. Dus het ging weer leven en waren 6 volken in de zomer 23 en in vorig jaar 24 was er nog maar één in leven. En toen heb ik dat afgelopen jaar weer gedaan, heb ik uitgebouwd, is het uitgebouwd tot 8 volken. Kom weer aanvliegen, ik vam weer zwerma, krijg er weer één. En nu heb ik dit jaar één volk wat lekker is er veel zit. En twee die ongelofelijk, verajsiel en kwakkele gezijn en het leven nog. Dus ze doen als bij je, maar dit is niet wat, er zit geen bruis in, weet je, er zit geen. En je hebt niet eens gekregen, je hebt ook eens gaan kijken bij andere kwekers voor het daargaans. En je noemde in het koffer te doen? Ja, de schappere tijdje te gekregen. Ja, de voetselbosverspreeking. Ja, dus ik heb het ook werkeners. Voetselbos fout. Ja, het is grappige als IMPK kan je honing bij je volk ook kweken. Dat kan. Ja, ik ben meer een oogster of een jager. Ik hou van het zwermenjagen, dat is echt omwaarschijnlijk blij dat ik daarvan word. Als ik ergens op een ladder staat te balanceren en mijn twee handen nodig heb om een zwerm op te vangen en los te maken van het dakje waar die aan zit. Ja, dan moet je ook nog in balans blijven als er soort 3, 4, 5 kido bij je in je manje vallen. De blijje krijg je waar niet krijgen. Ik vind dat echt dat is voor mij echt, dat is mijn jacht instinct. Ja, dat is. Als IMPK is dan ook nog een beetje honing of is het vooral zorg dat zij kunnen gaan bestuven je doen? Ik ben opgegroeid in een hele rijke IMPK-familie. Nou, in mijn overgroot omwaars heb ik niet gekend, maar mijn vader natuurlijk goed. En hij is opgeleid als beroepse IMPK voor dat die boomfjur werd. En dus hier waren altijd bij je. Weet je, altijd 20, 30 volken bij je. En de feesten van het honingslingeren waren zo groot als interclassen en kerst. En de hele familie bij elkaar en wij als kinderen altijd druipunt een plakkant van de honing. Het was het enige moment in het jaar dat we snoep krijgen. Dat was bij je was met honing. Het spreek wordt uitgekouwd komt daar vandaan. En dan heb je er nog over maar de honing uitgekouwd. Nou, dat was onze kougoem en dat was ons snoep. En als wij dan dat geoogst houden, dan hoop ik mijn vader met suikerwater roeren. En dan ging dan Camille en Duizendblatt T.M. mee. Dat is goed voor de darmtjes van de bijen. En ik weet een moment dat ik een jaar of zes was, dat ik saaf aan huilend in mijn bedlag. En voelde er klopt iets niet. En ik kon er niet echt de vinger op leggen. Ik kom niet benomen, maar ik voelde dat klopt niet. En toen ik weer zelf begon bij het te houden in 2012. We toen dachten ik jou, geen nuse moment, dat de honing is hun hoofdzaak. Voor ons is het een bijzak. Maar dat is hun voedsel. Dus van af dat moment ben ik alleen gaan oogsta als er overvloed was. En als er voldoende bloemen bloeien. En daar is voldoende vocht in de bodem. Dan is er nek daar in de bloemen. En dan heb je overvloed. Want die hele bloeiende plantenwield trekte bij je aan. Die trekte aan, die steert die bij je dat die komen. Dat is anders als zij voedsel zoeken voor hun larfjes. Dan zijn het de larfjes die hele septiele geluidjes afgeven. Waardoor zij stuifmeel gaan halen. En van af dat moment dacht ik van, ik laat mijn volk op hun eigen honing de winter over. En dat is het moment geweest ook dat ik daardoor door hun oogenging kijken. Dus daardoor ben je op eens losgekoppeld van industriele suikers. Wat je per pak per kilo koopt. En dan met water roert. Dat is de normaal. Bij inkussend is dat de honing eruit aan en dat de bij het voer op suikerwaart onderwinterdod kan. Dat is heel erg lang het normaal geweest. Het aller-triste van het onderzoek wat wij gepublieceerd hebben is. We zijn op zoek gaan naar waar we sterven de bij je nu aan de afgelopen twee jaar. Ja, want je raakt nu een nieuw onderwerp aan. Ik heb het onderzoek waar je afgelopen drie jaar mijn bezig bent geweest. Ja, het klopt. En wat wij moeten concludeeren is bij je sterven aan hun eigen honing. De volken die op hun eigen honing overwinteren. Daar is. al er grootste sterfte. De geelden die op het zuikken water worden gezet. die blijven eerder leven. -Ja, zeker. Dus het hele natuurlijke systeem waar zij 60 miljoen jaar. jaar in, jaar uit geleefde hebben en dat hebben opgebouwd door de bestuiving. dat is zo vergiftigd, zo belast dat zij daar nu zelf aan dood gaan. Ik ook geef op dat aan een giftofen worden agetroffen in ieder geelden. die helemaal niet kunnen en mogen. Ja, dat klopt. Dus we hebben afgelopen jaar onderzoek gedaan naar honing, naar bij je was. dus de raten en naar dode bij je. En we hebben 23 monster's laten onderzoeken. En daar kwamen 64 verschillende stoffen die we vonden. Waarvan 21 verboden middelen. Hoe kan dat? -Ja. Kan dat omdat dat nog van heel vroeger in de bodem zit? Een fort. Dat toen die midden nog wel toegestaan waren. dat het transstoffen zijn met de sp-vast gewoon niet verdwijnen. Zou dat alleen al een oorzaak kunnen zijn? Dat kan. -Ja. Dat is een mogelijkheid, want die stoffen die breken niet makkelijk aan. Kijk niet af, hè? -Nee. Dus we blijven lang in de omgeving aanwezig. En het kan ook dat er stoffen geimpoteerd worden, dus in producten zitten. Dus die zijn nog wel toegestaan in andere landen? En dan worden daar gekocht en hiermee in het ogenomen naar Nederland. En hier gebruikt het zonder dat iedereen dat weet. En denk je dan aan planten die geimpoteerd worden? Waar die bespoten zijn met die stoffen of. Ja, dat kan van alles zijn. Dat kan planten, houdtvotuurraamingsmedelen, ver. Oh ja. -Ja, van alles. Dus die verf. Lever heeft zo zeggen, die verf komt regen op. Ik probeer het gewoon echt tasbaar te maken. De regen water komt in de slouch. Dat water gaat uiteindelijk een plant in en zit daarna uit. Eindelijk in het stuifel van wat lumitje. -Ja. Zo ver kan het gaan. -Wetje. Ik weet helemaal niet zoveel over de route's die die gifstofen afleggen. Ik weet dat er een groep is. Gifstofen die opgenomen worden in de planten van uit de bodem, van uit het vocht in de bodem. En tot in de nek daar tot in het stuifel aanwezig blijven. En ook in fracties van nanogrammen heel erg giftig zijn. Er zijn nu meerdere onderzoeken ganden, dus meerdere inkarn. Die een onderzoek laten doen en één van de stoffen die zij vinden. is het verbodenmiddel imida-klopbriet. In ieder geval is het verboden in buitentilte. Maar het is net weer toegestaan om vliegen in stallen dood te maken. En imida-klopbriet is zo'n stoffen uit de groep van neonicotinoide. Die 7.000 keer giftig zijn dan DDT. En wij zijn nog daarmee opgegeven. Ja, even voor de mensen die niet zo goed zijn in al die name. DDT is een stof die volgens mij al 70 jaar. 80 jaar bestaat naar gebruik wordt, of misschien wel langer. In de eerst van de uit- en jaren 70 verboden werd. En in het data op een gegeven moment werd verboden omdat het toxis is. En alle andere gevolg heeft dan waar het voorgebruik werd. Ja, nog verboden in Nederland, of wat breder, maar het wordt nog geval op toegepast. in afrikaanse landen bij voorbeeld. Ja, nu nog. -Ja. -Oké. Vanuit vliegdagjes worden daar kattoemtilten mee bespoten. Terwijl je weet dat het giftig is voor van alle zometen. -Ja. Maar de stofen die nu veel nieuwe zijn. die zijn ten opzichte van Immudu Kloprie tot 7.000 keer giftiger. Ja. -En die kennen we eigenlijk helemaal niet. Nee. Als die bij je dus het verzamelde gift wat in het milieu. zit's blijkbaar tot zich nemen, dan nemen wij dat ook tot ons. In Zoverde zijn zij, het zit dan ook in de appels die we eten. Ja, het zit overal. -En het zit overal en dat is. ja, afschulijke medereding die jij doet. -Ja. En bij je zijn een spiegel van het landschap. -Ja. Een spiegel van de omgeving. -Ja. Alle bomen zijn ziek, alle bloemen zijn ziek, allebei zijn ziek, alvogels zijn ziek, alle mensen zijn ziek. -Ja. Ja. -Ja. Het is onverstelbaar, maar het is echt. -Ja. Ja, het is zo, is van eigenlijk wat mijn hele systeem doet, is kijkhort ontkennen, terwijl ik de cijfers in mijn gezicht heb. Ja. -En de sterfte om me heen. Ik denk dat ze het juist niet moeten ontkennen. -Nee, maar mijn hele systeem is echt van. nee. -Ja, we zitten hier tussen jou bij, kasten. Het is echt voelbaar, de pijn die je voelt en die voel ik nu ook. En dan wil ik toch ook weer terugkomen naar de beginvraag die ik had, van hoe komt het dat wij dat toestaan, die ongezondheid om ons heen? Hoe komt het dat wij gewoon doorleven eigenlijk met alles wat we nu doen? En eigenlijk veel te weinig aandacht hebben voor alles wat ons heen mis gaat, want ja, je hebt het nu over de bij, maar je kan het hebben over plastic, en je kan het hebben over tallouzen onderwerpen. Veel te gemakkelijk gaan we om met de spullen en de grondstoffen, en alles wat ons heen gebruiken en produceren en exploiteren. Hoe komt het dat we dat onzelf zo toestaan? Ja, misschien is de vraag van hoe serieus nemen we onszelf als leven tweezen en als deel van een levende aarde. -Ja. En het is een hele groot vraag, Vraag, die is stelt van hoe kunnen we dat, waarom accuiteren we dat zo? Wat ik net ook al zag bij zonen zelf, is het zo groot, het is zo onvatend die conclusie dat je er eigenlijk weg van wilt blijven. Dat is een deel waarom we het accuiteren of niet. Het doet zo bij. -Ja, hij doet zo pijn. En je krijgt het eigenlijk pas verandert als wij, als mensen, samenwerken als een bij je volk. -Ja. Die bij haalt nek daar binnen, drippeltje voor drippeltje. Hele kleine beetjes en stuivamel weet je dat de weg bijna niet, en daar heeft ze dan toch 40, 50 kilo per jaar voor nodig, maar alles een hele kleine beetjes zijn nemen dat ongelofelijk serieus. En als wij ook alles wat wij kunnen doen, ongelofelijk serieus nemen, omdat wij bij willen dragen aan de toekomstige generaties, aan een levende aarde, dan moeten we dat ook elke ding wat we doen, ongelofelijk serieus nemen. En in de gemakseucht en ook in het economische, korterte mijnplaatje, ligtge ze voorgrijpen de allespullen waar pestici de plastic, PFAS en z'n fort in zitten. En ook nog een gedachte, en dat was de ene middel, was we toegelaatd om vliegjes in een stal, ofzoes. Wij denken dat we discriminie twaag kunnen doden. Wij denken dat er een grisstof is, die alleen dat ene dingetje dood zit in ons onze gedachte gang. Er is een probleem, te staan op de cirker op, het is toegesvannig, het is mooi, en dat gaat alleen dat ene dingetje doden. Moeten we niet met z'n allen gaan begrijpen dat de dood niet discriminiert? Ja, ik denk het wel. Ja. Als je een grief in een leuustort, dat dan uiteindelijk alles waar dat grief mee in aaraken is, dood gaat. Ja. Op 7 april had Radar een mooie uitzending over de het grief wat de kope is in de tuincentra. Er wil het verboden in de landbouw. En daar staat gewoon op je adet alleen dit, van alleen maar Westbeer en voor een Westbeer vinden wij dat we die moog dood slaan, want we snapen niet wat een Westbeer is in het systeem. Ja. Maar dat dood ook alle andere levende vliegende insecten. Dus precies wat je zegt, dat is nog geen de dood discriminerd niet. Deze middelen doden alles. Dat is mijn gegeven moment. Dat was eigenlijk het moment, de lichtslas in het onderzoek van de rap uit in verstijt. Dat je dus ook wat je op de katten spuit tegen de vloorje, of er in die ietjes die je geeft van de vloorje, dat dat dus ook jouw slaapkamer ingaat. Dat jij daar uiteindelijk dus ook, 'Oh shit, zo ver gaat het.' Ik had er ook niet overnagen gedacht. Dus ik ben nu naastig op zoek naar biometer aarde of een van de reclijnen, die ik ook met katten kan groeien, zodat die vlootjes niet meer zo aantregen. Maar dat ik dus niet meer denk in bestrijden ook op dat niveau. Het gaat steeds verder dat we weer zijn. Ja, precies. Ja. En dat is. Ik zijn het wat over Imi-da-CloPrieet. En dat daarmee mag je wel je mieren doden. Dat ligt de zit in ieder lokdoosjes, dat zit in de haalsbanden, verkatten en honden. En zo. Dus dat speelde dat. Dat hebben we overal in ons omhands. Ja, de leven weer. Dit is een heel mooi voorbeeld, eigenlijk. Ja. Als onze huis dieren waar we door op zijn, die zijn we gewoon lang zo aan het geeft te gaan, onszelf oog. Ja. Nou ja, weet je, ik wil natuurlijk niet echt, maar soms denk ik van, oh, we gingen maar alle honden dood. van de ene moment op de andere. Dan worden wij misschien wakker. Omdat het een huis dier is en mogen. Ja. Wij en die bij je zijn stapelaars, dus wij gaan langzaamdotes. Wij worden gezet met auto-muziekjes, we worden allergisch, we worden demanden. Dat zijn allemaal vormen, denk ik, waar dat geeft een rol in speel. En bij je zijn ook stapelaars, want die honing bij je zijn stapelaars, omdat ze juist permanent in een kolonie leven. Dus zij stoppen er niet mee in de winter. Zij zijn geen solidaire bij die 6-week, 2 maanden vliegen. Maar als dat het hele seizoen door gaat, dan stapelen zij ook. Dus zij laten ons, jij zei laten ons zien, als spiegel van de omgeving wat er gaan, dan is hij dan die kanari waar je het over had. En zij laten zien, als zij dood gaan, dan gaan ook daar de wilde bij je de homos, dus weefligger de flinders. Iedereen heeft er last van. Er is geen discriminatie in dat gift daar hebben het over. Met de bij je wordt heel veel gedaan over de honing bij je zijn slecht en de wilde bij je zijn goed. Er is concurrentie tussen hen. Ze hebben allemaal last van dat er weinig bloemen en bomen bloeien. Iedereen heeft daar last van. En soms concurreren ze dan ook op speciale momenten. En soms ik zie heel vaak mijn honing bij je, die vliegen nu naar de appelbomen, die bloeien. En de homos vliegen op de dovennetel. En de meisje vliegen heel erg op de sneer wordt al. Ja, precies. En de dovennetel die onder die koor verstaan. Dus het gaat hartstikke goed samen. En dus er is op dat moment geen concurrentie tussen hommel die op de dovennetel zit en honing bij die in die appel zit. Maar soms kunnen zo elkaar klem zitten, maar die zit elkaar klem omdat wij de concurrent zijn van die insecten. Dus er zal wel spraken zijn of er is spraken van momenten, van concurrentie. Maar in dit geval zijn de honing bij je, zijn gewoon echt het symbol van wat is er gade in de insecten wereld. En geven dat weer op een manier aan. Zoals ook in 2017 met het rapport van Radboudt. Dat we 75 procent van de massa van het gewicht van insecten zijn verloren in nog geen 30 jaar. Ja. Dat zijn zoeken afschildelijke dingen. En dan komen we terug bij de vraag van Frank. Wat is er nodig dat wij het anders gaan doen? Ik denk dat we eigenlijk ook nog steeds onze overheid geloven. We zeggen dat het is de koop dan, zijn wij dan iets dan zullen het wel goed zijn. Nou, nee. Nee. Het zijn belangen die bepalen die veel sterker zijn dan een voorzorgspiginsel. Als wij kunnen vertrouwen op een overheid dan zou alles uit de schappen moeten zijn. Dan zou je geen gifte gepesticiteerd meer toelaten in onze omgeving. Dan zou je ook geen taarcentra meer hebben die vergiftigte planten gaan verkopen. Nee. Groenstroken die worden ingezijd met vergiftig het zaats. Enen naar het ander onderzoek komen het best als hoekende dingen. En dit was ook zo'n onderzoek, dat die groenstroken eigenlijk een moordmachine voor alle insecten zijn. Ja, dat is dan als er langs akkers gezijd worden waar die gifstofen. Ja, maar ook gespoten wordt. Ja, ja. Dus dan komen die gifstofen waarmee iets dood op de planten die je daar hebt gegroeid, die komen dan ook weer in je bloemstroken daarna. Dus dan is het een val voor die insecten. Dus de kernd gedacht dat je denkt dat je kan dit dood maken en dat is wat er net maat zit, dat gaat er niet dood. Dat was voor mij echt i-op, dat ik ook in je het vreem was getrapt van de dood alleen de vlooi op mijn kat. Had ik het ook overnaken en denken. Als je de vlooi je dood, wat dood meer. Ja, ja. In dat op zich was het vrijdagpizond, daar was het bestieziede vrijdag, demonstratie in de naar. En het was georganiseerd door de Parkinson-vereniging. En ik was ook als hommel verkleed. Dus eigenlijk kwam de volksgezondheid samen met natuurorganisaties. Ja, en dat is voor mij voor de eerst dat dit zo samen optrok. Welke natuurorganisaties heb je dan over? Het was georganiseerd door de Parkinson-vereniging F&V en natuur in milieu. En er waren verschillende groepen van XR. Ja, weet je, ik weet eigenlijk gewoon niet zo goed wie er allemaal waren. Maar ik zag het aan de benners en de posters waar mensen mee liepen dat er een bewust zijn onstaat van. gief in onze levenomgeving wij gaan herdotaan. En het leven buiten ons ook. Weet je, wij zijn één. We zijn één levensysteem. Wij gaan dood aan het bestiezieden. Ja, ja. Er zijn in die wijgenbieden hier in Frankrijk in ons ook echt bekend. Het mensen allemaal dood gaan naar de parkesvond daar. Er is geen veilig niveau van gedraak van gief. Nee, dat is er niet. Dat is er niet. Dus hoe het het hele denken in strijd helemaal tot in onze laatste haarvater loslaten. We kunnen iets bestrijden. We kunnen een ding bestrijden. We moeten ons dat kijken wat zou het systeem nu nodig hebben. on te zorgt dat er minder mieren komen in mijn vakantiehuis. Je moet echt op jezelf vertrekken in alles wat je doet. Ja, en als je ziet dan de normen om het toe te laten of niet toe te laten. wordt zo zo altijd maar kijken naar één middel. Terwijl in elk monster wat wij vinden, daar zit gemiddeld 13 verschillende stoffen in. Tot in één bij je volk in Brabland van Odin. Dus kuren op een biologische boerderij. Maar in een intensief tuinbouwgebied waar wij onze groente uiteten. en sierteelt gebied waar wij onze planten uitkopen. en onze gelieften bloemen geven. Daar waren 28 verschillende stoffen in één volk aanwezen. En de overheden onderzoeken per middel maar niet per kookteel. En ze onderzoeken maximaal 72 uur de bloodstelling van één middel aan bij je. Maar niet wat daarna met de bij je gebeurt. Dus het heeft helemaal geen verhouding met de reële leven omgeving. Ik zou zeggen, er is geen overheid die iets onderzoekt in Wageningen. wort aan onderzoekers van Werner gevraagd door Bayer of door al deze bedrijven. van 'doe dit onderzoek', 'zoek uit of dit middel schaalwerk' is voor insecten. En die geeft de opdracht tot deze onderzoeken die Mar-2-s geven te guren kijken. Die betalen deze onderzoeken ook. Kijk de mort op de honing bij van Zemla in ongeveer 10 jaar geleden, iets langer geleden. Die hebben daar een aantal uitzendingen over gemaakt. En dat is belangrijke informatie om die te kijken en te realiseren. hoe functioneert het systeem. Dus ja. Ben jij de enige eigenlijk die dit onderzoek heeft gedaan afgelopen 3 jaar? Ja. Dat is het Gakkel-Shokke. De steer wordt elk jaar een monitor gehouden van de wintersterfte. Ja. Maar er wordt niets systematisch gekeken naar gifstoefen, inhoning, inbij je was en in dode bij je. Er is maar één onderzoek gedaan, 2014-2018, naar gifstoefen in honing. En die wij vinden meer dan 40 keer hoeveelheden die zij toen vonden. En waar het dan in verschild, daar komen we ook alleen maar achter door dat wij ons onderzoek doen. En dus gaan kijken van wie zijn de andere onderzoeken die plaats vinden. En wij hebben gesoegd op ruim 650 verschillende stoven. En in dat onderzoek worden er 110 verschillende stoven meegenomen. Dus 500-500 stoven vind je dan niet. De communitegen is niet naar gekeken, is niet opgeanalyseerd. En daar zit de stoven bij die veel gebruikt worden. Dus ik communitege. We hebben toen, of er was, bestesiet action network die toen kwam met van 'oh, wacht even'. Maar dat onderzoek is voor 49 procent gefinancierd door de bestesieting in de strij. En voor 51 door de ministerie van Economische Zaken. Dan weet je dan in het soort van ja, welke kwartjes vallen dan van ja. Dan is het ook wel heel fijn als je maar 41 te vindt van de hoeveelheden die wij vinden. Ja, en ook maar blijf zeggen dat het er de varomeidskomst is. Ja, er is een bepaalde hoeveelheid die doorziektes komen, maar komenziektes als oorzaak of als gevolg. Precies. Dus in ons onderzoek zien we nu dat de sterfte ondervolken die op een eigen honing overwintert, geprobeerd hebben te overwinteren, 30 procent is. En als ze dan ook nog niet bestreden zijn tegen die varomeid, dan wordt het 40 procent. Dus dat is een stopje erop. En als je ze wel bestreden hebt voor varomeid dan lichtige middelde sterfte rond het 20 procent. Maar hal je nou alle honing eruit, doe je ze pur op fabriekzijkers de winter in, dan daad de sterfte tot 10 procent. En als je dan ook nog bestrijdt, dan gaat het nog een 8 procent, maar je doet een goed beetje. Dan is het eigenlijk geen verschil, dan daalt die sterfte enorm. Dus daar aan zie je dat het hele natuurlijk een system kapeld is. Ja, en ik hoor ja ook even over gezondheid gesproken. We kunnen hier eigenlijk alleen maar uitkomen als het strijdmodel. dat we niet meer die vliegjes gaan bestrijden, die ene rups op de maai, maar uit dat strijpmodel gaan, toch om dit weer bij mensen onder de aandacht te brengen, ben je zelf weer aan het strijden. En snap je het paradog, Ziren? -Ja, ik mis het kastrapgrijpen als ze leren wat jij ze leert. Gaan we bijzien? -Ja, dat is. -Ja. Dat is belangrijk. Wat dat is, kermotivatie, ja, duidelijk. -Ja, omdat daarin van ander jij als mens in relatie tot de bijen, de planten, de boomen, de vogels. Ja, je zegt het fantastisch, dit is het. -Dus de kern van B-foundation is mensen verliefd laten worden. Ja, dat is het. En daarmee wil je kijken, weet je, dan wil je de ontmoeting, je zoekte op moeting en je nieuwsgierigheid wordt geprikkelt. Je gaat op pad. -Dat je die doen heel veel als B-foundation, je kan op Basecamp, je kan op dek ik stocht. Kan je iets meer dan ook vrouw even over de B-foundation zelfs doen, dat doen jullie allemaal. Ja, wij doen inderdaad heel veel en de kern van het werk binnen de school voorbij een biodiversiteit is de liefde, de vervondering en de liefde overbrengen. En omdat, als je in je hart geraakt wordt, dan kan je dat niet meer loslaten. Dan ben je daar en dan ga je mee bewegen en meestromen en dan kan je tuinen anders inrichten, dan doe je je boodschappen anders, dan heb je de brucht tussen de gezondheid buiten in je eigen gezondheid. Dan ga je bouwen aan een wereld die vol leven is en in dat werk komen dus deze sterft tegen. En dat is belangrijk om er bij stil te staan, maar het is dan echt ook weer heel belangrijk om te blijven creëren en die mensen in die bron mee te nemen of te zorgen dat we in die bron van verwondering stappen. Ja, dit is de combinatie, dit is de enige manier om het te kunnen door leven en door te kunnen leven. Ja, tussen het basecamp, dat is echt een plek om drie dagen je onder te donpelen in de wereld van bij je, van planten, van een relatie tussen bij je en planten. Ja, dus als je naar de Bifondation website gaat, kan je vinden de basecamp die je geeft, die cursussen van drie, vier dagen. De drie dagen zijn die, drie dagen en dan gaan we echt. Ja, weet je, drie dagen echt de diep te in. Ja. En uiteindelijk ook van op de derde dag wat kan jij bijdragen. En je kan dat aanvliegen met een tien puntenleisje of zo, maar dat vind ik niet interessant, want het gaat om wat kan jij bijdragen. Wat is jouw unieke relatie die hier ontstaat? Waar vind jij je eigen commitment aan de bijen als symbol voor toemen de hart van de aarde? Ja, je vraagt eigenlijk aan de mens om daarvoor te gaan staan. Ja. Voor dat zoende hart. Ja. Ja. Want als we daar allemaal voor gaan staan, dan kunnen we die verandering doorvoeren. Ja. Die nodig is. Ja, zeker. Ja. Ja, dat is eigenlijk voor ons voeten. Ja, die ligt voor ons voeten ja. Ja. Die is er namelijk al in de afgelopen 60 miljoen jaar ontwikkeld. Ja. En dan vraagt het aan ons om ook dingen los te laten. Ja. Waar we nu midden zitten. Ja. Ja. Uit het slagveld te stappen wat we aanrichten. Ja. Als jij met dit onderzoek komt, hoe regeren daar de beleidsmakers of bedrijven die. Ja, in die industrie, in zou hoe regeren die hier op? Want je bent natuurlijk ook in het nieuws. En ja, je bent in heel Nederland hoor als de bijkoning in die iets verteld over wat er gebeurt in ons landschap aan over het gebruik van gif. Hoe regeren die partijen? Met stilten. Dus drie jaar geleden toen ik het eigenlijk met overfiel. En ik het niet wist was er heel veel aandacht. En ik was het makkelijk om mee te bewegen als media. En nu het duidelijker wordt en is er stilte. Ja, hopen ze dat het overwaaid. Ja. En het zijn toch ook allemaal weer vaders en moeders. Ja. En mensen die willen gezond eten. En die willen ook een gezonde omgeving. Dus wat is er dan aan de handen dat we dat allemaal blijven toestellen? Maar het blijft die heb ik voel die naargeheid ook in deze podcast komt het echt naar voren. En toch is het zo'n hart nekkere problem. Dus gewoon misschien angst voor verandering, u behaapd. Er is ons iets wijs gemaakt. Wat moet je doen? Wat moet je doen? En het meest simpelaar is halje eten uit een voedselboss. Als het voedselboss niet bij jou staat halen uit de biologische winkel. Dan weet je dat daar niet bewust gif op zit. Zit er misschien resten uit de omgeving nog op. Maar draag bij, draag bij, draag bij, aan een wereld. Die zoemt die gons die divers is. Want een diversiesteem is niet ziek. Alleen is een diversiesteem, is een oogstmodel, maar geen model voor sommige bedrijven. Ja, ik denk alles wat jullie doen is zo waanzinnig. En biedt zoveel perspectief op hoe wel. Ook als dat nog in een goede fase zit. Maar het geeft zoveel mogelijkheid om mee te goeie meter leren mee te bewegen. Dat is een ongelooflijk belangrijk. Ja. Ja. Wat kan je doen? Ik ben heel veel doen. Ja, heel veel. Ik weet met Bifondes zijn we tien jaar geleden, begonnen. En ik dacht, ja, weet je, de bijen eten voor de bijen, diversiteit, planten. En nou, als ik is je niet voor mensen. En nu denk ik van, oh, wacht even. Ja, volgens mij zijn we helemaal nou elkaar toegegoed. Want het eten voor de bijen zit in die voedselbossen. Ja. Als je de rijkdom ziet wat daar aan planten, wilde planten groeiet, wat daar eigenlijk weer uit het verdom hoekje van een onkruid er mag zijn en etbaar is en meedoet. En die insecten, hoe goed dat doet, hoe goed ook de combinatie tussen inheemsen en uitheemsen planten mixed. Wat je daarmee kan bewerkstellen. Ja, echt petje, petje af hoor. Wat jullie daar afgelopen hebben. Wat ik nu ook afvolg ben, is dat in een podcast thuis hoort, maar dat is misschien wat meer moeten gaan samenwerken. Dat wordt zeker in een podcast. Ja, hoor je dan. Ik geef je een hand. Ja, ik heb wel elkaar een hand gegeven. Ja, ik heb nog even een hand naar jou, maar ik heb. Ja, Frankrijk. Nederland. Ja. Ja, ja, daar zit gewoon de schakel en de schakel zit niet in de instituten en niet in de bedrijven, maar zit in de mensen. Ja. En als ik zie, de toekomstige scenario van de landbouw is AI-technologie. Ja, daar wordt. Kijhard. Dat is gestuurd. Daar wordt opgestuurd ingeïnvesteerd, kijhard ingeïnvesteerd. Dus dat is landbouw, zonder mensen. AI-spot, insecten, de plagen, AI-steert machines aan die de middelen toe dienen. Ja. Daar komt geen mens meer aan het pas. Nee. En dus we hebben ook geen boeren nodig. Ja. En daar wordt kijhard ingeïnvesteerd. Ja. En we roeren het eigenlijk niet. Wet je, wie hoort je hier nou over? Hoe dit ontwikkeld wordt? Nou, aan de andere kant van dat spectrum staat onze eigen. Natuurlijk intelligentiën, AI, natural intelligence. Onze natural intelligence. Ze kunnen. Ze zijn offline doorweeren. Ik was volgens gewoon een hoeding was. Ja, maar ook onze natural intelligence, onze. De hele diepe connection met wereld om ons heen die wij in een instant kunnen maken. Die zetten we aan. Ja, AI. Ik ben helemaal voor. Ja, AI. Ja, ik ga ook. Ja. Het gebruik van AI is eigenlijk aan de ene kant van het spectrum waar we als mens niet meer in verbinding staan met het hart van de arden. Of hoe noem die dat net? Nee. Nee, helemaal niet met de leven van het. Ik denk dat wat ze mee moeten nemen naar een onderwoon te eiland, dat dat een mobilitele phone is. Dat ze mee moeten nemen is gewoon water en voldoende te eten. Ik kreer hem en een tentje. Dat eten vindt je dan wel op dat onbewoon de ijland. Gister had hier weer een groep studenten en we hebben eerst zitten kijken naar de bijen. Hoe zit dat in elkaar? En daarna zijn al die studenten hier de tuin ingegaan. En we hebben wilde planten geplukt voor soup, voor te, voor salade, voor pesto en voor een kruidenbooter. En we hebben toevallig elkaar zitten eten. En dat was niet allemaal even goed gelukt, maar goed. Dat hoort er bij. -Ja, het is het eerst keer. Maar het werkt wel. En het is overstelbaar wat er dan allemaal direct in onze omgeving. etbaar is. En als je daar een beetje gaat te infoeliepen, is het ook zo reik. aan mineralen, aan vitamine. Ja, weet je, een Ei-Systeem wat voetsel krijgt. in een niet natuurlijke omgeving. moet dat allemaal kunstmatig toedingen. -Ja. Dat doet het natuurlijk niet. Dus wij vergaan voor hongeren, niet aanvulling, maar aan voeding. Nou, dus ook. -Dat is als teoriën dat mensen serdik worden. omdat ze eigenlijk creven voor allemaal voedingstoffen die ze niet krijgen. in het voetsel. Oh, ja. -Dat maak ik op het volgende van dat kapas mee. Hele interessante discussie met Joel Selethen over de. ontwikkeling van voetsel. En die zei, zeg, dat het een van de laatste onderzoek is. dat mensen dus al die 50 micro-elementen helemaal niet meer binnen krijgen. omdat ze alleen maar junkvoet eten. En dat dat in hun systeem dat creven daar ook mee te maken heest. Ja, en dat heb jij maar niet door dat het dan zo werkt. Nee. -Mij je lichaam wel. Ja. -Oh, wow. Ik voel het ook heel interessant, en nu weer in vassel. Zo. Ja, dat had ik ook nog niet zo gezien. Ja. -Ja. En dan moet je naag gaan. Ook dat weet je, het groeit gewoon hier om ons heen. Het is gewoon nou wezig. -Ja. Ja. -Ja. We lopen daar overheen. We hebben het er niet mee te maken. Ja. -Ja. Ja. Dus dat weet je dat het zijn laag van verbinding waarin de ander en ander is. en waarin je eigenlijk in de zo op of in de plantel-kooperatie plantel op. weet ik, weet ik hoe je moet noemen, leeft. En daar werken we aan. En daar raak je aan het grote mysterie. Maar ook, ik snap nu maar thuisgouten ongelooflijk goed en. Wat thuisgouten, wat is het de huisvillosoff van.? Ja, hij was de huisvillosoff van Staten Bosbeheer, maar met pensioen. Ja. Maar als filosof, onderscheidt hij zes niveau's waarop wij als mensen. in relatie kunnen zijn met ons rommgeving, met de aarde, met ons natuurlijk systeem. En de meest ver af is de mensen als despot. En daarna komt de mensen als heerser. Wij zetten het naar ons hand, daar hoort ook de bestrijding in. Weet je, wij doden die meer en denken verder niet na. En wij hebben het recht om die meer te doden. En dan komt daarna de rentmeester. Ja, die kan er afragen. De rentmeester van wat. Weet je, dat ik was vorige week ook pad met natuurmonumenten. En we vonden zelfs geen micro-organisme in de bodem. Geen zelf. We zetten de vallad, hè. En je hebt alle lijdolen en doelt diepe in je hoofd. Maar met de hele basis is kapot. Ja. Ik wil eigenlijk niet zeggen. Ik wil niet geloven, maar we hebben het gezien. We stonden er met ze allemaal omheen. En dan is het ook een beetje positief te eindigen met de enkel potkassen. Ja, nou, positief is dus eigenlijk wat er nu op gang komt. Is die rechten van de natuurbeweging. Dat is mensen en natuur als partner. En dan is waar wij nu als B-van-dee zijn samen met stichtingrechten voor de natuur, samen met laptoekkomstige generaties, lanceren de rechten van de bijen. En als rechten van de bijen, het is zo evident. Natuurlijk hebben zij rechten. Ons bestaan hangt af van hun voor het bestaan. Wij hebben dat aan hen te danken. Wij kunnen niet in een natuurlijk systeem leven zonder hen. Dus wat er nu op staatel staat, is dat iedere burger in kan spreken in gemeente, in provincie, in bedrijven namens de bijen. Namens de bij. Je spreekt in als en bij. En het meest van zo spreken dat bij je rechten hebben om te leven zich voor te planten te eten. Dat wordt daar door geïntegreerd in het beleid. Want er vindt het eigenlijk almafel, strakt normaal, veel straktlogik. Dat is normaal, niet dat ze dood gaan, maar dat ze leven en dat ze zoemen. Dus ik verwacht een enorme burgerbeweging die stapje verstap je dat gewoon in het beleid hebben. En dan zijn wij na tien jaar met bijen owaazes bouwen en natuurlijke systemen creëren en alle laagjes en alle expertise die we daar hebben opgedaan. Maar altijd op plekjes komen dan in een verankering van dat het overal in het beleid is dat je een natuurlijke systemen weer aankonzetten en dan samenwerken met de bijen. Want die bijen maken van, dan uiteindelijk, zij zijn de vermeerderaars in het system. Zij zijn de multi-plaiers. Dus zij zet één bloem neer, zij maken daar duizend zade van. En dan kan het system weer groeien. En dat is ook de basis. Dat is de basis voor het voedsel van Van Gels. De beste bijeen leven, wij. Avan alles. Het zullen we naar uit van de leven naar uiten. Dus dat staat op stapel, dat is ganden. En dat iedereen kan bijdragen. Nee, sluit ons twee aarde in die geval. Zeker weten. - Zit niet vast strak. En we zouden nog eindlast door kunnen praten, maar er moet ook weer een einde aan de podcast. Want we zitten over het uur en zo snel gaat dat. En dus altijd het moment dat ik dan aan Amerika vraag heb jij nog een mooie laatste vraag. Je hebt nu verteld dat de B-van-dation doet. En waar de B-van-dation er bezig zijn. En de B-van-dation is dat jouw voldoen aan baan. En samen met nog iemand anders of het is een stichting. Ja, hoe wij praktisch georganiseerd zijn. We zijn inderdaad een stichting. We hebben een quarantine van 6 mensen. En we zijn eigenlijk allemaal meer dan voeltime aan het werk. En we werken als een bij je zwerp. Dus we hebben een continu afstemming. Maar iedereen heeft zijn eigen taken en zijn eigen vermogels om dat volledige in te zetten. En te integreren in wat er nodig is. Dus dat is ongelooflijk gaaf om nu zo'n sterke organisatie te hebben. Dat we ook van elkaar over kunnen pakken, door kunnen pakken met elkaar creëren. En dat in de wild zetten. Nou, fantastisch. De link naar de site staat in de shownoten en de wijze stonen en meegaren bezcamden en dat denk ik stocht. En dat helpt bij allemaal. Zeker. En dat helpt ons allemaal. Ja. Dat was mijn laatste vraag, Vraag. Ja. Nou ja, we hebben hier eerlijk buiten gezet. Er liet een kijk naar Noordje. Maar een hondje die ligt lettelijk onder het bijfrolk. Wat hier in een uitvliegd. Heerlijk een tras super-relekt. De wereld is ook mooi. En ja, dus dit is wat mij betreft natuurlijk ook een oproep voor iedereen om te gaan staan. Om het gaan staan voor jouw plek, jouw omgeving voor de bij en alles in iedereen die meewerkt aan een gezonder wereld en een gezonde aarde. Dus ook willen ze zeggen een gezonde zoemende aarde. En ja, daar word ik dan ook wel weer heel blij van. En ja, omdat het ook een beetje in de art van deze podcast is, zou ik aan jouw willen vragen van als laatste vraag van wat is het eerst opkomt. Als we met voetzaart het bos en de biefrendezen gaan samenwerken. Wat zouden we dan kunnen doen? Nou zorgen dat dat al ons voetsel uit het bos en uit van biologische bedrijven komt. Dat heb je normaal. Dus wij als voetselbouwers kunnen doen, precies. Ja, ik ga een gezonder land houden. Een gezonder landbouw. Ik weet allemaal wat dat is. Dat heeft mijn kracht gehad. Nou, simpel, punt. Ja, dat is ook helder. Dat ook wel simpel houden. We eenten daar aardig gezond of zie ik. Wij hebben de keuze. Het ligt op onze bord. Het ligt lekker figuurlijk. Ligt op onze bord. Ja, helder. Ja, dat is ook zegt het alleen wel. Je zegt ook dat we de weg van de burger en de ons van de eenten gaan. Vans mij gaat het vierde liefde. Ja. De verwondering, vierde verbinding met het andere leven weezes. Dat heb je hier al heel mooi gezegd. Dat sta ik me helemaal bij. Ja. Ja. Dank je wel, deze podcast. Ja, dat vindt dat je hier zouden kunnen zitten. En. Ja. Ik kom heel schermet met mijn hele hart. Ik vond het fantastisch om dit met jou te doen. Dank je wel. Hey. Doei. De voedselboskaast is een concept van marieke karsen en Frank Gorter. Deze podcast bestaat dankzij Donaties van Luisteraars. Vind je deze podcast van waarde? Ga dan naar voedselboskaas.nl en doner jouw bedrag voor deze podcast. Wil je meer van voedselboszen weten en op de hoog te gehouden worden? Word dan lid van de nieuwe vereniging voedsel aan het bos. ♫ [Music]