Olmasaydı ne olurdu? - Data Driven Culture

[MÜZİK ÇALIYOR] Selamlar, Trendyol'da olmasayda ne olur? DupotGest, seriğimizi hoş geldiniz. Ben Eğ içerekibinden sarken bu podcast seriğimizde Trendyol kültürümüzü ve iş yapışıp için bizi birlikte keşfediyoruz. Bu arada siz de Trendyol'daki kariyer fırsatlarını değerlendirmek isterseniz, açıklama kısmındaki kariyer istemizi incereybilir ve başvuru yapabilirsiniz. Bugünkü konuğum teknoloji ekimizden Mustafa, Trendyol kültürünün öne bir bir parçası olan data dilimin kaltçur olmasayda ne olur duyu konuşacağız. Mustafa, hoş geldin. Hoş bulduk Serkan. Nasılsın? Çok teşekkür ederim, sizleri gördüm, daha iyi oldum. Aynı şekilde bizlerde. Mustafa, seni tanımayanlar için kendini kısacatan tabirin misin? Ne kadar söyledir Trendyol'dasını görevin nedir? Çok kısa tanıtıcam. 2018 Mart da Trendyol'a başladım. O tarihtan böyle. En hızlı zamanlarımız. En hızlı zamanlarımız işte monotikten mikroservese geçme dönemleri vesaire. Market Play, Saçman dönemleri. O tarihtan bu yana farklı Domain ekiplerine destek oldum Trendyol'da. Bunları sayarak detaya girmeyeyim. İşte 2024 başında da Dolap, Global Platform, Enterprise Experience dediğimiz Domain ekiplerine destek oluyorum. Artı platforma da servis ekiplerimizde de Trendyol'un servis platform macera aslında arkadaşlarla görev alıyorum, çalışıyoruz destek oluyoruz. Demek o zaman hızlı sorularla başlayalım, ardından biraz detaylandıralım. Sergisa kararı almak mı her şeyi veriye dayandırmak mı? İlk böyle esgisa kararı almak gibi geliyor ama Trendyol'dan sonra bu değişiyor. Her şeyi dataya dayandırarak kararı almak. Peki geçmiş fellere dayanmak mı geleceği ön görmeye çalışmak mı? Gene. Böyle hani kahramanlık yapayım geleceği tahmin edebiliyorsunuz ama cevabım şey olacak. Ve geçmiş datalarla karar almak. Verik alitesimi verim İkterma. İkisi de derdim, bir şey seçamazdım. Doğru veri, kaliteli veriyi, yeterli derece burada yeterliğine tartışırız. Yani ne kadar çok olursa aslında karar almak o kadar daha kolay oluyor. Veri de daha kaliteli hale geliyor aslında değil mi? Verim İkter'i artık çaldımda. Verim İkis. Verim İkis. Verim İkis'de derdim, birbirine çok bağlı. Peki bu soruya çok kısa bir cevap bekliyoruz senden, datadirimin kültürümüz olmasa edin ne olurdu? Net bir cevap, Trendyol bu günlere gelemezdi. Peki bunu biraz açalım istersen. Tabii. Datadirimin kültürün Trendyol'un başarısından nasıl katkı sağladığını biraz detaylandırıbiliyor muyuz? İkis, İster, İkis, İster, İkisi, İster ve İkip onu yapar. Ama Trendyol'da, iki Trendyol'u başlayan birçok arkadaş bunu ilk günden istetmiştir. Trendyol'a bu işler çok farklı. Bir kişi istemiyor. Seçilen stratejiler datayla belirleniyor ve bu stratejilere gidecek. Kararlar da, detay kararlar da o işe daha yakın, o domene daha yakın çalışan ekipler tarafından veriliyor. Daha da böyle açacak olursa bir kişinin hayali değil, isteyi değil, fantez değil. O dataları böyle değerlendirip masayı yatırıp irdeleyip doğru kağıra ekip çalıyoruz. Ve bu da, Trendyol'un şu anki başarısının temelini oluşturur diyebiliriz. Kararı alan lider, data aslında değil mi? Tövbe edeybiliriz belki. Doğru, çok güzel özetledim. Datayı karar alma ve planlama süreçlerimizde kullanıyoruz. Verimli kullanmak için hangi araçları bir öptemleri tercih ediyorsun? Burada, Trendyol'u bir çok araç var. Skorkart bunlardan bir tanesi. Önceki podcastlerimizde de sanırım. Evet, kutayla, salfete, işte getayı verilmiştir. Skorkart bir tanesi, benç mark yapmak bir diğeri. Bizim teknoloji tarafında sürekli olan bir teri montu er etmek, gözlemlemek. Ve işte, aylarlar kurmak o da bir data aslında, datadan gelen rilikiyle ben aksiyon alıyorum ya da kararımı veriyorum. Peki, kararlarımızı bu kadar veriye dayandırıyoruz ama insan faktörü de var. Onların tecrübelerde önemli, insan tecrübesine değer veriyoruz. Veriye güvenmenin bu kadar öncelikle olduğu bir dünyada tecrübeyi nasıl daha doğru konumlandırabiliriz. Ya çalıştığı durumlar olmuyor. Her zaman oluyor. Muakak oluyor. Yani, şöyle ben tecrübeye anlatabilir miyim? Her insanın geçmişi bir tecrübe zaten, ya o tecrübe dediğim şey, her insanla var bu var ve o ayrı dünyalar. Onların doğrusu yanlış şok o tecrübeni. Ama düşünsenize, senin bir tecrübe var, geçmiş yaşam, uçtığın var, benim bir tecrübe var. İkimizin alacağı kararlar insana sonuçta ve çatışabilir. Tren diyorlada bu çatışmaları yönetebilmek için de çok güzel bir araycımız var. Beliz önce bahsettiğim, Skorkart. Ben tecrübeyi datalaştırmak dururum aslında, Skorkart. Skorkart nedir, biraz detay vermek gerekirse karar alacağımız alternatifler var. Ve bu kararı alırken de dikkat etmemizi gereken parametrelere var. Bu parametrelere yazıyoruz. İşte tecrübe, belki orada devreye gelir. Hangi parametrelere göre ben bu kararı alacağım? Bu parametrelerin yüzdesini ayarlıyoruz. O parametre ne kadar önemli, yüzdesel olarak. Daha sonra ekipçe yine alt alternatifleri sıfırdan beşe kadar puanlıyoruz. Yüzdeye göre, puanla göre hangi alt alternatif öne çıkıyorsa, ekip olarak o karar alıp ilerliyoruz. Zaman da da kazandırıyor bu arada. Peki ben bu soruyu kutaya da sormuştum, seni de düşünceni merak ediyorum. Datadan öyle bir sonuç çıktık ki, senin hiç için esinmedi. Yani yok abi böyle olmamalı dedin tecrübelerini dayanarak. Böyle bir anın olduğu böyle bir şey yaşadın mı? Böyle bir anın oldu. Yani örnek vermem gerekirse çok örnek var ama. Nasıl anam? Çok uzatmadan cevap vereceğim. Ekibime güveniyorum artık. Yani ekibimle bir ortak karar almışım. Ekibimle bir sistem uygulayarak bir kararı almışım. Doğru olabilir, yanlış olabilir. Ben o kararı uyguluyorum. Yani ekibime güveniyorum orada da. Elbet aldığımız kararlar yanlış çıkabilir. Ya da aldığımız karar o anda doğru dur. Zaman ya da gereksirim diye işebilir. Aldığımız karar yanlışa düşebilir. Orada da birazdan belki detayını konuşuruz. Fazlandırarak gidiyoruz ya. İlk fazımıza atıyoruz, gene takip ediyoruz. Her şey normal bir de bulundular mı bakıyoruz? Yine datalara bakıyoruz. Her şey yolunda ise devam. Her şey yoluna gitmiyoruz abi. Bir problem varsa neresi problemle oraya da. İyi, öyle. Uzunluyoruz. Öyle öyle adım adım problemleri çözüyoruz aslında. Ya da her şey kötü gidiyor. Hemen direkt geri adım atıyoruz, dönüyoruz. Demek ki yanlış karar almışız diyoruz. Peki diyelim ki datı yok. Yani bazen yeni bir sürece giriyoruz. Bazen yeni bir ülkeye giriyoruz. Yeni bir yatırım sürecine giriyoruz. Ve elimizde hiç vere olmadı durumlar oluyor. Bu durumlardan yapıyorsunuz. O da enteresan bir senaryo. O zaman da Benç Mark olayı devre giriyor. Nedir bu Benç Mark dediğimiz bunu? Trenci oldan başka birileri. Trenci olan gireceği o senaryoda o senaryoya benzer. Bir aksiyon almışma, bir çalışma yapmışma. Yeni bir ülkeye gireceğiz. O ülkede hangi vakitlerimiz, hangi aksiyonları almış. Aldıktan sonra o aksiyonları aldıktan sonra sonuçları ne olmuş? Neyi kötü yapmışlar, neyi yapmışlar. Benç Mark diyoruz. O da bizim için bir data. Bazen de şöyle bir şey olabiliyor. Benç Mark olabileceğimiz senaryolarda olmuyor. O zaman ne yapıyoruz? İş başa düşüyor. Trenci olun bir diğer sevdiğim özelliği. İşte fazlığı gitmek, işte fazsı frübeş, faz birden önce fazsı frübeşimiz var projelerde. İlk bir adımımız atıyoruz, fazsı frübeş. Yani bir deniyoruz. Canlaya çıkıyoruz. Ve bunu hızlı bir şekilde yapıyoruz. Hızlı bir şekilde datları topluyoruz yine. Doğru adım mı aldık? Belki yanlış attık. O zaman yanlış attıysak başka bir şey deniyoruz. Onun datalarına bakıyoruz. Ne alişler güzel gidiyorsa, faz bir geliyor. İşler güzel gidiyorsa yine topladığımız datalarla, faziki de şekileniyor zaten. Gelecek, fazlardır şekileniyor. Böyle fazla, fazla. Datayı yaratarak. Datayı yaratarak, tecrübe yaratarak belki. Bu da yaratarak ilerliyoruz. Peki, data kullanmak. Şurası bizi çok hızlandırıyor. Senden de duydum. Ama bazen de bu veri toplamayışı, hazırlamayışı, analiz süreçleri ve hataları azaltmak için tekrar tekrar feedback almak. Bunlar çok önemli, ama bu süre içerisinde böyle bu verileri bulmak, hazırlamak, hem zaman kaybı, hem işi biraz zorlaştıran şeyler gibi feedbackler alıyor musun ekipten? Ya da bu tür durumlarda ne yapıyorsun? Burada hızlı gitmekle, acele gitmek, alere acele davranmak, arasına fark var. Şöyle örnek verebilirim. Mesela bir bir firmadan işimize yarayacağını düşündüğümüz bir frame örgü alacağız. Onun teslerini yapmamız gerekiyor. Ama ben alerecele karar alıp, ya hadi alalım. İşte işimizi görüyor, fikirlerine baktık, bize uyuyor. Dersem evet hızlıca alırım. Ama belki o benim ihtiyaçlarımı görse bile performansımı kötü etkileyecek. Ya da içeride ki onu kullanacak arkadaşlar. Yani öğrenme süreci uzun olduğu için çok verimli kullanamayacaklar. Beni orada alerecele değil de senin de söylediğin gibi sabırla birazcık da hızlı bir şekilde oyalanmadan doğru bir planlamayla test etmem gerekiyor. Benim işimi görüyor mu gerçekten? Kaltıda nasıl davranıyor? Yaşadığımız örnek, son örnek bu arada satın alacağımız firma bir yandan sıkıştırıyor bizi. Hani böyle birazcık da şey olur ya. Marketing muhabbetleri. Ya bak, ama kaçırıyorsun işte eylülde al, ekimde al, ekimi kaçırırsan daha pahalı yalacaksın. Oradaki aceleye getirmeden gerçekten ihtiyaç olan dataları hızlı bir şekilde, planlı bir şekilde toplayıp. Evet, belki eylülü geçirdikten sonra daha fazla parodayacağım ben. Ama içime sinal, gerçekten işine yarayacağımı bildiğim bir ürün alacağım. Tam tersi senaryoyu düşünelim hızlıca alerecele alıyoruz kararı. Aldık ürünü, ucuz bir ücret ödedik. Belki obana çok derdi yaşatacak önümüzdeki aylarda. Ve ödediğim paradan çok daha fazla masraf çıkartacak bana. Ya ekibimin morali düşecek işte ona geçirdiğim, offreyim örke geçirdiğim ekiplerin akışı etkilenecek. Pahalı formansı düşecek. Parayla ölçemeyeceğim büyüklük de belki zararlar yaşayacağım. O yüzden aceleye gerek yok, gerekli datalar toplayacağız, yadığımız öyle atacağız. Peki bunu yaparken bazen "over thinking" yaptığımız oluyor mu o? Allah bu kadar da toplayacağımıza, şu kadarla da ilerlesek sanki daha mı ilerlerdik dediğin oldu bu kendine? Ya o da dediğim oldu ama oradaki kriter de şu olması gerekiyor. Yani müşterinin isteğine, müşterinin hangi gereksiyenin çözmek istiyorum ben. Yani müşterinin elbette bütün isteklerin gereksiyenin çözüm ama ağacıliyeti hangisi işte bekle okumdu hangi sırada problem bekliyor çözülecek? Ve o fazla gideceğiz dedik ya o fazla, ilk fazla ben müşterimin o ihtiyacının çözene kadar bana gereksiyenin olan datayı toplayıp karar almamaya yardımcı olacak da tatayı toplayıp ilerlemek aslında orada da işin sırrı. Aynen orada optimum datayı doğru belirlemek işin sırrı. Peki datanın neden bu kadar önemli olduğu üzerine konuştuk ama bazen veri hayata geçirmek düşündüğümüz kadar kolay olmuyor. Seni bu süre işte en çok zorlayan şey nedir? Ve nasıl bunun üstesinden giriyorsun? Ya beni ve muhtemelen yeniliği delilerinizi en çok zorlayan şey bir hedef belirlemek. Biraz açmak istiyorum bunu. Yut, işte ekibimize hedef belirlerken işte karşılıklıklık konuşuyoruz ve şöyle hedefler belirlenilebiliyor. Bu projenin per formansını iyileştireceğim. Güzel ama ne demek yani? Bu smarte defle konuşursak bu projenin per formansını şu zamana kadar şu kadar iyileştireceğim, yüzde on iyileştireceğim. İkinci çeyrek sonuna kadar. Güzel. Bu birazcık daha böyle kulağı hoş bir hedefki geliyor. Ama asıl sormamız gereken şey yani tecrübededik ya tecrüben sana şey diyor ya da sezilerin sana şey diyor ben per formansına iyileştirmem lazım ama. Datayla konuşmamız gerekirse şunu sormamız gerekiyor. Sen bu işin neden yapıyorsun? Per formans iyileştirmeye ihtiyacım var mı? Senin performans iyileştirirmeye ihtiyac duyduğun nokta neresi kullanıcıların mı sıkıntı yaşıyor ya da bir kaynak sıkıntı mı var? Yani ilk önce onu bulman lazım. Neden sorusunu sorup? Ve o hedefin başaraya ulaşması için de o nedenin metriklerini takip etmen lazım işte müşteri sebepliyse müşteriğinin mps mi hoşman lazım ya da hız sebepliyse hızı hoşman lazım ya da kaynak sıkıntı mı varsa kaynanın ne kadar yeterli değil o hamle yaptıktan sonra onu hoşman lazım. İşte hedef belirlerken bu tarz datalara dayandırmadan hedef belirlemek biraz insanları zorluyor beni de zorluyor. İşte biraz nasıl üstesinden geliyorum. İşte o seyiz gitsel bunu yapmam lazım dediğim noktada neden sorusunu soruyorum, neden bunu yapmam lazım. Doğru bir amaç içimi bunu yapıyorum belki de hedefim o olmaması lazım. Yani şöyle bağlayayım konuyu müşteriğinin hız problemi sebepli ben o iyileştirmeyi yapacaksam belki de daha kolay, daha hızlı yapabileceğim, aksyona geçebileceğim ve müşteri mutlu edecek başka bir aksiyon var belki de onu seçmem lazım. Ben burada şunu demere hak ediyorum hatalarımızdan öğrenmek bizim tarafımızda trencil kültüründe çok önemli bir değer. Senin datalarla çalışırken yaptığın en büyük hataneyi de aklına gelen çok öğledici olan. Sucdu. İlk trenci olayı yeni başladığımız zamanlar etrafta bir problem konuşula bir problem var yani işte. Tam problemi hatırlamıyor ama müşteri çok böyle düzgünce afireme, sızlıca afiremiyoruz. Ve dönüp dolaşıp herkes şuradan olabilir, buradan olabilir. İşte o zaman destekli değilim destek oldum ekiplere böyle top geliyor. Sizin ekip şurada birşeyleri yanlış yapıyor olaylileri gibi bizde tabii şey yapıyoruz. O gelen yorumlarla problemi çözmeye çalışıyoruz. Ben onu o zamanları şöyle yorumluyorum. Gözü kapalı bir şekilde bir şeyler aramaya çalışıyoruz o da da ve bulamıyoruz. Belki buluyoruz, onu da bilmiyoruz. Trenci olabahçılığım zaman yaptığım ilk hatalardan bir tanesi oydu. Ben kör gözle bir şey yapmaya çalışmak diyorum ona. Doğru yapılmasa yiyen şey ve sonradan yaptığımız ekiplerimizin montonun kabiliyetlerini iyileştirdik. İşte çalıştırdıkları, yazdıkları, projeler, sistemler ne kadar kaynak tüketiyor. İşte ya da onlara gelen istekleri databeyize götürürken, iletirken databeyizle mi problem var? Databeyizle mi süresi kıntısı yaşıyoruz? Eğer o da ise databeyizde giderken bir süresi kıntısı yaşıyorsak bir derine dahinip netvörtlemi problem var. İşte belki databeyiz ekibi de ki arkadaşlar bize yardımcı olacak. Kullandığımız databeyizle bir indek satacaklar. Belki biz databeyizle giderken konfigurasyonumuz yalnız yaptık uygulamanın. Orada bir problem yaşıyoruz. Onu gözlemden sonra bir derine dahinip daha böyle problemi doğru adresliyebildirdik o zamanlar. İşte trendiğlunu o ilk böyle benim acemene merak geldiği ve biraz patidans çektiğimiz. Belki gerçekten problem bizde değildi. Evet. Aslında bugün hep konuştuğumuz o datayı çevirme. Filveyi de yeri geldiğinde datayı çevirme. Süreçli bir hata varsa onu dataya dönüştürme. İşini yapmadığınız için aslında kararlıkta kaldık. Kararlıkta kaldık kıkıyorsun bu teyze ben de. Gözü kapalı hareket ettik diyorum da adarsız. Süper. Peki dinleyicilerimize datayı daha etkili kullanmaları için neler tavsiye edersin? Böyle kısa kısa balık balık tavsiye alsak senden. Zorlantığım bir noktada şurası. Biraz böyle detayla anlatacağım burayı müsaadenizle. Lütfen. Son böyle 1-3-2 senedir işte bu insan beyni nasıl çalışıyor. Gayrı orlardan aşırdığım bir bilgi olacak. Bizim böyle beynimizi 2 bölümü ayırsak karar alma mekanizmasını özellikle. Birinci sistem ve ikinci sistem dediğimiz 2 farklı karar alma mekanizmanımız var. Hatta bunun üzerine yazılmış güzel bir kraf var. Hızlı ve yavaş düşünme. Yanlış hatırlamıyorsam ismini. Birinci sistem aslında böyle özünü çıkartıp tecrübelerin. Böyle bana hızlı kararlar aldıran bir sistem. Ve minimum enerji yapıyorum. Aslında bu şey. Kaç ya da savaş kararların aldıran sistem. Kaç ya da savaş kararları tecrübelerimin böyle süzülüp benim birin sistemeye böyle konup. İşte o durumu tekrar yaşarsan ya da benzer durumu yaşarsan ne yapacağını hiç enerji tüketmeden aldıran sistem. Çok basit çok uzay gitmeye deyip gerekiyor. Sen kararlık bir odaya girdin zaman. İstem siz bir şekilde elin şey gidiyor. Duvardaki ışar işin anattığına gidiyor. Sen bunu düşünmüyorsun bile. Neden düşünmüyorsun? Enerji tüketmemek için düşünmüyorsun. Ve evrim min sonucu aslında biraz çok uzatmıyım. İşte bu tecrübe dediğimiz muhabbet. Birinci sistemin bana böyle dayattığı bir olay aslında. Çok hızlı karar alıyorum. Berk aldığım kararı yanlış. Benim orada yani zorlandığım kesin. Yani aslında benim değilim. Çok insan zorlandık kesin. Çünkü mekanizm öyle çalışıyor. Bir dur deyip ikinci sisteme devri almamız lazım. İkinci sistem nedir? Böyle birazcık daha ölçüp biçtiğimiz. İşte bu kararı alırsak işin ucu nereye gider. Bunu yaparsa işin ucu nereye gider. Datalar bize ne diyor? Bir böyle bir masaya yatıralım konuyu. Arkadaşlarımız da tartışalım. Onlar ne diyor? Dediğimiz ve çok daha fazla enerji isteyen sistem. İşte bu insan oğlunun evrim neşmesi vesaire mevzusundan dediğim gibi. Sen kararı hep balıcan kararı işte. Belki günlük yaşamdan örnek verelim. Finansla ilginiyorsun. Paranı yatırımını nereye yapacaksın? Birinci sistem devriye girerse şey oluyor. Ya altını artıyor. Hemen altını yatırayım. Belki sen doğru karar almak için ikinci sistemi devriye sokman lazım. Datayla karar almak lazım. Biraz enerji yakmak lazım. Savatça da kaçın dışına çıkmak lazım. Birinci sistemden de kendini çok soytlaman gerekiyor. Tabii tabii. Çünkü datayı okurken biraz yanlı okumamak. Datayı hazırlarken de yanlı hazırlamamak. Tabii tabii. Yani zaten o sitresli zamanlarda direk birinci sistem devre giriyor. Senin kızın kararı alacaksın. Sitreslisin, baskıyı yönetemiyorsun. Hemen sana diyorsun ki böyle yapalım. Ama senin orada bir durup gerçekten böyle mi yapalım? Bunun sonuçları ne olur diye düşünmen lazım. İkinci sistemi devriye sokman lazım. Zorladık, kesimde şey oluyor işte. Zaten evrimsel olarak böyle geliştiğimiz için. Ona bir dur demek farkında olmak biraz zorlayan kesim oluyor. Mustafa çok güzel bir sohbetti. Ben de cebimi bu sohbetten üç madde koyuyorum. Biz her insanın geçmişi bir tejübe ve doğrusu yanlış yok. Bu yüzden tejübeyi de datılaştırmak gerekiyor. Herkesin tejübesini bir potada eritmek önemli dedin. Bu çok iyi de bence. İki datı yoksa ne yapıyorsunuz diye sordum da. Fazlandırarak datı oluşturacak denemeler yapıyoruz dedin. Datı yoksa datı, tejübeyi yaratacak denemeler yapıp. Süricilerle etiyoruz. Bu da çok güzeldi. Bence bunu da cebime koydum. Bir de kaç ya da savaş kararlarında özellikle ikinci sistemi devriye alarak, birinci sistemden kendimize ayrıştırarak daha çok data üzerine yoğundaşıp, daha çok enerji yapıp doğru karı almak çok güzel bir öte oldum hem için koydum cebime. Çok teşekkür ederim. Bunlar bana da öylt oldu bu arada konuşurken. Çok teşekkürler Mustafa. Bugün ki podcastimizin sonuna geldik. Ağzına sağlık. Çok sağolun. Ben teşekkür ederim davetiniz için. Çok eğlendim. Biz de aynı şekilde sosyal medyası haplarımızı podcast açıklamasında görebilirsiniz. Takip etmeyi unutmayın. Aynı zamanda teknolojikimizin de bir podcast sayfası var. Onu da takip edip dinlerseniz çok mutlu oldunuz. Klikler açıklamada. Bir sonraki podcaste görüşmek üzere. Hoşçakalın. Görüşmek üzere. Kendinize iyi bak.