Go back

JAVIER BURÓN. La CRISIS de la VIVIENDA | Arpa Talks #83

from Arpa Talks

99m 4s

JAVIER BURÓN. La CRISIS de la VIVIENDA | Arpa Talks #83

La conversación aborda el problema de la vivienda en España desde una perspectiva estructural y multinivel. Se explica que la gran liquidez global y la búsqueda de rentabilidades altas y rápidas generan externalidades en las ciudades más atractivas, donde la vivienda se usa como activo financiero en lugar de como residencia permanente. Se distinguen varios niveles de gravedad: los archipiélagos, donde el problema es extremo; Madrid y Barcelona, ciudades globales con gran presión inversora; y otras ciudades como Valencia, Sevilla o Málaga, con dificultades crecientes. El autor critica el modelo madrileño de construir 250.000 viviendas de mercado, señalando que no resolverá el problema y podría repetir errores de la burbuja 1998-2008. En contraste, defiende el modelo catalán y vasco de vivienda protegida permanente, así como el modelo alemán de subvenciones a propietarios privados para alquileres asequibles. Se subraya la necesidad de un ecosistema de proveedores públicos y privados, con instrumentos como las Housing Associations, que garanticen rentabilidades moderadas y estables. También se destaca la preocupación por la inmigración y la importancia de evitar guetos como las banlieues francesas. Finalmente, el autor se muestra pesimista por la dureza de la situación, pero confía en que España dispone de los medios y el conocimiento para generar una infraestructura de vivienda asequible a largo plazo.

Transcription

15759 Words, 90075 Characters

Spanish
Speaker 1Bueno, el problema de la vivienda es que hay mucha liquidez en el planeta y eso significa que es una inversión muy segura y muy tranquila. Eso no es malo, lo que pasa es que cuando se concentra en exceso en las ciudades pues genera externalidades. Una parte de la rentabilidad que se busca es una rentabilidad ansiosa e intranquila. Se va generando en unas ciudades del pasar, no del estar. Tenemos esta tensión dialéctica entre unos bienes a los que se les quiere hacer funcionar a mucha velocidad con rentabilidades altas, cuando en realidad esos bienes no pasa nada porque estén en el mercado, pero lo que necesitamos son ciclos más largos y precios más conectados con los salarios locales. Pero si te estás jugando mucho en tus 10 ciudades o 12 ciudades claves de gente entre 25 y 45 años, ya lo siento, nos estamos jugando nuestro presente productivo y nuestro futuro productivo. Por pura eficiencia económica es un mercado y es un servicio público que necesitamos arreglar. En un mundo globalizado como el actual es mejor tener ciudades globales que no tenerlas. Yo en lo que no llego hasta el final es que esa ciudad es Madrid, esa ciudad es Madrilona o Barcedriz. O sea, tenemos la suerte de tener dos imágenes de marca en el planeta. Cada una tiene además atributos que son complementarios porque no están trabajando exactamente los mismos sectores económicos, no venden el mismo tipo de producto o de relato imaginario. En términos estrictamente de peso económico, no es adecuada una imagen que dice que Madrid es la locomotora de España. El 20% no puede ser la locomotora del 100%. El 40% combinado, igual sí. Pero incluso el 40% combinado significa que hay otro 60%. Mi sentido común dice. que tenemos que generar una infraestructura pública pero también con mucha intervención privada. Hay que acordar qué hacemos juntos y poner algunos límites para que esa colaboración sea simbiótica y no parasitaria. Hay que generar un ecosistema de empresas públicas, cooperativas, fundaciones, empresas privadas que trabajen con la administración, que tienen que afanarse en construir, captar, comprar, movilizar, rehabilitar, etcétera. Todas las tareas técnicas que sabemos para generar unas viviendas en las que, estando los precios por debajo de los del mercado y yendo desde las más sociales a las hasta las que tienen casi un precio de mercado, generemos un espacio residencial en nuestras ciudades de confort. Y yo creo que estamos al borde de, es decir, soy pesimista porque la situación es muy complicada y porque es muy dura en muchos lugares y para mucha gente, pero yo me resisto a pensar que mi país se va a suicidar. Porque ha hecho muchas cosas bien, en términos históricos, en otras cosas. Y porque disponemos de los medios para poder hacer las cosas bien.
Speaker 2Antes de empezar con el episodio, si os gusta el podcast, suscribíos al canal y dadle al like. Y si estáis muy motivados, sabed que hemos creado un patrocinio que nos ayuda muchísimo a hacer este proyecto sostenible. Tenéis más información en la descripción. Disfrutad del episodio. Javier, ¿cómo estás? Muy bien, Álvaro. ¿Tú qué tal? ¿Todo bien? Muy bien. Bueno, gracias por haber venido. Hace un par de años tuvimos una charla muy chiquita. Muy extensa. Parece que mucha gente te dice que fue muy extensa. Efectivamente, fue de tres horas y muy bien estructurada. Y yo diría que interesantísima sobre vivienda. Y de esa conversación, que el público, la audiencia, apreció muchísimo, surgió un proyecto de libro, que es "El problema de la vivienda". Que, por cierto, tú ya lo sabes, es nuestro libro más vendido este año. Aunque apareció hace apenas un mes. Estoy muy contento por ello. Y sé que tú también lo estás. Y bueno, quería empezar preguntándote por, inevitablemente, ¿cuál es el problema de
Speaker 1la vivienda? Eso no es malo. Lo que pasa es que cuando se concentra en exceso en las ciudades, pues genera externalidades. Después que una parte de la rentabilidad que se busca es una rentabilidad ansiosa y intranquila. O sea, que quiere mucha rotación. Quiere crecer constantemente. La tasa de beneficio, la lógica, es más financiera que patrimonial o inmobiliaria. Y entonces se va generando en las ciudades, porque además hay un cruce entre oferta y demanda. Es decir, hay cierta oferta que busca esto y hay cierta demanda que le encaja esto. Se va generando en unas ciudades del pasar, del estar, o sea, perdón, del pasar, no del estar. Es decir, en vez de residencia permanente de gente que tiene un proyecto de vida vinculada a esa ciudad, pues hay una serie de poblaciones. Pensamos en turistas siempre. Hay otro montón de cosas. Gente que está temporalmente, que trabaja temporalmente, que le interesa temporalmente o que viene sin una vocación de permanencia, aunque después pueda llegar a tenerla. Pero hay toda una economía en torno a las viviendas, a unos precios más altos, con una rotación de la gente más alta. Eso en la parte más de inversión colectiva, más de fondos y este tipo de family office, etcétera. Y después entre los rentistas, porque el rentismo existe y no pasa nada. Yo en el libro… En el libro no hago un juicio de valor o moral de práctica. No hago prácticamente nada. Intento describir y me posiciono y yo tengo mis sesgos, cosa que es evidente. Por cierto, que en el libro se explicitan: soy una persona progresista, sea eso lo que sea. Y entonces, en el caso del rentismo, lo que se produce es un cierto seguimiento de estos operadores mercantiles, porque son los que tienen más medios y más capacidad de fijar un poco cuál es el marco, y entonces ahí también hay una cierta apetencia por alquileres más altos, por rotar más a los inquilinos y por sacarle un mayor rendimiento. Todos los rentistas no se comportan especulativamente. Pero todos los rentistas son rentistas. Es decir, obtienen unas rentas no en base al trabajo, en base a la posesión de un patrimonio. Patrimonio que lo han podido obtener por su propio trabajo e inversión, sin duda, pero una buena parte de los patrimonios se obtiene por herencia, que a mí me parece que no es que quien recibe la herencia ha trabajado. Entonces, bueno, en las ciudades tenemos… Además, esto es específico de las ciudades, de las ciudades más densas, de las ciudades más exitosas, de las ciudades donde hay más gente moviéndose. Ciudades más pequeñas, más tranquilas, menos atractivas, que están fuera de este circuito, no sufren esto, y el mundo rural tiene otros problemas de vivienda, que son básicamente los contrarios, que hay mucha vivienda y mucha necesidad de rehabilitación, pero no hay tanta gente. Entonces, bueno, tenemos esta tensión dialéctica entre unos bienes a los que se les quiere hacer funcionar a mucha velocidad, con rentabilidades altas, cuando en realidad esos bienes no pasa nada porque estén en el mercado, pero lo que necesitamos son ciclos más largos. Y precios más conectados con los salarios locales. Yo creo que este es el núcleo central del problema, y en el libro se hace un chistecito que no es… Bueno, sí, es un chistecito. Se cita una película, que es Nueve Reinas, donde hay una escena en la que Nueve Reinas la protagonizan dos timadores, dos tulantes, socios criminales, y entonces en un baño público uno le dice al otro que por cuánto dinero estaría dispuesto a acostarse con un hombre, se sobreentiende que los dos son heterosexuales, y entonces van utilizando servilletas de papel para secarse las manos como si fuesen dinero, y entonces uno de ellos, que es Ricardo Darín, va poniendo dinero encima de la mesa y dice "no, no, no", y de repente se calla el otro, y finalmente le dice el tonante al que interpreta Darín, ves, callar significa que aceptas, y entonces viene la moraleja de la escena que dice "sobran putos, lo que faltan es financistas". Esto funciona un poco al revés, y puede parecer paradójico, funciona al revés porque hay mucha gente con capacidad de invertir, y sin embargo los ladrillos prime, o sea los mejores inmuebles son finitos, las mejores calles, las mejores localizaciones, entonces aunque después se produce un proceso en el que unos activos prime van contaminando a otros en términos de precio, van transfiriendo precio, si hay tensión sobre los mejores, sobre los óptimos, pues los buenos también empiezan a crecer el precio, los menos buenos también, y al final, pues eso, como se dice en el libro donde Cristo perdió las sandalias, pues también hay problemas. Bueno, pues es que el mercado inmobiliario funciona en las ciudades exitosas al revés. Financistas hay a patadas, lo que faltan es putos.
Speaker 2El 75% de los españoles son propietarios, ¿es correcto?
Speaker 1El 75% de las viviendas se disfrutan en régimen de propiedad, y el 25% del stock inmobiliario total está arrendado. Pero yo no sé hacer la traslación, eso en términos demográficos. Ahora, lo que no se puede decir es que el 75% de los españoles son propietarios porque hay propietarios que lo son de más de una vivienda. ¿Cuánta gente en España vive en régimen de alquiler? Oficialmente hay algo más de 3 millones de relaciones arrendaticias, esto lo lleva Hacienda y lo controla mucho mejor desde hace una serie de años, pues pueden ser 3 millones, 3 millones y medio, en algún sitio he visto que puede haber hasta 4, no lo sé, y después hay que ver después eso con la economía. Bueno, no sé cómo se traduce en personas, porque lo que lo tienes que multiplicar es por el tamaño medio de la unidad convidencial, que es más o menos dos y medio, pero tampoco sé si las familias que viven de alquiler o las personas que comparten alquiler, porque ahora hay mucha gente que comparte alquiler sin vínculo sexoafectivo, si tienen el mismo tamaño o no, esas unidades convidenciales. Pero bueno, yo sí que creo que hay una imagen con la que nos podemos quedar, y es que más o menos uno de cada cuatro. Otro inmuebles está alquilado, y que después tenemos muchas ciudades, en las ciudades sí lo sabemos por las encuestas de condiciones de vida y por los censos, ahí sí lo sabemos en términos de población. Hay muchas ciudades donde una de cada tres personas o familias vive de alquiler, y hay una, que es Barcelona, que es la que tiene más peso, donde el equilibrio es 40-60, y ese 40 está creciendo.
Speaker 2¿Esos alquileres incluyen a esos turistas y personas que están de paso de los que hablabas
Speaker 1antes? Esto es alquiler lau. O sea, alquiler de cinco o siete años. siete años en función de si el arrendador es una. empresa o un particular. No incluye el alquiler turístico, sí que creo que incluye el alquiler de temporada, aunque tampoco estoy completa y absolutamente seguro. El alquiler de temporada, que es una figura muy polémica ahora porque sirve para romper la ley de vivienda en los lugares donde se declara la zona de mercado tensionado, está bien que exista. Hay que tener un alquiler para la gente que estudia un curso académico y no se queda los 12 meses en una ciudad y hay gente que trabaja temporalmente en sitios. Está bien que exista, lo que pasa es que no se puede utilizar fraudulentamente para ir ofreciendo alquileres de 11 meses uno detrás de otro siempre a las mismas personas porque eso es un fraude de ley. ¿Y esto está ocurriendo? Sí. Estos son datos de. Vengo fresco de algunas cosas porque ayer estuve en. Hay un congreso de vivienda pública en Barcelona, que es el que organiza normalmente el Ayuntamiento de Barcelona, y también ha habido la reunión de las 160 empresas públicas de vivienda aquí en la ciudad de Barcelona. Y hace 10 días estuve en el REVIL que es el mayor evento inmobiliario del sector privado. Entonces hay algunos datos o algunas tendencias o algunos aromas que igual tengo un poquito más nuevos. Entonces, ayer se comentaba en un estudio del Instituto. Perdón, del Observatorio de la Vivienda de Barcelona que el porcentaje de oferta de vivienda. Esto hay que desmontarlo ahora, hay que ir un poquito a precisar. El porcentaje de viviendas en oferta, viviendas de alquiler en oferta de alquiler temporal ha pasado de menos del 10% a casi el 30%. Que es un incremento muy potente. Yo, además, creo que sensación de usuario o de gente que trastea con plataformas creo que puede ser hasta un poco más que eso. De hecho, he visto noticias publicadas hablando de más. Ahora, eso no significa que el 30% de las viviendas estén en alquiler temporal. Porque una cosa es lo que se oferta en un momento y otra cosa es todo el stock de la gente que está viviendo de alquiler.
Speaker 2Dado que los alquileres temporales se ofertan 5 o 7 veces más que los contratos de 5 o 7 años, imaginando que un contrato de 5 o 7 años no es renovado, en realidad debe haber una preponderancia justo entre el mercado de la oferta del alquiler temporal.
Speaker 1Y que tengas muchos alquileres temporales en la parte de la oferta, que la oferta siempre es una parte pequeña del total de las viviendas que están en el mercado de alquiler, la parte de stock está creciendo constantemente. O sea, cuando hacías la pregunta antes de cuánta gente vive de alquiler, hemos utilizado esa imagen de uno de cada cuatro. inmuebles, de muchas ciudades con el 30 e incluso Barcelona con el 40. Sabemos que esos stocks dedicados a permanentemente ser la residencia en alquiler de personas y familias están creciendo en todas las ciudades españolas.
Speaker 2Ok. Bueno, hemos empezado durísimos, pero es lo que hay. Tú eres gerente, eres director general de la empresa pública de vivienda de la Comunidad Foral de Navarra y, por tanto, como ya hicimos un podcast muy clarito y divulgativo, a mí me parece que es un podcast que se va a hacer en el próximo año. Me parece bien que hoy vayamos a donde nos lleve el curso de la conversación y si tiene que ser un curso técnico pues a mí personalmente no te preocupa. ¿Te parece? Naveguemos. Tú me llevas. En realidad, evidentemente, yo tengo que hacer preguntas y preguntas abiertas pero yo tengo preguntas detrás de las preguntas. Cuando te preguntaba por el problema de la vivienda creo que lo que te quería preguntar en realidad es si el problema de la vivienda o el problema de la vivienda que se mediatiza más es un problema que tiene que ver con una determinada generación y con los núcleos urbanos de unas pocas ciudades de España y que generalmente son las de mayor tamaño. Y quizá de manera muy particular las ciudades de Madrid y de Barcelona. Aunque luego puedan seguir otras, evidentemente. ¿Ese es el problema del que se está hablando en la tele continuamente? Porque luego, evidentemente, en vivienda hay muchísimos otros problemas que pueden tener que ver con la transición energética, o con la eficiencia energética de las habitaciones, o con el mantenimiento, con la salubridad, etcétera, etcétera, etcétera. Pero, en fin, ¿hasta qué punto se puede simplificar o reducir el problema de la vivienda a que hay gente de entre 20 y 45 años en grandes ciudades que no consigue vivir o bien por un alquiler aceptable o que se corresponda con las medidas históricas de peso sobre los ingresos o bien acceder en régimen de compra de propiedad a una vivienda? Bueno, como tú dices, podemos
Speaker 1reducirlo, y claro que sí, pero el verbo tiene sus cositas. Podemos reducirlo a que vamos a ir por niveles de cómo se nos ha quemado el arroz. Baleares y Canarias, los archipiélagos. Socarrat, del que ya no es comestible, no del que divierte. O sea, el nivel de problema es brutal. Es decir, estamos hablando de islas con sectores económicos muy orientados a determinado mix, que incluye mucho turismo, mucho inmobiliario y mucho evento, que les cuesta tener cirujanos y cirujanas en los hospitales públicos porque con salarios buenos del sector público, buenos y seguros, la gente no es capaz de vivir y hospitales pidiendo autorizaciones para construir equipamientos habitacionales dentro de sus edificios para poder tener este tipo de personal o hoteles de lujo, que detrás lo que ves son. tiendas de campaña
Speaker 2y otro tipo de. Porque además hay mucha temporalidad en esas islas, precisamente porque hay toda una industria
Speaker 1turística. Sí, pero son economías que funcionan muy bien, o sea, no son economías en las que esté cayendo el PIB o con problemas de paro, y que no es ni siquiera capaz de alojar a su propia fuerza de trabajo. Entonces, ese es el nivel, seguramente, máximo de problema, que lleva por ejemplo a que, cuando se habla de limitaciones a la capacidad de comprar vivienda, aparecen en los archipiélagos y no se defienden solo por gente de izquierdas. Te da una dimensión de cuál es el nivel del problema. Ese es un tipo de problema. Segundo tipo de problema, Madrid y Barcelona, nuestras dos ciudades-Estado, que además son ciudades globales, que se ha publicado otro interesante libro en ARPA, que debate sobre si compiten o no compiten, si deberían de hacer cosas conjuntas o no, y sobre si debe haber ciudades globales o no, que el libro es Madrid DF. Bueno, ese es el siguiente nivel de problema. Estamos hablando de ciudades que, en términos occidentales, son ciudades todavía baratas, para una buena parte de ofertas que vienen por ahí, de demandas que vienen por ahí, de gente con determinados poderes adquisitivos. Son ciudades en las que mucha gente dice que hay muy buenos ambientes de trabajo. Esto creo que no lo estamos procesando en España suficientemente bien. Nos ven muchos sectores, como profesionales competentes, que trabajamos bien, que generamos empresas chulas, donde se pueden hacer proyectos de vida profesional interesantes, con un mejor balance vida profesional, vida personal y familiar que en otros lugares de Europa, y con ciudades que molan. O sea, nosotros hemos generado el sur de Europa. Especialmente Barcelona. Podemos hacer la coña de especialmente Barcelona, donde estamos grabando este podcast, y donde yo he vivido ocho años, pero también he vivido cinco años en Madrid, y es una ciudad con la que tengo también una relación buenísima. Y, por otra parte, yo soy un guiondo del centro del mundo. Es decir, Bilbao. Pero no particularizamos. Habría mucho que hablar sobre los bilbaínos. Claramente el centro del mundo. O sea, es que ni lo vamos a discutir. Vale, vale. A pesar de que ayer el Manchester United nos dio lo nuestro. No, nuestras ciudades molan. O sea, hemos generado en el sur de Europa unos artefactos que son ciudades compactas, que son ciudades en las que ocurren cosas, en las que se puede vivir, trabajar, en las que se socializa. Bueno, entonces, todo esto resulta interesante. Madrid y Barcelona sería el segundo nivel, porque, claro, además son muy grandes y además juegan este papel de nodos de atracción muy global.
Speaker 2Pero en Madrid y Barcelona, por concretar, y luego te dejo seguir, ¿cuál es el problema? Porque hay mucha gente en Madrid y en Barcelona que vive desde hace 50 años en un piso correcto o maravilloso.
Speaker 1¿Cuál es el problema? Que buena parte de la población local y buena parte de la fuerza de trabajo, sea local o no, porque en esta ciudad hay gente que es oriunda de fuera, pero que lleva 5, 10, 15, 20 años y tiene un plan de vida aquí, no puede pagar con su salario, con sus ingresos de autónomos, los alquileres en barrios normales. En barrios que hasta ahora eran normales. Y o están teniendo que irse de fuera muy lejos, o están teniendo que compartir vivienda entre mucha gente que no tiene una relación afectiva o sexual.
Speaker 2Argumento típico al respecto de la dificultad de esta gente oriunda o no oriunda de estas ciudades globales de acceder a la vivienda, hombre, podrían intentar vivir en un lugar diferente que la castellana o el Paseo de Gracia.
Speaker 1En general esta gente no aspira a vivir ahí. O sea, conviene que seamos serios. Y tampoco aspiran a vivir en lo más céntrico y en los mejores barrios. Quieren vivir, pues, dentro de la ciudad o dentro del área metropolitana. Y quieren vivir. Al final yo creo que la gente lo que mide es, respecto de dónde trabajo y dónde está la gente con la que socializo, etcétera, cuántos desplazamientos tengo que hacer recurrentemente todos los días para empezar y todos los días para acabar. Entonces, si tú tienes que dedicar a esto dos, dos horas y media, tres horas de tu vida y un cierto dinero, pues estás machacando tu vida. La gente, de derechas o no, porque también lo decimos gente que no somos de derechas, que hay que utilizar las áreas metropolitanas en su conjunto, que hay que comunicar política de transporte público con política de vivienda, que las adjudicaciones de vivienda protegida, y eso es una cosa que yo he sufrido tres veces en tres comunidades autónomas distintas, no es que la gente tenga que tener la capacidad de que le adjudiquen una vivienda protegida en un barrio determinado. Ojalá pudiésemos hacerlo, pero que dentro del área metropolitana, suficientemente bien comunicado y en zonas donde donde estás en tramas urbanas suficientemente bien dotadas y yo creo que la gente aspira a eso no aspira a vivir en lo más prime de lo más prime, que ya se sabe, pues que tiene un destino de gente que tenga renta alta, eso no pasa nada. Nosotros tenemos la editorial en Barcelona
Speaker 2y te diría que buena parte de nuestro equipo ahora está fuera de Barcelona habiendo pasado por Barcelona y probablemente eyectados de la ciudad en parte por la dificultad, probablemente también por un cierto ambiente cultural en un momento dado en Barcelona hace unos años, pero en parte también por el precio de la vivienda, es decir que empatizo entiendo perfectamente. Como empleador ¿no?
Speaker 1Como empleador empatizas porque tú deseas que tu equipo esté disponible para trabajar y que tenga un proyecto de vida conectado al ecosistema y al entorno en el que está tu empresa. ¿Normal? Esto es una preocupación de un montón
Speaker 2de empleadores. De un montón de empleadores y no lo decía tanto como empleado. O sea, nosotros nos quedamos con todas las personas que decidieron marchar. También el COVID facilitó mucho que en un momento dado haya gente que, hubiera gente que tomara esa decisión, pero apostamos por así decir, por intentar construir organizaciones muy híbridas, novedosas en las que, bueno, se trabaja mucho online pero claro, hay mucha gente que por edad o por ideología o por la razón que fue, o por imposibilidad organizativa, no tuvo o la suerte o la o las ganas de o el acierto de apostar por ello. Con lo cual, efectivamente, la gente de Barcelona, de Madrid y demás que son indiferentes a. Me estoy enredando.
Speaker 1Bueno, pero retratamos el hilo. ¿Es una preocupación de los empleadores qué está pasando con su fuerza de trabajo en entornos como Madrid y Barcelona? ¿Es una preocupación también de los sindicatos de clase? Yo estoy afiliado a uno, que no diré cuál es, pero asesoro a los dos más grandes. Me piden consejo y yo, en mil amores, no tengo ningún problema. En el mío, obvio, y en el otro, ya les he dicho que tampoco y fenomenal. Y hay una preocupación que es lo que se gana en las mesas de negociación colectiva en términos salariales se pierde en muchísimos casos en un mercado de la vivienda ineficiente que este es otro concepto que tenemos que poner encima de la mesa. Es un mercado que no funciona bien. Hace la administración un montón de cosas mal. Vamos, tengo 25 años de experiencia para explicar todas las cosas que hacemos mal o que no hacemos. Pero también hay que hacer alguna reflexión de por qué es un mercado que no funciona bien. El mercado tendría que estar orientado fundamentalmente a satisfacer la necesidad residencial de la fuerza de trabajo. Entonces, también es una preocupación de los sindicatos. Entonces, íbamos por niveles. Lo de las islas es que, sinceramente, no sé cómo se afronta eso. Estamos hablando de territorio arrasado. Madrid y Barcelona es el siguiente nivel de dolor, de sufrimiento, de disfuncionalidad. Y después, se le presta menos atención porque los precios son menos espectaculares. Pero, claro, como los salarios son un poco más bajos y son ciudades más pequeñas, es decir, hay menos rodalías que tomar para acabar yendo a no sé dónde, pues el siguiente nivel de ciudades también se han tenido unos problemas graves, duros. Es verdad que un poco menos duros, pero hablemos de Valencia, hablemos de Sevilla, hablemos de Málaga, hablemos de Zaragoza. Son lugares donde también es complicado. Y después están estas ciudades. El sistema de ciudades del norte de España, que no genera ciudades tan grandes, pues están Vigo, Coruña, Bilbao, las ciudades vascas en general y las vascas y navarras. Que digamos que es un siguiente nivel de problema porque hay menos presión inmobiliaria, menos presión inversora, también porque la economía es más industrial. Las economías industriales ayudan a aguantar mucho mejor esos empellones de los mercados inmobiliarios. Y en el caso de Euskadi y Navarra, porque además se lleva décadas haciendo políticas públicas de vivienda. Insuficientes, pero a la europea. Y estables y bien orientadas. Entonces, hay menos presión y además tienes algunas herramientas más para actuar. Lo cual no quiere decir que en estos sitios no haya también problemas. Y después está un mundo en el que yo estoy aprendiendo ahora, como director gerente de Nasubinsa, que es la empresa para la que trabajo, para la que tengo la suerte de trabajar, estoy descubriendo los problemas de la dispersión geográfica y territorial y demográfica del reto demográfico y los problemas específicos de vivienda en el mundo rural. Y descubriendo los problemas específicos de Navarra, que es una tierra grande, la gente no tiene tanto en la cabeza que es un lugar grande. Y intentando aprender de los gallegos, que también tienen un problema específico con esto. Y aquí el asunto es más bien que hay bastante vivienda en mal uso, que hay necesidad de inversiones de rehabilitación, que no hay suficiente actividad económica, pero podría haber actividad económica si a la vez hubiese un buen match entre ciertos tipos de inversiones y viviendas en un buen estado. Bueno, es complicado. Pero claro, es verdad que este último, las ciudades más pequeñas o el mundo rural, es un problema más cualitativo, no tan cuantitativo. Y en lo que sí nos jugamos, entonces volvemos a lo de podemos reducir el problema. Si nos estamos jugando mucho como país, en un conjunto de ciudades que no son tantas, y en un corte generacional, que tampoco es toda la sociedad. Pero si te estás jugando mucho en tus 10 ciudades o 12 ciudades, claves, de gente entre 25 y 45 años, ya lo siento. Nos estamos jugando nuestro presente productivo y nuestro futuro productivo. Entonces ya incluso por consideraciones que no son ni de política social ni de justicia social, no, no. Por pura eficiencia económica, es un mercado y es un servicio público que necesitamos arreglar.
Speaker 2Yo añadiría, no los has mencionado, pero seguro que piensas en ese, o en fin, que consideras ese problema también, el problema específico que tiene la inmigración legal, a legal, en realidad de todos los tipos, en las grandes ciudades, específicamente con la vivienda. No sé si es un tema del que se sabe exactamente que está ocurriendo, porque precisamente se corresponde quizá con una zona analíticamente un poco gris, pero tengo la sensación de que ahí hay más que un problema no sé, sobre el que se pueda razonar, argumentar, etcétera, sino que hay un problema de inhumanidad y de economía B
Speaker 1súper loco. Tienes toda la razón del mundo, o sea, en el libro se explica bastante, bascula bastante en torno a, aunque muchas veces no se dice exactamente así, pero situación socioeconómica, clase social, afecta, y generación a la que perteneces. Afecta a cómo vivas, y también a cómo lo interpretas y cómo lo ves. Pero sí que es verdad, y con motivo de las presentaciones que estamos haciendo del libro, que mucha gente te aporta sí, claro, pero además hay otro asunto adicional que es si uno viene a esta sociedad de tierra de otro lugar y tiene que hacerse aquí un sitio, porque en general, claro, vamos a dejar fuera la gente que es extranjera, pero que viene aquí con una posición socioeconómica muy desahogada. Que, por cierto, hay cada vez más, y no es ni bueno ni malo, está bien. Es bueno que seamos atractivos. Esto está fuera. Y también hemos tenido varias oleadas sucesivas en los últimos años de mano de obra poco cualificada, que venía también de América Latina y del norte de África, que han tenido proyectos de estancia en España más o menos estables. Es decir, alguna gente vino, estuvo trabajando un tiempo y se volvió. Ahora, por ejemplo, muchos ecuatorianos que vinieron y volvieron, pero mucha gente se ha quedado. Claro, ahí te juntas con todos los problemas. Es decir, puede ser millennial, con una situación socioeconómica no muy bollante, y además migrante. Bueno, pues sí, conozco menos, reconozco que tengo menos datos, que lo he estudiado menos, que lo he visto menos, pero obviamente ahí se cruzan todas las cuestiones. Como dice una amiga mía profesional colombiana que vive aquí, si además le añades el género, ya tienes un. Un cóctel perfecto.
Speaker 2Maravilloso. Este es un problema que a mí me preocupa especialmente, creo que es una bomba de relojería especialmente potente, la que cruza políticas de vivienda con políticas de integración. En muchos países de Europa esto ha sido absolutamente explosivo. Diría que en España, hasta ahora, se está gestionando bien tanto políticamente como culturalmente, más allá de que evidentemente exista un racismo importante cultural en España, pero que no es un racismo. Pero como existe en todos los países del mundo, creo que todavía podemos decir que no hemos transformado el racismo en el alfa y el omega de determinados discursos políticos. Lo creo así. Quizá me equivoco, pero lo creo así. Y creo que es muy importante que eso no ocurra. Pero para que eso no ocurra, evidentemente, nos tenemos que preocupar de las condiciones de vida de todos y también de la gente que viene, que nos ayuda un huevo que generalmente es súper trabajadora, con una ética del trabajo y en general acojonante. Y no sé, tengo la sensación de ver, de estar observando cada vez más a mi alrededor situaciones de gran indignidad por parte de españoles en su trato hacia inmigrantes muy desprotegidos.
Speaker 1Es un problema grave y supongo que tu afrancesamiento te hace verlo con esos ojos, es decir, seguramente eres más consciente que otros. del problema porque hay algunas cosas que en Francia no van bien, aquí no me siento con autoría para opinar basándome en que sé de qué va. Yo tengo la visión de ciudadano de a pie, después he vivido en bastantes sitios de España, que eso también te da alguna perspectiva. Y la otra es que los sistemas públicos de vivienda, si resides legalmente y estás empadronado, tú tienes derecho a acceder al mismo tipo de buenas o malas viviendas y muchas o pocas subvenciones al alquiler. Con lo cual se trabaja con población no originaria de España. Basado en eso, que no es mucha cosa, mi sensación es que, y no sé cuánto de políticamente incorrecto es decir esto, pero bueno, cuando asumes millones de personas que hablan tu mismo idioma, aunque hay variedades idiomáticas, obvias, pero compartimos un código. Y después la educación ha sido. Ha sido, tradicionalmente hasta la fecha, judeocristiana. O sea, somos católicos o de cultura católica, o de entorno católico, o cristiano en cualquier caso. Bueno, esto facilita un poco las cosas. Cuando el nivel de diversidad es mucho mayor es más difícil acoger. Después, también creo que algunas cuestiones técnicas, en términos urbanos y de vivienda, aquí, no sé si conscientemente, es posible que no, pero las hemos hecho mejor. O sea, las banlieues de HLM, básicamente, de gente de fuera, que vamos a descomponer qué significa eso para toda la gente que nos siga, los satélites urbanos muy mal conectados con el conjunto de la ciudad, es decir, lejos y con pocos servicios públicos y privados y con mal transporte, donde se concentra mucha gente. Y en esos sitios donde se concentra mucha gente, además, hay mucha vivienda, lo que nosotros llamaríamos vivienda protegida de alquiler social. Sería la traducción de HLM, que no es exactamente eso, pero bueno. Y además, por el universalismo este de los franceses, que no le pueden preguntar a nadie nada, porque todo el mundo son hijos de la república, acaba significando una concentración de problemas sociales muy concentrados en algunos sitios. Nosotros esto no lo hemos hecho. Ahora se me dirá, bueno, las 3.000 viviendas en Sevilla, sí, claro. Podemos ir todos al polígono malo de cada ciudad, que hay varios. Pero en general nosotros creo que, habiendo segmentación socioespacial, porque todos vivimos en función de nuestro nivel de renta, es obvio. El nivel de dignidad de los barrios obreros es alto. Si no, no se estarían gentrificando ahora tan fácilmente. Correcto, estoy totalmente de acuerdo. Es decir, están bien conectados por transporte público, están en una trama de servicios públicos que no es peor que esos servicios públicos. En un lugar prime de la ciudad es muy parecido, o a veces puede ser por casualidad, incluso mejor. Y después, para empezar, tenemos estas ciudades densas, con segregación socioespacial obvio por renta, pero con un nivel de dignidad bastante alto en casi todos los lugares. Y después, para empezar, tenemos estas ciudades densas, con segregación socioespicial obvio por renta, pero con un nivel de dignidad bastante alto en casi todos los lugares. Gracias. Gracias. Gracias.
Speaker 2Gracias. , gracias. Gracias.
Speaker 1Las tres tesis centrales del libro de Caballero las suscribo, aunque no llego por los mismos pasos que él. El libro es muy interesante, léanlo. Pero yo hay un montón de datos que no comparto y algunos caminos conceptuales que tampoco. Pero las tres tesis que apuntan en el libro es, en un mundo globalizado como el actual es mejor tener ciudades globales que no tenerlas. Yo lo suscribo, no sé si esto me hace ser menos de izquierdas, no lo sé, pero yo lo suscribo. Prefiero vivir en un país que tiene uno o varios polos de atracción. Los polos de atracción generan dos cosas, en esto estoy de acuerdo con el autor. Generan retención de talento y atracción de talento. Dan oportunidades en tu propio país a gente que no tiene por qué irse a determinados lugares. A determinados lugares cosmopolitas y específicos. No tiene por qué, puede irse, pero no va a estar forzado. Yo lo que no llego hasta el final es que esa ciudad es Madrid. Esa ciudad es Madrilona. O Barcedriz. Cada una tiene además atributos que son complementarios, porque no están trabajando exactamente los mismos sectores económicos. No venden el mismo tipo de. De producto o de relato imaginario. Entonces, yo. Y además, esto lo he discutido con el autor. En términos estrictamente de peso económico, pues no es adecuada una imagen que dice que Madrid es la locomotora de España. Primero, porque el PIB de Cataluña y el PIB de Madrid son muy parecidos. Y segundo, porque Madrid prácticamente no tiene industria y no tiene ni una instalación energética en su territorio. Entonces, Madrid es, como corresponde a una capital, pues eso. Es un nodo de temas financieros, políticos, administrativos. Hay muchas imágenes de más. Sí, también allí, porque hay muchos headquarters de empresas españolas o multinacionales. Pero hay que medir bien las cosas. Yo no suelo tener mucho éxito ahora mismo en charlas en Madrid cuando explico que solo el 30% es la locomotora del 100%. El 33% de los españoles vive dentro de la M30. Y que entonces los demás no podemos ser periféricos. Porque si tú eres la centralidad del país, no eres una periferia mental. Eres relevante. Bueno, entonces, yo la primera tesis la suscribo. Mejor tener ciudades globales, lo que pasa es que yo defiendo que sea una cierta combinación de Madrid y Barcelona, que el autor tampoco se opone. Otra cosa es que creo que no ata bien en el libro, o no ata del todo. Después, el siguiente asunto es cómo vertebramos España. Y no voy a contar el libro entero, pero al final el libro acaba diciendo que no tenemos bien entrebradas las áreas metropolitanas. Y pone como ejemplo la de Barcelona, que tiene muchísimas virtudes y algunos defectos. Pero ahí sí que creo que acierta. Y dice que tiene que haber una reflexión de que ya tenemos las 17 comunidades autónomas consolidadas. Era un autogobierno repartido en todos los lados que no era tan evidente a principios de los 80. Eso ha sido bueno para España. Es un autogobierno general del Estado que funciona para ciertas cosas. Y lo que necesitamos es generar un nivel de gobernanza metropolitano y darles algunos estatutos a ciertas grandes ciudades. Yo ahí estoy de acuerdo con él. Eso es la madre de todas las batallas en términos político-partidistas.
Speaker 2Y está todo el mundo intentando desde hace décadas que se pueda construir gobierno metropolitano, pero por politiqueo no se consigue. O por política, por no ser despreciativo con el mundo.
Speaker 1También lleva otro tipo de reflexiones. Tenemos legislaturas de cuatro años. Y no es obligatorio que sean de cuatro años. Son ciclos muy cortos. Entonces tú generas que el mundo político está sometido siempre a unos incentivos de que es que un año para pensar, dos años para ejecutar, cuarto año para vender y todo el rato. Y la tercera tesis del libro, que es un asunto más de consumo interno para madrileños. Es un tema local, pero interesante. Porque no es cualquier tema local. Es que Madrid es corta y villa. Y siempre ha estado muy presente. el tema de la Corte y no ha estructurado tanto el territorio, las infraestructuras, los servicios del conjunto de la ciudad.
Speaker 2Muy bien, bueno, pues hemos tomado una tangente para tratar el tema de la posible especificidad de Madrid.
Speaker 1Didi. Sí, bueno, hemos hecho un cierto recorrido por el libro de Madrid F, pero creo que podemos conectar los dos libros. No sé si Caballero estará de acuerdo, pero vamos a ello. A mí me parece muy evidente que ahora mismo hay como dos proyectos políticos. Uno es de la derecha madrileña y otro es de la izquierda catalana, que en el fondo es de las izquierdas españolas, porque está muy conectado también con esfuerzos del ministerio. Que yo creo que la gente lo puede percibir con cierta claridad, porque además es muy gráfico. ¿Madrid qué apuesta ahora? Madrid, Comunidad Autónoma, apuesta por construir 250. ¿Más de 200? Sí, 250.000 viviendas de mercado. Yo en el libro explico que creo que eso no solucionará los problemas, porque creo que esto no va de solo construir y solo construir vivienda de mercado. Esto va de construir, comprar, movilizar vivienda vacía, rehabilitar y un conjunto de cosas muy largas que en el libro se explican y que involucran muchos actores, pero de viviendas que sean asequibles y que busquemos condiciones para que sean permanentemente asequibles. Entonces, no es mi modelo. Y, intelectualmente, estoy dispuesto a esperar. Y, además, creo que es injusto juzgarlo ya, inmediatamente. Entonces, hay que ver cuántas de esas 250.000 viviendas se construyen. Por el nivel de pujanza, energía y empuje que hay ahora mismo en Madrid, serán muy cercanas a las 250.000. Por cierto, es una Zaragoza instantánea. Madrid se va a meter a sí misma una Zaragoza adicional. Entonces, si ellos tienen razón, ellos y ellas, y yo estoy equivocado, tendrán que bajar los precios de la vivienda. De una manera importante. El exceso de oferta tendrá que hacer que el precio unitario, tanto de las compras como de los alquileres, sea más bajo. Eso no está ocurriendo a día de hoy, sino todo lo contrario. Pero lo que admito es que a los modelos hay que dejarles que vayan desarrollando sus efectos para acabar de juzgarlos. Claro, tenemos un mal precedente. Y es que en España construimos en una década 6 millones de viviendas, de 1998 a 2008, y el precio de la vivienda se multiplicó por 2,5 y el del suelo se multiplicó por 2,5. Entonces, uno tiende a pensar que seguramente va a pasar más o menos lo mismo. Pero bueno, vamos a dejar a ese modelo evolucionando. Es un modelo que además dice que sólo quiere hacer eso. No quiere hacer nada más. No quiere declarar zonas de mercado tensionado, no quiere limitar los precios de los alquileres, no quiere generar parque público de vivienda de alquiler masivo. Las colaboraciones público-privas que están diseñadas son fungibles, es decir, se colabora sólo durante un tiempo muy pequeñito, muy corto, y para generar viviendas de alquiler sólo a corto plazo. No es mi modelo, lo critico, pero respeto. Barcelona, Cataluña, pero sobre todo el área metropolitana de Barcelona, está en otra cosa, que es producir 50.000 viviendas protegidas, que sean permanentemente protegidas, que se destinen fundamentalmente al alquiler, aunque no todo tiene por qué ser alquiler social, puede haber diferentes tipos de alquiler. Están viviendas en cooperativas en cesión de uso, una parte pequeña, y también creo que no se le hará ningún asco a que una parte de esas viviendas protegidas, aunque sea una parte pequeña, no todas, se puedan vender. Lo que pasa es que en Cataluña desde el 2017 las viviendas protegidas están calificadas de por vida. Con lo cual la apuesta de Cataluña es menos viviendas, pero de una calidad intrínseca que permiten que sean un instrumento de una infraestructura de país. Yo creo que eso es mucho más complicado de hacer, mucho más caro, difícil, conflictivo, etc., pero que eso tiene más capacidad de transformar. También, como he dicho antes, creo que no se les puede juzgar, no se nos puede juzgar. Yo trabajo en una empresa en Navarra, en la Subinsa, que se dedica exactamente a eso. No se nos puede juzgar por los efectos solo a corto plazo. Es un problema estructural creado durante décadas y solo se puede responder a ese problema estructural con una infraestructura que nos llevará a lustros crear. Entonces, la tensión esa dialéctica Madrid-Barcelona es muy interesante. Es un laboratorio, si no hubiese casi, si no va a acabar habiendo casi 20 millones de personas viviendo en el entorno de esos dos laboratorios a cielo abierto, creo que los economistas y los sociólogos matarían por tener un ejemplo de dos políticas distintas. Además, da la sensación de que Madrid tiene un respaldo democrático fuerte a un proyecto liberal. O neoliberal, como queramos entenderlo. Y creo que Cataluña también tiene un respaldo sociológico y electoral fuerte a un proyecto pluripartidista y más bien de izquierdas o de centroizquierda, como lo queramos llamar. Bueno, pues vamos a ver cómo evolucionan los dos. Mi tesis en el libro es que el modelo catalán, que en el fondo tiene veintitantos años de antecedente
Speaker 2en Euskadi y en
Speaker 1Navarra, y que es un modelo… Sí, o querida. Lo inventasteis vosotros. Fenomenal. que hay mucha gente haciéndolo ahora. En cualquier caso, en políticas públicas de vivienda, yo creo que Euskadi y Navarra fueron y son laboratorios superinteresantes. Que después, como consecuencia de que entre administraciones públicas catalanas y vascas hay bastante relación, también creo que ha habido un cierto camino de compartir experiencias. Y ahora, básicamente, lo que está ocurriendo con un gobierno de izquierdas, de coalición de izquierdas, y con un ministerio de vivienda que está queriendo pisar el acelerador, yo creo que han revisado bastante bien el diagnóstico y creo que empiezan a tener bastante clara la caja de herramientas. En el fondo, lo que están queriendo elevar a rango de política pública estatal son estas experiencias vascas, navarras, catalanas, y de algún otro sitio más, que también hay alguna cosa por ahí suelta. Es un proceso normal, ¿no? Se experimenta más a nivel local-regional y el legislador estatal y la Administración General del Estado está atenta y dice, pues, de esto parece que. parece que tendría que ser por ahí. El problema, que en el libro se habla mucho de esto, pues que generar esa infraestructura, generar ese ecosistema de proveedores públicos y público-privados de vivienda social asequible, pues es caro, no se puede improvisar, requiere inversiones, requiere tiempo, requiere consensos.
Speaker 2¿Por qué construir cuando se puede funcionar como asegurador de una renta un pelín minorada de los propietarios privados, grandes tenedores o tenedores normales y corrientes? No sé si me explico.
Speaker 1¿Por qué ir a un modelo francés cuando podemos ir a un modelo alemán? Eso lo vamos a descomponer a quien nos siga. El modelo francés es, como le ocurre a Francia, estatista
Speaker 2y siempre con dos cojones. O sea, hay un punto violento.
Speaker 1Por cierto, voy a acabar diciendo tacos como consecuencia. Ah, no, porque creo que YouTube. Luego nos desmonetiza o no sé qué. No, pero el problema no es ese. A mí la desmonetización de este vídeo me preocupa poco. Si yo acabo diciendo tacos, el problema es que mi madre me dirá, mira, el señor ese con el que has estado, el señor ese palaú, que diga lo que quiera. Pero tú no te dejes llevar.
Speaker 2O sea, sigues en el colegio tú. Sigues en el colegio, tienes amigos, hay amigos que son malas influencias como yo y tu madre sigue atenta a que no tomes el camino.
Speaker 1Mi madre es una consumidora de literatura, de ensayo, de redes sociales y a sus hijos. ¿Es buena clienta de Arpa, tú crees? Yo creo que sí, yo creo que sí. Mirad las ventas en Basauri, yo creo que sí. Y sigue a sus hijos. Entonces, bueno, volvamos. Francia tiene esta cosa también de la ambición republicana. Hay un problema, nosotros somos la grande, pues a por ello. Un millón ochocientos, más que tú. Que es admirable. Entonces, la solución a la francesa es vamos a generar un tipo de operador, que son las HLMs, que son unas empresas que son básicamente públicas, pero no tienen por qué serlo. Y hay público-privadas y hay incluso privadas, pocas. A las que se les dice, si usted se dedica a construir viviendas y mantenerlas y gestiona alquiler a unos precios que están decididos por el Estado, usted podrá recibir un montón de ayudas. Entonces, lo que genera es una infraestructura. Como idea está bien. El problema es que se les fue la mano haciendo HLMs en las balíes. También creo, que nosotros hemos tenido el problema en nuestras políticas públicas de orientarlas casi solo hacia la propiedad. Ellos han tenido el problema contrario de orientarlas sola, solo hacia el alquiler social. La mezcla es necesaria. La mezcla social. Y los subsidios cruzados entre tipologías de vivienda también. Pero esa es la solución francesa. Que ahora está muy agotada. Francia está haciendo procesos de interés. Que es, por ejemplo, que las HLMs tengan un tamaño mínimo. Y está llevando a que se fusionen para un mínimo nivel de eficacia. Que no hagan solo alquiler. Están empezando a introducir cosas parecidas a suelo en propiedad pública. Que se cede a alguien que lo puede vivir allí toda la vida o muchos años. Que eso se mezcle con otro tipo de viviendas. Están empezando a diversificar su modelo. Pero es un modelo estatista, publicista, centralista, jacobino. Bueno, con todas las cosas buenas y malas que tiene Francia. El modelo alemán es un modelo distinto. Es un modelo con no demasiada vivienda pública. Como diríamos nosotros. No demasiada. Es tres veces más que nosotros. No siendo no demasiada. Está en el entorno del 10. Entonces tienen unas viviendas que son o de administraciones públicas o de operadores que trabajan con la administración. Eso es un circuito determinado. Y después a los propietarios privados lo que les dicen tienen diferentes programas que en general son de los estados federados. Pero hay un poco de todo. Vamos a inventarnos números. Usted puede alquilar en el mercado a 1000 euros. ¿Verdad? Y tiene el riesgo de que no le paguen. Y tiene el riesgo de que le devuelvan la vivienda en mal estado. No son riesgos que en Alemania sean tan combinatorios. Porque ellos tienen relaciones contractuales bastante largas. Es lo habitual. La gente más o menos cumple. Y la gente más o menos devuelve las viviendas bien. Es decir, que en principio son mercados grandes que funcionan. Pero el estado le dice: Usted a 1000, ¿verdad? Si yo le doy una cierta subvención, usted alquilería 800. Si me garantiza un cierto tiempo de alquiler. Si la subvención es mayor, ¿usted alquilaría 700? Y así sucesivamente. Entonces hacen un mix de cuanta más subvención está dispuesto a aceptar el propietario, más tiene que bajar el alquiler. Y lo que hay es un intercambio, hay un trade-off entre menor rentabilidad pero mayor seguridad. Está bien. Yo además en el libro defiendo que nuestra salida de la crisis será más alemana que francesa, holandesa o austriaca. Precisamente por nuestra estructura de la propiedad. Las viviendas ya tienen propietarios. Exacto. La ciudad ya tiene sus dinámicas. Y conseguir generar grandes parques de vivienda no de mercado, solo a base de construcción en la expansión, y lo que es todavía mucho más difícil, en el retejido de las ciudades, eso es complicado. Con lo cual nos vendría bien tener estos esquemas de fomento de que la oferta privada se dirija a unos ciertos programas de acuerdo con la administración. Entonces, quien nos siga dirá: Ah, pues lo que hay que hacer es el modelo alemán. Bueno, bien, pero también tiene un pequeño problema, que no es menor. Cuando tú haces acuerdos con los propietarios privados de largo plazo, esos acuerdos vencen en algún momento. Como tú dices, yo he firmado con una serie de propietarios privados un acuerdo a 25 años, pues fíjate qué bien. Pero los 25 años llegan. Entonces, lo que ocurre es que en mercados tensos, porque ellos también tienen ciudades globalmente atractivas, el propietario. Sí. que ha ido explotando una vivienda en un esquema de tranquilidad, pero la tiene amortizada, la tiene en buen estado, etc. La tentación de decir: "Bueno, ahora me salgo de ese esquema y me voy al mercado", es grande. Si te lo van haciendo propietarios individuales uno a uno, tienes un problema, que además está muy ramificado. Pero si te lo hacen operadores grandes que han tenido acuerdos grandes con la administración, eso de facto significa que tienen problemas muy parecidos a las de las descalificaciones de nuestras viviendas protegidas. Nosotros hemos tenido 6 millones de viviendas protegidas en un esquema que cada cierto tiempo se descalificaban, y ellos tienen viviendas privadas que han tenido alquileres asequibles como consecuencia de otros acuerdos que les van saliendo. Y ahora les van saliendo. Les van saliendo. Están teniendo un problema de que les van saliendo. Pero han tenido 20 años, o digamos, tienes
Speaker 2muchos años para ir viendo cómo evoluciona tu pool de contratos firmados.
Speaker 1Sí, sí. Y yo defiendo, en la vida y en el libro también, que no necesitamos una solución única al problema de las viviendas. Que hay que combinar varias cosas, pero que esta es una de esas soluciones que es relevante. Sí, parece un quick win.
Speaker 2Porque además está el tema de los anuncios de alarmas. Si funcionan tan bien los anuncios de alarmas, porque todo el mundo está acojonado con la ocupación y demás, coño, que el Ministerio de Vivienda ponga anuncios, cree una especie de agencia inmobiliaria o de aseguradora…
Speaker 1Ya lo intentó una vez y lo hizo muy mal. Lo hizo muy mal.
Speaker 2Porque claro, es que ese es el problema. Es que luego lo intentan y lo hacen muy mal. Pero bueno, en todo caso, que después del de alarmas digan, oye, ¿has oído el anuncio de las alarmas? Pues yo te hago uno mejor. Réstate 10 o 20% de precio a tu alquiler y tú tranquilo que yo me ocupo. Y creas agencias municipales o estatales de gestión, de agencias inmobiliarias o de gestión de inmuebles. Entidades de intermediación
Speaker 1e inmobiliaria públicas a nivel local. Muchas gracias, Javier. Bueno, yo creo que el problema es que el Estado, con un paraguas por encima, que el Estado lo que ponga sean ciertos instrumentos financieros y económicos. Sí. Bueno, es una de las 13 medidas… No, eran 13 o 12, estas que anunció el presidente del Gobierno a principios de enero. Esto lo sabes tú. No sé si es el día 13 anunció 12 medidas o el día 12 anunció 13, pero una de las dos. Vale. En cualquier caso, fue a principios de enero y eran solo una docena de medidas. Eso está ahí. Eso está ahí. Y se quiere desarrollar. Pero claro, luego entras en la burocracia. No, a ver, la burocracia es una filfa y yo trabajo dentro del gobierno. Yo trabajo dentro de la burocracia y consumo mucha energía. Pero hay otra cosa que también se llama reparto de competencias. Y el reparto de competencias es una herencia que tenemos de los alemanes, que son una gente muy ordenadita, que consigue que haya cosas que ocurran. Entonces, ¿está mal que no haya colaboración entre las administraciones? Claro que está mal. ¿Está mal que haya muchos líos de politiqueo y que dificulte algunos programas de varias administraciones? Claro que está mal. Pero esta cosa que empieza a haber, que es este nihilismo de las competencias… Es que da igual, cualquier administración puede hacer lo que le dé la gana. ¿Y qué es esto de que no sé quién es competente y no sé quién no? Bueno, vamos por partes. Es bueno que el urbanismo… se gestione a nivel local porque os que saben que está ocorrendo en seu territorio son as cidades e os ayuntamientos é bueno que a política pública de vivienda sea autonómica, dos entes federados, que se diría en outros países do nosso entorno, pero é bueno que o facan as comunidades autónomas e é bueno que algúns instrumentos máis macro, máis estatales máis regulatorios, máis potentes que teñen que ver con as hipotecas con as valoracións dos suelos con o crédito e con determinados instrumentos que iso sea estatal entón vamos hacia isto pois dá a sensación de que podamos hacia isto e ojalá significa que a solución vai ser só isto non, habrá que facer un montón de cosas unha delas é esta pero despues, como tenemos ese laboratorio que é Euskadi, onde se está facendo desde 2003, tamén saquemos conclusiones o programa está aí o programa é moi robusto é a dizer, hai unha agencia pública de intermediación imobiliária que leva funcionando un quarto de siglo e han captado, están agora mesmo en 7.500 vivendas, Euskadi son Euskadi son 2.300.000 somos 2.300.000 personas e en torno a un millón de imuebles entón 7.000 é moi pouco, é 0,7% 7.000 é o que é tamén hai outra forma de verlo, e é que Euskadi
Speaker 2bueno, perdona, pero para un alquiler de que? del 20-25% si, ou seja, é un 4% da vivienda de alquiler
Speaker 1algo así esta é a outra lectura que eu ia facer, que se tu confrontas, primeiro, con qual é o tamanho do mercado do alquiler en Euskadi, que é baixo a participación de Visigúnia no conjunto do mercado do alquiler non é mala e despúis se o confrontas con o número de vivendas protegidas, permanentemente protegidas, Euskadi conta a la vez as vivendas protegidas con calificación indefinida, con as vivendas que están permanentemente dentro do programa Visigúnia e salen 55.000 de 55.000, 7.000 son por captación bueno, e despúis eu faco moitos números destes que a gente que está fora de Euskadi e Navarra molesta bastante, eu o que faco é dividir entre a población de Euskadi e Navarra e multiplicar por a de España entón o que te sale é que tamanho tendíais instrumentos se estuves implantado en toda España entón se Visigúnia ou a bolsa de alquiler, como se chama en Navarra, existísen en toda España pois tendríamos un millón de vivendas unha cosa así, en este esquema e agora oficialmente 580.000 vivendas ou protegidas ou con ayudas ao alquiler entón é un instrumento a utilizar agora, en el libro insisto moito en que eu a cualquier persona, non é o teu caso non é o teu caso, pero a cualquier persona que dize la solución la solución ao problema da vivenda é, mi celebro en é desconecta já non teño interés en seguir escuchando
Speaker 2de hecho, a tua primeira página é isto é un disclaimer, como dirían no mundo anglosaxón ao respecto de que non existen solucións sencillas e milagrosas a un problema tan complejo e polifacético e local te queria perguntar por as 250.000 vivendas madrileñas ou por o plano de uso no ámbito da vivenda e tamén por esos 6.000.000 de vivendas que se fixaron entre 1998 e 2008 en España e que generaron entendo que por unha financiarización moi forte ou por unha creditización moi forte do mercado imobiliario un aumento dos precios tanto do suelo como dos imóveis tan elevados como podes facer 6.000.000 de vivendas e ao mesmo tempo por que o mercado da vivenda non é un mercado que responda ás leis habituales dos mercados da oferta e da demanda concretamente en España non sei se podes ir a través da economía ou das finanzas de como subieron tanto os precios de onde surgiu ese aumento de precios ese dinero, me estou enrolando, lo sinto e respecto ás 250.000 vivendas que se fixaron en Madrid se propone é un proxecto puramente dogmático, ideológico ou se entende que hai alguna especificidade no plano que se está proponendo que pode conllevar resultados diferentes perdón por a pergunta
Speaker 1o proxecto que tiña ahora Madrid vai volver a repetir exactamente punto por punto todos os errores da década 98-2008
Speaker 2como se explica que os precios despois desa década crecieron tanto se se fixou tanta vivenda se explica porque
Speaker 1en boa parte do occidente e tamén en Europa durante unha serie de anos despois da revolución conservadora de Thatcher e Reagan se rebajaron os impostos a la gente máis rica e había moitísima liquidez e entón esa liquidez había excedentes de capital e a gente lo colocaba en cosas e unha vez as cosas en as que lo colocaron como locos se colocaron seguro que en outras moitas cosas pero unha das cosas en as que se colocou como locos era en ladrillitos irlandeses e ladrillitos españoles
Speaker 2non me estás convencendo agora mesmo porque os precios despois non baixaron ou sea, houve un estallido da burbuja pero que foi moi local en realidad porque na maioria de mercados imobiliarios ou de vivienda os precios despois de 3 ou 4 anos volvieron a empezar a subir e de hecho os precios da vivienda siguen en ciclos moi largos os ciclos de crecimento
Speaker 1porque sigue habendo moita liquidez e porque siguen sendo os ladrillitos prime porque sigue habendo moitos máis financiistas que putos en un contexto en que ademais nosas cidades non digo que non hubiese gente de fora que non hubiese expats seguramente digital nomads, non tanto e gente que tenía proxectos de vida máis ou menos temporales en España ou en Irlanda en seu momento é a dizer, nos noventas ou a principios dos 2000 algo habría, pero non é tan masivo como agora pero un momento en que houve moito capital que se colocou, e era capital basicamente francés e alemán está bastante mal bastante ben estudiado que o que le dieron é moita liquidez aos bancos e os bancos españoles o convirtieron en financiación do que é o nosso complejo industrial militar o nosso complejo industrial militar é o que o certo presidente dos Estados Unidos saiu da Casa Blanca echando pestes e no nosso é a triada turismo, mundo imobiliario e eventos e eu no livro o que defendo é que son sectores económicos tan dignos como todos os demás que o problema é que son instrumentales é a dizer, que non se te pode ir a mano non pode ser o centro de tú economía sirven para unhas necesidades e ademais tínen algunos peligros a estacionalidade que podes pasar de moda que son bastante abrasivos sobre o territorio que generan empleo de mala calidad ou que tenden a generar empleo de non moi boa calidad entón, nós tuvimos unha época disso a burbuja irlandesa e a nosa descomunales de tamaño as burbujas reventaron casi se llevan os dois países por dentro por delante tens tú razón que despós os precios de unha certa baixada certa, tampouco unha certa baixada 2015, 14, 15, 16 nós volvemos outra vez por que? pois porque empezamos a recibir todos estes fluxos de xente o que hemos comentado un pouco no principio do podcast e outra vez volve a ser moi rentable e outra vez se volve a tirar del carro entón, non sei se isto respondeu a primeira pergunta agora vamos con a de Madrid dale, dale Madrid vai repetir exactamente os mesmos errores? non, en Madrid hai xente de Madrid hai xente de derechas moi inteligente moi fina que ademais son moi bonos hackeando son unha xente que é capaz de darle voltas a cousas entón, Madrid, que está dicendo? que é verdade e non é verdade a la vez que a mitad da vivenda protegida que se produce en España é madrileña vale? se tú ves quantas vivendas protegidas están calificadas das que se producen al ano en un sistema que ahora mesmo está moito en la astringencia producimos moi pouca vivienda en general e moi pouca vivienda vivienda protegida é verdade que os números de Madrid pesan moito pero as vivendas de Madrid quanto tempo son vivendas protegidas? pois entre 15 e 7 anos quanto se inspecciona o fraude ao regimen da vivenda protegida entre esos 7 e 15 anos? nada que hai? hai un mercado negro claro, se a ti te dicen que algo vai acabar sendo vivenda de mercado en tres días pois empieza a ver sus cositas se ademais sabes que nadie vigila nada pois hai todas as cositas do mundo Madrid de facto só produce vivenda de mercado en términos, digamos, como sistémicos pero onde está a sofisticación do Partido Popular madrileño? que hai e é de interés e hai que vigilarla bueno, en que han generado un modelo de colaboración público-privada en vivienda asequible que tiene moitas cosas positivas por exemplo le han aceptado a la izquierda que os suelos públicos non poden deixar de ser propiedade pública os suelos que do programa Madrid vive e de outros programas parecidos son cesiones de suelo en direito de superficie de entre 50 e 75 anos pero a propiedade se mantiene están generando lotes importantes de inversión privada que viene a desarrollar esas vivendas protegidas e a que se gestionen en alquiler iso tamén é interesante está lanzando un mensaje ao mercado financiero de aquí estamos estruturando un tipo de producto onde hai puntos de debilidade que algúns poden ser mal diseño e outros creo que estaban buscados que os alquileres destes programas de colaboración público-privada son altos están teniendo unos niveles de renuncias brutales porque a gente dice entre pagar 950 euros en el programa Madrid vive e pagar 1040 en el mercado eligiendo yo a donde voy entón este é un primer problema e o outro é que isto é un pouco técnico pero conviene explicarlo y en el libro se detalla hay una diferencia entre el o capital privado que invierte que tiene un programa de inversión corto porque lo que quiere es producir vivienda generar un stock y vendérselo a un fondo de pensiones a un fondo de inversión más tranquilo yo no critico ese tipo de capital tiene que haberlo, pero no podemos tener solo de ese, porque hace falta que haya ese otro tipo de capital el que se lo compra y se lo queda para muchísimas décadas entonces en Madrid la mayor parte de estos programas de colaboración público-privada son sobre este capital que son empresas españolas financiadas por fondos de inversión extranjeros que les exigen cierta rotación del capital que les ponen encima de la mesa por lo tanto, muchos de estos lotes vamos a ver que ocurre cuando estén las viviendas construidas y se vendan todos los lotes a la vez ¿hay suficiente capacidad para conseguir capital core capital de largo plazo que compre esos lotes? No lo sé y la otra es que yo tengo muy buena relación con la persona que diseñó el programa Madrid Vive y le respeto muchísimo profesionalmente no tenemos las mismas ideas en todo pero eso no es obice para el respeto, entonces yo sé que él no está buscando esto y que él hará todo lo que pueda para que no ocurra, pero Madrid tiene un cierto track record en términos de corrupción en urbanismo entonces, ¿qué va a pasar con unos lotes inmensos donde hay puestos un montón de recursos públicos por cierto, en general no madrileños porque las subvenciones son europeas y la financiación es estatal no me hables ¿qué va a pasar con ese conjunto de paquetes donde las viviendas se descalifican muy pronto y sin embargo hay que mantenerlas en alquiler protegido a muy largo plazo? yo creo que por el camino pasarán algunas cosas feas entonces ya ves que tengo una visión de esa pujanza de Madrid que no es una visión dogmática son de derechas está todo mal no, no, no, ojo entonces yo creo que no se van a caer exactamente los mismos errores pero pero en el fondo a ver no hemos matado a RESE el franquismo inmobiliario sigue estando ahí hemos matado al al felipismo inmobiliario o sea, esta idea de que no hay que intervenir o sea, el felipismo lo que decide es que hay que construir otros pilares del estado del bienestar que se hizo, yo creo que se hizo bien porque los tenemos a día de hoy y en vivienda dijo, no, esto es una cosa que hace el mercado nos tenemos que retirar eso ha muerto o sea, la derecha hoy en vivienda también es intervencionista allá no hay debate pero el aznarismo en materia de vivienda que es lo que en el libro se explica con un poquito de coña ser un supply believer es decir, produzcamos, produzcamos que eso va a bajar los precios eso no ha muerto pero lo que aporta el modelo marileño es generar un cierto modelo de colaboración público-privada a la española desde el mundo conservador bueno, es más que nada
Speaker 2bueno, y, o sea, es más que nada yo diría que es mucho más que nada en términos antropológicos o no sé, de adecuación cultural a cada sistema político el plan madrileño tiene mucho más sentido para Madrid que el plan catalán ¿sabes lo que te quiero decir? es una cuestión incluso de talento disponible de cultura política probablemente en Madrid tienen los contactos financieros el tipo de, en fin, el mindset que llega a la gente que está en la ciudad que llega a la ciudad que conduce a la construcción ese tipo de plan y aquí tenemos un mindset diferente mucho más lejos de mí
Speaker 1el vicio de disentir de mi editor pero voy a no estar de acuerdo Madrid necesita una infraestructura pública y público-privada de vivienda social y asequible necesita unas capacidades permanentes al servicio de la vivienda asequible en Madrid puede haber toda la vivienda de lujo toda la vivienda para clases medias acomodadas ningún problema yo, como persona de izquierdas no tengo absolutamente ningún problema con eso pero tengo un problema con eso pero tiene que haber un conjunto de viviendas no sé cuántas son si vamos a un Madrid de 10 millones de habitantes como en toda España estamos más o menos en 500 viviendas por cada mil habitantes un Madrid de 10 millones de habitantes es un Madrid de 5 millones de inmuebles vale, pues tiene que haber 2 millones, 1 millón 700 2 millones de inmuebles que estén fuera de la lógica del mercado permanentemente y que haya un lugar para el servicio público y otro lugar para el encuentro entre la inversión pública y la inversión privada Madrid también necesita eso eso no es solo un modelo Madrid, yo respecto al mindset y los contactos sí que es verdad que Madrid tiende a hablar más con los fondos de inversión con sede en Londres y en Nueva York que son más agresivos y más abrasivos a mí eso no me parece precisamente un esfuerzo de patriotismo trabajar más con ese tipo de gente y Barcelona tiende a trabajar más que no quiere decir que en Barcelona todo sea perfecto tiende a trabajar más con fondos de inversión alemanes y franceses que son más tranquilos y que favorecen más la generación de inversión de infraestructuras pero en cualquier caso en los dos sitios hay que hacer cosas muy parecidas
Speaker 2dime una ventaja o más de que España sea un país de propietarios o tiene muchas
Speaker 1y si cierta izquierda no quiere aceptar algunas cosas ya lo lamento por mis compañeros y compañeras de viaje ¿cómo habríamos pasado nosotros el reventón de la burbuja inmobiliaria y el austericidio impuesto por la Unión Europea con la misma mitad de propietarios en barrios humildes ya lo pasamos muy mal porque tuvimos una crisis de besaucios pero imaginemos lo que hubiese supuesto barrios trabajadores y obreros donde básicamente la mayor parte de la gente vive de alquiler entonces bueno tiene claramente un componente de seguridad patrimonial de fijación de población de engarce e inserción en barrios y sociedades y de inserción en barrios y sociedades obvio pero eso lo da solo la propiedad porque ese también es un mindset muy españolito porque Arrese no ha muerto Arrese nos cableó el cerebro inmobiliariamente y ahí sigue lo da la propiedad obvio, si este programa masivo del franquismo de producir 6 millones de viviendas protegidas para clases medias y humildes que se convierten en viviendas de propiedad de gente que pasó de estar en el campo sus familias emocionalmente pasaron del mundo rural al urbano y del alquiler a la propiedad incluso muchos de ellos accedieron a la segunda residencia es verdad que eso te lo da pero te lo dan otras muchas cosas te lo da ese profesional liberal en bienes que vive en una vivienda de Viena Bonen que es la empresa municipal de vivienda que paga un alquiler que hace ya mucho tiempo que la compañía municipal le dijo usted gana tanto que no va a pagar el alquiler social va a pagar un alquiler muy superior pero inferior al del mercado y nosotros no queremos que se ponga usted está aquí bien y ese señor, ese profesional liberal dice no, no, no o si es una pareja, una pareja de profesionales liberales no, no, no, si yo en el barrio estoy de maravilla me parece fenomenal que me cobreis más los servicios públicos mis vecinos los críos van a no sé qué colegio de aquí no nos vemos es más, si nos queréis cobrar el alquiler de mercado cobrarnos en el alquiler de mercado eso también genera seguridad en términos de generar seguridad arraigo, cohesión, etcétera se puede hacer de muchas formas las viviendas sobre suelo público protegidas vendidas en derecho de superficie a 75 años por el gobierno vasco desde hace un cuarto de siglo generan o no generan seguridad gente que en su momento, ahora es un poco más pero en su momento eran 120.000 euros que era el precio de producción más un pequeño margen de beneficio para el sector público o para el privado cuando los hacían los privados esa gente que ponía un dinero encima de la mesa se hacía una pequeña hipoteca tenía menos 20 y tantos años y decían, hasta los 100 yo tengo mi tema resuelto y es mi ciudad o sea, esas seguridades las podemos generar de varias maneras pero la propiedad es una de ellas y la izquierda que no quiere verlo que no quiere ver que su propia base electoral y sindical sociológicamente vive ahí tiene un problema yo también creo que cada vez más gente lo ve incluso en la izquierda bueno, y vuelvo a varias de las tesis del libro hay que combinar o sea, el tipo de vivienda fuera de la lógica del mercado que hay que hacer no son sólo viviendas de alquiler ni sólo viviendas sociales ni sólo viviendas públicas tenemos que combinar cosas y lo bueno es que la ciencia para poder hacer eso en España la tenemos no la teníamos el problema de la vivienda era un problema subdiagnosticado hace 15 o 20 años y el nivel de relación con las buenas prácticas europeas y el conocimiento de instrumentos era muy bajo ya no estamos ahí a mí me das 12 o 13 mil millones de euros al año varios lugares lustros y yo sé con qué gente lo podemos mover
Speaker 2¿necesitas 12 o 13 mil millones de euros al año? es decir, un 1% del PIB
Speaker 1sí, bueno, ahora es un poco más estamos en un millón 400, creo, por cientos y pico 13, 14 si es que al final la cifra tampoco es tan relevante es mucho más importante que sea constante es decir, que durante varios lustros hay un programa masivo de generación de una infraestructura para la que haya 12, 13, 14 mil millones de euros pero tú no solucionas esto
Speaker 2tú no solo solucionas yo solo no con un 1% de PIB que no es tan importante yo solo, ni siquiera siendo de Bilbao lo solucionamos, no hay que generar un ecosistema cuenta, cuenta ¿cómo te imaginas tú los próximos lustros justamente de política de vivienda y de gestión del problema de la vivienda?
Speaker 1vamos a hacer política ficción y vamos a ver cuánto se sostiene esto cuando veamos el podcast dentro de unos años y cuánto confundimos entre qué nos gustaría que ocurra y qué va a ocurrir finalmente a ver, mi sentido común o sea, con el sentido común é non dizer nada, pero o meu sentido comum é que se temos un 75% de vivienda en propiedade e un 25% de alquiler e temos un 97% de vivienda en manos privadas e só un 3% en manos de entidades públicas ou parapúblicas e a día de hoxe a oferta de vivienda é moito máis baixa que a creación de hogares creamos 100.000 viviendas novas e 200.000 hogares cada ano e dois terceiras partes da oferta de vivienda vai ás persoas que queremos cambiar de vivienda pero que já temos unha e que o grupo de persoas que se acceden, se compran ou se alquilan a súa primeira vivienda que antes era o centro de gravidade do mercado imobiliario, non o é o meu sentido comum dice que temos que generar unha infraestructura pública pero tamén con moita intervención privada, temos que acordar que facemos juntos e poner algunos límites para que esa colaboración seja simbiótica e non parasitaria, temos que generar un ecosistema de empresas públicas, cooperativas fundaciones, empresas privadas que trabajen con a administración que afanarse en construir, captar comprar, movilizar, rehabilitar etcétera, todas as tareas técnicas que sabemos para generar unhas viviendas en as que estando os precios por debaixo dos do mercado e indo desde as máis sociales hasta as que tínen casi un precio de mercado, generemos un espacio residencial en nosas cidades de confort, digamos es decir, que esas viviendas están fora de reglas de mercado e tínen unos precios conectados a los salarios e a los ingresos dos autónomos constantemente hai unha parte que é máis social e que requerirá só inversión pública, e hai outra parte en a que o resto de Europa, onde hai 27 millóns de viviendas, onde viven 53 millóns de europeos que non están regidos por normas de mercado hai unha parte en a que pode haber inversión privada e pode haber beneficio e isto a mi me abre un problema con certa izquierda que dice non, non, cualquier tipo de inversión privada en vivienda pública, social, non sei que non é adecuado bueno, se alguén viene con seus millóns e pone o seu trabalho e genera, ajuda a generar unha infraestructura e se gana un dinero razonable, constante no tempo e tranquilo a mi me parece que está aportando a mi país entón, eu creo que para iso hai unha condición de posibilidade agora mesmo en España, por que? porque houve un momento eu he ido a todas as asambleas anuales das empresas públicas de vivienda desde hace moitos anos e na Belogroño que teve que ser 2009 ou 2010 cabíamos todos en un minibus porque se habían cepillado a casi todas as empresas públicas de vivienda de España agora somos 160 como gremio tenemos moitas cosas buenas non se vai poder solucionar o problema sen as empresas públicas e temos unhas cuantas cosas malas non se vai solucionar só con as empresas públicas en Catalunya hai un ecosistema de cooperativas en cesión de uso profesionales ao redor das cooperativas fundacións moitas ao redor da Iglesia este tipo de operadores que o que queren generar é vivienda de calidad e asequible e que este permanentemente que eu creo que está percutindo sobre o resto de España dicendo, mira, non son frikis ten varios miles de viviendas onde viven varios miles de familias isto tengámoslo en cuenta porque pode ser un elemento de colaboración e finalmente hai un tipo de empresarios que eu juro que existen non son unicornios son poucos todavía pero si existen e ademais son empresarios e empresarias que están facendo varias cosas é dicir, ao mesmo tempo que ten dentro de sú cartera de produtos estes programas para poder trabajar con a administración e generar vivienda estable, asequible, etc pois están facendo vivienda de luxo ou vivienda de propiedade ou están trabajando en lotes grandes en outros sitos ou ten varias empresas en diferentes lugares do mundo é dicir, non estamos falando de agentes químicamente puros e tampouco seguramente hará falta eu creo que a conjunción destes tres mundos ou estes tres espacios pode generar un ecosistema de proveedores que aúde a generar esa infraestructura e necesitamos agora mesmo un pequeno empujón da Administración General do Estado en forma de dinero pois sí e non porque agora mesmo hai unos 3.800 millóns de euros no presupuesto da Administración General do Estado que é insuficiente pero é máis que o que había antes e hai varias líneas de varios miles de millóns de euros de crédito abiertas no ICO por tanto, por aí en realidad, agora mesmo temos máis dinero que capacidade de absorber ese dinero e o pequeno empujón que necesitamos da Administración General do Estado e aquí combino a Ministra Isabel por a que tenho aprecio personal nos trata moi ben aos navarros cando nos encontramos con ela é que regulen a figura das Housing Associations isto é unha technicalidade pero agora o descomponemos e se verá que é moi sencillo que este ecosistema tenga un estatuto jurídico e que se le diga a operadores públicos e privados cando este haga este tipo de tareas vai tener unha fiscalidade especial vai poder acceder ao suelo público vai poder acceder á subvención e á financiación e vamos a generar un entorno que quizás hai que hacer un sandbox inmenso un entorno de procedimentos e de regulaciones especifico para que isto vaya rápido e eu creo que estamos ao borde de, é a dizer sou pesimista porque a situación é moi complicada e porque é moi dura en moitos lugares e para moita xente pero eu me resisto a pensar que o meu país se vai suicidar porque ha feito moitas cosas ben en términos históricos e en outras cosas e porque disponemos dos medios para poder fazer as cosas ben
Speaker 3Propel Fitness Water With Gatorade Electrolytes Zero Sugar and Vitamins Propel Hydrates Better Than Water To help you get the most out of your workout and get back to your best self What propels you?
Speaker 4Propel with Gatorade Electrolytes When you need to build up your team to handle the growing chaos at work Use Indeed Sponsored Jobs It gives your job post the boost it needs to be seen and helps reach people with the right skills certifications and more Spend less time searching and more time actually interviewing candidates who check all your boxes Listeners of this show will get a $75 sponsored job credit at Indeed.com slash podcast That's Indeed.com slash podcast Terms and conditions apply Need a hiring hero? This is a job for Indeed Sponsored Jobs
Speaker 2Déjame hacerte una última pregunta Hay una cosa que nunca me cuadra con el tema de la vivienda que es Piketty y su 4% de rentabilidad anual de la clase de activo inmuebles en el capital del siglo XXI la peor clase de activos de todas Las series históricas de rentabilidad de los bienes inmuebles pues muestran que la rentabilidad de la tenencia es baja El problema es que en España ese 4% ese 4% de rentabilidad ese 4% en realidad está de actualidad en España también ¿En qué sentido? En el sentido de que habrá quien tenga una rentabilidad del 12% por un piso o algo por el estilo y del 22% Esta es mi pregunta La ciencia económica o la historia económica dice esto ha rendido un 4% y en realidad se ha semejado muchas veces a una letra del tesoro o algo por el estilo y de hecho se podría defender que los españoles lo que han hecho es que han preferido poner su dinero de manera conservadora en bienes inmuebles en lugar de en letras del tesoro de un gobierno o de un gobierno democrático todavía joven en una historia en la que la desconfianza hacia las instituciones ha sido muy importante y justificada o sea, en este sentido ¿Por qué no están haciendo ya todos los españoles que trabajan con esas rentabilidades de en torno al 4% el trabajo que tú defiendes que tiene que ser facilitado y acelerado ahora por el ecosistema del que estabas hablando Pues seguramente porque no se ha estructurado el ecosistema y no se ha explicado y se ha vendido bien Pero quiero decir, ¿es verdad o no que la vivienda genera una rentabilidad del 4% y si es así, ¿por qué no dejarle al mercado operar? Porque un 4% de rentabilidad es muy bajo o sea, no parece ser abusivo
Speaker 1Pero si la rentabilidad fuese del 4% el comportamiento de los precios tendría que ser bastante alineado Vale, por tanto, lo que ha ocurrido es que No está ocurriendo, entonces no te voy a discutir la cifra del 4%, bueno, si no te discuto a ti que eres mi editor, le voy a discutir a Piketty o sea, lo que él diga Fenomenal, lo que él diga
Speaker 2Entiendo que el problema es que en España este 4% lo dirá Piketty en una serie histórica en Inglaterra y Francia y no sé qué, pero en España hace 20 años que no estamos ni por asomo en esos números
Speaker 1Espero que nadie se me ofenda, pero del reveal de hace un mes uno de los chistecicos, yo ya conozco a mucha gente del sector privado, con algunos tengo más confianza que con otros, pero el chistecico era, ¿de aquí quién tiene avión privado? Y debe haber dos o tres Muy pocos, vale ¿De aquí quién tiene superyate? De estos hay unos cuantos más Yo no tengo ningún problema con esto Bueno, el avión privado contamina mogollón O sea, no tengo ningún problema con la riqueza No tengo ningún problema con la riqueza Pero una de las cosas que me pareció súper paradójica era, ¿y quién de estos manda en su empresa? Ninguno ¿Por qué? Porque en el fondo lo que hay es niñatos Porque son tíos y son niñatos
Speaker 2Niñatos Quieres decir gente como yo, hombres jóvenes Mucho más niñato que tú Pero porque nacieron 10 años más tarde
Speaker 1No, gente joven, poderosísima riquísima, frivolísima Bueno, no quiero Muy acelerada Gente muy acelerada, por lo que sea Vale Que en Londres y en. en Nova Iorque ten unhas bolsas de dinero descomunales. y las van poniendo en sitios, y entonces tienen delegados en ciertos mercados y en ciertos países, les dicen, aquí tienes mil millones de euros, los vas a rotar como un cabrón, y yo quiero un 18%. Que después no es un 18, después es un 13, o lo que sea. Bien, de acuerdo. Con ese nivel brutal de presión, es imposible que tú digas, oye, mira, una letra del tesoro más dos puntos. O lo que se decía antaño, el bono alemán más dos puntos. No casan, son incompatibles. Entonces, hay que emanciparse de los niñatos acelerados de Londres y Nueva York, porque dinero hay a patadas. Y hay que buscar un dinero que, hay que estructurar una forma de tener un diálogo y un pacto con ese dinero que diga, pues igual no tiene que ser la inflación más dos, o el bono estatal más dos, pues igual puede ser un siete, un seis, un ocho. O sea, es que no sé, el número tampoco es tan importante. Pero tiene que haber instrumentos, en el libro se explican algunos, y que estamos ahora mismo, yo creo, al borde de que ocurran, en el que el Estado le diga a los pequeños ahorradores y a los grandes inversores, si usted mete dinero para financiar determinado tipo de proyectos, va a tener una fiscalía muy favorable y le vamos a garantizar una determinada rentabilidad indexada.
Speaker 2Lo que ocurre con el alquiler de largo plazo, o de vivienda habitual. ¿Tiene una fiscalía favorable?
Speaker 1Bueno, con muchos contrasentidos. Tiene mejor fiscalía la compra-venta de vivienda que el alquiler de vivienda, tiene mejor fiscalía la obra nueva de vivienda que la rehabilitación de vivienda, y esto ya a la gente le va a petar, pero tendrá que leer el libro para ver todo el desarrollo. Hay muchísimas operaciones de vivienda protegida y de vivienda pública que tienen una fiscalía desfavorable. Entonces, bueno, pues yo en el libro lo que defiendo es que sociológicamente es muy complicado decirle a los boomers rentables y a los monetistas, vais a tener que ganar un poco menos de dinero, porque si no vamos a llevar al país al carajo. Necesitamos que los alquileres de los millennials aflojen. Eso es sociopolíticamente, yo entiendo que a los partidos les cuesta mucho de gestionar, es normal que les cueste gestionarlo. Y la otra es, miren, hay un montón de inversores y un montón de capitales, pero los niñatos acelerados, por favor, que se nos aparten, que vengan capitalistas serios, y nosotros podemos llegar a un acuerdo de país sobre que cierto tipo de inversiones se ayudan a generar inversiones. En la infraestructura estamos dispuestos a que haya una cierta rentabilidad estructurada. Por eso hay que crear las housing associations a la española. Nosotros no tenemos un modelo de SLMs, después no sé pronunciar las de Holanda y las de Austria, pero no tenemos unos artefactos que son un tipo de sociedad que sirve para invertir en un tipo de vivienda que tiene aparejado un régimen fiscal y que garantiza una rentabilidad y que genera unos mercados secundarios. Eso estamos en condiciones de hacerlo.
Speaker 2Muy bien, Javier. Yo te propongo que lo dejemos aquí siempre. Terminamos con una pregunta. La última vez hablamos tres horas. Pero, por lo tanto, es como si hubiéramos cuatro y media, pero bueno, sobre todo todas las del libro. ¿A quién te parecería interesante que invitáramos al podcast? ¿De mi gremio o una marcianada?
Speaker 1O sea, ¿de mi gremio o no de mi gremio?
Speaker 2No, la última vez creo que nos recomendaste invitar a una persona sin techo.
Speaker 1No. ¿No fuiste tú? No fui yo. Yo os dije que hay un caballero que fue el último director del Banco Hipotecario de España, que era un banco público, que es un súper experto en vivienda, que es un señor jubilado disponible para hablar lo que haga falta y que tiene mucha historia que contar.
Speaker 2Es que me olvidé.
Speaker 1Julio Rodríguez López, pero. Es que me he olvidado de decirte que preguntamos, pero no hacemos ni puto caso a lo que nos decís. Vale. Si hacemos una sugerencia a la que no le vais a hacer ni puto caso, pues entonces igual no manejo alguna para que quien vea el podcast. Se piensa que el nombre que digas no va a venir. Bueno, pues en ese caso, si no va a venir.
Speaker 2Es coña. Va, di, di, di.
Speaker 1Mira, de mi gremio, o más o menos conectado con mi gremio, hay un profesional que es geógrafo, que él es malagueño-holandés, que ya es una combinación interesante. Es de Málaga y de Ámsterdam. Genial. Y es muy gracioso porque es de las dos. O sea, es decir, cuando habla como malagueño es malagueño y cuando se pone a hablar con sus amigos holandeses es holandés. Que vive en Varsovia, porque se ha casado con una polaca, y que yo creo que tiene una imagen de el urbanismo, por un lado, que es a lo que él se dedica, y el este, este cinturón de bisagredo, que a nosotros nos queda lejísimos, porque la emigración que hemos tenido hacia España son básicamente rumanos que a los 15 minutos hablan español de maravilla y que se integran y que no quieren volver a Rumanía, aunque ahora está habiendo un cierto retorno. Bueno, si queréis una visión, esto que os gusta hacer. Con Juliana, de jugar a la geopolítica. Si queréis una visión del mundo del este por alguien que lo está viviendo, que es un profesional español, pero que a su vez ya tiene una mentalidad doble, pues.
Speaker 2Mira, no te haremos caso, pero me hubiera parecido una buena idea. ¿Cómo se llama?
Speaker 1Muñoz Guillén. Muñoz Guillén. Esta es una sugerencia. Y la otra, que es de fuera de mi campo de actividad, pero que es una catedrática de lingüística catalana, y que la tenéis aquí, y que además de dar clases. Y dirigir tesis y los millones de cosas que tiene que hacer la universidad. Tiene una línea de trabajo muy divertida, muy interesante, que a mí como gestor público me interesa, que es cómo hacer que la comunicación de la administración con sus ciudadanos sea clara. Y eso implica un montón de cosas de rediseño de procedimientos administrativos. Súper interesante. Y yo como abogado en Derecho Administrativo, a mí me. Yo entiendo mi jerga, y el derecho aporta cosas. Sin derecho las sociedades, ojo. Pero creo que hemos hipertrofiado el Derecho Administrativo, y ha generado el burocratés. Es un idioma distinto. Entonces, Estrella Montoliu, que es la catedrática, tiene una línea de trabajo, y además es una mujer que publica de diversas cosas, también de feminismo, etc. La tenéis aquí. Ahora, si no llamáis a ninguno de los dos, nunca. Nunca. Tendré un problema. Si no llamáis a Demetrio Muñoz Guillén, ni a Estrella Montoliu.
Speaker 2No, me parecen dos superideas, la verdad. Pues ahí tienes. No, ¿sabes lo que ocurre? Que en realidad ya tenemos planeados un montón de podcast, y entonces las ideas, evidentemente, vuelan enseguida, si uno no las anota, y después nos cuesta mucho recuperar esas ideas, pero me parecerían dos invitados magníficos. Pues ahí los dejo a vuestra disposición. Bueno, Javier, un placer, siempre me lo paso muy bien. Un placer estar un montón contigo, y has escrito un libro magnífico. Además, me alegra mucho que esté funcionando. Me alegra por mí, evidentemente, pero sobre todo me alegra por ti. Te lo merecías. Y nada, que la promo vaya súper bien, y seguimos. Te hago un comentario final.
Speaker 1Yo es la primera vez que escribo un libro. He escrito otras cosas. Me imagino. Formatos más pequeños, etc. Pero, papers y artículos de opinión. Pero un libro no. Y, primero, ha sido una aventura, que os lo agradezco. Es una aventura, además, por vuestra insistencia. Es decir, Javier, tú tienes un libro. Y vas a encontrar tiempo para escribirlo. Y te vamos a ayudar a hacerlo. Y una de esas ayudas es el David R. Martínez, el editor que habéis puesto a trabajar conmigo, a quien le agradezco que. Y aprovechamos también para recomendar otro libro, que es Cómo escribir un libro. Eso que él sabe, porque profesionalmente lleva muchos años haciéndolo, conmigo lo ha hecho con mucho cariño, con mucha precisión. Y yo me he puesto en sus manos, muy desde el principio, sabiendo que yo me iba a equivocar y él iba a acertar. Por ejemplo, podría haber sido un libro mucho más largo. Podría haber sido un libro mucho más técnico. Podría haber sido un libro mucho más duro. Y esa vocación de, que es una cosa que a mí me trae mucho de arpa, de hacer ensayo, pero de hacer también divulgación y pedagogía, y tratar de aportar al debate en términos que la gente pueda compartirlo, para. Para así elevar, paradójicamente, para así elevar el nivel del debate, pues yo solo, seguramente, no habría podido hacerlo. Por lo tanto, agradezco vuestra insistencia como editorial, de Javier tienes un libro, Javier tienes un libro, Javier lo vas a hacer, y te vamos a acompañar de alguien que te va a ayudar, y es una persona que a día de hoy tenemos buena relación, y la tendremos más allá del libro.
Speaker 2Pues agradecido queda David, merecidamente, y nada, hasta pronto Javier. Hasta pronto. ¡Gracias!

Podcast Summary

Key Points:

  1. El problema de la vivienda se debe a la gran liquidez global y a la concentración de inversión en ciudades exitosas, con rentabilidades altas y ciclos cortos.
  2. Se distingue entre ciudades tensionadas como Baleares y Canarias, Madrid y Barcelona, y otras ciudades con problemas graves pero menores.
  3. El 75% de las viviendas en España se disfrutan en propiedad y solo un 25% del stock total está en alquiler.
  4. El alquiler temporal ha crecido del 10% al 30% de la oferta en Barcelona, lo que puede constituir un fraude de ley.
  5. El modelo de Madrid apuesta por construir 250.000 viviendas de mercado, mientras que Cataluña y Euskadi apuestan por vivienda protegida permanente.
  6. El modelo alemán combina subvenciones a propietarios privados con alquileres asequibles a cambio de seguridad y rentabilidad moderada.
  7. Se necesita un ecosistema de colaboración público-privada con empresas públicas, cooperativas y fundaciones, no solo construcción.
  8. El autor es pesimista por la gravedad del problema, pero confía en que España tiene los medios para resolverlo.

Summary:

La conversación aborda el problema de la vivienda en España desde una perspectiva estructural y multinivel. Se explica que la gran liquidez global y la búsqueda de rentabilidades altas y rápidas generan externalidades en las ciudades más atractivas, donde la vivienda se usa como activo financiero en lugar de como residencia permanente. Se distinguen varios niveles de gravedad: los archipiélagos, donde el problema es extremo; Madrid y Barcelona, ciudades globales con gran presión inversora; y otras ciudades como Valencia, Sevilla o Málaga, con dificultades crecientes.

000 viviendas de mercado, señalando que no resolverá el problema y podría repetir errores de la burbuja 1998-2008. En contraste, defiende el modelo catalán y vasco de vivienda protegida permanente, así como el modelo alemán de subvenciones a propietarios privados para alquileres asequibles. Se subraya la necesidad de un ecosistema de proveedores públicos y privados, con instrumentos como las Housing Associations, que garanticen rentabilidades moderadas y estables.

También se destaca la preocupación por la inmigración y la importancia de evitar guetos como las banlieues francesas. Finalmente, el autor se muestra pesimista por la dureza de la situación, pero confía en que España dispone de los medios y el conocimiento para generar una infraestructura de vivienda asequible a largo plazo.

FAQs

El problema radica en la alta liquidez global que se concentra en ciudades, generando externalidades como rentabilidades ansiosas y falta de vivienda asequible para la población local.

Porque hay una oferta insuficiente frente a la creación de hogares, y los precios no están conectados con los salarios locales, lo que dificulta el acceso a la vivienda, especialmente para jóvenes y trabajadores.

Madrid apuesta por construir viviendas de mercado con colaboración público-privada, mientras que Cataluña se enfoca en viviendas protegidas de alquiler permanente y cooperativas, reflejando distintos enfoques políticos y culturales.

La inmigración agrava la situación al aumentar la demanda en mercados ya tensionados, cruzándose con problemas de integración y condiciones de vida indignas, lo que puede generar tensiones sociales.

Se sugiere generar una infraestructura pública y privada de vivienda asequible, con colaboración simbiótica entre sectores, límites claros y un ecosistema de empresas y cooperativas que construyan y rehabiliten viviendas a precios conectados con los ingresos locales.

Porque la alta tasa de propiedad proporciona seguridad patrimonial y arraigo, pero también limita la oferta de alquiler y contribuye a la rigidez del mercado, dificultando la movilidad y el acceso para nuevos hogares.

Chat with AI

Loading...

Pro features

Go deeper with this episode

Unlock creator-grade tools that turn any transcript into show notes and subtitle files.