Nvidia | Bilinen Şirketlerin Bilinmeyen Hikayeleri

Bugün size dünyanın en değerli şirketlerinden birinin bir kâislanlısıcam. Bu hikaye ilginç bir şekilde maaş ödüyemeyen bir şirketle başlıyor. 1996 yılında en videonun kasasında yalnızca bir aylık maaş ödecek para kalmıştı. Şirketin ilk yürüünü başarısı olmuştu. Çalışanların yarısından fazlası işten çıkarılmıştı. Silikom vardisinde birçok kişi en videonun birkaç içinde kapatılacağını düşünüyordu. Bugün ise aynı şirket yapay zekâde evriminin altı yapsını kuruyor. Çeçci piziden otonomaraşlara robotlardan ilerç keşiflerine kadar modern yapay zekânın arkasında işlem gücül önemli kısmı en videotarında sağladılıyor. Asıl ilginç olan şeysi şu, en videonun başarısı aslında bir teknoloji kâisinden çok yalnız zamanda doğru fikriyetir ve yapman bir kâis. Çünkü şirketi kurtarar şey herkesin istediği şiir etmek değil. Kimsenin henüz istemediği şiir etmek ol. Bugün trillon dolar değerinde gibi devin neredeyse sıfrayım değil. O anlara ve o anlardan nasıl bugün milyar dolarlık devreme dönüştüğüne gelin hep birlikte şahitlik edelim. Bilinen şirketlerin bilinmenik yerlerinde yeni bölme hoş geldiniz. Şimdi hep birlikte 1993 yılına gitmek istiyorum. Amerika'da farklı kahvaltıcı zincirleri var. Bunlardan en ünlülerinden biri Deniz. Burada işte Amerikan'ın söyle, Amerika'nın breathfist edikleri kahvaltılar alabiliyorsunuz. 1993 yılında üç mühendiz. California'da bir Deniz restorunda buluşuyor. Censun Hoan, Chris, Malhoşovski ve Curtis Priem. San Mike resistance'tan tanışan bu üç arkadaşın ortak bir gözlemi var. O da şu bilgisayarların geleceğinde grafik işlem gücü merkezi bir rol oynayacak. O dönemde çoğu insan bilgisayarları kelime işlem ya da muhasebe için kullanıyor. Fakat bu üç arkadaş oyunların görsele saplamanın bilgisayarları değiştiriceğine inanıyorlar. Sorun şu, sadece onlar inanıyorlar. Kimse onlara inanmıyor. Şirketik kurulduğunda Censun Hoan'ın daha düzgün bir iş planı bile yokmuş. Hatta yıllar sonra yaptığı bir konuşuma da en lide için hiçbir zaman tam anlamıyla bir iş planı bitiremediğini söyleyecekti. Ama onların sahip olduğu başka bir şey vardı. Büyük bir vision ve hareketi geçmece sairti. En vidya'nın ilk ürünü olan Neve bir Kasın 1995 tepiyasa çıktı. Grafik, ses, coğustik bağlandısı hepsini tek bir çiple toplayan devrimci bir ürün. Üstelik Japon oyun devi Sega ile büyük bir ortaklıkta yapmışlardı. Her şey mükemmel görünüyordu kağıt üstünde ama hesabakatmadıkları bir şey vardı. Microsoft 1995'de direkt X adında bir standard açıkladı. Ve bu standard oyun dünyasına bundan böyle 3ken tabanlı grafik mantıyla çalışacaksınız diyordu. En vidya'nın ise Neve birileri, eğirler ve kavistli düzel üzerine kurulmuş. 3 kenlerle uyumsuz bir sistemde. Yani aslında en vidya'nın kurucuları yanlış anlattarlarla yanlış kapının karşısında duruyorlardı. Sonuç olarak dağıtıcılara gönderdi. Yani satışını yaptığı 250.000 çipin maalesef 249.000 tanesi en vidya'ya yiyade edildi. Silicon muadisinde birçok kişi en vidya'nın içinde bulunduğu durumu, tragikomik buluyor ve bu duruma gülüyordu. Al böyleyken sahneye hikayenin az bilinen kahramanlarından biri çıktı. Sega Merkası'yosu Soyciro İri'yi Magiri. En vidya'nın ürünü başarısı olmuştu. Ancak İri Magiri, Censun Hoan'a güveniyordu ve şirketi yaklaşık 5 milyon dolarlık cansuyu sağladı. Yıllar sonra Censun Hoan'a kıpı yatırım için şu anlamaya gelen bir ifade kullanacaktı. Bu parayı aldığımızda elimizde kalan tek para buydu. O anlayış ve cömertlik bize altı aydı ay yaşamayayım ki yani verdi. Bazen şirketleri kurtaran şey ürün değildir. İnsanlara duyulan güvendir. Bu yatırım dünyasının en temellerlerinden biri. Yatırımcılar çoğu zaman fikirlere değil, insanlara yatırım yaparlar. Aradan geçen 5 ayın sonunda yine kasada sadece 30 züksündük maaş kalmıştı. En vidya'ya ölecek ya da bir mucizeye atacaktı. Censun mühendislerini doplayıp sektörün altın kurallarına çiğneyerek, fiziksel test yapmadan sadece bilgisayar similasyonu ile çip üretime sokacaklarına dair unutulmaz bir konuşma yaptı. Millerlerce transistor'dan oluşan çipte bir teka daha varsa fabrikadan çıkan bütün çipler çöpe gidecekti ama zaman yoktu. Censun riski aldı ortaya çıkan ürün tasarımını TSMC'ye gönderdi. 8 hafta beklediler. Paket geldi, çipi aldılar, yerleştirdiler ve güç düğmesine bastılar. İşte o anda bir mucize gerçekleşti. Çünkü çip mükemmel çalışıyor. Daha sonra adı Riva 188 Real Time Interactive Video'un animation accelerator olacak. Cip en vidya'nın kadere değiştirecekti. İlk dört ayda bu çipten 1 milyona de çatıldı. Ölümden dönüş en vidya'nın yeniden dolaşı başlamıştı. 1990 yılında en vidya bu sefer hepimizin bildiği G42056'ı tanıttı. Ve tarihte ilk kez bir ürünü GPU olarak tanımadılar. GPU neydi? Graphics Processing Unit. Yani grafik işlem birimi. O günlerde çoğu insan bunu sadece oyunları daha güzel gösterecek bir teknoloji olarak gördü. Ama Censun Hoang başka bir şey görüyordu. Oyunlarda milyonlarca pixel'i aynı anda işleyebilen bir sistem. Belki başka şeyler de aynı anda yapabilirdi. Belki bilimsel hesaplamaları. Belki finansal modellemeleri kim bilir? Belki de yapay zekâh hesaplamalarını. Kimsenin ilgilenmediği bir fikir gibi görünüyordu ama hoangız zekninde tohum çoktan ekilmişti. 2006 yılında en vidya bir karara aldı. Şimdi baktığımızda bu karar şirket tarihinin en önemli kararlarından biri olabilir. Şirket İngilizcesi, Kuda, Türkçesi, Cuda isimli bir yazılın platformu geliştirdi. Ama zor o şuydu. Kudanın müşterisi yoktu. Pazarı yoktu. Hatta Kudaya, talep bile yoktu. Kullanım alanını bile bir çok kişi tam belirleğe miyordu anlamakta zorlanıyordu. Bunlara hemen en vidya yıllarca, milyarlarca dolar, araştırma ve geliştirme arga yettirme yaptı. Bir çok yönetim kurulu üyesi gidişattan son derece endişeliydi. Giste senedinin performansı son derece zayıftı yerlerde söyleniyordu. Desek haksız olmayı. Şirketin o dağını kaybettiğini düşünüyordu. Ama yine Cels'in hoang farklı düşünüyordu. Cels'in hoang bir oyun şirket olmak istemiyordu. Bilgi işlem altı hepsini sahibi olmak istiyordu. Ve bu iki sarası da devasa bir fark vardı. Kibriyon iki yılına geldiğimizde Kanada'daki Toronto Üniversitesi küçük bir araştırma ekibi görüntü tanımı üzerine çalışıyordu. Ekibteki Alex, Krizhevski ve İlyya bugün hepimizin ismini bildiği İlyya Suske ver. Ve danışmanları Jeff Ray Hinkton bugün yapay zeka tarihinin en önemli deneylerinden biri olarak kabul edilen Alex Net modelini geliştirdiler. Modeli eğitmek için kullandıkları şey, emvidiyenın cipioları ve sıkılırım. Evet, Kudapilat formuydu. Sonuçlar o kadar iyiydi ki bütün yapay zeka dünyası temelden sarsıldı. Bir anda herkes aynı şeyi fark etti. Derin öğrenmenin motoru, cipiyo değil, cipiyoydu. Ve envidiye bugün için yaklaşık 6 yıldır hazırlık yapıyordu. Burada yatırımcılar için çok önemli bir nokta var. Birçok kişi envidiyanın ekran kartı sattığını düşünüyor. Bugün gördüğümüzde de bu eksik bir tanım. Envidiye aslında bir ekosistem satıyor. Şirketin gerçek ekonomik hendiği ekran kartlar ya da cipiyolar değil. İşte bu az önce anlattığım Kuda. Yani geliştiricilerin, araştırmacıların ve şirketlerin yıllardır üzerine yazılı m inşa ettiği platform. Bir üniversite laboratı var. Bir ilah çirketi. Bir yapay zeka girişim ya da bir bulup sağlayıcısı. Sistemini bir kere Kuda üzerinde kurduğunda artık bir geçiş mahalle et oluşuyor. Yani rakiplerinin büyüğünü piyasaya daha ucuz sunması yetmiyor. Envidiyanın müşterileri rakiplerin donanım araşlarını kullanmak istediğinde tüm ekosistemlerinde yeniden kurmaları gerekiyor. İşte envidiyanın en büyük avantajı da burada yatıyor. Şirket yalnızçı çipir etmiyor, bir standardı belirliyor. Envidiye bugün hepimizin bildiği üzere 4 tirli yönde dolar piyasadere ile dünyanın en değerli şirketler arasında. Apple Microsoft bunların hepsinin dönem dönem ya önünde ya yanında yer alıyor. Çalışanların ödediği maaş sıkalasına baktığımızda ise ortağımı 120 bin dolarlar seviyesinde bu çalışanların 143 bin dolar veren Apple ve 132 bin dolar veren Intel'in bir hale önünde. Ama her bir dev gibi envidiyenanda tabii ki risikleri var ve bunu Trump'un başlattığı Çin'le ticaret savaşında gördük. Çünkü Çin'e yaklaşık yıllık 10 milyar dolar satış yapıyorlar. Ayrıca rakipleri olan AMD ve Intel'de boş durmuyor. Hatta Google Microsoft ve Amazon gibi şirketler kendi çiplerini üretmeye başladılar. Bu şirketlerin envidiyoğlan bağılığı azılırsanı olur. Bu soru bir çoğu analistin bugün kafasını meşgul eden büyük bir soru. Ama gelecek tarafında tabloya gemel olan şey şu. İnsansı robotlar. Cansın huank yapay zekanın bir sonraki cebesinin nedenli robotlar olacağını düşünüyor. Hatta figür e'ye 50 milyon dolar değerinde yatırım yaptılar ve figür e'ye 675 milyon dolarlık toplamda yatırım almıştı. Şimdi bu hikayeden çıkartılacak dersimiz aslında şu. Büyük başarılar yanlış kararların doğru şekilde onarılmasından çıkar. O yüzden hayatta yere düştüğümüzde yerden kalkarken kaç tane taşaldığımız alakmalıyız. Envidiyo yanlış bir teknolojile belki yola çıktı. Yanlış bir sözleşme için neredeyse batıyordu ve her seferinde dürüstükle hızlı ve sektörün bir adım önündelere kete direk kendini yeniden icad etti. Cansın huank katıldığı konuşmalarda gençlere ve onu dinleyenlere şöyle nasiyet ediyor. Başırsızlı kucaklamayı öğrenin. Neve bir başırsızlı olmasaydı. Reva yüz cirmis-e 8 muvcuz eski olmazdı. Reva yüz cirmis-e 8 olmasaydı cipi'yı icad edemezdik. Cipi'yı olmasaydı, kuda yer etemezdik ve kuda olmasaydı. Yapay zekad evrimi bu temeller üstüne inşa edilemezdi. 200 dolardan 4 trillyondolara. Deniz restoranından dünyanın en değerli şirketine uzanan bir yolculuğu birlikte ince ededik. Formulde sihir yok. Kusayadece doğru insanlar dürüstlük ve bir sonraki hamleyi herkes görmeden önce görebilme cesaretlılar. Bir sonraki bölümde görüşmek üzere sevgiyle kalın.