Ondersteuning bij rouw en verlies (deel 2)

♫ Welkom best de luisteraar in deze nieuwe aflevering van onze Zinsorg-podcast. In deze aflevering gaan we verder op het tema ondersteuning van rooprocessen. In onze vorige afleveringen gingen ik in gesprek met Katrin de Dekker die zich al jaar in dat tema verdiept. We hadden het over enkele basisprincipus van de wijze waarop we best naar rooverwerking kijken. En graven enkele eerste algemeen aanzetten van de manier waarop je daar als postural werker mee aan de slag kan. In deze aflevering willen we dat alles terug oppikken en het wat verder concretiseren, maar dan specifiek gericht op de context van het werken met studenten en leerlingen. En daarom zijn we deze keer terug met drie. Op de eerste plaats is uiteraard Katrin weer van de partij. Zij doorseert aan de ODC hoogeschool in Alst-Krapt-Dagjonast. En ook Sarah de Paul van Artevelde hoogeschool is er weer bij vandaag. Dag Sarah. Dag Jonas, blij dat ik er weer bij ben. En ik ben de Zoonast laatst van de Karel de Grote, hoogeschool alle drie dossier-betrouwse levensbeschouwelijke vakken en trakt weer hier. En daar ook wat posturale initiatieve optouw te zetten. Zo, over naar ons onderweg Sarah. Misschien moeten we voor ons gesprekken bij jou beginnen, want jij hebt rond de team Mario bij je studenten en ook een keer een bevraging gedaan. En daar kwamen enkele interessante resultaten uit wat dat mee betreft. Yes. Allereerst vroeg ik de studenten, dus dat was een 90 taal studenten van de tweede en derde jaar voornamelijk. Of zij noot hebben aan iemand op de hoogeschool. Die heel sichtbaar aanwezig is, die zij kunnen aanspreken als zij het moeilijk hebben, als zij het verliest ervaring hebben, als zij verdriet hebben eigenlijk ook, dat zij die kunnen aanspreken, maar dat zou dan een persoon naast stufo zijn, iemand die dus heel sichtbaar aanwezig is, die zij goed vertrouwen. En daar gaf eigenlijk eerst 30% aan dat ze het heel erg zin van zouden vinden, dan heel zinvol 34%, 37% gemiddeld zinvol, 21% dus eigenlijk hebben eigenlijk maar drie studenten van het 90 studenten aangeven dat ze dat niet zo zinvol zouden vinden. Dus het was wel heel erg duidelijk dat studenten eigenlijk echt noot hebben aan iemand die heel dicht behensstaat, die zij vertrouwen, waarmee zij kunnen praten over die ervaringen. En waarom naast stufo hebben ze dat ook verder bevraagd dan mijn studenten waarom de stufo niet vol staat? Bij de studenten waar ik zelf ook gesprek mee had gehad, die gaf een aan van jou, wij kennen jou me vrouw. Jij vertelt ook dingen van jou soms in de less, dus er is echt een vertrouwensband. En bij stufo zelf al verwijzen we hem er soms naar door, omdat toen we wel van zelfs spreken, ze vinden het soms moeilijk om bij iemand aan te kloppen die ze eigenlijk niet kennen. Dat is een echte trampongen voor sommige studenten. Dus gewoon het feit dat gelegd geeft zorgt al voor ik kendi en om vandaag overleef je bescholijke thema's less geeft, voelen ze zich iets meer comfortabel om daar bij je op, alleen op je af te stappen, zo. Ja, ik had erin eens wat iets geij ook ervert. Ja zeker aan vast, maar ik denk dat niet per se te maken heeft met feit dat we leefs bescholijke vakken geven. En dat kan even hoe een collega van wisken zijn of een collega die frans geeft, een vertrouw is persoon. Maar ik ben er zeker mee en daar waren kook echt wel dat voor sommige studenten de trampel om naar stufo plus te gaan, groet is. En dan denk ik dat synzorgers, als ik het zo mocht noemen, wel een cruciale rol kunnen spelen, alles door gewoon samen te stappen zetten, of samen op weg te gaan. Maar ik denk dat, ja, synzorgers of docenten die dichtbij de studenten staan heel veel kunnen signaleren en oppiken. Dus ik denk dat een heel belangrijk rol is die wij hebben is ook voor een stukje door te verwezen als nodig is. En je zegt dat dat moet gewoon mensen zijn die dertig best aan die vertrouwen opweken en dat kan elke docenten zijn, dat hoeft niet die die leefs bescholijke vakken hebben. Ik ben daar volledig meer akkoorten, maar is het niet tegelijk ook het feit dat geen leefs bescholijke vakken over die tema's praten. Ik denk dat dat veel meer gaan opweken. Bij mij heeft dat wel een soort van boordje geopend van "ah, wij kreen naar over les, je mag je naar over praten" en het is dat nodig om naar over te praten. Ze praten eigenlijk ook zo open over, maar we hebben echt wel z'n recht, dus ik denk dat het spekt. En we hebben het samen nadenken over wat het zal, over het naam als doets wel bij sommige studenten. Dus ja, iets trickeren dat ook je dan plots ook weer de nood ontstaat met zien om er over te praten. Dus dat is een ja en een deen? - Ja, ik snap dat. Ik zit er zelf van mij en dat geldt vooral onderwijs niet, niet alleen in het hoge onderwijs. Maar ik moet nu denken dat is nu totaal een andere tema, maar als we het tema-evolutie te reëren, als hij in middelbaar aan het bot komt en er zijn spanning rond op een school of zo. Dan wordt dan meestal afgeschofen, ook naar de gods in het steerkracht, wel dat ik mij afrag, waarom is de biologie leerkracht niet in staat om een filosofisch gesprek te hebben over het ontstaan van het leven en het mens zijn. En z'n voorten, waarom wordt dat afgeschofen? En dat is dus exact de hetzelfde meteen maar waarom, waarom ze daarin kelder daar moeten zitten en zitten niet in het frans en Nederlandse om te gaan metalen. Want het is ook een de eerstpodcast erover had, er moet talen gaan zoeken om meezoen dingen te kunnen praten en dat zit dan vaak in literatuur en politie en z'n voortjes gezien. Maar misschien zitten het ook wel bij Coléhas, dat we het niet altijd weten, want alleen voorbeeld van de biologie leerkracht. Ik ben zelf enorm geïnspireerd geraakt, door mijn toenmalige leerkracht godzien, die ook paleologie gaf, dus het ene hoeft het ander niet uit te sluiten. Zeker aan vast niet en ik denk ook dat het vaak te maken heeft, maar ja, de persoonlijkheid, al ik bedoel de ene student, voelt zich goed bij die docent. Allee, trekt, denk ik verder dan de vakken en vraagt mij af dat of dat niet de verantwoordelijkheid is van elke docent, van elke stagebegeleider om daar aandacht voor te hebben. Ja, maar als we het daarover hebben, wat voor maten, maar dan moeten we iets doen dan wel misschien terug naar hoge schoolkontext, waar ik vind dat studenten nogal van les naar les en dat die zirken is matig is en ze wordt. En dan eventueel hebben een keer vakkelijker zet el, maar de persoonlijkheid er ruimte geven, dan moet dat toch ook gebeuren. Dan kunnen we dat ook een klik mee docenten kunnen krijgen, als je je er goed bij voelt, eigenlijk, ik weet het niet goed. Ik denk dat dat wel lukt, maar ik denk dat sommige docenten waren onder ik zelfs om zoeken, mijn zo'n zekervoel van wie ben ik om daar dan over te praten en hebben ze in andere professionals die ervoor gestudeerd hebben. Ik wil geen faat te maken, ik wil ook niet meer messen als goed doen, dus ik denk dat soms de onzekerheid bij docenten en ook bij docenten levens beschouwingen, want ik voel dat ook soms aan. Horde van Katrin hebben wij daarom, daarin al enorm gesturkt, van 's aregen in je kracht staan'. En de mooie quotes die ze vorig keer ook aanhalen van, je moet eigenlijk in doktor zijn om een pleister te kleven, dus je moet ook geen psycholoog zijn om eigenlijk te luisteren en iemand te kunnen steunen en zijn verlies ervaring was de quote van de Rietviedelijks. Het is wel iets wat ik ziekerer kan, wat jij hier zegt, zar je heel veel ler krachten en toertje kracht zit er in. Heel wat docenten, zij wel wat handelingsverlegen, als het gaat over om haar om haar om en verlies terwijl we niet altijd te ver gaan zoeken. Je mag echt wel gewoon, je zelfs zijn mensen zijn en soms denken we dat we oplossingen moeten weten, maar er zijn geen oplossingen voor. Dus ik vind dat in de daad wel heel belangrijk dat mensen in hun kracht gaan staan, wat daar niet wil zeggen, want dat wil ik ook nog even ondersteunen, dat de noodzaak van psychologische hoopverleningen en Tira P wil ik zeker niet zeggen dat daar niet belangrijk is, maar ik kervaar heel vaak dat een belangrijk rol van een zinsorger is uit stukje doorverwezen. Ik vind dat ook heel goed, onze grenzen moeten bewaakken en als ik ook altijd heel vaak in hun spreken, ik ben geen psycholoog. Ik kan wel naar jou luisteren en ik kan mij jou op weg gaan, maar ergens we moeten ons zelf ook voor een stukje gaan beschermen. Dat vind ik ook wel een heel belangrijk en om mee te geven aan de toekomsten gelier krachten, respecter jouw eigen grens. En dan samen op weg gaan en doorverwezen, ik denk dat dat een heel belangrijk iets is en dat is ook wat we wel horen van de mensen vast die voetplussen, dat we daar een heel belangrijk rol in spelen als zinsorger. Maar om het nog even te stijpen, over wat jij daar juist vertelde, Jonas, ik heb wel het gevoel dat die vorming in de hoge school dat die wel aanwezig is, dus dat niet alleen kennis fucking zijn die aan pot komen. -Helukkig maar. -Nee, absoluut, dat is zo. Maar het is een beetje het systeem, opzicht dat je natuurlijk de slogan is ook etlijt u naar een diploma en dat heeft een bepaalde en gevilde waarde zo, dat diploma dus als slogan is. Maar zeker als we vanuit een perspectief spreken op onze hoge school kalt de liekenaart er rond, wordt dat op personalisme toch nu een goede eeuw verroppen behoort te staan en kan de volledige persoon wel aan bot komen. En zeker als dan zo het thema's gelikkrowen en zo der zijn. Want liet u me ook wat denken terug naar die bevraging die je dan bij uw studenten. Omdat hij ook uitbleek als ik me goed herinneren dat je student ook echt zeer vragen de partij zijn om taal te krijgen. Maar dat is juist ook even dat je het nood aan taal m'n romen om te gaan, ook als zij dan zelf ooit leerkrachten zijn van dat mijn leerlingen te kunnen. Hoe kwam dat precies naar voor het u? Dat was eigenlijk een realeering van een les bij de tweede jaar, dus dat waren maar een 40 taal studenten waar ik dan ook effectie weer staan gevraagd hebben van 'Ik heb al iemand verloor, en ik voel me daar toch wel heel veel drie te gaan'. En daar gaan we echt heel veel studenten bijna een vijf op, maar dan als er gevraagd hebben we het van 'Ik heb een beeld van bijvoorbeeld hier naam, als in mijn beeld van wat gebeurt er dan met die persoon of. met myself ook, gaan we aan van 'Ja, daar heb ik niet echt een beeld van', maar als ze ze dan die taal geeft en op manocares is het langs geweest, maar wij geven er ook effectiefde studenten les over die zijn zo. Ja, honger naar die kennis ook, maar ook die variën of daar hongen al over reflecteren samen, die nood is echt heel erg hoog, omdat dat toch soms wel echt tot gezwege wordt. En uit die korte bevrijing daarvoor merkte ik van wo, er is toch wel echt een grote grote nood om het er echt diep geënt te over te hebben. Ja, en ik heb de vallen ook nog op achtervelden staan. En als ik nog een beetje hetzelfde cursus is, dan is er ook echt een hoofdstuk en hij zet al wel als het uitdacht ik. En bij Catherine, ik weet het zelf niet, ik ben nog maar tenieu op KDG en ik weet niet of dat je van mijn collega's dat er in de cursus heeft, maar in de cursus, hij zet al die ik nu overgenomen heb. Daar zit het in elke vallen niet. Dus ik ben zelf wel gewoon zeerheid benieuwd hoe dat jullie het en nu last een drint steken. Catrin, hoe gaat dat in de laatste zelf? Bij ons, alleen, natuurlijk, te zo kwalen mijn stokpaartje, dus ik crepe elke kans om het te sprake te brengen, maar hoe kan de laatste godstienst komt het aanbod? En ziek je als het gaat over moeilijke vragen aan kinderen, hoe ga ik daar nu als professioneel mee om? En wat kan mij helpen om moeilijke onderwerpen besprekbaar te maken, dus waar ik heel sterk op inzet is om ook pratenboeken binnen te halen, werkvormen aan te rijken van hoe ik kunnen daar nu mee omhaan in de klas. Dus bij ons zit het wel in de laatste godstienst, maar hoe kan de modus horen samen school en de modus eerste leerjaar? Omdat dat dan eigenlijk een module is, gelinkt aan de prude, allerzien in allerhijligen, dus alleen het komt wel zeer sterk aanbod, ja. Maar dus dan, al ik had een beetje vanuit om dat zo u ding is, dat grijden voor gezorgtept ook voor stuk dat dat in verschillende vakken trekt is gekomen? Het zat wel al, alleen, werkt er nu twaalf jaar in Odysseiaals en het kwamziekrenvast aanbod, maar laat ons zeggen dat nog versterkt is. Ja, en is dat dan iets, dus wat ik dan interessant was, is dat door de opleiding dan gedraagd, ook dat we in verschillende opleiding en dat ook zegt, als je dat wilt binnen brengen, zorgt ervoor dat je collega's daarvan overertuigd en ervoor nam je op de PC. En eigenlijk, ja, er is een hele mooie link, ook met de muziesevakken, ook met de mensen die Nederland's geven, dus alleen het is heel krachtig, vind ik, het wordt echt wel gedragen. Ja, ook als je het hebt over lezen, voorlezen, waarom is het niet een boekje binnen brengen dat een moeilijk onderwerp besprekbaar maakt. En dat voel ik wel heel sterk dat daar een hele grote noten aan het zal lerkrachten, studenten echt wel op zoek zijn, geef met titels van Brenten boeken die moeilijke onderwerp een besprekbaar maken. En ik weet even dat ik al direct een tip mag geven. Ja, natuurlijk. Als ik de raakhoffers maakte, heb ik heel veel gelezen, heel veel Brenten boeken gelezen. En voor mij sprong de Brenten boekjes van totalislossen er echt wel uit. Ze heeft hele mooie Brenten boekjes gemaakt, zoals bijvoorbeeld groete pomisiek, waar kankerbesprekbaar gemaakt wordt of een erinste gezikte. Maar ook andere boekjes, de wensbloem, alleen dus dat zijn echt wel waardevolle boekjes die mensen in twerkveld kunnen helpen. En ze heeft ook een alle. er is ook een website, talismanacup.be waar je meer informatie kan vinden. Maar dat voel ik zeer sterk die vraag zo, die vraag van, geef met material, geef met boekjes, wat kan ik gebruiken om dat besprekbaar te maken? Zeg het. Doet jij nog meer dan de dingen die je zegt hebt al de hoofdstuk en mannen krijgt zoals dat die je hebt uitgenoegd? Ja, maar het hoofdstuk is eigenlijk een hoofdstuk in leefscholijke vorming en niet meer. Dat is ook niet overal veranderd. Maar het is ook ook stuk theoretisch, maar zoals Katrina heeft ook een stuk praktisch van hoe lijkt dan zo een rauwkoffer aan? Wat moet daarin zitten? Welke levensbescholijke elementen dan? Maar we kijken eigenlijk ook samen eens naar een uitvaartviering en welke dingen komen aan bots? En hoe kan ik een kind daarin helpen mee om te gaan en allemaal die zaken? Dus het is ook wel redelijk praktisch gerecht. Er vind ik wel interessant. Als je zeker zo dat idee van naar een uitvaartviering kijken en dan becommentareren met z'n allen. Wat heb je hier nu aan? Wat heb je daar aan? Ik vind het wel leuk. En ook een andere levensbeschouwingen natuurlijk, want daar komen ze ook meer content. Als we daarover hebben, ritualiseer jullie rauw soms ook. Doet de bezellingsmoment neerzij ik me een vraag. Want tot daar heb ik nog niet gedaan en ben al wel benieuwd hoe daar is ook iets kunnen aanpak. Ja, ik vind dat heel belangrijk om op belangrijke moment een kleven van een student of een jaar daar stil bij te staan. Ik vind dat ook als hoge school dan een signal geeft van kijk. Hier ben je welkom in uw totaliteit. Dus ik vind dat heel belangrijk dat ook studenten, colegas, in verdriet, het gevoel hebben, ik mag hier zijn met hoe ik met hoe. Dus ik zal er wordt bij ons altijd in de prude van allerzielen een moment georganiseerd. En als ze niet live kan doorgaan, dan zorg ik voor een online bezinnend moment. Ik vind dat heel belangrijk, maar ook op momenten zoals een proclamatie waarin dat toch echt wel iets gevierd wordt. Ik vind het heel belangrijk dat er ook aandacht is voor wie dat er niet kan bij zijn. Maar toch in gedachten bij is, ik vind het heel belangrijk dat daar aandacht voor is. En ik vind dat als hoge school dan ook op deze manier toch wel een duidelijk signal geeft. Dat vind ik wel een heel helder voorbeeld. Dat is iets voor dat hij waarschijnlijk ook wel moet voor pleten zomerdag er wel. Dat gevoel heb ik niet. Je moet op zijn minst het idee aan brengen. En dan zal het wel opgepikt worden. Maar wat je zegt is waar als hoge school geeft hij daarmee heel duidelijk signal. Zeker op zo'n moment, dan denk ik we ook. En dan heb je dus dat personalistisch hebt gedaan heenlijk vastgezet dan de gehele persoon. Zowel aan het vieren als aan het stil staan bij de dingen die pen gedaan hebben in het proces. Namelijk, want je moet je allemaal genoeg afstand. Klopt. En ik ervaar dat doe ik echt wel hoor. Er zijn altijd mensen die mij achteraf dan aanspreken van bedankt. Want je ziet niet altijd hoe mensen zich voelen. Of je weet niet altijd wat verhaal is van mensen. En ik vind dat wel belangrijk dat we daar aandacht voor hebben. Absoluut. Ja, zeker wel. Zagen? En begin daar nog weer? Ja. Ja, op de Arteveldehoge school, bij de leren en opleiding over terwijl ik zo'n soort van overkoepelend een herdenkingsviering georganiseerd. Dat is voornaamelijk collegaal ik van land uit. Die zich daar echt voor inzet. Maar daar voel je in de raad ook wel voor het alters die uitgenodigd worden van een student die misschien al tien jaar geleden overleden is. Maar die komen daar nog steeds naar toe. Want dat is ook het laatste beeld dat ze hebben gehad van een kent. En ze hebben dat zo belangrijk om die plek te blijven bezoeken en het gevoel te hebben van die was hier ook belangrijk. Die worden hier thuis. Dus ja, mag niet vergeten worden. Maar dat is eigenlijk ook het ene echte vastgepadder over het gezegd bij ons school. Ja, helemaal. Ja, heel mooi. Daarom zie ik dat we aan ons 20 minuten zijn. Dus dan gaan we het een afgronden. Ik denk dat we 10 en dan op een sproepen. Ja. Ja, dat is dus snel. Maar ik kom nog andere onderwerp in het moment. En om de kies haalt het en over alle andere teemas door te bouwen. Goed, muziek is. Tot de volgende. Ja. Tot de volgende. Goed, muziek.