S3A4: AI bloeit op bij woningcorporaties, maar nog in te veel losse tuintjes (met Liesbeth Spies, Aedes)

Voordat we beginnen nog even dit. Op 8-October, 2026 organiseren we het eerste event van beeld bij AI. Om het tema bouwen op tek, om tek je hoe AI en andere technologie ons helpen. om met minder handen meer werk te doen. Dit hoor je niet alleen van ons, maar van de experts die deze technologie dagelijks in de praktijkkengen. Wil je erbij zijn, maar je dan nu aan via de link in de show notes hieronder. Welkom bij beeld bij AI, een podcast van KKI-bouw en techniek. Mijn naam is Gido van Winde, en samen met mijn cohost Bart Bring en een gast. verkendelen we iedere aflevering hoe we met AI beter kunnen ontwerpen, bouwen en beheerden. Bonincorporaties staan voor een steeds grotere opgave. Daarom richtden we ons in deze aflevering op de vraag. wat kan AI betekenen voor Bonincorporaties die met dezelfde mensen. en middelen steeds meer moeten bouwen verduurzame en beheerden. Bij ons aan tafel ter gast, Lisbet Spies en voorzitter van Edes. De brandvereniging van Bonincorporaties en vergetegen worden daarmee in sector. met een sleutel rol in de Nederlandse boningbouw opgave. Eerder was zij tweede kamerlid, minister van Binnenlandse zaken. en burgemeester van Alfa aanderaan. Vanaf haar rol bij Edes staat zij midden in de grotere opgave van volkshuisvesting. Bouwen, verduurzame en betaalbaar houden. Lisbet, welkom. -Dank je wel. Zoals ik in mijn introductie vertelde, heb je het één en ander gedaan in de publieke sector. Hoe is deze voorzitter school bij Edes? Heel mooi en tot op hele geen dag saai. Nee. -Het voor heel veel mensen begint het bestaan toch met een dakbouw via hoofd. En Edes en al die corporaties 250 leden hebben we. Die zorgen voor vier mooie mensen in dit land voor een dakbouw voor hun hoofd. Een klein 30 procent van een totaal aantal woningen is een sociale huurwoning. En het is fantastisch mooi om daar een bijdrage aan te mogen leveren. En dat is hartstikke ingewikkeld, want we hebben er veel te weinig van. Het is financieel een enorme brijnbreker. Maar je zit ook midden in de discussies over verduurzaaring, wat je net al aagaf. Maar wat dacht je van leefbaarheid? Want heel veel mensen in een corporatiewoning hebben een iets kleiner portemonnaie. We zien daar soms ook een stapeling van mensen die een rugzakje met zich mee torssel of wel omdat ze een mentaal probleem in hun gezondheid hebben. Mensen die net nieuw in de samenleving komen zo bleefbaarheid is echt een heel groot isje in die sector. Nou, daarnaast is de vereniging. En in iedere vereniging heb je grootversus klein, Randstadversus regio, stadversus land. Dus die 255 corporaties waarbij de 61.000 woningen verhuurd en de ander misschien 600 is ook gewoon heel divers. En ja, er komt een nieuwe functie ook, vaak weer heel veel samen wat je in vorige levens hebt gedaan. Dus ik heb heel veel baad bij het feit dat ik ook weet hoe dat het tweede kamer werkt. Hoe dat het op een departement er naartoe gaat en alle vraagstukken die ik als burgemeester langs kreeg in termen van overlast of gedoetjes ergens met bureruzies. Die kom ik nou van de andere kant van de tafel weer tegen. Dus het is een feest? Kijk, je zegt daarna geen dagzaai wat. Hoe moeten we ons daarbij voorstellen? Wat zijn we hier de grote dingen waar je voor last door bent, laten we daargens mee beginnen? Nou, de grootste verrassing zat in mijn witte broodsweken. Toen dachten we van haar we hebben nationale prestationspraak, we hebben meer jaren strategie met de broidsvast gesteld. En toen gingen er vier voorzitters, fractievoorzitters uit de tweede kamer over de voorjaarsnota, onderhandelen en die zaten 24 uur te lang met elkaar in een hoek. En die bedachten dat de huurbevriezingen goed idee was voor twee jaar. En dan was in één klap voor de sectorvolkshuisvesting 50 miljard weg. Dat was een ingreep, een hele domme afspraak van mensen die zonder enig verstand van zaken dit hadden bedacht, waarbij de minister van financiën dag het is misschien voor mij nog wel aardig. Want geen huurverhooging betekent, ook iets voor de huurtoestlag die hier veel huurderzond vangen. Dus meer jaren zou dat er meevallig voor de schadkeest hebben betekent, maar echt heel Nederland stond op zijn achterste benen. En ik moest er als nieuw bakken voorzitter echt met gestrekt benen, nou ik was beurige meesteren mee van verbinden en het bij elkaar brengen als partijen, maar ik moest nu mijn activistische zelf in een record tempo ontwikkelen. Maar nou ja, dat werd ook in de sector wel heel erg gevoeld, maar ook alle andere partijen, want jij zei, de sociale huur is een belangrijke component op de woningmarkt in Nederland. Maar bij al die grote gebiedsontwikkelingen praat je altijd over een mondje van een stukje sociale huur, een stuk middesegment en een stuk vrije sector, maar als de een van die drie niet meer kan leveren, dat stort de hele gebiedsontwikkeling in. Dus ook bouwen Nederland, ook V&O en CW, ook de institutionele beleggers. De pensioenvondse iedereen had zwieds van wat een rare en unverstandige afspraak, dat druk ik mij heel netjes uit. En eigenlijk dacht de toenmalig minister van Vro. Dat ook. En dan kom je gelijkbaar dat punt van data bij wisten met één druk op de knop, dat twee jaar huurbevriezing 50 miljard aan investeringskapaciteit zou schelen. En dat wisten wij niet alleen, maar het departement gebruikt dezelfde data aan dezelfde rekenmodellen als de sector doet. Dus we hebben ook nooit met toenmalig minister Mona Keister het gesprek gaat. Ja jullie overdrijven een beetje 50 miljard, nee, 30 miljard. Nou misschien 45. Nee, er was gewoon vanaf begin af aan duidelijk dat dit tot een investeringsvolume vermindering van 50 miljard zou leden. En dan zie je dus ook dat het heel fijn is dat je het niet meer over de feiten hoeft te hebben, maar dat we obasis van al die data die we hadden dat in één klap duidelijk hadden. De feiten duidelijk zijn dat dus. De modellen die ten grondslag liggen achter wat betekent dit nu voor de investeringskapaciteit die waren clipen klaar. En nou ja, daar hebben we ons dus met kracht tegen verzet en toen het kabinetviel was Mona Keister een hele handige politica die nog bewijspreken voordat de ministeraat op dat punt bij elkaar kwam. Gelijken brief naar de kamer had gestuurd van nou de huurbevriezingen zijn in de geval nu van tafel. Dat was in dat eerste half jaar dat ik voorzitter van Eders mocht zijn echt wel baivar de meest in dringende ervaring en nu zitten we weer midden in de augustusbesluidforming rondom de begroting voor printjesdag, waarbij we ook as sector weer een heel groot belang hebben om onze investeringskapaciteit op orde te proberen te krijgen. En we dus geen middel omgebruit laten om via kampanjes via persoonlijke contacten en noem het allemaal maar op het kabinet en de kamer want we hebben natuurlijk met een minderheid kabinet van doen. 66 zetels is nog geen 67. Dus we moeten echt proberen investeringskapaciteit extra te krijgen. Ja en is dat lobbyen? Ja, dat is lobbyen en dat is ook met feiten laten zien wat er op het spel staat, het kabinet heeft beloofd aan de kiezer dat er honderduizend nieuwe woningen per jaar gebouwd moeten worden. Ja, willen ze die beloofd te houden dan zullen ze ons en niet alleen de corporaties maar ook institutionele beleggers de investeringskapaciteit moeten geven omdat ook daadwerkelijk te kunnen? Ja, echt die horoscals die power. Nou ja, en eigenlijk kunnen ze dan voor een hele goedkope, ik spreken natuurlijk nu even voor eigen parogieën, maar wij moeten veronschapsbelasting betalen als corporaties, dat is een winstbelasting op winsten die je als corporatie niet eens mag maken. Hoe raar kan het zijn? 1,5 miljard als we die niet hoeven te betalen, dan kunnen we dat allemaal in het systeem investeren en 1 euro aan belasting kunnen we ook voor 1 euro kunnen we 30 euro's lenen. Dus ik krijg je een veel fout van die 1,5 miljard die je niet aan belasting hoeft af te dragen die je kunt teruggeven en kunt investeren in het stelsel. Daar kunnen we ledingen voor aangaan, kunnen we nieuwe woningen verbouwen, kunnen we woningen voor verduur zamen en moest kijken wat daar aan werkgelegenheid of aan BTV-inkomsten uit voortvloed voor diezelfde schatkist. Dus eigenlijk is de minister van financiën een dief van zijn eigen portemonnee als die defendantschapsbelasting in stand houdt. Het is weer terug te voeren natuurlijk waar we het eigenlijk met begon. We zorgen over 4 miljoen mensen voor een dakbouw van hoog, want natuurlijk een primaire levensbeboefte is. Als jij geen dakbouwje hoofd hebt, kun je niet nadenken over wat er vanavond op tafel komt voor je kinderen. Kan je nauwelijks een goed betaalde baan vinden, kun je eigenlijk gewoon niet mee doen in de samenleving, want dan ben je bezig met over leven. En een dakbouwje hoofd, een thuis hebben, is een basisvoorziening die eigenlijk iedereen in dit land zou moeten hebben, omdat je vanuit je eigen bed, vanuit je eigen wonkamer, deel kunt nemen aan het leven. En je bijdrage aan de samenleving kunt leveren. Ja, dat doen corporaties, en dat is core business. En dat is voor heel veel mensen een onmisbaar gegeven. En ik vind het interessant dat je het meteen ook al te gepakt op die data. We hebben het al eerder in deze podcast veel gehad over de publieke privaten samenwerking. Het is ook iets wat er vaak in de markt, groens dat er meer moet gebeuren. En we hebben al voorbeelden gehad waarbij een gemeente en ontwikkelaars bijvoorbeeld samen tafel komen en in een daad. Het over die feiten niet meer hoeft te hebben om dat de rekenen modellen. En we zeggen dat het zo is. Je zit nu natuurlijk bij de wonencorporatie semi-publicloem, maar we dat zo. Een beetje aan eenzelfde soort situatie. Hoe zie je daar die samenwerking rondom die data inofferen? Gaat dat de goede kant op? De bouw in zijn algemeenheid en ook de woningbouw is best wel een traditionele sector. Ja, daar zijn Bart en ik ook achter. Je kent een auto correcte rustikendum. Dat maakt dat we allemaal, ik zeg het dan vaak een beetje in die kwadranten, bewust onbekwaam zijn. We kennen het belang en iedereen roept ook heel hard dat dit belangwekkend is. Maar het ook door kunnen door gronden en de toegevoegde waarde ervan voor de woningbouwsector kunnen begrijpen, laatste aan kunnen toepassen. Dat is iets wat we nog een beetje in het voorstadium zitten. Daar zijn we nog niet heel bedreven in, een aantal uitzonderingen natuurlijk. Zijn er altijd die ver voor de troepen uitlopen, maar de kunst gaat de komende jaren natuurlijk zijn om niet alleen in die kopgroep te zien wat er gebeurt, maar het peloton daarbij aantal laten sluiten. En dat geldt voor woningkorporaties, maar dat geldt ook voor de onderhoudsbedrijven. Dat geldt ook voor de aannemers, dat geldt ook voor de vergunningverleners die vaak aan de gemeentelijke kant zitten. Dus ja, daar zullen we echt met elkaar nog heel veel stappen moeten zetten. En waar zie je dan de sleutel als ze even terugpakken op het voorbeeld van de huurbefriesing? Wat voor stappen zouden er genomen moeten worden om dat soort vlaaters te voorkomen in het toekomst? Roos van de politieke, ja, en het is wel het denk ik. Vanaf het informatie kan, we kan informatie daarna nog beter behalpen dan het al deed, want het helpt tussen ministerie en. Nou ja, het helpt, ik ga er nog altijd van uit dat iedereen vanuit feiten keusers wil kunnen maken. En dat begin dus in de bestuurskamer. Want een directeur bestuurder die moet een investeringsbeslissing nemen. En die moet weten of dat die de lening die die aan gaat over 30 jaar afgelost heeft. Dus het begin bij jongens voor welke keusers komen staan en hoe kan AI, hoe kunnen data ons daarbij ondersteunen? Het begin niet van laten we eens kijken, van AI is de mode van vandaag en morgen. Dus ik wil iets AI, ja, hallo, nee, je primaire proces is de verhuur van woningen. Hoe kun je daarin, slimmer, beter, vak bekwamer worden met ook nieuwe handrijkingen die voor het opraapen hebt? Hoe kun je je contact met je huurders beter en misschien wel 24 keer, 7, 4 en 7 wordt organiseren? Hoe kun je je onderhoudsprogramma's beter organiseren omdat je weet deze woning is 40 jaar oud. Nou, bij een woning van 40 jaar oud en kozijnen die van houd zijn, weet je dat je zo langzamerhand aan de beurt bent? Je weet ook dat woningen uit een bepaald jaar decennium misschien heel erg asbesthoudend zijn. Je kunt ook informatie over de grondgesteldheid in modellen op gaan nemen. Dan weet je dat je als je op het feen woont, je misschien met funderingsprodmatiek te maken krijgt. Dus je kan op basis van objectieve data heel veel doen, ook bijvoorbeeld om je onderhoudsprogramma's veel onafhankelijker en beter voor elkaar te krijgen. We weten met zijn alle heel veel over een woning van 54 kanten meter of een woning van 74 kanten meter zijn die op het zuiden of op het noorden georienteren. Wat doet dat met de kwaliteit van je geval? Nou, noem het allemaal maar op. Daarmee kun je dus heel veel stuuringsinformatie ook voor je onderhoudsprogramma's gaan krijgen. En je onderhouds opgavet is meegaan. En het scheelt ontzettend als jij niet achter iedere voordeur hoeft te gaan kijken om te zien of dat het kozijn het nog doet, of dat de geval nog tochtdicht is, of dat er geen schimmel in een woning ontstaat. En dat je op basis van modellen en natuurlijk af en toe ook een reality check in die katoren kunt krijgen van houd risico in dat appartementen complex, of in die wijk, op verzakkingen, of op vocht en schimmel, of op kozijnen die aanvervanging toe zijn, is daarof daar het grootst. En je bent natuurlijk voorzittig van Edas, je schetsen net als sommige corporaties die zijn verantwoordelijk 60.000, sommige misschien voor 600. Ja. Hoe zie je daar deze innovatie zich ontwikkelen gaan de bedoeling dat grote corporaties het gaat ontwikkelen, gaat er een branche bereiden, oplossing komen, hoe, hoe, proberen jullie met Edas dit? Er zit er nu in alle eerlijkheid nog een beetje in de fase van 1000 bloemen bloeien, waarbij een aantal corporaties, en dat is niet eens alleen maar langs de schijtslijn groot of klein, vaak zijn ook de middelgeroten, corporaties juist de pioniers een beetje. Als je kijkt naar Rochideel in Amsterdam bijvoorbeeld of je kijkt naar thuisvest daar in Braband, waar ook nog bestuur dus zitten, die dit als een heel belangrijk prioriteit voor zichzelf ook hebben benoemd, die daarin ook heel nieuwsgierig zijn en hoge verwachtingen hebben over wat dit met hun bedrijfsvoering kan gaan doen, dan zie je dat zij echt in de klantkontakte, of in de onderhoudsprogramma's proberen, ja, met steeds meer data, steeds weizer en steeds sneller tot de kern van de opgave komen, soms zie je ook dat in een regio een corporatie het voor de voortrekker is, en dat de rest heel geïnteresseerd aanhaakt, of we hebben ook een vereniging van middelgeroten en kleine woning-corporaties, en die zeggen eigenlijk minder dan 5.000 woningen verhuuren die zo'n beetje, wij zijn eigenlijk net te klein om ditzelf te kunnen, gaan we dan in het verband van die kleine recorporaties doen, kan Edes ons daarin helpen. Dus ja, dat zijn allemaal vragen voor ons, ook die we langzamerhand van antwoorden aan het voorzien zijn, kunnen we het ook bij Edes, willen we het, heeft het echt toegevoegde waarde, kunnen we daarmee de corporaties ontzorgen, mag het ook, want voordat je het weet we hebben natuurlijk ook de beschikking over heel veel huurders-informatie die ook nog privacy gevoelig is, en wij weten ook niet alles van onze huurders, en dat is maar goed ook. Dus ja, ook daarin zijn we een beetje aan het Willy Wurt-Ol spelen en kijken wat ons verder kan helpen. En zie je daarin wel de beweging dat mensen steeds minder en omdat iedereen eigenlijk zoekende is, de ene is wat verder in die zoektocht, vaak ingeven door vaak persooner of situaties, of het is toch weer een bewegingziet van, dit is ook wel een collectieve vraag waar elkaar, bij nodig hebben ze hier die beweging wel ontstaan. Maar dat zie je ook wel, bijvoorbeeld en wij hebben als Edes van onze leden de opdracht gekregen om een datahuis te gaan inrichten. En daar is, nou behoorlijk wat, Formatie ook bij te leveren. Dus wij zijn als broisorganisatie, ook al die modellen aan het maken, inrichten, vullen, in de hoop dat we daarmee ook broisbreed weten hoe dat de sector ervoor staat, hoe dat de jarekeningen van corporaties ervoor staan. We moeten ook heel veel avergelijkingen hebben, we hebben een benchmark waarin we corporaties langs dezelfde latstates leggen en waarin ze een rapportzijver of een waardering krijgen over hun prestaties, waarmee ze zich ook kunnen spiegelen aan de collega's in de eigen regio of van Limburg tot Groningen, van Vriesland tot Zeeland. En het is voor het Departement en voor ons als sector ook heel fijn dat we een collectief beeld kunnen maken, met het rijk ook nationale prestatie afspraken, die gebaseerd zijn of van ja, wat is dat invocaat? De investeringskapaciteit van de hele sector hadden het net al even over de huurbevriezing. Twee jaar huurbevriezing was 50 jaar minder, dus ja, op basis van wat er aan investeringskapaciteit in de sector is, hebben wij met het rijk gezegd van nou, wij kunnen 30.000 nieuwe woningen per jaar toevoegen. En we kunnen zoveel woningen van het EEFG-lebel afhalen als je praat over verduur zame en isoleren van woningen. Dat zijn allemaal afspraken, gequantificeerde smart afspraken die we met het rijk kunnen maken om dat we de beschikking hebben over die sectorbreiden data. En zie je dat in deze he? Want het gaat deels gaat het ook gewoon over geinformatie, delen en kunnen ontsluiten en kunnen agegeren voor dat soort gesprekken. De andere kan de stuk dat je, ook vanuit al is technologie inmiddel en door te doen, werkt je ook dat AI in een bijzonder daar een nieuwe beweging aangegeeft of extra aandacht voorgeeft of is dat toch een beetje net alzijder. Ja, we zien de toepassingen, wordt geexperimenteerd, maar toch nog wel een beetje. Mijn naam dat AI-steek nog wel 1000 bloemen bloeien, kun je reflecteren hoe je AI een beetje ziet in dit zoveel van de kooperatie. Ja, ik zou hopen, gegeven ook de uitdagingen waarvoor we staan, dat we AI steeds meer kunnen toepassen als het ontzorgend, ook van medewerkers van kooperaties, als het verbeteren van de dienstverlening van die kooperaties aan die huurders. Dat er gaat nooit iets boven persoonlijk contacten, zeker niet als er gedoe is ergens achter de voordeer of er dik van wat. Maar het is natuurlijk wel heel fijn dat een huurder zeven keer 24 op het moment dat het hem of haar past met een AI-tool vragen kan stellen die van antwoorden worden voorzien. Dat een medewerker die de meerjaren begroting moet maken met AI-tools ziet van nou ons woningbestand is jong, oud, toen aan onderhoud of niet. Dat kan enorm ontzorgen en dat kan dus er ook voor zorgen dat je de meer routinematige activiteiten steeds meer via AI-hulpmiddelen kunt laten plaatsvinden. Hoe ga je om met je wachtlijsten, hoe is je woning toewijzing, je woning waardering, voor een deel kun je het ook objectiever doen met AI-tools. Dat zijn wel perspectieven die bij sommige al heel dicht bij de werkelijkheid zitten, maar bij een aantal andere ook nog wat verder weg. Dat maakt ook dat wij als edes bekomende weken met directeurbestuurders van corporaties, het gesprek gaan voeren, wat kan AI voor jullie betekenen, juist ook omdat we ervan overtuigd zijn, dat je natuurlijk een paar hele slimmen mensen bij de corporatie kunt hebben werken. Maar als het niet vanuit de hoogste legerleiding gevraagd of ondersteund wordt, dan ga je het geen onderdeel maken van je reguliere bedrijfsvoering en dat moet wel. En dan is bijvoorbeeld heel zorgenlijk, zeg ik dan ook maar even, mag ik hier een namen en toenamen geven, wij zien bijvoorbeeld dat Microsoft nu al bij ons aangeeft, via co-pilot, het was ineens, was het er, het werd ineens gekocht en gebruikt, maar we zien dat het gebruik al weer minder wordt. Waar ligt dat dan aan, is het nieuwtje eraf, biedt het toch niet, wat we hoopten, dat het zou bieden heel klein, raar, illustratie misschien. Maar er is zo iets als de hype curve, dus de hype en iedereen past het in 1e keer toe, maar dat het echt, heel hard werken, om het bevolgens echt, de pilot slaagt altijd, en het is inderdaad ook inderdaad, maar het gaat dan echt implementeren en dat kom je in een misschien aan de, wat voor mij betreft ook want je zei dat het belangrijk bij bestuur, dat zie je echt ook voor het gaan staan en voor het gaan. Het zit voor mij niet voor die pilot of het experiment, die zit voor de impact als je het echt goed wil toepassen, echt te waardoor hebben betekent eigenlijk een heel ontwerp van hoe je doe je dingen, hoe werkt je samen, hoe zijn je processen in gericht, dat is niet het gevolg van AI, dat is de vraag voor AI. En wat kun je daar in zelf, wat ligt je bij de sector neer, dat datahuis wat wij bij Edens aan het bouwen zijn, maar ja, je wilt toch zelf ook, als bestuurder precies de informatie van jouw eigen organisatie hebben. om beslissingen te kunnen nemen op harde feiten gebaseerd. Ja, en als je dat dan ook nog eens een keer naast het arbeidsmarkt vraagt, waar die mensen minder uren willen werken, maar waarin we ook zien dat de arbeidsmarkt steeds smalder wordt, ja, hoe fijn is het dan als je wat meer roetinematige activiteiten onderdeel kunt laten zijn van het werk wat je doet, waardoor je voor een deel ontzorgd wordt en de energie en de capaciteit die je hebt op de goede dingen in kunt zetten. Dus ik denk dat het ons ook wel gaat helpen naar de medewerker en de organisatie van de toekomst toe, maar dat vraagt inderdaad dat je uit die pilotvase komt en zijn we in Nederland zo heel slecht in, want er zijn heel veel innovaties die uit de laboratorium doodvallen in die desertvelliachtige situaties, dat het niet groot schalig wordt uitgerond en dat moeten we hier wel zien te voorkomen. En want je zou je in begin iets eerder in deze aflevering iets over het beurst onbekwaam, dus dat vind ik wel interessant, want het is precies een van de uitdagingen hoe maak je niet iedereen heeft aan i-press experten worden. En het is nog niet heel veel i-experten onder de sector oorgen in huur of aan nemen. Het is hoe maak je de professionals in de sector ook a-i-murst en tot op zeker hoogte bakkwaam. Ook vanuit de gedachte dat a-i niet leilend is, maar het primaire proces van het verhuuren, van woningen. En dat bekwaar maak, heb je die daar een beeldbaar hoe je daar de sector bij kan helpen, komt daar ook, en daar is dus de data opvraag, ook een bekwaamheidsopvraag steeds meer dan ontwikkeld. -Zeker, absoluut. En dat begint natuurlijk heel klein schalige, met goede voorbeelden uitvergroten. Via je social media, via je edesmegen zien, heel traditionel we geven, op drie keer per jaar, vier keer per jaar een blad uit. Maar wij organiseren ook honderden bij enkomsten per jaar webinars, physicalontmoetingen, waarin we elkaar vertellen, op dit soort thema's, wat de een al heeft bedacht, of soms is het gewoon een hulpvraag van een ander, die in een community gesteld wordt. Dus ja, dat is de fase waarin we ons in alle eerlijkheid op dit moment bevinden. Maar daarom zeg ik bewust onbekwaam, want als je je bewust bent van het feit dat je op dit punt moet groeien en moet professionaliseren en beter moet worden, dan ga je er ook op lopen. In de hoop dat die volkshuisvesters met dat grote, maatschappelijke hart voor de verhuur van sociale huurbouwingen zich ook realiseren dat er een instrument is, wat hen kan helpen we een werking beter te gaan doen. En waar ik dan wel benieuwd naar benen? Je kunt naar a.e. een informatieoor kijken vanuit de positie van de cooperatie op zijn eigen bedrijfszooring in de dienstverleding naar de klanten en naar het rijken op beleid. Maar er is natuurlijk nog een andere kanto's te keten, de onderhoudsketen, de bouwketen en de sector werkt ook wel een beetje zo als de opdrachtgever heeft toch een hele belangrijke rol, om aan te reden te eens. Dat is het en ik te geven die betaalt, maar kan natuurlijk ook best wel richting geven aan die hoe je die slimmer gaat werken, dus het wordt wel even onderhoud in de kosse stijgingen daarbij en de schaarsen die op ons afkomt. Hoe kijk je die vanuit, de samenwerking daarop en hoe daar wat zouden we daar nog moeten doen, of wat gebeurt er al en wat zou meer, wat zouden we als keten moeten willen, dus de aannemers, de ontwerpers, de techniek bedrijven, de cooperatie echt meer samen, die je daar nog een soort nood en behoefte. Nou dat vind ik best een lastige, kijk wij zijn een hele grote partij op de markt. Als we dat met z'n allen doen, zo'n 30 proze even goed, dus ook met een politie in de impact. Dus ook onze inkoop magt is best heel groot en we proberen ook met onderhoud bedrijven, met ontwikkelaars, met aannemers tot nieuwe producten en innovaties te komen. Conceptuele bouw, ja dan worden die woningen in een fabriek gebouwd, met behulp van heel veel datagestuurde instrumenten, ook weer. Hoe kunnen wij innovaties versnellen? We lopen tegen het fenomein aan dat warm te pompen, best heel aantrekkelijk zijn, maar in het onderhoud veel duurde zijn dan de reguliere CV-ketels. Kunnen wij met onderhoud in helft, met techniek en hel, een aspraak maken, dat de onderhoudskosten over vijf jaar gehalveerd zijn? Daag ze maar uit. En hoe kunnen wij dan als opdracht geven de goede opdracht de markt inzetten? Hoe kun je een doel voorschrijven in plaats van een middel en op die manier de markt ook laten vernieuwen? Hetzelfde is overigens in onze toezichthouders aan de gang, of bij onze financiers het warborg van de sociale woning. zorgt ervoor dat wij iets goedkoper kunnen lenen, omdat we met elkaar garantstaan voor die honderd mooie art die we asektoren inmiddels met z'n allen geleent hebben. Daar liggen ook allemaal financiële aannames en modellen aan te grondslagen over de financiële staat waar corporaties invakeren. Ja, ook daar zou je in termen van voorspelbaarheid en zekerheid met modellen willen werken, die bewijzen spreken, directeur bestuur er op voorhand al duidelijkheid geeft van ja, als ik dit project ingaparticiperen dan doe dat dit met moratio, dan moet ik bij de WSW daar en daar met mijn water voor de doktor komen. En dan is het in scenario's denken nou de kans heel grote definisering wel of niet rondkrijg. Ja, ook daar zitten we natuurlijk heel veel met elkaar te rekenen te plusen en te minnen. Ja, ook daar is voorspelbaarheid, langer te mijn zekerheid en de ondersteuning en de ontzorging die je daarin kunt krijgen, heel welkom. Dus het is voor mij een combinatie. Als ik het goed begrijp dan twee dingen, inderdaad zij het zijn collectieve vraagstukken, dus ja, corporaties hebben natuurlijk heel belangrijke inkoperehold, maar dat is nog steeds erin collectieve opgaan, hoe doe je dit goed. En twee is volgens mij het dan ook vervolgens niet alleen collectief doen, maar om te ontdekken en dat is misschien ook even een linkje deze podcast te onderdeel van, dat we echt kijken hoe even woningbouw kunnen toepassen. En dat we ook echt opzoek zijn, na hoe kun je nou een aantal juistjes zijn, dat zijn nu nog juistjes. Misschien wat kleinere voorbeelden, maar als we echt stappen willen zetten, zouden volgen dat het onderhoud is denk ik op heel veel potentie doen. Maar onder je zit, ja, absoluut. Waarom eigenlijk in het begin staan? Nou, dat is één van mijn gedachtes, typen van de sluiven volgen. Vorige volgens zouden we niet veel met daarna moeten kijken en dan kunnen we wat grotere toepassen gekijken. En dan zeg je, was mij ook het goed begrijp dat dat collectief doen, publiek, privaten, met koppelopossamer van uit zowel de kooperatiekant als, de aannemers, ontwerpers, installateurs, maar ook de techniekant. Ja. Want ik kan natuurlijk, heeft toch naar het moeilijk zo voorbeeld, we kunnen dat iets van winnen, dat is één, maar we kunnen ook, daar vragen ook hoe werken we kunnen. Zeker, zeker. Want dat meek ik ook in het sector, we hebben het heel snel over, de technologie. En dat is best een traditionele sector ook, hè? Ja, ook nog eens bij, ja. Dus het ene. Dat zien we bijvoorbeeld in die conceptuele bouwen heel erg, hè? Van de onderhoudsmonteur die gewend is om met de mosaat tegenotjes al 30 jaar in een busje rond te rijden en bij een gesprongen tegenotje in de badkamer gelijk handelend op te kunnen treden en tegenotje te kunnen vervangen. En de klacht is op gelost, heb je die conceptuele bouw dat de WC borstel al gemonteerd is op het moment dat de badkamer in de en de woning op de vrachtwagen komen om ergens geplaatst te worden. Daar zit er geen tegenotjes meer in. Dat is naar voor die vakman, of die vakvrouw, die al 30 jaar op deze manier werkt. Dus het is in ook in die hele keiden van bestuurder tot de mensen die met de voeten in de klei of op het fein hun werk proberen te doen, ook iets van waarin ze mee moeten. En je hebt het over onderhoud, maar ik denk ook dat bijvoorbeeld in de woningwaardering, heel veel objectiviteit extra kan komen als je dat meer gestandaariseerd en meer geautomatiseerd zou kunnen doen. Wij maken bijvoorbeeld bij edes ook kaarten over de leefbaarheid, omdat we zien dat in bepaalde buurten een concentratie is van mensen met een relatief laag inkomen, van heel veel sociale huurwoningen of waar heel veel mensen met mentale gezondheidsvraagstukken wostelen. En dan kunnen we voor spellen bewijzen van spreken dat de leefbaarheid in bepaalde wijken en buurten en stag te leiden heeft. Ja, dat heb je minder dus ook een heel handelingsreport waarvan wat je daar tegen kunt doen. Dus ook daar heb je op basis van, nou ja, alles wat er in zo'n corporatie allemaal wel niet langs komt, onderhoud, renovatie, verduurzaam in, maar ook de investering in de leefbaarheid met vraagtukken te maken waarbij AI ons kan gaan helpen. Ben ik vast van hovertuigd? Ik heb nog een vraag over AI dan specifiek, want natuurlijk heel erg over de kansen gehad en de bekwaamheid, maar er is natuurlijk nog een derde kant in die noemdien wel even dat gaat over de hem en mag je eigenlijk wel de informatie. Hoe merk je dat de etische kant, de impact die het heeft op mij als persoon om het te gebruiken, maar ook de veiligheid van informatie? Zie je dat dat enige onderhap is? En is dat weg dat belemmerend of dat eigenlijk wel mee of is het nog onderbelegd onderhap? Kun je daar? En in de gesprekje die jullie over AI en daarbij? Nou, ik merk er wel dat corporatiemedewerkers zich heel erg bewust zijn van het feiten dat ze over heel veel persoonlijke informatie van hun huurders beschikken, ook weer niet over drijven, want als iemand bijvoorbeeld in de geschreven is voor een sociale huurwooning dan vertelt de belastingdienst ons als corporaties alleen maar of iemand een inkomen heeft boven of onder de grens om recht te hebben op zo'n sociale huurwooning nooit wat iemand verdient, alleen deze persoon komt wel in aanmerking of komt niet in aanmerking. Dus wij hebben ook heel veel informatie gelukkig, zeg ik dat af en toe maar niet, dat maakt wel dat mensen zich daar heel erg bewust van zijn, en waar wij nog alle zinkeer tegen aanlopen, is vooral dat we informatie niet krijgen en soms vinden we dat ook reete irritant over potentieële huurders die met name op dat leefbaarheidsvraagstuk een rugzakvolle problemen met zich mee torssen en het is heel fijn voor ons om te weten of iemand net uit de tentie komt of een psychiatrische aandoening heeft, hoeven niet te weten wat die persoon precies mankeert, maar we weten wel of dat we zo iemand dan beter in een prikkel arme omgeving moeten huisvesten of niet naast een buurman die al met datzelfde vraagstuk wordt stond. Dus dat omgaan met gevoelige informatie, privacy gevoelige informatie, dat is wel core business, dus dat die moral etische kant is denk ik ook wel in beeld en ik denk dat het nog wel een kunstje wordt om de nice to know en de niet to know ook goed daarin te onderscheiden. En daar hebben we ervaring mee, maar als je één keer iets weet dan is er bijna een onverzadeigbare honger of dorst naar nog meer en nog meer en nog meer, maar dat is niet altijd beter. Dus gaan we aan de slag met legitie patineavondje? Dat is ook kijk je dat als je niet op past. Dus ja hoe kun je ook daarin aan de voorkant met elkaar proberen helder te krijgen, dat is allemaal leuk, maar wat is nou echt nodig? Lies bet, we hebben ontzettend veel behandeld in deze aflevering, misschien om af te sluiten. Als er nou één, één oplossing richting, één focuspunt, zou moeten zijn op basis van data, innovatie, AI, waar je echt de sleutel rol, vanuit jouw rol als voorzitter ziet, waar zou dat dan zijn, waar zou jij als voorzitter van Elis? Echt op inmiddels zetten de komende jaren. Standardiseren, toch maar Eva. Ja, ook omdat we met z'n allen enorm kunnen denken dat het in Frisland echt heel anders is dan in Limburg, of dat het bij een corporatie met 3.000 woningen echt heel anders is dan met een corporatie met 30.000 woningen, de kern blijft dat je woningen verhuurd aan mensen met een kleinere portemonnee. En hoe meer we daarin kunnen vreinvoudigen en kunnen standardiseren, hoe makkelijker het is om ons te laten ontzorgen, want iedereen die al die speciaals wil in al die modellen, dan moeten we toch een beetje vanaf, al die hobby's, maar het helpt ook als zekt hoor je inkoop mag naar de onderhoudsbedrijven, naar de techniek probeert te mobiliseren. En je bent ook als zekt hoor een hele fijne partij voor reiksoverheid, of andere zorgverleners, of zorg aanbieders. Als je dat met zo weinig mogelijk speciaals zo gestandaariseerd mogelijk hebt georganiseerd. Ik denk dat we dat echt en dan zou het heel blij zijn als ik als voorzitter van eten op het congress, maar daar ook over moeten gaan verantwoorden, maar zover is het nog niet. Nee, gelukkig. Nou, lijkt me ontzettend logische richting, liets me dankjewel voor alle inzichten en succes met de opgave. Dankjewel, gelukkig is er nog wat te doen. Exact. En daar stel je voor dat we ons zouden moeten gaan verwelen, dat zou het slechts denkbare scenario zijn. Kijk, dat is de instelling. Dankjewel.