Marcus Aurelius

Probeer eens hoe het leven van een goed mensje af gaat. Iemand die tevreden is met wat hem wordt toedeeld uit het grote geheel. En die niet meer nodig heeft, dat is een eigen rechtvaardige handelen en goede wil. Met deze protéptische woorden sport Markus Orelius zichzelf en uiteindelijk ons aan. Is Markus Orelius het voorbeeld van een filosof koning, zoals platen dat voor hoog had? Hoe kan je eigen slechtige draag uitgroeien tot een zieke plek in de kosmos? En waarom is Stoïsijnse filosofie uiteindelijk ook een sociale filosofie? Of voor deze vragen nog veel meer gaan met de komende drie kwartier hebben. De gast is Dennis de gruiter, de Denker die z'n traal staat, Markus Orelius. Dag, goed dat je weer luistert naar een nieuwe aflevering van de protéptisch filosofie van het zandge-airasmus. Schrolver filosofie, mijn naam is al haar de amelink en je weet onfier wat we gaan doen. In 45 minuten dijkwin het Denker van één filosof, tegenover mij Judits Weistra. Hi, aller. - Ja, ik denk al dat Judits Weistra, maar het is toch Judits Weistra. Ja, allebei is correct. - Oh ja, goed. Ja, welke kiezen word je, hoe je het wil doen. Ja, leuk om je weer te zijn, dat is voor mij alweer een poosje geleden dat ik zo'n kijk was. Dus zellig meer weer te zijn, we zijn bij Josef. Wij stonden net buiten even op Josef te wachten, want hij had de sleutel in mij niet. En toen raakte we met de hoofdgas van vanavond aan de praten over waar hij vandaan komt, Slyderrecht. En misschien weet jullie dat wel die verluisterers, dat Slyderrecht ook bekend staat om het Baggeren. En van Dennis heb ik dan de mooie meter vorgeleerd dat de filosofie bedrijven ook zwits is als Baggeren in jezelf. Dus ik ben heel benieuwd hoeveel vanavond daar dan mee gaan komen. Een goede tijd, want onze gast is Dennis de Guiter. Je kan hem kennen van onze aflevering over Seneca, dat hebben we net even ook geconcedeerd. En bij het gewoon succesvolle aflevering, daar heb je hier met veel publiek naar geluisterd. Dus fijn ook dat hij hier weer terug is. Dennis sederde filosofie in Rotterdam. Hij is eigenlijk naar van de Stoïssijnse schoel in Zutphen en hij is organisatie via stove bij ook gebruikmaakt van de Stoïssijnse filosofie. Hij heeft een eigen Patreon-kanaal, de stoa van epictetus waarin die de colletjes van epictetus van kaff tot kaff doorneend. In 2018 is geen de Solidariteit van de Schok. Een boek over Europa door de ogen van Jan Patotska die je natuurlijk ook allemaal kent van de aflevering die we over Jan Patotska hebben opgenomen. En leuk halvewege 2025 verschijnt van Dennis een inleiding op de klassieke stolen. Welkom terug Dennis. Ja, dank je wel. Leuk dat ik weer ben, dat ik weer mag zijn. En goed ja en epictetus hebben we dan nog steeds een keer in de binnenzacht zitten. Ja zeg ik weer een andere keer over, want er gaat over een andere Stoïssijn, hebben we namelijk Marcus Aurelius. Die werd geboren in 121 in Rome, als Marcus Aurelius Feres. Al vroeg was Kijzer Hadrianus om de indruk van Marcus en dus arrangerde hij dat Marcus geadopt werd door de beochte opvolgen van Aurelius, Antonine Speers. De dood van Hadrianus trouwde Marcus met de dochter van zijn optiefvader. En dat was dus de nieuwe Kijzer Antonine Speers. En met deze dochter, Faustina krijgt hij het en ik 13 kinderen van wie slechts de hulft, dan was ze leefd het halen. In 161 wordt uiteindelijk Marcus zelf kijzer, hij volgt dan dus een optiefvader Antonine Speers op. In zo'n halt de volwaste leeftijd van die 13 kinderen dus, en dat is komodus. Zowel in zijn jonge jaren als deijse kijzuschap hield, Marcus Aurelius zich bezig met filosofie. Van hem zijn ze een persoonlijke aantekeningen overgeleverd de meditaties. Hij sterft het eigenlijk aan de pest op 58 jaar gelieftijd in het jaar 180. En op dat moment voelde hij al twee jaar samen met zo'n komodus het bewind over het ruimte rijk. En er was de meede eerste kijzer en bij het rondjaar die niet zo'n adoptief zo'n, maar echt zo'n biologische zo'n tot ontvolger uitriep. En wat langere biogevieten in gewend ben, omdat het natuurlijk een heel kleurrijk leven is. En ja, kunnen ze gewend is, is dit dan een klassieke filosof koning, misschien wel bij enige filosof koning? Ja, dat zou je wel kunnen zeggen. Hij wordt vaak gepresenteerd als een voorbeeld van de filosof koning, zoals Plato dat ooit heeft bedacht. Nou, er zit er twee kant aan, aan de ene kant zou je kunnen zeggen, ja, hij was een filosof koning of filosof kijzer, want hij was filosof en kijzer. Zat vaak ook in een twee strijd, moet ik nou voor het ene kiezen of voor het ander. En aan de andere kant voelde hij niet helemaal aan het profil van Plato's filosof koning, dat is echt meer een beschouwend persoon, een platoonse wijze die niet geïnterseerd is in macht. En daardoor het beste de macht over een samenleving kan voeren. En die samenleving zo compact en stabil mogelijk kan houden. Nou, zelfs als markt is dat dat willen zijn, zou het om mogelijk kunnen zijn geweest voren, want hij zat in een heel explosief romen, had hij onder zich, met een zeer grote kans op allerlei burgeroorlogen, en dergelijken mensen die elkaar naar de kronen staken. Dus een filosof koning op een tijdgervast gebonden die alle kant erop ging en ook van buiten de grenzen, zwaar werd aangevallen door allerlei gemaanse stammen die een kans gewoon zagen. Kijk, nou over die persoonlijke sterkel dat ingemmet volg mij nog later verder hebben. Van hem overgeleverd zijn de meditaties, en dan denk je natuurlijk aan voor de kart met zijn meditaties, dat is een heel strak op gebouwd verhaal met een reunering die overgeven is dat bij Marx-Arelis actiefoon. Nee, dat is bij Marx niet het geval, hij schreef in het Grieks een hele reeks van ja, dagboeken zou je kunnen zeggen dat uiteindelijk gebundelt is onder de titel aan zichzelf, of aan hem zelf. En dat is uitgegeven uiteindelijk als een meditaties, maar hier heb ik bijvoorbeeld een editie van Anbo Antos, die de persoonlijke notities en soms wordt hij ook nog wel eens uitgegeven onder de titel aan zichzelf. En wat je daar ziet, is geen strak op gebouwd betoog, maar eigenlijk een voordurende herinnering van Stoys Einse Principes, die die vanuit ze jeugd heeft meegekregen. En die nu terwijl die op kampanje is, want daar schrijft die deze dagboeken, terwijl die kampanje is die voordurend dit soort dingen aan het opschrijven als een filosofische oefening. Ja, nou eigenlijk moet ik zeggen wat interessant is, is dat je precies kan zien waar die last van heeft, want daar schrijft die al. Dus moeilijk uit bed kunnen komen, woede aanvallen, zich ergeraan andere mensen, dat zijn een beetje de zaken waar die voor zichzelf last van heeft. En daar gaan heel veel van die meditaties ook over dat die zich zelf verduend vergeest houdt, ja, maar let nou goed op, hier ging het eigenlijk om dit is wat mij te doen staan. Dit is mijn functie als mens, en ik moet daarin trouw blijven. Dus dat is uiteindelijk wat hij doet, dus het begint de redelijke oprupt en het eindigt ook de redelijke oprupt, wat dat betreft, zit geen linen. Kan je zeggen over waarna dit voor het eerst is gepubliceerd, hoe dat proces is gegegen? Ja, dat is een heel lastige proces geweest, want we weten dat hij in ieder geval heeft geschreven tussen ongeveer 170 en 175. Die tijd dat hij opvelt, toch, is. En dan wordt er hier in daar wel verwezen naar zijn dood, naar een werk van Markus, wat dan ook wordt genoemd aan hem zelf, maar het werk zelf is nergens te vinden. Dus er is heel veel speculatie, hoe is dat nou precies, heeft zich dat voortgezet. Uiteindelijk in een negen de eeuw is er een bischop die in een brief verwijs dat hij een zwaar gehaafte exemplaar heeft van de meditaties dat hij die even laten kopieeren. Dan hoor je er weer een pootje niks over en dan in de 14e eeuw verschijnt er een eerste vertaling. Markus schreef in het grieks, en de vertaling is van een humanistwingsname even ontstappt, maar die publiceert het met de latijnse vertaling erbij. En dan gaat het eigenlijk als een tirelier, dan wordt hij voordeurend opnieuw vertaald en uitgegeven, heel veel verschillende commentaren. En dan is natuurlijk ook een periode van veel voortschrijdend inzicht onder humanisten en geleeren die steeds beter edities eigenlijk maken. Wat doen we bij Stenica ook wel over van dat het naar de populariteit van Stenica bij christelijke filosofen en Denkers best van groot is, want dat nachtelt een deel van de theme-tieke beetje elkaar lijken, is dat bij Markus dus ook het geval? Dat vind ik wat lastig om vast te stellen, wat we wel zien is dat on de Markus of de mensen, Markus leeft een tijden van, nou ja toch al wat Christenvervolging in het Romeisrijk. En hij is ook één van de keizers die juist wat gastrug probeert te nemen, daarop. En een aantal kerkvaders die spreken dus ook wel willend over hem, die zegt ook dat de beschermen van de christenen, ik hoop dat de joden ook in die tijd daar heel positief naar hem kijken, die zich zelf beschermd voelen. Dus in die zin heeft wel een positieve weeklang gehad, maar toch heel veel van zijn meditaties, die zijn iets moeilijker te combineren met traditionele christelijke ideeën, dan die vanzenen ik bijvoorbeeld, waarvan sommige dingen echt eruit geplukt kan worden, dit is eigenlijk een beetje een voorspeltje op wat Christen, wat Christen straks gaat zeggen, bij Markus is het altijd stukje minder. Want kun je daar voorbeelden van geven of wat zijn daar temas in die daar die dat moeilijk maken? Nou, dan gaan we misschien ook al een beetje meer de spirituele kant op. Hij schrijft heel veel in mystike taal ook over bijvoorbeeld de stoïsijnse goden. Stoïsijnse goden werden in de oudheid voorgesteld als een sfeer, of een bol, waarom omdat dat de perfecte vorm was, maar daar werden ze vaak mee een beetje belagelijk gemaakt door andere filosofen. Oké, jullie goden zijn bollen. Oké, ook een god en bol of formen ze samen in. Uiteindelijk formen ze ook samen een bol, dus er is één natuur en die is god volgens de stoïsijn of die is door trokken. Door de logos die God of Suizheid, Markus breek zelf verdoende over Kosmos, maar ook vaak over Suizen en over Universum, als een god, maar ook dus de God in je binnenste. En dat is voor Christen in die periodie, gewoon bij zo'n lastig, omdat die God in je binnenste, dat is dan, ja, hoe moet je dat zien? Seneca, die noemt dat nog wel eens een heilige geest, letterlijk. Nou, hoppa, oké, zijn we binnen. Markrelius, die heeft het verdurend over de godheid in jezelf. En dat je die kan, dat je die moet bewaren beschermen, maar dat je die ook kan cultiveren. En jezelf, dus beter kan maken door die God in jezelf te verzorgen, dat is de lastig voor veel Christen in die tijd. Want dat zou veronderstellen dat de mensen zichzelf kan perfectioneren. Dat is een ene van de standpunt van de stoïsijns filosofie. De wijze die heeft zichzelf gepeffecioneerd, komt niet vaak voor, maar het kan dus wel. Ja, dan heb je eigenlijk dus de genaden van Jezus, heb je niet nodig en dat is dan gewoon wel een dealbreker voor Christen. En hoe ziet dat pat naar perfectie eruit? Ja, dat is voornamelijk toch het banger in jezelf, waar we het net al overhouden. Mooi dat in de tegenwoord. Ja, dat is iets ingemostig. Nou, hij heeft letterlijk eens een van zijn fragment hierin dat hij zegt van blijfgraven in jezelf, want daarlijkte bron van het goede. En het is verdurend een zelfonderzoek, zelfonderzoek is in de oudheid echt een tema ook bij klassieke filosofen. Het onderzoek van je overtuigingen, van je neigingen, van m'n ook van je gebreken, van je morële fouten. En daar ook behoorlijk streng naar jezelf zijn die als rechter en jury naar voordat te brengen. En jezelf daarin te berispen en zo een beter persoon, een morel, beter persoon te worden die ook beter zijn taak als mens kan uitvoeren. Volgens die stoïsijnen heeft elk organisme in de natuur heeft een bepaalde taak die hij of zij te doen heeft. Voor de mensen ligt dat wat gecomplisseren, wij kunnen niet alleen maar onze instinct te volgen, wij hebben ook een reden. Dat is dus een uitdrukking ook van dat grote godelijke natuur die reden kan over zichzelf nadenken en die kan keuzes maken en over het algemeen maakt die de verkeerde keuzes. En wil je een wijze worden, dan moet je de zolleren om goeie keuzes te gaan maken, dat betekent onder andere dus dat zelf onderzoek maar ook jezelf te disciplineren door bijvoorbeeld fysiek hoefeningen te doen of meditatiehoefeningen te doen. Hade maalingshoefeningen waren ook een belangrijk onderdeelde van, maar ook de schrijfhoefeningen en dat is wat marker uiteindelijk hier ook doet. En die meditaties schrijft hij over de stoïscience-principles aan zichzelf als een soort van de spiritueel of geestelkoefeningen. Ik hoor best veel dingen die me aan spinosa doen, denk ik. Ik weet niet of het een heel expediteit dat hebben benoend, maar en dat mensen heeft het de reden bovenop dat het instinctieve ook die kostmosen en dat hele wat ook in jezelf zit in met alle dingen zitten. Ja, het is antwoordat zo. Ja, zeker. Als ik naar Maarten van Buren hadden we eerder dit jaar op de dag van de stoïscience-levens kunst, gaf een lezing over markers en over spinosa. Hij heeft ook het boek van Pierre Ado over markers en Elis vertaalte. Hij speelt ons ook de spinosa-podkast gedaan. Hij koppelt ze heel dicht aan elkaar. Voor mij zitten daar wat dealbreakers tussen de stoïsseinen en spinosa. Waardoor dat je ze echt als tegen al parten leefsen beschouwingen moet zien, maar Maarten is wel wat enthousiast erover om die bij elkaar het funeren zijn interessante gesprek. Ja, bij invloedingsie van Duidelijk. En dat werkt aan jezelf. Ik kan ook een heel vrouw vragen, maar zet er van, ja, waarom komt dat niet doen? Ja, ja. Ja, inderdaad, maar dat is ook een relevant te vragen, want dat is de vraag die elke levensfielder voor je uit het hele enesische tijdwerk eigenlijk vraagt aan de student of de persoon. die zich met filosofie bezig gelamen, waarom wil je dit doen? En het zijn zogenaamde uit demonistische filosofie, ga het om je wilt gelukzien te bereiken door middel van filosofie. Als je zegt, ja, ik wil niet gelukkig worden, want ik weet het allemaal om. Nou, dan valt er bij deze filosofie in een rad niet voor jou te halen. Dus dan ga dan lekker gewoon doen wat je wilt doen. Maar als je echt tot een bepaald punt van inkere komt of een metanooja, waarin je kunt er zet van, hey, eigenlijk ben ik niet zo goed bezig. Ik wil verdurend van alles, maar ik krijg het niet. Ergens zet er een frustratie-punt, ik leidt aan mezelf. En dan komt er filosofen, die zegt van ook, nou, dan moet je gaan filosofieren. En zelfs van die filosof uit die tijd hier rondtrekken of in eigen school hebben, dat zijn vaak ook een soort van zee de predikers, die toch ook met de retorica-probeeren hun publiek daar een pijnprekkel bij te weeg te brengen. Gewoon te laten zien, joh, jij deugd gewoon niet. Dat is jouw probleem. En wil je er iets aan gaan doen? Ja, oké, dan gaan we filosofieren. En dan ligt er iets in de verschiet. Heb ik tijdens noemt dat dat de olimpjes spelen, die komen er naam, de inelijke olimpjes spelen. Dat valt goud te halen. Dat is bestendiger dan dat het een moment dat je het gewonnen, ergens in een soortje of zo. Maar dit is waar het uiteindelijk om te doen is. Daar moet je vergaan. En die meditatie, zoals het boek wat jij voor je plieger die persoonlijke notities zijn in de vorm, dus ook eigenlijk wat hij zelf predekt om zo maar even te zeggen. Waarom is het goed of waarom ik zie jouw boek is volgen stickerat? Ja, ik heb het heel goede gelezen. Maar waarom is het zo goed? Of waarom heeft het de tante steis het eigenlijk toch doorstaan? Ja, dat is een goede vraag, want er zijn meer van dit soort boeken die dat niet hebben gedaan. Dus ik denk dat het een soort van gelukkige gesameloop van omstandigheden is qua persoon, wie die schrijver is. Het is natuurlijk een hele interessant figuur. In zijn jeugd wil daar even jullie zo worden, maar werd voorbestemd tot keizen. Dus dat maakt hem interessant. Een beetje was een zo kratest die echt de moral in tegen zelf onderzoek wil doen. De gelijkertijd ziet die dus in dat duifels nest van de Romeis hoofd. En probeer die zichzelf op de rechte patten houden. Dus die hele setting daarin maakt het al voor heel veel mensen aan spreken. En dan vervolgen ze hier dus ook echt zo iemand een keizer op een hele persoonlijke manier met zichzelf woostelen in die geschriften. En dan wordt het ook heel persoonlijk voor jezelf. Dus dit kan je echt zien als een spiegel, wat je leest, wat je aansprekt, dus we schijnlijk iets wat resoneren bij jou. Een andere dingen zullen minder resoneren. Dus iedereen haalt zowel zijn eigen ding eruit. Sommige die hebben het echt als een soort van ja moral handvest gebruikt, het van hier staan de regels in, hoe ik moet leven. En zo kan je me gebruiken, maar dat maakt een beetje lastig, want dit waren zijn regels. Dit is echt levensfeel, dat je persoonlijk moet maken. Als je moet die manier de mij aan de slag gaat, kan je er heel op uithalen. Als je alleen als een moral handvest pakt, dan weet je de regeltjes van markers die hij zelf belangrijk vond aan het uitvoeren, dus niet echt misschien wat je nodig hebt. Maar ik denk die zakenbouwkaar, dat maakt het heel aansprekelijk, een heel veel dingen zijn gewoon heel mooi citere waren. De hele kenen van de Stoïseinsphilosophie zit in het eerste fragment van Boek 2, misschien ook wel een meese bekende fragment uit de Stoïseinsphilosophie. Ook als je wakker wordt, of als dat gaan breken, moet je tegen jezelf zeggen, vandaag ga ik bemoeie zuchtigen, mensen tegenkomen, die aloers zijn afgeunst, die het slecht bij me voeren hebben. En heel veel mensen hebben met dat soort mensen te maken, dan resaniert dat gelijk. Ik heb dat eigenlijk ook gehaald, dat is ook gewoon, die keizen waarom, en ik heb het ook, nou een hij schrijft aan zichzelf, moet je daarmee omgaan. Nou, die twee stappen van hoewel je daarmee om moet gaan, die laten de meeste mensen wel gelijk liggen, wat moet je dan doen? Wat hij dus eigenlijk zeggen, wat je dan moet doen is, je moet ze proberen op beter gedachten te brengen, als dat niet leuk, dan moet je ze tolereren. Maar je bent met ze verbonden via die reden, via die godelijke geest waar iedereen een deel vanuit maakt. Dus je bent aan ze verplicht, ook al gaan ze nog zo slecht om met ze samen te werken, en ook het goede voor ze te willen. Nou, hier zit al bijna weer ook een beetje een krisselijke geest in natuurlijk, want dat je je naast de lief moet hebben als je zelf. Nou, vanaf het stootje, zijn ze perspektief moet je iedereen lief hebben als je zelf. Nou, dat is wel een groot uitdaging natuurlijk, voor veel mensen, dat is ook heenmachtig. Ik heb lief dat ik dat even tegen me zeg kom om vervelende mensen tegen, dan kan hem je daarop voorbereiden en dan kan ik wel lekker even snel door, weet je wel. Maar dat is eigenlijk niet waar het omgaat. Ja, ik weet nu of jij dat ook hebt, maar ik heb even zo'n associatie met hoogscope op de manier op je tezen. Waarom vind je dit eigenlijk wel goed? Je gaat vandaag gewoon tegenkomen die heel zelfs zuchtig is. Ja, precies. Ja, precies, wat je zegt, deze hoogscope komt teelke dag uit. Ja, want je komt er ieder geval voor als de stoa zo'n eentje tegen, dat ben je zelf. Dat is die veel persoon die in de spiegel maken. Je hebt je gelijk in de ochtend te pakken en die zijn net voor het thema's boeden en onderwerp waarin die opreflecteert, met wat voor wijzeheden komt hij dan. En waar halte hij vandaan? Ja, nou, zijn belangrijkste bron qua stoïscience-philosophy is het werk van epiteaters. En dat zijn voornamelijk collega-dictaten. We hebben daar nog vier boeken met collega-dictaten die over zijn gebleven en het handboekje, maar voor zowel weten zij er veel meer collega-dictaten van epiteaters geweest. Waar hij het toegang toe heeft gekregen. En daar heeft hij voornamelijk uitgeleerd, had een stoïscience-leerar rusticus die hem ook... Nou ja, help met het leren van filosofische principes toe te passen. Ja, wat zijn dan een belangrijkse lessen die die daar uithaald vanuit de stoïscience-perspectief zijn alle mensen via de reden met elkaar verbonden? We hebben één grote godelijke logos die alles doet trekt, een bepaalde leefskracht en mensen zijn als waren de vruchten van die logos. En omdat we dat hebben, moeten we voorduurend wel willen zijn, naar elkaar toe. Dus eigenlijk is er vrij een steeds heel simpel van, oké, iemand heeft mij iets gedaan. Zeg die dan ook letterlijke, iemand heeft mij iets aangeaan, ja, dat is niet mijn probleem. Dat is zijn probleem nu geworden, want hij heeft zijn eigen zielschade toegebracht, zijn eigen reden heeft hij nu beschadigd. En mij heeft hij niks slechts laten doen, dus mij is geen kwartage dan. Dus ook voornamelijk dat het onderscheid maakt, dus oké, als ik gekwets voor door iemand of geraakt door iemand, wat wordt er dan gekwets of geraakt? Nou, mijn repetatie, oké, maar ik ben mijn repetatie niet. Mijn lichaam, mijn prima, ik ben mijn lichaam niet, mijn geld, mijn prima, ik ben mijn geld niet. Wat ben ik, ik ben mijn reden, mijn ziel. Of zoals hij het noemt, mijn heggemonnicon, mijn leidinggevende beginsel. En dat wordt in deze editie al mooi vertaat met innerle compas. Dat is dat gene wat in mij zit, wat onantastbaar is voor iemand anders. Alleen ik zelf kan die schade toetbrengen op het moment dat ik andere mensen slecht behandel. Of het slechte wil voor andere mensen. Dus alles wat er ook gebeurt, hij stelt zich voor duur een taar, vergevingsgezint tegen een overhoof, de meestel, het schrijft hij dan dat hij dat van zichzelf moet doen. Maar we weten wel uit de biografie dat hij echt een uitzonderlijk, ja, ruim, hartig en vergevingsgezint keizer was voor die tijd. Dat was best bijzonder ook. En je noemt al een paar keer de stoïs zijn, hè? Zie je hem ook zoals, hoe zeg je dat stoïsdenker? Of niet, want je held in het voor, we spraken net eerst je voor wel op de aanknopadrukte. En toen al die even een allekdote aan dat op het boekje van meer van rijden, wel, hij staat afgebeeld, maar dat die een hele boekje niet voorkoopt. Dus hij wordt blijkbaar niet door iedereen zo in die tradisie geplaatst. Hij wordt niet door iedereen in die tradisies boosterboy. Hij staat er altijd goed op bij op zijn paard. Ja, ja, het is wel... Als ik een beelbe is... Nee, maar dat is ook echt een... Kijk, hij is een stoïs filosof. Maar ja, dan ga je dus terug naar de vraag wat is een filosof. En bij een medium van rijden, zij is echt in haar inleiding. Ja. Een filosof is iemand die kritisch en systematisch nadenkt. Dus eigenlijk typisch een 19e eeuw is een beeld van wat een filosof is. Dus alles wat daarvoor komt, wat niet kritisch op systematisch genoeg nadenkt, valt eigenlijk af. Dus de kartie past er wel heel goed in, kritisch, systematisch. Spinoza ook. Kant natuurlijk. Maar wat daarvoor komt, als je kijkt naar de filosof uit erin en zanz, is algelijk een stuk ingewikkeld. En zeker bij die oude filosofen. Maar wat is een filosof nou eigenlijk, iemand die zijn of haar leven op een filosof is een wijze wil leiden, wil vorm geven. Dat gebeurt op een praktische manier. Dus de meeste filosof uit, oudheid, die schreef ook helemaal niet. Ook omdat dat er gewoon niemand was die dat kon lezen bijna, dat was één. Maar het gebeurde voornamelijk in het menselijke contact, in het gesprek met elkaar, in de dialog. En deze man waars waren ook niet bedoeld ter publicatie. Nee, precies, precies. Nee, die waren echt voor dezelfde. Dus aan zichzelf, hier voert je een dialog inderdaad met zichzelf. En dat zou in die zin door heel veel moderne filosofen niet als filosofie worden gezien. Vaak wordt het dan genoemd als levense wijzeheid, of sedeleleer, of iets hergelijks. Maar vanuit de oudeheid is het echt filosofie. Dat is eigenlijk de kern van filosofie. Het is nu weer een beetje herondekte ook in een akademische wereld. Het begon met Pierre Hadou die schrijft over filosofie als een manier van leven. En nu is het een heel akademisch onderzoekstgebied geworden, verlassen via ZW Live, waar heel veel akademische zich al weer op hebben gestort. waardoor het eigenlijk weer juist niet verlassen via ZW Live wordt. Maar ik tekst het ook niet. En wat ook belangrijk is, daarom jongen ontzettend veel nieuwe inzicht te komen daar weer uit. Maar ja, een filosof die gewoon thuis zit, niet schrijft, een goede gesprek. Dat zien wij eigenlijk tegenwoordig niet als een filosofie. Nee, het is minder waardig. Ik ga hem wel op sluit in heel veel schrijft. Als we dan na het kijken naar Marx-Arelius. Nee, inding teruggegegen eigenlijk ieder. Toch nog een keer die vraag om ik verwaam zou ik dat willen. Zijn dat het heel goed dat je aangesproken voelt. Dat is een soort moment dat je tot inkeer komt. Nou mooi, ik zei hoe ze de predikers nu naar haar aanpraten van het leven. Toch die werking van waarom dat dan goed voor je is. Waarom moet je dat zeggen? Dat schaadje, ziel en dat is zijn probleem. Om even in kriske term linken. Ik denk wel ga je dan naar de hel. Is het fraal schade in het heden? En hoe zo is dat schade in het heden? Kun je niet ook gewoon denk, ja, jouw vak het nu. Ga ik wel even schade en een ziel lijden volgens de stoën. Zijn ze alleen maar het komt er gewoon handig uit. Dus hoe dan ook de prikkel om daar zo goed aan diezelfdisplint te doen? Ja, dat is een goede vraag, is het heel veel lager aan. Dus brek je in op het moment dat ik te ver ga. Maar als je kijkt naar de stoën zijn ze ziel. Dat is het idee dat de ziel is de reden. Is het leidinggevende begin zol? De morele keuze zijn allemaal verschillende vertalingen van. Maar één onderdeel of eigenschap van die ziel is in tegriteiten. En een ziel die niet in teger is kan niet gelukkig zijn. Dat is een beetje die idee wat ook al bij hepatetische vinden. Dus het goede leven of het gelukkig leven is voor een stoën zijn een moreel hoogstaan te leven. Daarnaan in vallen is het een beetje uit het tonen met een aantal andere scholen. Die bijvoorbeeld de epicrisse die zeggen nou goed leven is, een leven waar je in kan geniet hebben. En zo kun je nog een raadje afgaan. Maar voor hen is het moreel hoogstaan te wezen, is het goede leven. Nou, er zou je kunnen zeggen, oké, dat is mooi, dat is voor jou persoonlijk dan. Maar er zit natuurlijk al een sociale dimension, en daarom zeg ik vaak ook het is geen individualistische maar een sociale filosofie. Want andere mensen hebben natuurlijk daar per feit van. Als jij een moreel in tegen mensen bent. En je kan zelfs daar nog een rolmodel in zijn voor anderen, zodat die hun leven gaan beteren. Nou, zij ook nog steeds kunnen vragen. En wat dan nog stelt dat die andere het allemaal gaan doen, waarom zij dat als nog doen. Want ook als immorale mensen valt er nog een pezzel had te halen in de wereld. Ook dat komen ook nog tegen. Precies. Dan gaan we eigenlijk naar de spiritel of binamistieke dimension die we bij Marcus juist heel goed terugzinkomen en minder bij scenen kan epictetus. En dat er is op het moment dat jij een immorale wezen bent of een immorale mens. Dan wordt jij, zeg ik, een zieke plek in de kosmos. En een steekje ook onder daarmee aan. En daarmee ben je ook in het eigenlijk sleinen. Dat zie je ook in dag zeven en moest je hele besmetting noemen dat tegenwoordig worden. Maar we hebben er nog veel fundamentaire. Je wordt echt als het ware een appel die de rest van de appels in de natuur erot maakt. Dan betekent dus niet alleen voor andere mensen. Maar omdat jij een delbe van groter geheel maakt jij nu het groter geheel, eigenlijk ziek. En dat is een behoorlijke inzicht wat hij meege heeft en wat je bijna nooit terug ziet komen in de bloemlezenkjes. Want nu wordt het dus eigenlijk gewoon gezegd of dat dit groter geheel goed functioneert of niet ligt op jouw schouwers. Of van geen enkel ander organisme in de natuur is daarvan antwoordig voor alleen de mens. Het moeilijkwaard van de mens leidt tot een natuurlijk bederf. En dan draag je dus bij aan de cyclus. Volgens de stoïsijnen heeft de hele natuur een cyclus die van groeien vervol en dan komt het weer tot rust in zichzelf. En dan reis het weer als een phenix. Dus uiteindelijk is het ook onomkombaar dan ga je ook mee met die cyclus. Maar mensen hebben dus het vermogen om daar aan bij te dragen. En mogelijk is die noemt dat ook regelmatige zonde. Het is een zonde tegen de natuur. En daar zit gewoon een morele dimensie ook aan. Het is interessant ja. En die sociale component dat blijft dan toch verradelijk als je dan andere mensen ziet die als rotteappel het universum om zeep helpen. Want toch heerlijk te denken ja Ag, jij gaat toch vrouw jij geziel. Want dat is dan niet meer... Maar het geval. Nee, dus er zit ook echt een verantwoarlijkheid bij die vielen zoveel minder aan het andere mensen voor het blok te zetten. Heel heerlijk zeer je wel wat je doet. Dus misschien te groot om te zeggen van jij bent de zieke plek in de kosmosten. Ze zullen wat aan, want ze zeggen ook vaak dat we kunnen alleen met ons zelf dat de licht binnen ons bereik. Wat een andere doet de licht niet binnen ons bereik. Maar er zit wel een verantwoarlijkheid bij ons dat we door goed te leven, andere kunnen inspireren. Je zou het bijna opweking kunnen noemen. Ze noemen dat ook vaak protracties toespraken of boeken. En dat zijn dan teksten die gerecht zijn om een gevoel van opweking te weeg te brengen. Vertracties? Ja, protracties. Dus een oproep te doen aan voortrekken te maken. Dus ja, zoiets als een bergereden bijvoorbeeld van Christus, dat is ook een protractische tekst. Dat doet mensen op om beter te gaan doen. En dat is wat eigenlijk deze filosofische tekst ook doen, maar dan vanuit filosofisch perspectief. En wat zeg jij dan als rol voor zijn keizerschap? Want dat is zeker als je zo rotte appels ziet. Dan kun je ook denken, nou misschien ben ik juist dan met mijn macht geroepen om de rotte appels te uit te snijden. Of weet ik van dat? Ja. Heb je ook hier voor de instrumenten omdat je heel concreet dan mee te doen? Ja. Er zal als gewoon vanuit de klassieke stoljes zijn, filosofie mag je dat dus eigenlijk niet doen. Ja. Want mensen zijn morele, sociale en redelijke bezens. En dan lijkt het al bijna wat we aan de zijde van Immanuel Kant staan. Die ook zegt dat we zijn verpaalde dingen aan elkaar verplichten dat we redelijke mensen zijn. Intelligieble karakters hebben. Dat veronderstelt daardoor een verplichting naar elkaar. Dat zeggen die stoïsijnen in principe ook. Dus ik mag niet zo maar iemand weg snijden die zich niet goed gedraagd. Want daarin volgens het dan weer zo kort is, ze doen het kwaad niet opzettelijk. Ze vergeest zich gewoon in wat het goed is. Dus moeten we hem proberen verder te krijgen in hun begrip van 'hej, je moet je leven beteren'. Maar als dat niet lukt, hij zegt ook letterlijk weer ergens van 'happek het recht'. Om iemand iets van nemen als die persoon van de gode wel van alles krijgt. Dus ook slechte mensen op hun accurregent het ook gewoon. Dus dat is niet eigenlijk aan mij om te bepalen 'goh jij mag je niet zijn'. Als ik kijken naar een sociale rol die hij heeft als keizer. Ja, dat zal die gewoon moeten rechts spreken. Er zijn gewoon zaken die besloten moeten worden. En daarin moet hij allerlei vanuit zijn rol beslissingen maken. Maar vanuit de stoisuinse filosofie mag je niet zo, maar iemand om ze te helpen. De enige uitzonderingen op zijn eigenlijk mensen die hun eigen natuur zo daarnig verminkt hebben. Dat ze vervallen zijn tot vredeheid. En daardoor eigenlijk niet meer kunnen functioneren en gevangen zijn voor andere mensen. En dan denk je dus echt aan een aantal van die slechte keizers bijvoorbeeld die ook door mensen als brutus werden vermord. Door tyrannododers werden die dan genoemd. Dan werden het bijna verplichting om die persoon eigenlijk uit te schakelen. Maar er is een hele mooie recente opleving van dat idee de Amerikaanse filosof Derek Peer-Bom. Die in een heel kort SC aantal jaar geleden heeft gepleid voor eigenlijk mensen die bijvoorbeeld de doodstraf zouden moeten krijgen in Amerika. Om die gewoon levens lang op te sluiten, dus eigenlijk gaan ze gewoon in karanteren, vanwege een immorale gedrag. Maar niet dat je ze strafd door z'n bijvoorbeeld alles te nemen. Als ze in gevangen schap zitten, maar ze zijn gewoon een goed leven te geven. Ook omdat je en eigenlijk niet het recht hebt om te doden of te straffen voor het feit dat ze zich hebben vergisd in het goede. Dat is best een grote stap natuurlijk. Maar dat is een beetje moderne in steek van wat markers en klassiek stoos zijn ook zeggen. Maar dat is dus moezaam, vanuit het perspektief, maar het is wat niet moezaam is. Dus om zelf dat marieel hoog staan en leven, het veteraar te leiden en heb je aanwijzingen dat hij dat in zijn kuiserschap op een paarm niet wat uitdrukking bracht. Nou, we zien in ieder geval dat hij zeker op moezaam een wijze ook deed, maar dat hij het wel proberen te doen. Dus interessant gegeven op gegeven moment dat er is een generaal van hem die in serie zit gelegen en die roept zichzelf op een uit tot kuisen. En hij heeft een paar legioenen als support en hij heeft een paar senator in de senaat die hem stenen. We weten niet precies waarom dat hij dat deed. Dat ging ergens ook het gerucht dat markers overleden zou zijn. Terwijl hij nog leefde. Maar dat kan dus een reden zeggen, hij is dat hij dag van oké, ik moet nu in dit maxvaken hem stappen. En op deze komt die racht van markersleef nog maar oké, double down. Dus dit wordt een burgeroorlog al bijna en markers die proberent is zeker geval eerst met hem te verzoenen. Uiteindelijk wordt die generaal door een van zijn eigen manschappen gedoot. En dan zijn er een aantal senatoren die zeggen van oké, we moeten dus die andere senatoren moeten ook zo snel mogelijk om ze te helpen, want dit moet zo snel mogelijk de koppeln gedrukt worden en die legioenen moeten allemaal gestraft worden. En daar gaat hij echt tussenstaan. Dat er een wet wordt afgevaren van neer, er wordt niemand wordt hier, er wordt hier van mord. En ook de legioenen worden niet gestraft, dus hij gaat er ook naartoe. Een houdt echt een stoïsijnse toespraak daar ook. Die langie door al die legioenen is wordt begrepen, maar waarin die wel voor duurend richt op verzoening met de vijanden. Dus dat is echt zo'n voorbeeld waarvan heel veel van zijn tijd genoten zouden hebben gedacht. Man, we been met gezegd, het is een levensgevaarlijk man, en ook zijn broer waar die medekijzer mee was, Lucius Vierus. Ja, dat was ook echt een manloot die al het geld maar over de balks mee te walen. Markus spullen uit het pallijzaant verkopen was om alle schuld af te betalen die ze voorgangen zouden. Dus hele tijd zichzelf in dienstelden van de gemeenschap. Ja, dat mensen ook af vroeger waren om te laten die gast niet gewoon vergiftigen. Ja, dat is een goed gebruik in Romijnse de keizelijke families. We benadricht al even dat Markus op een natuurlijke rateef, natuurlijk wij zijn wat leven was gekomen door de bus. En het terwijl ik nog kan modus zijn zo. Die moest dus toen die ging stevig uit de tent, zodat niet het gerucht zou ontstaan. Ja, dat hij is zo gevoelig, ligt het allemaal. Maar in de data, dus hij bestoot het allemaal niet te doen, hij verdroeg dat verduren. Dus ook heel interessant, wij zien dat van, dat echt veel zelf koning, wel heel veel van zijn en één van de goede keizers, wel heel veel van zijn tijd genoten dacht, die gast maakt er een potje van. Geen wonderl al die germanen, ze staan allemaal over die grenzen heen komen. En dan, daar slaat hij daar ook weer vrede mede, geeft hij ze zelfs een stuk land. Van geen jullie hier maar boeren. Ja, een paar maanden laten brengt de helweer los te. Dus je kan echt vanuit die twee perspektieve kijk, vanaf je altijd wat harder moet optreden. Maar je probeerde als ToiSign, probeerting keizert. Maar dat hoeft wel een instante vraag op, want dat is eigenlijk ook waar we het takers een beetje met die rol te appelen. Van is het een... Er is daarmee een realistische levensopvatting. En zeker zo maks een realist kan je zeggen, ja, is het een succesvolle keizert. En dan is het natuurlijk ook een hele dag, misschien actuele politieke vraag. Van kun je op deze manier, of moet je makkiejaven, makkiejaven, lev? Dank je wel. Zijn al veel mederd makkiejaven niet zo erg zo was, maar... Ja, weet je, dat is een question voor je. Dus dat dankt van af. Mark Zoredi is onder leidinggevende vandaag de dag echt superpopelijk. Maar die zoeken daar een inspiratie en ook omdat die verdurend bezig is met zingeving. In die meditatie zijn ook wie benen als deel van het groter geheel. En wat vooral de verantwoordelijkheden heb je daarbij. Dus vandaag de dag zouden daar misschien ook weer een ander antel op geven dan 2000 jaar geleden. Toen zijn tijdgenoten daarna kijk ik in 85 uur. We willen gewoon een sterke vent hebben op de tron die gewoon klappen kan uitdelen. Ja, en als je dan de vraag hebt, is het de realistische levenswijzen? Dat is ook een question voor die edjes. Kijk, vanuit stoïsijse school ben ik gewoon bezig op brutal. En zeg ik gewoon van, ik denk dat we die levenswijzen heel dicht kunnen benaden. En voor mij staat het persoonlijk experiment om daar zo dicht mogelijk bij te komen. En op die manier breed te gankelijk te maken voor hele dagens publiek. Maar ik weet ook dat er heel veel mensen zijn die echt wel. Ik denk dat daar een broeklijn ligt met de klassieke wereld of de antieke wereld. En dat wij eigenlijk die kant niet meer op kunnen gaan op die manier. Dus ook zo'n levenswijzen niet. Ja, dat is waar hem aan. De broek, ja, de broek is gewoon te groot. Tot al andere culture, ander wereld beeld. Ja, dat. We hebben zoveel meegemaakt dat er dat op die manier niet meer niet mee kunnen doen. En zeker dat mystieke wereld beeld van deel zijn van het geheel. En waar je dus aan de ene kant als rotte appel dus de hele man kan besmetten. Maar omgekeerd als je een gezonde appel bent, kan je ook de manthessen maken. Dat dat eigenlijk achterhaal is of niet vetenschappelijk is. Dat denk ik ook wel. Maar het is ook een soortes spirituel mystiek gebeur. En niet een natuurweedschappelijk weergaven van wat daar gebeurt. Dus het is aan ieder geopensicht. Kijk als stoïsinsvillens wie als prestatie, filosofie, zoals we dat vandaag de dag zien. Van neem je knallje beste leven eruit. Ja, daarom laat zijn we wel bestel ik als een popular bij sporters. En markt is misschien ook ook bij leidinggevenen in die zin. Dat doet het natuurlijk goed. Maar ja, dan snijd je eigenlijk 80% van die filosofie, snijd je weg. En ook bijvoorbeeld. Daarom ben ik ook met dat boek bezig. Dus het is heel veel stoïsins-terrie over economie, over kunst, over politiek. Ja, dat blijft allemaal achterwege eigenlijk. Toen had het ook mega interessant is wat daar gebeurt. En ja, wederom markt is die schrijft er hier niet zo heel veel over in de meditatis. Maar het zit wel vaak tussen de regels. Vind je daar wel behoorlijk wat? En we begonnen met die vraag van filosof Koning. Daar geeft hij zelf ook op, toch? Expo ziet. Ja. Ja, dus het lijkt wel als of die daar zelf ook mee bezig is. Want hij schrijft ergens het letterlijk aan zichzelf. Je moet niet de staat van plato willen stichten. Dat is natuurlijk die utopia met filosof Koning. Wees blij als je al een klein beetje veruit hebt veruitgang hebt gemaakt. Want dat ook is geen gering, iets is geen klein ding. En daarin is hij ook best wel een realistisch denk ik van ja. Ik krijg heel vaak te vragen voor jou. Markers wil er ook filosof zijn. Ja, dat kan die te gewoon zeggen, ik word geen keizer. Ja, weet je, dat is wel een beetje neef om daar op die manier naar te kijken. Net als je zeg van, ja weet je, die belastingdienste is allemaal zin je irritant, betaak er gewoon geen belasting meer. Ja, zo werkt dat gewoon niet. Die zit er op zoveel manier aan allerlei de zaak vast. En dat is met zo'n keizer, keizerrij ik ook. Blijkbaar zitten er dus ergens voor Markers nog wel een idee dat iets zo goed mogelijk wil doen of dat die ieder geval romen wil gaan hervormen. In ieder geval moren heel zou willen hervormen. Maar dat is zichzelf dus ook af en toe weer een reality check moet geven. Ja, oké, maar dat gaat hem gewoon niet worden. Hier gaan we geen utopia van maken. Dit is een keizerrijk wat natuurlijk al behoorlijk in vervallen tegen die periode. Of er komt weer een kleine heropleving, maar goed naar Markers komt kan modus. En dan is het gewoon weer klaar. Want daarna komt dat dus eigenlijk ook niet heel veel soeps. En dan is het natuurlijk ook klaar, heel veel roptop. Op het opels dan heb je dan een westen en het oosten natuurlijk wat daarna begin. Ja, dan is het eigenlijk gewoon weg. Markers, al Relius, via sowieso koning, ja, dus technisch misschien wel zijn je dins. Dank je wel voor je vrouw. Maar ja, in het preview van Platto moeten dat een filosof koning op een opstort afstand staan, beschouwen staan vanuit de filosofie de wereld te beschouwen. En ja, dat is die op die afstand blijven staan, is gewoon onmogelijk voor Markers en Relius moeten in een explosieve tijd keizen wordt. Waar burge oorlogen zijn, waarin geen maanse stammen aanvallen, waarin je permanent dus in een ellende zit, waar je wel kaart op moet handelen. Er schreef cementaties in het grieks, die waren gewoon aan zichzelf gericht. Dat was ook de titel die het al in de eerste versies kreeg. En het is ook zo'n herinnering voor hem zelf aan de stoïscijnsy principus die die in zo'n opvoeding heeft meegekregen. Schrijft het werk op kampagne en het is eigenlijk dus een oefening om in alle dagelijks levert die leid nog steeds die principe sterkers terug in te voeren. En dat gaat over hele aardse thema's, moeilijk uit bed komen, ergen is voeden. En ja, dat zijn dins mooi aangezien natuurlijk aan het feit dat die op dat met over die dingen schrijft dat dat dus ook de thema's zijn waar die meest beeld. Het schrijft zo dus 175 en je ziet dat daar in de receptie in al vrij snel wat verwijzingen zijn naar dat werkmaar dat het werk nergens te vinden is. En dan in de 9e eeuw is er een bischop die een bedijn moet exemplar heeft en pas in de 14e eeuw komt echt een eerste vertaling van het grieksnuitlaatijn. Hoe is dat werk nou gelandwad over scenicaa omdat er natuurlijk in eerder aflevering met dennen zouvalden? Had hij in de kreslik wereld heel snel ook opgenomen werd en daarom populair was en vaak weer doorgegeven. We had Markus Arredis, dus dat minder op zich is die wel dat die minder hard gaat op de kres in vervolging. Dus daarmee wordt hij wel wil er nog ontvangen, maar in hulijk is het interessant dat hij een mystieke laag heeft die gewoon minder makkelijk in lijn te brengen is met de kreslik denken wat bij scenicaa iets makkelijker was. De stoës zijn ze gode die zijn ook een soort bold die met elkaar ook een soort bold vormen en dat is de logos is daar de stroomende kracht door. Dat is de maks Arredis vrijgevoorde. De kosmosen, het universum, hij gott ook in je binnenste zit en zijn pad en zijn aanspornische scultiveer dat in jezelf en echte wij ze heeft zichzelf kunnen perfectioneren. Daarmee zie je al dat natuurlijk dan de haak staat op de zonde leer gedachten en dat pad naar perfectie kun je dus wandelen door die logos in jezelf te cultiveren en zo de gott in je binnenste steeds meer daaruit te geven en tot bloeit laten komen. En daarmee is dus ook een aansporning blijf graven in jezelf, want in jezelf kan je de bron van het goede vinden. Dus in dat onderzoek jezelf natuurlijk zo een mooie klassiek filosofische uitspraak dat is zeker hier van toepassing. En daar moet je streng zijn voor jezelfs, dat je beter de taak die je als mensen uit te voeren hebben kan uitvoeren. Volg niet alleen je instinkte, de mensen heeft ook de reden gekregen en kan dus daar in sturen en dus naar het goede toeperegen. Dat gaat dus ook over mentale oefening, maar ook visieke oefening. En dan is het noemde de ademhalings oefeningen bij horen schrijven dus voor Markus Arredis dat hij daar ook zeker in doet. Toen stond ik de simische vraag waarom zou ik dat doen, naar de gedachte hier achter is naar wel van schreef je naar geluk in het leven. Als je dat wil en je ziet dat je daar nog niet bent, dan is dat eigenlijk het zaadje geplant voor het leven richting de stoïseinsen gedachten. Als je denkt ja, je oboe je laat het leven zo, ik ben blij als het is ja dan is het grijs nou klaar, maar als je voelt van, ik ben er nog niet er is, ruimte voor groei, voor verandering, de moet wat. Dan is dat eigenlijk het eerst de zaadje waarmee het pad van de stoa op kan gaan, en dus het pad wat Markus Arredis ook vocht. En het instands dat ook veel van die stoïseins rondrekken, de leraren, soort zedepredekers, waar repiteeds ook voorbeeld. En repiteedspreekt dat ook, ja gaat die inner Olympische spelen aan, dat is de tocht die je moet aangaan. En eigenlijk, ja, doen er dus een appel op een publiek om daarmee aan de slacht te gaan. Hoe kan je nou dat die meditaties die dan te stijzen hebben door staan? Alle eerst omdat het Markus Arredis van een interessant figuur is omdat hij een keizer was? En omdat dus die strijd om het op het rechte pad te blijven gewoon een hele universele is en dat goed bij niet allemaal keizer zijn, maar wel allemaal diezelfde spanning ervaar tussen dagigs leven. En dus strijd voor het goede doen. Het is echt daarmee een spiegel met dus hele kleine thema's als wakker worden. En niet goed je bed uit kunnen komen tot gewoon veel grotere vragen. En een soort rode draat die, of een kern gedacht die er in zit, die vaak wordt aangehaald, is dat je elke dag zo je bemoeie zuchtige mensen tegenkomen, slechte mensen tegenkomen. En dat eerste stukje wordt graag veel gesuurtideerd, maar wat Markus Arredis vervolst is dat je moet doen wordt minder vaak aangehaald. Eén probeer andere op betere gedachten te krijgen, dus probeer Axe zelf ook in dat pad richting verbetering te zetten. Er zou ook aan te zetten om streng voor zichzelf te zijn, zich te disciplineren, maar als dat niet leuk moet je volgens ook mensen tolereren. Je moet het goede voor ze willen, maar daar moet ze ook zelf meer aan te slag en je moet daar nooit in het Andermans een veldzit trekken. Epictetisch is de grote bronvermakse Arredis. De collet van Epictetisch zijn daar een deel als daarvan overgeleverd, dat zijn er verschijnlijk veel meer geweest. En daar zie je dat bij epictetisch net alle mensen verbonden zijn via de reden, via die loogels. En eigenlijk is de loogels, dus het universele wat door alles door trekkt en de mensen zijn daar de vruchten van. En dus treed je alle andere mensen wel willend tegemoet. Heeft iemand mij iets aangegaan, dan is dat er niet iets waar je met agressie op moet regeren of waar je bozov moet worden. Maar iets waar je zegt dat heb je je uiteindelijk je zelf aangegaan. Het is jouw ziel die je daarmee schaat. En ik moet dat zelf niet op me laten inkomen, maar zeker is ook niet de voerde afregier of die andere. Want uiteindelijk ben ik mijn ziel, ik ben mijn reden of ik ben mijn inelijke compas. En wat jij mijn lichaam aan doet, wat je mijn bezit aan doet, wat je mijn repetatie aan doet, is daar allemaal aan gewoon niet van belang. Ik ben mijn ziel daarbindig van voerlijk voor. En die ander kan mijn ziel niet schade, de energie daarover gaat, ben ik zelf. Is er op margens Arredis wel kritiek geuit in de zin van, is dat eigenlijk wel filosof? Is het niet de van een soort levenswijsheid waar dat dan misschien ingedetet en wordt uitgesproken? Nou ja, als je zegt dat filosofie is een kritisch denken overweeld en een systematisch denken, dat is het niet, het is niet een groot systeembouwer. Maar de meeste klassieke filosofen vallen eigenlijk van de filosofie, daarvoor is het op die manier benadert. Want heel veel schreven niet of zetten dat i van niets in praal neetgingen over het mensen contactetging over het filosofies leven. Perado brengt dat weer wat terug, filosofie als een manier van leven. Iroën wordt daar dus dan steeds meer over geschreven. Maar eigenlijk is dat die juist een hele klassieke vorm van filosofie en is het dus in die zin juist een grote filosof. Die stoïsijnse ziel zijn volgens nog meer ingaan. En dat is eigenlijk met je hele opbouw weer naar dat vraag van je, waarom willen we dit nou? De stoïsijnse ziel en een van de componenten daarin is dat in tegenieptijd daar heel belangrijk is. Als je onentegen bent, kun je dus ook niet gelukkig zijn. En een goed leven is er zo'n moril hoogstaandeleven. Niet een hedonistisch leven, maar dus een moril hoogstaandeleven maakt je gelukkig. Dat heeft vervolgens ook een sociale component. En dat is dat aan stoïsijnse denken, is ook een sociale filosofie. Want andere hebben daar wat aan als jij moril hoogstaande leeft. Plus twee mensen kunnen daar een voorbeeld aan je nemen. En zelfs als je daarvan zeg je op boeien, dan kan je ook nog een mystiek component. En dat is dus een wat ondergesnieuwdeel in het Marx-relis denken. Een immoreal mens is een soort zieke plek in de cosmos, een rotte appel in de mand. Het hele grote geheel wordt ziek als jij op je individuele niveau niet goed leeft als mens. Daarom ligt er een enorme verantwoordelijkheid op onze schouders als mens en als ieder individuele mens. En dat zorgt de wereld tot groei komt of tot vervol komt. Uiteindelijk is dat een cyclist, waar er altijd vervolgens al zijn. Maar daar zie je dus dat dat markt en reden ze daar heel goed. Haamert op die innevrede verantwoordelijkheid voor je eigen ziel. En omdat dat allemaal verbonden is met elkaar. En hij noemt dat dus ook een gezonde als je dat niet goed doet. En er is dus ook een verantwoordelijkheid om amriewe op te wijzen. Maar altijd weer zonder dat je ingeheid in het leven van de ander. Hoe heeft ze nou dat keiserschap en dat filosofschap gecombineerd? Zit in zeker zijn heeft hij na het zicht geprobeerd. In tehouden is hij een atiefische keizer, ten op zich er van veel andere keisers. De filosof, de stoa, zeg van je moet niet doden bijvoorbeeld. En ik hoor in hele extremen gevallen van compleetge de generereerde mensen die zo beruid zijn dat ze andere echt heel veel schade kan doen. Kun je zeggen misschien iets van een doodstrafvervold. Maar voor de rest is het echt dat je de andere mensen als een ander ziet. En het is niet aan mij te bepalen wat de ander krijgt of niet krijgt. De goede geefte aan hem. Ik moet daar dus daarin die zijn buiten bij ze blijven. En als mensen verkeer je keus maken dan is het hoogstens omdat ze het verkeerde goed voor zich zien. En dus aan mij enkel om misschien te inspireren om het goede ekt te laten zien. Het goede goede goede. En ook in zijn keis schapenbeer daar het goed doen. Den is nog een mooi voorbeeld van een concreerende keizer die die uiteindelijk zijn medestanders niet amlaat ombrengen. Maar verzoend, hij geeft land aan germanen als ze invallen. Ja, nu vinden we dat misschien mooi in inspirerend. 2.000 terugvert daar vooral een beetje met vraagtekens naar gekeken. Is het daarmee een relistische levenshouding? Persoonlijk zouden ze ja dit zo iets wat na strefswaardig is. Wat ook de wereld een beter plek zo maken. Je kunt laten ze denken misschien moet de politie hier harder zijn en jij is het lomper. Het voordeel is dat veel meer leiniggevenen ook wel steeds meer hier inspiratie uitbitten. En er zit ook heel veel kennis in de stoa over politiek over kunst, economie. Er is eigenlijk een hele grote bron waarin we dus juist streven naar het goede en streen. En dat uiteindelijk ook als een verbondenheid met een grote geheel van die logels beter is voor de hele wereld. Dat is op zich een heel positief vooruitzicht als steeds meer lijden zich daar aan gaan spiegelen. Het tegelijkertijd, zoals Marques en Rees ook zegt, die bekomen helaas staan met elke dag op en komen zelfs zuchtige negatieve mensen tegen die alleen maar het slechte voorogen hebben. En ook daarmee zullen we moeten dienen, we kunnen die inspireren en anders moeten ze helaas tolereren. Dank je wel, Dennis, voor een inspirerend faal weer. Dank je wel, Judit. En jij hebt ik weer hartelijk dank voor het luisteren. Hopelijk door dat we dit ook mondeling doen hebben we ook een beetje eer gedaan aan klassieke filosofen. En hopelijk ook geïnspreerd om ook een leven te pakken waarin je bacht in jezelf op zoek naar een nieuwe kennis. Tot de volgende keer. Op de later. En hem wauw op de herveil. Een me semblkeur aan mij zeer.