S5 E1 - Aflevering 1: Geen vuiltje aan de lucht

We willen AI-intergering ons korsiesteem, maar dat is echt gedoen. Ja, oud-systeemzeken. Ja, veel maatwerken, de geenidiolles wisten ze ook niet. Maar ja, dat hadden wij ook precies zo. Je durft er nog gewoon niet goed aan te zitten. Ja, hadden wij ook alles hangt er vanaf. Ondertussen wilde bids dus wel door. Precies en beons er de problemen uiteindelijk niet eens in de AI zelf. Maar dan in? Hoe afhankelijk we nog waren van het oude systeem. Nou, dat ken ik wel. Nou, daar zijn we toen eerst iets mee gaan doen. Pas daarna, we het er rest ook echt mogelijk. Misschien kijk je er al te lang hetzelfde naar. We think it, we have linked it. Het is 2016. Chipmaker NXP verkopen zijn afdeling simpeletjips aan Chinese investeerders. Dat lijkt dan nog goed nieuws. Hebben ze er veel geld voor kunnen krijgen? Nou mooi. Nederland is een nieuwbedrijf reiker. NXB-IA. China was geen probleem, China was geen gevaar. Een kleine tien jaar later gehapt minister Karmans in bij de chipmaker, omdat er kennis en kunde, terecht te leken naar China. Die dacht dat dit besluit werd genomen de Karmans, heb ik wel een 3-4 uur aan de lijn gehangen met de Duitsse Autoeundercie. Kunnen we nog ergens invloed op uithoefenen om dit terug te draaien? De dagarna schoorste ondernemingshamer de Chinese eigenaar Mr. Wing en neemt zijn aandelen in beheer. Dat is volledig een Chinese bril, maar zinne samen, speel ons een soort samenzee in het jing geweest. China slaat terug met exportbeperkingen. En NXB-IA wordt het ook van een geopolitieke storm. Eerst wat China zo roep is, het eindprodukt krijg je niet meer. Ik heb echt groeit om hem dat niet bedacht hadden. De Europese autoindustrie komt er achter hoe belangrijk die simpeletjips van NXB-IA eigenlijk zijn. Het is geen jip van je koplamp aan te zetten. Of je ruiterwist is een bedienen ja, dan is het geen volledige auto meer. Dat is niet meer veilig, dan mag die niet te weg openen. Dat wordt die ook niet van de productiepant afgelopen. Dus dan wordt er een productie gewoon stilgelegd. O, voordat NXB-IA in de Chinese handen kwam, kon de de communistische partij aan dat ze vol ingingen zetten op de jipsector. Waarom hebben we niet naar zijn geluisterd? En zagen we pas tien jaar later in dat jips geopolitiek zijn. Zijn veel te neef geweest zijn, nu moeten we in één zee heel hard ingehuipen. Dat had je denk ik kunnen voorkomen als je voor beter nadenkt. Maar goed. In dit nieuwe seizoen van achtergesloten duren, de onderzoeksportkast van het FD, nemen we je mee in de strijd om NXB-IA. Ik ben Balien Suister, en dit is aflevering één. Geen veldje aan de lucht. Dit is wel het belangrijkste verhaal eigenlijk dat ik nu sinds ik deze sectueel weer voorgjaan zeker. Dit is Bert van Dijk, technologiereductor bij FD. Hij is één van de collega's die de crisis bij NXB-IA op de voetvolgd voor de krant, en voor deze podcast. Bert heeft sinds het voorjaar van 2024 de chipsector onder zijn hoeden. Voor de tweede keer. Dat is echt heel lang geleden. In 1998 ben je bij het FD begonnen. Het heb ik één jaar iets anders gedaan en toen wel heel snel ben ik naar de technologiesector gaan. En toen heb ik ook de chipsector gevolgd. Eigenlijk 10 jaar lang ongeveer. Dat was een hele andere tijd voor het chipsector, toen was het niet geopolitieke eigenlijk beladen of zou het gewoon. En onderdeel dat in computers zitten en in telefoons, maar dat was het. En nu is het de meest cruciale technologie op aardig geworden waar iedereen omvecht en waar grote wildmachten tegenover elkaar staan. Dus ja, heel interessant worden. Ja, toen ben je dus door omhoog naar China gaan? Ja, ik heb zevige jaar in China gezeten. Dus 2007, 2014 als correspondent. En daar was ik niet twee specifiek technologieerdector. Dus ik heb eigenlijk heel landdoorgereist en allerlei repetaties gemaakt. Het was lachen daarvan de hele opmaars toen van China, want dat was echt de tijd dat alle grote bedrijven, Vieduubs, Deze, Marxo, die multinationals die gingen allemaal met R&D-vestigingen, omdat het de beloofde markt is of was toen dacht iedereen. Maar daar heb ik verlagd van gedaan. Eigenlijk heb je wel de ideale achtergrond voor dit verhaal. Toch? Ja, als je zo op kijkt wel. Ja, zeker. Ik denk ik veel kennen zo over de technologiesector en elk op China. Dus dat komt dan mooi samen. Het verhaal van experea begint, zoals heel veel bedrijfsverhalen in Nederland, bij Vieduubs. Ze zijn bij Fire. Het meestuks is veel bedrijft dat Nederland natuurlijk ooit heeft gehad. Ze stonden aan de baas van Aizemie, van Aizemel, ze hebben TSMC-mede zelfs opgericht, in van de grootste tipberrijf te wereld. Ik kan wel doorgaan met alle toedefansies met alle grote nieuwe bedrijven die er aan zit, komen allemaal voor het uit Vieduubs. Dus dat is een hele grote kraamkamer geweest. Dus dat is wel echt heel fijn dat we dat als Nederland op het beruif hebben gehad en nog steeds hebben. Along voor dat niksperia werd, had Viliubs in Nijmegen al een half gelijder die visie. Viliubs semi-conducters. In 2006 kwam die tak op eigen benen te staan en werd het ongedoopt tot nxp. In die tijd maakt nxp allerlei soort chips. Heel geavanceerd en heel simpel. Op die simpele chips zit weinig marge, het is buikproductie. Nxp wil zich richten op de geavanceerd chips waar meer mee te verdienen valt. En de zoeken ze een koper voor de afdeling standardproducts. Als ze die vinden in 2016 is de stemming operbest. Een grote overname door Chinesen. In Nederland, chipproducent en xp verkopen een bedrijf zonder deel aan een groepschinese investeer. Dat neef het flink wat op. Nxp ontvangt 2,8 miljard dollar voor de divisie. Die vergaat onder de naam nxperia en een eigen hoofdkantoor krijgt in Nijmegen. Gidoe, Dierik, zie je over de nxp in Nederland. Goedemiddag. Ja, dat is een flink bedrag. Wat je daar krijgt, 2,8 miljard dollar. Dat is meer dan eerder werd gedacht. Ben je blij? Ja, het is een mooie verkopen prijs. De natieviteiten waarvan we eigenlijk al jaren zeggen dat die niet in het centrum van onze strategie zit. We hebben al jaren gezegd, xp, en ook naar personeel dat de alter iemand zou komen met een echte volop prijs. Dan gaan we daarmee onder andelen. Ja, dat is gebeurd. Dat gaat ze er. Een offer you couldn't refuse. Ja, een appratuur open. Mogen jullie staren koffer? Dan kijk ik die andere nog. Bert en ik zijn in het Brabantse Oosterwijk. We zijn thuis uitgenodigd bij Franscheeper, de eerste CEO van Xperia. Hey, Paulien. Hey Frans, zacht, weer het. Hij werkt. Stop. Wat voor hier? Ja, ik had niet door. Zo dichtbij het natuurgebied ook. We gaan zo'n 10 jaar terug in de tijd. Toen en Xp van zijn afdeling stenderproducts afwilden. We willen van Frans weten hoe dat destijd ging die overnamen. Ja, dat ging eigenlijk toch vrij superl. Zijn aantal opties bekeken. Je had ook kunnen fuzeren met een concurrentij we naar gekeken. We hebben gekeken naar private equity. En we hebben gekeken naar onderdeelwoorden van andere groot bedrijf. Het eindelijk was daar private equity uit. En de gene die. Ja, zo plat is het meeste bood. Was een cineze private equity partij. Wat GEC, Heten en Weisrood. Die mensen kennen die ik al van voorgaan de diels. Dus ik had al eerder mee gewerkt. En we was een betrouwbaar part in het appartment. Leefden er toen altijd de idee van moeten we dan wel met een gineze private equity partij in zeggen. Ja, bij mij leef ze dat wel eerlijk gezegd. Maar het was totaal. Het was nog in de tijd van het volle vertrouwen dat een cine daar goed mee zou omgaan. En heel erg zegt die partij zelf die mensen er heel goed mee samen te werken. En ze hadden niet de ambitie. Ze sprakken ze uit om dingen over te brengen naar cine. Maar wel was het zo dat niks in cine is wat het is. Dus de private equity partij was wel direct verbonden met het cineze overheid. Wist je dat toen al? Ja, dat wist de toen al. Want ik heb daar ook meetings gehad dat er zo wel de private equity partijen. Dus als de communicische partijverdelen worden. Je kon het eigenlijk ook niet missen in die zin. Dus het was sichtbaar. Want zij moesten hun geld ook elders halen. En dat halde ze weer uit. Verzeningsmaatsen bij pensioenvond in cine. En die wilde het ook wel weten waar ze in investeren. Dus dat was wel sichtbaar. Niet alleen van mij, maar dat was ook sichtbaar voor. Ja, voor iedereen die de mainens is bij betrokken was. Nee, dat wordt dan begrijp ook door advocaatkantoren en neem ik aan. Dus het is die ook allemaal op de hoogteware van. Ja, zeker. Houthof en de brouw en de oofheid wist het ook. Zo wel de Nederlandse oofheid, als de Amerikaanse oofheid, als de timing is oofheid. Want we moesten ook wel toestemmen. om dit te mogen doen. -Gië ga je eerst naar Nederland dan naar het ministerie om. Zorg dat? -Jij gaat eerst aan Nederland om eens te polzen van hoe dat is. Dat was wel heel moeilijk om überhaupt intressen te krijgen voor deze hele kees, want de gedachten was dan een expiria hele simpule chips maakt. Wat zit daar nou voor technologie in? -Om überhaupt een gesprek te krijgen bij het ministerie, ik wil je. -Om behouwp om waarom ik om ons eigenlijk lastigvallen? -Is het uiteindelijk wel gelukt om dan een gesprek te krijgen? -Ja, ja, ja. We hebben ook met zich gesproken en de onverliegel-aantelling heeft ook met zich gesproken. Maar het was een beetje van, ja, het zal maar prima. En wat mij verbazen, want ik dacht dat er wel wat meer vragen zouden zijn. Hiervan minimaal wat meer kritisch vragen op dat moment. Want is dat dan op dat moment is dat met antenaren, is dat met de minister, dus tijd hoe gaat zo iets? -Nee, zo hoog kwamen, helemaal niet. Het heeft al een plaatsvangen director geen raad, dat was het hoogste niveau waar we terecht kwamen. En die vond alles op prima, ja, ik kan het niet anders zeggen dan. Maar er was ook niet heel veel kennis opgebied van seemconductus binnen het ministerie op dat moment. Dus dacht eigenlijk, ik heb een waarom vraag je toestelling? Ja, waarom vraag je toestelling, want het zijn toch hele simpeletjips die. De focus was volledig op Aarzemel en dat soort partijen. Ook naar buiten toe is het ministerie van economische zaken niet bezorgd. Een aantal dagen naadat en expeter dieel met de Chinese investeerders aankondigde. geeft het ministerie in een schiftelijke reactie aan het FD aan? Geen problemen te zien. Het is heel positief dat het hoofdkoortier van dat nieuw op terug te bedrijven, in Nijmegen wordt gefestigd. En het management en alles had ergens een functies van het bedrijf, dus voor Nederland behouden blijven. Nederland hecht veel waard aan een open economie. In deze open economie zijn bedrijven in die in dit paspillende geldende regels, zoals onder andere mede dingen, vrij om zelf te beslissen over eventuele veren aankopen van bedrijfsonderdeden. Een uitzondering is vaneer vitale veiligheidsbelang in het geding zijn. In het geval van de verkoop van dit bedrijfsonderdeel van NXP is hiervan geen sprake. Ik denk dat je dit tijd zou ik wel in de tips. Werkte was dat toen voor jullie groot nieuws, en NXP gaat op split in Xperia komt in Chinese-handen. Ja, dat werd toen eigenlijk vrij normaal over gedacht van 'mooi'. De vonden, hebben ze de veel geld voor kunnen krijgen, 'mooi'. Dan is het goed. En China was geen probleem, China was geen gevaar. We waren blij dat die bane behouden bleven. En er was eigenlijk niks aan de hand op dat moment. Dit is Bram Nauta, hoogleer haar chip ontwerp aan de Universiteit Twente. Bram weet alles over chips, maar heeft ook het talent om te praten over zijn vak zonder alle jargontermen die je om het hoofdvliegen ingesprekken over NXP. Chip sector, halfgeleiderindustrie, semi-com, semi-com-industrie. Ja, dat is een allemaal beetje dezelfde woorden. Je hebt eigenlijk technische zien gelijders en isolatoren. Een stukje eizer is gelijder, daar kan strongrenen, een stukje plastic is niet isolator. En halfgeleider zit er een beetje tussen in en gelijden een beetje. En als je dat spiel in schiet, dan kun je bepaalde eigenschappen maken, bevolgd een ding met licht geeft of een ding wat je aan een uit kan zetten en schakelaid je. Dus met halfgelijder kun je een beetje spelen. Het is een soort canvas waarop je kunt schilderen en dan kun je draadje schilderen. En dan kun je zeggen, hier zit een dingetje en daar zit een dingetje in die zit aan elkaar vast. Ja, kun je van alles mee maken en dat is dan de halfgelijderindustrie of de semi-com-industrie of de semi-contacteurindustrie. En is dan een chip een halfgelijder of maak je met halfgelijders? Je maakt met halfgelijders, chips. En het chip is ook een halfgelijder. Ja. En wat is een hele. Was er al een vraag maar wat is een chip? Een chip is eigenlijk een heleboel elektronica op een heel klein opevlakje. Misschien weet je nog van die oude televisies vroeger, dus hadden we die grote printplaten op met allemaal onderdeeldjes. Nou, dat zit nu zeg maar op een 1-1 milimeter gepropt en kost ook bijna niks om te maken. En daar zit dan bijvoorbeeld sneller te division. Of een ander apparat. Dus eigenlijk alles wat je kovent bij de elektronica boer waar een batterij ingaat, daar zit een chip in. Kan je uitleggen de chips die NExperia maakt wat voor soort chips dat zijn? Ja, er is eigenlijk hele eenvoudige chips. Ja, als je het met koken vergelijkt, dan moet je het wel eens peper en zout. Niet zo heel bijzonder, maar je hebt het wel nodig als je gaat koken. En als je het niet hebt, kun je geen oters verkopen. Dus het zijn hele kleine. Ja, hele kleine hagel slagjes. Die zit. Ons het me klein, maar in elk apparat zitten er wel een heleboel. En dat zijn eigenlijk hele kleine onderdeeldjes die doen wat een normale chip nog niet doet of niet doet. Dus je kunt zeggen, ik hoop een chip die is gemaakt voor een bepaalde functie die kan niet doen. Maar dan wil ik nog even dit te bij, of even dat te bij. De batterijspannend is de hoogtje, die moet omlaag worden gebracht of ik moet een microfosie haltsje. Een klein beetje versterken voor dat hij er binnen komt. Dat doe je dan met NExperiaatchipers, die kopje, die platje op je printplaatje. Naast een andere chip en samen heb je dan een apparat. Ja, dus je kan er niet zonder. Je hebt het echt nodig. Ze zijn niet zo heel spannend, maar als je ze niet hebt, heb je een probleem. Dus een hebt je een auto waarvan dat spiritie niet kan bewegen en die kan niet verkopen. Ja. En dat is lastig. De volgende horde voor NExperiaat in de overname zijn de Amerikanen. Frans Scheper, die CEO gaat worden van het nieuwe bedrijf, moet zich melden bij CIVIUS. Dat is de instantsie die wakt over strategische belangen van de verenigde staten. Daar toestemming krijgen is geen vanzelsprekentheid. Begin dat jaar, CIVIUS nog een verkoop tegen van een Amerikaanse dochter van Philips, Lumilets. Dat bedrijfsonderleel mocht toen niet in Chinese handen komen. We zaten bij het pentagon. De leven is gewoon zich was. Het is er ondergrond. Je moet uiteraard van het woorden heel erg gescreend worden, aangemeld worden. Het was samen met de huidige toezichthouders van NExperiaat, Kiroderik. Ik zie ons daar nog binnen lopen. Het is heel serieus. Je voelt wel dat dit is serieus business. Ze wilden echt in de tijd begrijpen. Ik kreeg ook heel veel vragen om te voeren. Hoe werkt dat productieproces? Hoe werkt die supply chain? Wat zijn de belangrijke klanten? Ook heel belangrijk wat zijn de suppliers, welk de leverastiers die je gebruikt om dit product te maken. Hoe werkt dat bij de bijzonder materialen? Verandert dat nu het van Nederlandse eigendom gaat naar Chinese eigendom. En ons verhaal was natuurlijk ook dat NExperiaat bleef een Nederlandse bedrijf. Dat is belangrijk om in dit hele context. Was één van de reden dat de Nederlanden en NExperia en Nederland werd gevesten. Ook ter gerustelling naar de klanten en gerustelling naar de overheid. Maar uiteindelijk de geldschieter was een grote nul synees. Tenet products NExperiaat heeft een hele grote fabriek in China in Guangdong. Ze waren heel erg gezien waar die fabriek voor gebruikt kan worden. Je kan niet voor z'n ogen andere dingen doen dan voor productie van chips. Maar dat wilden ze weten en ze wilden heel erg weten welke klanten natuurlijk gebruikmaakt. We hebben ook veel aan Amerikaanse klanten. Zou de Chinese klanten dan de voorkirk krijgen? Een hele goede vraag moet ik zeggen. Dus zei al dat het duidelijk wat meer kaas van gegeten. Maar uiteindelijk hebben we die toestemming wel gekregen. En waarom moest er toestemming van de Amerikanen? Omdat het is? Dat is een goede vraag. Dat was ook een lang discussie over. Is dat echt nodig? We produceren in NEx in de Amerika. Maar we vochten wel heel veel aan Amerikaanse klanten. Ze vonden het toch dat daar om de toestemming moest komen. Maar er was een lange discussie met het advocaat of dat echt nodig was. Maar ik vond het ook wel heel interessant, per se, zelf. Ja. Om dat mee te maken. En daar zou het duidelijk te kennen. En hoe liepen jij echt gido dan daarvoor? Nee, maar je gaat samen, je vliegt daarheen. Ja, je vliegt daarheen, je hebt dan meetings met het advocaat kan door in Washington. Ja. En dan onder begleiding ga je dan aan het toe, wordt je opgevangen door een militaire. En dan kom je in een geluidsdichte kamer. Dat maakt echt wel indruk om mij. Geluidsdichte kamer. Een telefoon in leefge misschien. Ja. Ja. Een telefoon in leefge. En ja, je hebt wel zoiets van, dit moet wel goed gaanig. Want wat zeg je van te voeren dan tegen elkaar? Want ga je dan een soort, jij bent goed, kom op, jij bent bed, kom op of. Nee, we hadden het wel iets voor. We zijn gewoon precies 100% goed in de kaar, ziet. Want we waren er de overtuigd van, ja, ik ook, dat het echt een heel goed verhaal was. Ik was ook overtuigd van de goede intensies. En dat dit ook een mooie optie voor een expereer was om te groeien. Wat wel, wat we ook konden doen. Want we hadden nu een financier die daar geldt in wil te steken. Dat was altijd een meekje punveinig spijn. Het was wel een heel erg kort gehouden in. en betrekking tot investments om te groeien. Om er daar niet de focus lag. Dus een combinatie met een. met de Nederlandse entity had ik ook gevoel. En dat was ook zo naar klanten dit een heel goed verhaal was. En ik had echt geen enkel aanrijding om anders te denken. In het begin van 2017 is de overname "Officiel een feit". NExperia is een eigen bedrijf, los van NXP. Het hoofdkantor blijft in Nijmegen. En France is de kersversusio van zo'n 11.000 mensen, haar van ongeveer 200 in Nederland werken. Er wordt fors geïnvesteerd in het bouwen van nieuwe fabrieken en bestaande productiefaciliteiten worden opgeknopt. En de Chinese eigenaars zijn op afstand. Hoeveel ze zien zo'n porteid dan zo'n financiër als het helemaal goed gekuurd is? Het is door. Van in het vertaalmiddings. De resultaten werden op perkmartalen en de wasten gemiddeld. Enkele 2-3 weken telefoon is contact over praktische zaken. Er zijn waarde ontzettend afstand wat mij verbazen. Ze moesten natuurlijk jaarpland goedkeuren grote investeringen die de wereld gezamenlijk. Maar ze langereel staat er goed waren en de eklemie was er een hele boeming. Ja, dat was eigenlijk niks aan het handen. Wanneer had je door dat er een andere Chinese-appartij zich in wilde gaan kopen? Nou, naar 2-3 jaar, om in die periode, maakte de private equity partij GSE duidelijk dat zij er uitwilde. Wat niet ongebruikelijk is. En we hadden toen de idee dat we een IPO zouden doen. Dat we daarin de beurs zouden gaan in Hongkong. Waar ik ook heel voor heel erg antjes was. Alleen dat was precies in de periode dat er ook politieke onderwist was in Hongkong. En het hele beurs klimaat was heel slecht. En toen eigenlijk als een duveltjaud een doosje werden we op eens gepoest om te gaan praten met een aantal locale Chinese partijen. Waar ik verbaasd over was, waard dat op eens vandaan kwam. Eén van die partijen was wingtek, maar er waren meer partijen. Ik was daar klijkal tegen, niet alleen ik, maar ik was daarvan dat helemaal niet zitten. Maar ja, als je oon erin zeg, je moet er mee praten, dan doe je dat natuurlijk eigenlijk. Dus we hebben daar een meerdere gesprek mee gehad. En het was mij al heel snel duidelijk dat heel erg gestuurd was door China zelf. Want we ging er ook overheid. We vonden het in de praten met partijen die eigenlijk helemaal geen achtergrond hadden in chips en semi-conductus. Dus niet de meest logische partijen, maar wel partijen die willen groeien en die wilden investeren in technologie. De zichtbaarheid van private equity-partijen werd ook steeds minder. Het was op een gegeven moment heel dat die beurs gaan gien niet gebeuren. We mochten eigenlijk ook niet meer met wessens partijen praten die ook in teresse hadden. We moesten met Chinese partijen praten. Was er toen een mogelijkheid geweest omdat dan op de ene vone manier tegen te houden? Want toen zat je natuurlijk ook al je in Nederland, dus misschien zou je toen al naar de ondernemingskamer hebben kunnen gaan of iets erg ligt? Ja, het is helemaal niet bij mij opgekomen, eigenlijk gezegd. Op dat moment, want ik had ook niet het idee dat zo deze streus er zijn als het geworden is. Ik had wel zo iets van 'Ja, past dat qua cultuur' daar had ik meer twijden was over. Leiderschapskultuur van echt Chinese bedrijven. Die mensen spraken ook geen Engels, om wij even een voorbeeld te geven hoe lastig dat is. Dus ik had wel gevoel van wat gebeurt hier precies, maar het ging zo snel dat verdacht dat het al ook eigenlijk zijn. Als we even terug gaan naar de eerste middings, de wereldesmiddings met meerdere Chinese partijen, hoeveel ongeveer? Ik denk dat we met vier verschillende partijen China hebben gesproken. Die intressen hadden om na expulia over te nemen. Hoe gaat dat dan de reisje dan af naar China, dus komen allemaal langs? Ja, je reist af naar Beijing. Het bijna albogen in Beijing. Het is vlak bij de regering. Dat is geen toevall. Vaat zitten dan de burgemeester of logo burgemeester van een grote stad zitten bij. Die worden al die dingen beloofd. Daar komt de fabriek. Op die manier worden zij dan warm gemaakt om daar intressen om daar in te gaan investeren. Na een aantal bedrijven haagt af. Een aantal bedrijven hadden wel intressen. En het is een soort public bidding geweest op de aandelen van een expulia. Het raad in het Chinese. Maar welf die een soort auction systeem, hoe dat precies werkt weet ik ook niet. Maar daar kwam uit dat wingtech de beste partij was en het meeste boot. Ik denk dat dit voor opgezet plan was om het eerst bij een beetje een soort Chinese bank neer te zetten. Achteraf is het makkelijk coopereren. Maar ik denk het wel. Het is natuurlijk veel onschuldig om het financier in die instraan in de geldt en steek. Die is toevallig uit China, maar die had ook uit ieder anderland kunnen zijn. Zo werd het een beetje gebracht en het geloofde wel ook met z'n allen. Zij had natuurlijk duidelijk geen intresse om IP, intellectueel property of fabrieken naar China te brengen. Want dat is ja, per perfecte, ik doe daar niks mee. Die wilde gewoon een effecent mogelijkheid. Ja, dat het eigenlijk werd eens door de zelde mensen aangestuurd, denk ik. Als je omschrijft dat, nee, je ook al gelijk aan dagels had met de Chinese-communicisselpartij. Ik vind je dat dan naïef dat je niet dat geloofde? Ja, heel naïef. Maar ik ben niet vergeten dat het was in de tijd dat ik denk Mark Rutte zei dat de China onze grote partner was. En er was een soort gloof dat het allemaal kon. Het was voor de ellende met Huawei en zet die China is de hele grote markt. En dat was ook zo. Dus ik zag het ook als een mogelijkheid om veel meer chips te gaan leveren in China, wat we ook gedaan hebben. Omdat we meer ook binnen Europees Amerikaanspontext positioneerde ons als Nederlandse bedrijven in de Chinese-context. Positioneerde ons zelf was een Chinese-bedrijf natuurlijk. Dus wij hebben ook heel erg grote klanten in China mee gewonnen. Dus het had ook echt een positief effect in die zin. Ja, was het wat ben ief? Ja, het was denk ik met namenaive op een moment dat we van private equity naar wingtek gingen. En toen had ik ook wel echt een slecht gevoel en dat heb ik ook uitgedrukt van meer normaal. Dat ik tegen ben. Ja, heb ik niet onderstoele banken gestoken. Maar dat was toch ook nog soort algemeen vertrouwen van dat het wel goed zou gaan. Het is een beetje een soort beproefde met teuren door de eerst met private equity of met financiële Chinese partijen. En dat was een onderdeel over te nemen. Dat had al na een paar jaar in te schuiven in een andere entiteit die zich verleden op chips richten. En wat op die manier gode te maken. China denkt gewoon heel integral. Ze hebben een chipstratagie en dan heb je daar voor je een zetentietje van nodig. Heb je strategisch betijven nodig. Dat wordt allemaal heel goed uitgedacht en dat wordt er gewoon zo uitgevoerd. In 2015 had het jaar voor dat n'experea in Chinese-Hommer kwam. De meeste communistische partij met een strategie, waar de chipsektor een grote rol is spelden. Met in China 2025. Dat hebben ze gelonserend omdat ze achterkwamen dat ze meer geld uitgaven aan de import van chips dan aan Oli. Waar ze ook heel erg vanaf aankelijk zijn. En omdat ze ook zien dat chips steeds belangrijke werden voor al een nieuwe toepasking. Nou, je hebt nu met AI, is het echt helemaal cruciaal geworden. Maar dat hebben ze vrij goed en voeg gezien. En ze hebben dus een plan gemaakt om te zorgen dat ze zelf meer chips gaan maken. En hebben ze zich eerst vooral gerecht op de huis, tuin en keuken chips. Dus precies wat ook wat n'experea maakt. En waar je van hij al al zijn najaar hoe belangrijk kan dat zijn. Je drikt op een knopje en een raam gaat open en het lichtje gaat aan. Dat kan hier heen maken. Dus ook in die tijd is er nooit veel ophevd denk ik geweest omdat ze dachten, ja, het is toch geen cruciaal technologie. Maar voor China was dat heel belangrijk om omdat ze op die manier. hele grote politiekapstijken konden opbouwen in die bepaalde chips. En met zo'n positie konden keren richting Europa in de VS. Want als je iedereen van jou overal ooit is, ook al is het maar van simpelet chips. Dan heb je wel een machtspecie die je kan gebruiken. En dat hebben ze ook gedaan met grondstoffen. En volgende stap is dat ze ook in AI-chips natuurlijk proberen boven op te komen. Alleen dat is in gewikkelde verhaal omdat dat heel erg moeilijk te maken is. En rest natuurlijk maar één bedrijf die daar ook echt voor nodig hebt naar z'n mel. En die technologie hebben ze nog niet. Maar met die andere tentie hebben ze dus de ad-plonvormd, en dat zijn ze gewoon gaan uitvoeren. Bert, als jij heel goed wilt, wat zegt? Nou, ik weet wat ik heb ontbeten. Ja, ik heb het laat ontbeten met een beetje johort. Oké. Henk, heb je ontbeten? Ik heb ook ontbeten, ook met johort, maar niet zo laat. Oké. Nou, dan zijn we er weer. Bert en ik staan in de podcaststudio met synoloog Henkschulde Nortwold. Want om de acties van China rondom n'n experiët begrijpen, moet je de geschiedenis en de politiek van het land kennen. Van af de jaren 90, open de China-the-economie. En het land leek steeds meer op ons te gaan liken. En toen, in 2012, kom je in de Xi Jinping aan de macht. En nog steeds aan de macht. Die zacht lieveralisering, ook in de persoonlijke levensheer van de. mensen organisatie zijn bedrijven, zacht hij ook als een soort bedrijging voor de grepen van de partij op te macht het algemeen. Dus die heeft weer de klok als je wilt wat teruggezet. Je zou je moeten tegen zo aanrijven, moeten de partij weer festigen in de haarvaart van de samenleving. Waarom er ook het bedrijfsleven? Eerst de middelandsen bedrijven, de Chineseen blijven er nou ook de buitenlandse bedrijven, de grotere zeker, die krijgen weer mensen van de komische partij aan boord, in de boord van het bedrijf. Dus dat was wel een aanschärping weer van de controle. Dus als we kijken naar 2016 begint het Chinese verhaal van Nixperia, dan is er zo eens open, dus bemoeien is vanuit de Chinese overheid, je kan niet een bedrijf overheden met zonder. Ja zeker, en dus die is in saljaarmat 2016 heeft CDIP in echt laat geregeld een kleur bekend. In het begin was niet helemaal duidelijk wat ik kan die op zo gaan. Ja, en toen waren er een paar maatregelen ook om de vrijdvermaningsveruitking in teperk aan universiteiten van de media, ja had hij die berumde one liner, de overheid, de scholen, de samenleving in de partij, Oos West noordsuit, alles wordt geluid door de partij. Dus het was een soort politieke slogan van, we gaan de tuggels er aan halen. En ja, en dat is Nixperia 2016 was dat een bedjechend. Begomt toen je had in 2017 de National Intelligence Law, noemde ze dat, dat betekent dat burgers, maar ook bedrijven worden verplicht een meter werk aan om informatie te geven, aan de communist-partijen, mids de nationale veiligheid, dan aan het vragen. Dat is vrijbreed misschien. Dat is heel breed, en dan wordt ze alveteren, dus zie je dat nog al vaker geformaleerd en niet te scherp, niet dat je alle kanten mee op kunt. Maar in die tijd, misschien wil je daar naartoe, maar in Europa was nog veel openheid en het fankelijkheid voor gines geld. Dat moest ik ook zien in het kader van de criticrisis van 2008, 2009 toen natuurlijk ontzettend veel bedrijpen voor jietgingen en ook heel weinig bereid dat het was op de investeren, vrouwl in lang lopen project als infrastructuur. En daar stopte de ginesen vrij, geredig denk ik in. In die tijd werd dat verwelkomt. Maar het sentiment begon wel een beetje te sifte al te veranderen, en zo laten we zeggen, een jaar of 10 geleden, om door toenemenspionage, schandalen ook omdat het politiegelimaat is, je ziet nou enorm voorharden. Ik schetsen dat die al die maatregelen om de partij in het centrum van de macht te plaatsen, waarmoekst ook de eerste report ernaar buiten over wat er in Xinjiang en andere minderheidsgebied met China gebeurde. Dus het klimaatverandend gaat natuurlijk niet van 1 dag op de andere zoeids. Ja, want ik was echt toen 2016, 2017 het splitste af van NXP en toen, nou, is er wel wat toestemming gevraagd, hebben ze gemeld bij de Nederlandse overheid, bij de Amerikanen en toen was het eigenlijk nog ook prima, een Chinese-partij nu achteraf. Ik had die idee dat ze denken, dat hadden we eigenlijk niet geveelig. Ja, het zat het met teruggeweegende kracht, het makkelijker te denken wat had ik moeten doen. Ja, dat hadden we zo. Maar de inderdaad waren en erop was dan een vrijdel lang op het spoor van laten we iepalig Chinese investeringen aanhaalde en van Markel, dit door een belangste politica was en erop, maar die was dan heel erg voorstander van. Dat kwam ook omdat de duidste bedrijven, namelijk de duidste ooitindustrie enorme belang had in China. Duitsland het enige land was in de Europese Unie dat een toen overshot op de handelsbelandshaat met China. Dus die was daarvoorvechter van. China heeft eigenlijk nooit een geheim van gemaakt wat er een plan was. Ze hebben 5 jaar op planen, ze hebben de duidelijke strategiërs, hebben dat me mede in 25 planen gemaakt. Dan denk ik vandaan z'n Europar, dus lees je dat toch ook. Je kunt dat lees zijn en je weet dat. En ze volgen het precies aan, ze voeren het uit. Dus je zit een soort naiviteit in ontom, achteraf voorast te worden, of iets wat je eigenlijk van de vooruit toch heel duidelijk al aangekondigd gepresenteerd krijgt, door China zelf. Maar dat 2015, dat is precies die de transformatie Wendepereoordewerkte over had. En zien dat de opimisme eerst van China wordt als ons en gaat misschien het politiefvrouw om dat zo gebaseerd op de toeteren ik van China het WTO. Dan zit je toestukker eerder. 2001, 2001. Dat was een enorme belangrijk, want daar de China onbelemmerd zeg maar teriefrijden naar onze markt exporteren. En dat heeft die motor, was de motor van lekkernom zo goede aangeswengel. Ja, en we held het vanaf 2015, we kunnen weten, er zijn toen een protesten geweest of vragen gezelte, buitenlandsgeringen. Volgens mij hebben ze toen een beetje van draadere later verdwijnen de Chinese, want in die planen staat ook in die 10 industrieen, willen we leiden het worden en ook die door hoover aan, dus het ontdertijd, en dat was natuurlijk hoogluizend. En ook via Bairdlands overnames, via. - Ja, krijgen van technologie overbrengen. Alles zondag ik gewoon aangekondigd en toch dan nog laat je in die tijd. - Nou ja, we hadden denk ik de eluze van het gelijkenspilveld. Ja, dat die kreedt hoor je nog heel vaak. En Baird dan zei het nog steeds op in ook, maar dat dacht echt van naar de. Ja, maar dat is ook in hun voordeel. Maar we begrepen de politieke de mensen niet en zeker niet wat Shineping voor Shinah voor in gedacht had. Maar je hebt toch gelijk hoor dat is 10 jaar geleden was dat al en toegher is Shinah's de standaard in 2035. Dat vind ik ook interessant dus niet alleen de industriele operat verbeter maar ook die kennis je eigen maken. Dus er is veel eigen dom, een proces no-haal en zet daar ook waardoor de wereld naar je toek moet komen om iets te maken. - Ja, Piesinijs, kennis nodig. - Nou, ik vind het heel ongeveer een genial, als je even uitzoemt is. Een heel mooi plan. En wij hebben ook geholpen daarmee, zou je kunnen zeggen, door in 2001 die onze grenzen open te zetten. Er waren de Shinah Jarlijks honderd en mojarden overschotte op de betalingsbalans, wandensbalansboekten. En die werden herstseerculeerd, zou je wilt, om die nostalen computer te creëren, om initiatief het ontploi als de nieuwe zeiden routees. Wij, het Westen, hebben Shinah ook een samen geholpen. In 2018 tijdens een biedingsproces, blijkt de wingteg het beste botoptafel te hebben geleegd voor een experea. Maar Frans dacht nog dat het misschien een andere kant op zou kunnen gaan. Ik heb in de laatste meter van biedingsproces wel zijn ergens in de villa, aan de meer in Shinah, zal ik me zeggen. Er zaten wel 40 mensen, want het ooit wingteg op geen manterwinner was. Wingteg had niet dat geld op dat bedrijf te kopen. Dus al die aangrote aanlouden, spentje hun vond, en domme op, die waren er ook bij. En nog heel na eeftag, ik dat de keuze toeging tussen wingteg en nog een ander bedrijf of een beursgang. En ik pleite heel erg in mijn naiviteit samen mijn team voor die beursgang. Dat was een gelopen race, het heen is timitien, dat was een beetje belachelijk in een paar andere manier. Want er was al lang besloten dat wingteg het moest gaan doen, maar niet door mij, maar door de Shinah is invloed. Ja, en de rest van jouw team, nou voornaamelijk Nederlandse manier Europek, die hadden dus ook sweet van Liever niet met die manier wing maar naar de beurs. Ja, want het was wel zeker. Nou ja, het is dan duidelijk van onze eigenaar willen dit. Dit gaat gebeuren. Dat werd ons bedigdeld. Ik kan me voorzien dat ik je daarna nog even wil, ik veren nou het heel lobby, of zo met elkaar zit van jongens wat is er gebeurd. Ja, dat hadden we zeker, vanwaarden van slag. Dan zijn we een paar weken erna teruggegaan op nog een keer te praten en toen kwam een keer, ja in de chip is het gebruiklijk dat je met gaandele pakket een opties werkt. En toen werden we een beetje geleimd als het waren met van 'Waar gaan we voor jullie financieel heel goed zorgen', als je lojaal bent naar wingteg. We hebben daar ook een afspak over gemaakt hoe dat ons helplaats vinden. Tot door de bij, noem maar op. Dus dat al ja, toekomstige financiele claims vanuit het management, personeel, keurig zou worden afgehandeld. Wat voor bedragen hebben het dan over? Ja, dan heb je het over serieus bedragen. Als het succesvol is dan heb je het over ja, ongemaar. Per persoon. Ja, ja. En toen was het grootste verzet wel weg. toen was het grootste verzet bij veel mensen weg. Ja, en. Want iedereen, ja, mensen hebben ook een diputek en zorig voor een kinderen en dan we erop. En iedereen als u het verzijnde dateltweerden ook begonnen om de financieel beter van te worden. En dit tijd zullen het niks meer herwerd. Ja, en toen spot on dat heel heel erg om het verzet weg te halen. Frans blijft zich verzetten tegen de nieuwe eigenaar wingteg. Maar heel lang heeft dat verzet niet gedukt. De zondag ja, ik zal nooit vergeten. Op twee uur smid als weet ik gembeld door een manier wing met een tol. Want hij kan ening als dat hij de CEO willen worden. En toen zei ik heel een uurtje, ja, maar ik ben de CEO. Hoe zit dat dan? En dan zei hij de jaren wordt jij mijn special adviser. Wat een soort. Uit vermissing is om te roeken van. Ja. Geen maar weg. -Aan maar weg. Dit was de eerste aflevering van de strijd om niksperia. Het vijfde seizoen van achtergesloten duren, de onderzoeksmotkast van het FDA. Volgens IFA-friete potkast heb of in de FDA heb, dan kun je daarvan af donderdag middag 28 mei de volgende aflevering luisteren. De betrokkenpartijen, niksperia, wingteg, ekenozenzaken, toemalig minister Karremans wilde niet meewerken aan deze potkast. Meer informatie daarover vind je op onze website, link je van dat artikel, vind je in de shownats. Montage en presentatie door mij, Paulins Hoester, redactie door Bert van Dijk en mij. Eind redactie door Anna Dyckman, muziek en mixage door Geisfriese en medewerking van alle FDA-collegas die over niksperia hebben geschreven. Waaronder Zuid- als redacteur Jennifer Moll, mobiliteitsredacteur Hans Jiong, Duitsland-Kolzondent Handierkekking, Gopetanikolzondent Joost Dober, parliamentairverslaghever Kordehoorden en China-Kolzondent Roland Smith. En tot slot speciale dank aan FDA-collega Anna De Haas, de schriftende reactie van het ministerie van economische zaken in Spark. En een lijn van wereldklasse dus, samen op één dag, op één podium. Dat is Amsterdam Business Forum van Denkproducties. Steven Bartlett Live, hier wil je bij zijn. De setje podcast heel even opbouzen en gaan naar Denkproducties.nl.