İstikrar

[MÜZİK ÇALIYOR] Uzun hatta. hayrozum bir aranın ardından, yeniden uzun uzun uzun uzun uzun açıkarken. bir açıklama yapma gereği duydum. Sonra sında hiçbirini size ilgilendirmeyeceğini düşündüm ama. yanışanlaşın olsun sizi umursamadığımdan değil hasta. Aksine. sizin. benim açıklamalarımla ilgileneğiniz isandığımdan. Sürprizlerin tesadüflere gebehalilerin biletidir, ginnik yarattığı bir dönemde. kimsenin gerekçelerine ilgilenmeyeceğini. hatta çoğunun bunu bir bahane olarak algılayacağını düşündüm. Kim bilir belki saydan ne öyledir? Hatta belki aklı bir tavırdır. Yine de biresiniz ki. uzun ara kesinlikle umursamamazdık. Sorun suzuk yada boş vermişsikten değildim. Kendimce aklı gerekçelerim vardı. Bu yüzden derdime tercihman alırımydı ile. bu bölü ve. istikrar kavramından bahsederek devam etmek istedim. Üstüne düşündükçe içinde kaybolduğum. tam olarak neyi temsil ettiğinden da yemin olamadım. bu ilginç olgudan yani. İlginçin ki. istikreyle tam olarak neyi kast ettiğimiz? Ondan ne beklediğimiz belli değil. Daha da çok zaman talebettiğimiz ile beklediğimiz şeyler de aynı olmuyor. Sözcükler zinimize. hayal gücümüzde kurduğumuz tuzaklar gibi. Bin bir çeşit meseleyi boğcaya tıkıp üstüne yapıştırdığımız bir etiket gibi. Düşünün mesela. Hastoğuldunuz. Ateşler içinde yatakta dönüp durdunuz. Boşunuz ağrıdan zonkladı. Kemiklerimiz, ettileriniz sızladı. Sabah zor edip doktorun karşısına oturduğunuz derdiniz anlattınız. Kript dedi. Çünkü öyle. Ama öyle mi? Hani şu falan canın ki gibi bir kriptmiydi o? Ya da geçen senem usallat olanı benziyor muydu? Hayır. Hepsi ayrıydı. Kendine hastım. Ama sadece sizin için. Diyelim ki sevdiğiniz, kalviniz deli gibi atıyor. Başka bir şeyi düşünemiyorsunuz. Aşık olmuşsun sen diyorlar. Öyle mi sayıdan? Ölmek de öyle. Ama öyle sene bir aşk mıydi o? Falancanın ki ne benziyor muydu hiç? Özde bir asafa şiirler yazdıran gibi miydi mesela? Bitince Instagram'a aşı yüvinlenden derhal temizlenecek türden miydi yoksa? İstiklerde böyle bir şey işte. Ama bunları aklıma getiren aslında çok başka bir vesileydim. Tösehadefendi'nin geldiği imbergeselde varlığını öğrendi bir İspanyol balık restoranım. El Kano. 1964'de Pedro Arraguy'nin başlatlı bir hikaye bu. Hala aynı aile tarafından işletiriyor. Ne aydın da balık pişiriyor. Git ne demek? Tatladım. Bilmiyorum ama yine de bu başarıya tesadüfleri ya da öyle sürüpisk orayaşına bağlamanın onu haksızlık olacağını düşünüyorum. Merak edip sitelsinin neki rezer başlıyorlarsın sayfasına baktım da bir yıl sonrası içinde bir boşması yoktu. Bir yer yok. Belli ki El Kano istikrarlı bir çizgiye kalitiyesi ayıp. Fakat bu işin sadece bir yüzü. Vaktiyle yurt dışında katıldığım bir basın etkinliği kapsamında dünyanın farklı ülkelerinden gazeticilerle bir masada yemek yiyorduk. Diyonumu düşen yaşca benden oldukça büyük bir meslekta şimdi sorunca her hafta teknoloji konulu bir sayf hazırlayıp köşeye azdım anlattım. Her haftamı dedi. Önce ne demek istediğini anlamadım. Her hafta böyle bir şey nasıl mümkün olduğuna şaşırmıştı. Muhabbetin devamında ne demek istediğini daha iyi anladım. Bir konuda her hafta yazmaya diyecek bir şeylerin nasıl olabileceğini sorguluyordu. Ona her gün siyasi makale yazan köşeye azarları olduğunu söylediğimde gözleri büyüdü. Türkiye'nin siyasi ortamını Muhabbet'in bereketini anlatıp duruma açıklama içerisiyse de insam da olmadım. Fakat o günden sonra benim için de her şey değişmiştim. Okudu, izlediğim dinlediğim her şey o göze bakmaya başladım. Bu sayıdan yazmaya değer mi? Bu gerçekten konuşulmaya hak eden bir meslemi diye her şeyi sorgular halde buldum kendimi. Sonra fark ettim ki hayır. Çoğu sadece o gün konuşacak, yazacak başka bir şey olmadığı için gündemizdeydim. Şah sen nadiren televizyona bakıyorum. Türkiye kadar bol haber kanalı olan başka bir iki var mıdır diye düşünüyorum her seferindeyizlerken. Üstelik neredeyse hiçbirinde gerçekten haber dediğimiz şey yok. Aynı insanlar, aynı saatte, aynı stüdyoda, aynı bölümmüş ekranlarda saatler boyu konuşuyor. Çoğunlukla sesini açmadan kanalları değiştiriyorum. Hangi kanalda ne konuşulacağını, kimin konuşacağını ve en acısı verki de o konuşan kişilerin ne söyleyeceğini adım gibi biliyorum. Kimse şaşırtmıyor. Ve benim gibi konuyu ve kimin ne söyleyeceğini bilen milyonların her akşam saatinde saatler boyunca nasıl bir beklentiyle ekran karşısına geçtiğini düşünüyorum. Al sana buz gibi bir istikrar işte. Çizgisi belini kurumlar, fikri belli insanlar, sınırları belli konular. Üstelik istisinizsız her gün aynı kanalda, aynı saatte istikrarla. Neyse ki, sıyırcılır da istikrarla. Onlarda şaşırtmıyor. Hatta daha da ötesi şaşırmak da istemiyorlar. İstikrar ışçıyorlar. Peki üstüne konuşmamız gereken istikrar bunlardan hangisi? 6-10-20 çeşit balığı her gün aynı kalitli demişlerine sınav etmek mi mesela? Her hafta ilginç bir konu bulup okuyucunun izleyicinin bilmiği için karşısına çıkabilmek mi? Her akşam şaşmaz bir çizgile, malum meseleleri saatler boyu konuşabilmek mi? İstikrar insanın kendisiyle mücadelemesi mi? Yoksa zihninin hapisanesi mi? Hadi dini aşağıya, yaşam rehberinin bu bölümünde bu zorlu soruların yanıttır peşinde yola koyuluyoruz. İki yıl sonra görüşürüz, çünkü bural nakıllı ay piyalle iki yıl tüy yok, tüy almaya yok. Bural nakıllı ay piyalle ev konforunda uzun süre pürüzsüzlük sınıyo. Kullanım sırasında anlık yeri bildirimlerle kişisel güzellik azistanı gibi yönlendirme yapıyor. Farklı bir cid bölgeleri için doğru başlık kullanamını desteklerken akıllı takvi miyle günlük rutinlerinize uyumsalıyor. Siz de hemen deneyin. Vay, yeni teknoloji. Efendim, her zaman olduğu gibi kavranlar sözümüzde ne demek istediğimizi hangi sözcüklerle ne kast edeceğimizi ya da? Bu sanki kulağımıza çok sık çalılan sözcükler sahiden bizim zihnimizle gerektiği şekliyle mi öyle bir anlamalı sahip ona bakacağız. Tabii ki tahmin edeceğiniz üzere bir tane sözcüğün ve onu yaratan kökin üstünde duracağım. Çok kısa geçti bir rüyü hem başta tabii ki istikrar. İstikrar, Arabçe bir sözcük Arabçe'yle deneyinize geçmiş. Kullanıza tınladı üzere kararlı olma. Oldu yerde durma anlamına geliyor ve Türkliğe kurumu sözü şöyle özet demiş. Birkaç farklı yaklaşımı var. Ben sırayla hepsini okuyacağım. Aynı kararda olma, aynı biçimde sürme, bir düzende devam etme, stabilizasyonun yerleşmiş olma, oturmuş olma, sabit durma gelmem. Buymuş açıklamasın. Bir de istikrarın köki var. Kökenin dedi. Yine biraz düşününce tahmin edeceğiniz üzere karar var. Karar da ne demek o da Arabçe'dan tabii ki deneyinize geçmiş bir sözcük. Durma, sabit olma, kesin hüküm, kesin tercih demek. Türkliğe kurumu da şöyle açıklamış. Yine birkaç farklı anlamı var. Bir iş veya sorun hakkında düşünerek verilen kesin yargı. Herhangi bir durum için tartışılarak verilen kesin yargı hüküm. Değişmeyen düzenliği durum. Yani karar var. Durma, sabit olma, kesin hüküm, kesin tercih, son karar. O karar sahibi, yani kararlılık da istikrar manasına geliyor. Sözcüklerimiz böyleydi. Şimdi bu exende, bu anlamlar ışığında. Bakalım neymiş bu? Kimi zaman özenliğimiz, kimi zaman imrenliğimiz istikrar ve aydınlık yüzü kadar karanlık yüzü bize neler gösteriyormuş birlikte bakalım. Düşünlüğümüzde kulağa gayet hoş gelen istikrar karımı. Böyle sözcük anlamına bakınca biraz daha farklı tüm diyor değil mi? Böyle kendini tekrar eden, sorgulamaya ve değişime kapalı. Kesinleşmiş, taş taşmış bir tavır gibi adeta. Hayalimizdeki istikrar ise güzeli iyiye doğruya yönelik. Fakat görünüyor musun ki, pek hala kötüye yanlışı yönelik bir istikrar da mümkün. Üstelik ne gariptir ki, ikisi de özünde aynı şeyi temsil ediyor. Ama sanıyorum, bizim hepimizin ilerindeki o birinci türlü anneyim. Demek ki, istikrarı yüce etmeden önce onun neyi kapsadığını ve neye hizmet ettiğini düşünmek gerek. Daha da ötesi, istikrarı bir şey aynı şekilde yapmaya çabalama ki yerine, değişen şartlar içinde dahi, insanların kendine, pransiplerine, erdemlerine, sadık kalabilme, onları koruyabilme becerisi olarak el almalı. Zira, her aklet olsun binlerce yıl önce söylediği gibi, aynı nehirde iki defa yıkarılmaz. Biz yine aynı biziz, nehirde aynı, aynı coşkuyu'yu akmaktadır fakat, özünde ne biz, önceki biziz, nedeni, her aynı nehir. Köprün altından niyce sular akmıştır. Gel gelin, yeni yıl yeni alışkanlıklar bölümünde etraflıca işlediğimiz gibi, insan evralıda niha etinde bir alışkanlıklar düzeneyi, sürprizlerden ecanlıyor ama sadece olunlu sonuçlara doğurması şartıyla, değişiklikleri sevmiyor, huzursuz oluyor. Her şeyi ön görebilmek, önünü ardını kestirebilmek istiyor. Bu da fonlu aylfelerinden inanılmaz bir bu yo. Sağ olun lideri benimli o. Evet Murat, sahanın yeni bilileri var artık. Türkiye'nin 4 bir yanında gerçekleştirilen bağımsız ölçümlere göre, en geniş beşrek absaması, o da fonda. Yeter da işte aradığınız tat geldi, haplar geldi. Size duyuyoruz, size hep duyuyorduk. Ama artık cevaplarmaya karar verdik. Çünkü artık daha tecrübiliyiz. Artık sababla yaşındayız. Belki de teyze. Yeni şavumuz yılmaz sistirsiyle, haplalar artık pop-y'de, aklınızdaki soruları cevaplamaya geldiler. Pop-y sosyal meĞi hesaplarına veya haplalar et, pop-y medyanopta komu sorularınızı yazabilir ve cevapları pop-y evden izleyebilir. Diğer platformlardan dinleyebilirsiniz. Geliyor haplar. Bu sesle ara veriyoruz. Güne bu seslerle başlıyoruz. İyine adalongosferde, doğa ile içiçe yürüüş türlere, safarı etkinlikleri, ateş başında, müzik keyfi, özgün gastronomide neyimi ne? Şimdi sıcak avuz, hamam ve salına eşlik ediyor. Sen de longosferle doğanın keyfini çıkar. Podon Koduyla, yüzde on indirimden yararlanmak için longosfer noktakamız yaratet. 19. zil, yaşamış, William James, modern pis kuricilerinin kurucularından biri olarak kabul edilir. Aynı zamanda, Amerikan pragmatizminin, yani pragmatizmlerken, bir şeyin ne işe yaradığını, ne kadar yararlı veya yararsız olduğunu önceleryen düşünce hakkımın da bu yeni dünyadaki öncüsüdür. Genellikle bu yanıyla bilinse de, alışkanlıkların üzerinde de epikafoy olmuş bir isimdir. 1890'da yazdığı, psikolojinin prensipleri başlıklı eserin, alışkanlıklar ilgili bölümünde, insanı bir alışkanlıklar demeti olarak tanımlar. Bahşi hayvanların doğuştan genel, içgülüzler özelliklerinin aksine, insanlar da hatta insanların yetiştirdiği, evcileştirdiği hayvanlarda bile eğitimle biçimleğine alışkanlıkların belirriyce olduğunu dikkat çeker. Ne ilgisiydi, imem? Bu yüzden insan, çoğunlukla kendi kararlarıyla değil, adeta otomatik değişmiş tekrarlar halinde yaşar. Kendi hayatınız eksinin de düşünülü istersiniz. Yatma saatiniz bir parça size has olsa bile, muhte veren kalkma saatiniz mutlaka tanımlılır. Saat kaçta ne yapacağınız? Yemekten dinlenmeye kadar belirlenmiştir. Adık olmamış olsa bile, gisileriniz de bu tanımlı kuralardan masibini fazlasıyla alır. Kendiniz ayıracağınız zamanlar, hafta sonları, yıllık izinler ve tatiller de öyle. Ve biz, tüm bu tanımlara, ön tanımlara rağmen, bize has ve bize ait bir yaşam sürdüğümüzü iddia asındayız. Dolayısıyla istikler dediğimiz şey, bizim dışımızda ve üstümüzde bir iradenin, bize biçtiği bir rolle de dönüşebiliyor ki, bu zannettiğimiz gibi iradelerimiz de var olan bir şey değil yani. Sestiklerimiz dahi, çoğunlukla bize sunulan seçeneklerden ibaret. Kulağı hoş gelmiyor belki. Zaten o evim Ceymse de bu durumu, öyle karamsar bir yaklaşımla ele almaz. Ona göre, getirir mi ki tarda tekrar edilen şeyler, zamanla, otomatikleşir ve bilinçli bir çaba gerektirmeden ilerleyebilir hale gelir. Bu bilinç dışı hale kontrol edilmek için, bizi istikrana götürecek alışkanlıklardan hangisinin iyi, hangisinin kötü olduğunu değerlendirmemiz gerekiyor. Bu yüzden her vesileyle karşımıza çıkar erdemlerimiz, istikrarın da kaderini belirleyecek en önemli unsur olacaktır. Aristonun terkininde olduğu gibi, bizi bizi yapan tekrar tekrar yaptığımız şeyler. Bu yüzden mükemmellik bir eylem değil, alışkanlık ve yine onun cümleleriyle özetlersek, herhide insanın kendi sorularına defalarca verdiği küçük yanıtların toplumu. Ama biliyoruz ki, bu iş zor, çok zor yancam. Çünkü insanlar bazen aylar boyunca hiç soru sormadan durur. Tam burada desit ediyor, erasmusun özgülü radya yaklaşımına girmek vardı ama hem konuyor, hem de zihrinizi iyice karıştırmışken, refarlik faliyetiyi adına neden vayılayım, Cemsa'dan mı mı kisiyorum? Çünkü onun faida ilk seninle bakış açısında yol gösterici bir yanda var. Diyor ki, istikrar öyle suyut bir sadakatten doğmaz. Hayatı taşıyan işlefsen alışkanlıklarla olur. Yani mesela nasıl uyandığımız günümüzü nasıl geçireceğimizi belirler? Neyi ertere diğimiz, asla ne yapmak istediğimizi gösterir. Ya da kızdığımız öfkelenliğimiz şeyler, zamanla dönüşeceğimiz kişiyi adım adım inşa eder. Her nihayetinde aklımızda kalması gereken özeç şu olmalı. İstikrar erdemli bir yaşamadığına kritik bir önemesai. Fakat neyin istikrarını koruyacağımızı çok iyi belirlemeliyiz. Şu pat testyeyi ne düşünün mesela? Ne deri bu bağlamdaki karşılığı? Her hafta yeni bir bölümle karşınızı çıkmak mı? Hiç şüphesiz bu bir istikrar göstergesi. Fakat içi boş, faydasız, haddini aşmayan yaşamara hep birlikte etmeyen bir bölümde bu istikrarına da aynıdır. Ya da esas mesele hazırladığım içeriğin faydası mıdır? O zaman faydalı olması şartıyla düzensiz bir yayın da istikrarlı sayılır mı? Hiç şüphesiz en güzeli, düzenli ve tatminker içerikli bir yayın olmalı. Peki bu her zaman mümkün müdir? Benim gibi her işini tek boşuna yapmaya çalışır. Üstelik her hafta düzenli olarak pek çok iş yapmak zorunda olanlar için hiç de kolay değil. Ne yazık ki? Aklıma gelmişken bakın öyle ya da böyle yüz böyle bir genide bırakmışız ya. Hepsi elemeyi gözlüğünü, ziyin işi, alın teri, hiçbir neden gelmemiş olsanız. Sakinlikle karşınızda çıksan, desem ki bana sadece başlık olarak insanların ilgisini çekecek. Yüz konu söylermişsiniz diye sorsam. Skornuz kaç olurdu? Bir düşünün. Hadi alın en mize bir kağıt yazın bakalım. Yüz konu. Düşünür bin çuhanın yorgunluk toplum kitabından bir bölümü aklıma geliyor. Peki sürekli performansın gerekçesi, istikrarın verimlilik tarafından sömürülmesi hatta bir çeşit kendini tüketne bir çimi olduğunu söylüyordum. Kesinlikle öyle. İşte istikrar ve zorlu ve sırada şıkılan da bu. Berber içinde, içerik üreticisi içinde, baklavacı içinde, cerberi içinde. O yüzden dünyanın dört bir yanında binlerce balıkçı o kantası var fakat çok az 50 yıl aşkın süre varlığını koruyabiliyor. Yoksa eminim o la kantanın sahibi Pedro Arregou'yı de, ya başver şimdi kalkanı levreyi bugün de çocukları alalım. Şöyle felikten bir gün çalalım demiştir mutlu. ve araya güyde rakipleri gibi aynı içgüdülere sahip, aynı insan. Ama onları ayrıştıran şey, alışkanlıkları ve onların ürettiği istikrar. Böylece zihnimizde daha çok olumlu bir alıyor sahip. İstikrar kavramının aslında pek haline olunsuz bir şey hizmet edebileceğini ve daha dütüsünde istikrarın bütün hangi parçasına yönelik olması gerektiğini aşağı kuru oturtmuş olduk. Demek ki sıra yaşamı hatsizciere, birlikteykecek kapanış bölümünün sorusunda ne yapmalı? Her ne kadar alışkanlıklardan besleniyor olsa da istikrar alışkanlıklardan ibaret değil. Aynı fikirde kalmaya aynı yoldan yürümeye, aynı şeyleri tekrar etmeyi içeren bir süreç. Fakat her zaman iyi ya da her daim kötü olmak zorundadınız iyiyim. Mahbul, mahkul, erdemli bir istikrar, çoğu zaman aklımıza gelen değişime direnmek de değil hasta. Daha çok değişirken da hılmamak. Ne olduğunu, ne yaptığını, kimin için çabaladığını, bunu neden yaptığını ve el önemlisi neden tercih edildiğini bilerek değişecek esnek, neye sahip olmak belki de. Böyle mi yemekte başladık yine öyle kapıtılın. Geçen sen hep İtalyan'ın başkan turumada bir şeyler yemek için böyle dolanırken Alfred Allah'ı scrofı adlı bir mekkanı denkaldik. Sırı dışı bir kalabalık vardı, dikkatimizi çekmemişti ama bunun kendini az bir şövreti olduğunu içeri girdikten sonra anladık. Adından da anlaşılacağı gibi Fettucin Alfred o tarzı makarna nijade edildiği ve 110 yıldır son olduğu bir yerde burası. Tanıdık gelmeyenler için anlatayım en sağ sen oldukça da basit bir yapısı var. Hani bu bahsettiğim makarna, sadece yumurta ve on ile elde edilen elde açılat ve uzun böyle yahsı şerit çektiğinde böyle spaghetti benzeri düşün açtı, linmuyini gibi böyle teyip gibi ince uzun kalın hafif bir makarna düşün. Sadece 30 saniye kaynar suda haşlanıyor ve hemen yayvan bir servis tabağına alıyor. Burada da cömert miktarda tereya, sadeya ve rendelanmış parmajı anabeyinir ile eriyene kadar gözünüzün önünde böyle karıştırılıyor. İşte 110 yıldır yapılan iş reçete bundan ebareti. Fakat tahmin edeceğiniz gibi bu saydığın birleşenlerin her biri, ayrı bir emin ve istikrarın ürünü. Hepsini bir araya getiren bir başka istikrar daha var mekanın kendisi. Yoksa dünyanın 4 bir yanında Fettucin Alfred o yapan 100 binlerce mekan var. Sadece birisinin kapısında onu yemek için insanlar kuyrağa giriyor. Mekanın tek tabağ değil elbette o makarna ama herkesin gerideğinde mutlaka denediği bir şeyde bu. Bir de İstanbul'da, Chef Fatih tutakın mekanı Türk var mesela. En hizada 7 yıllık bir östören ama şimdiden küresel lezzet havcılığının listesinde 100 sıralarda yerine almış durumda. Onun meselesi her tarifte yer alan birleşenleri tamamen kendine hastabaklara çevirmek ve tekrana düşmeden herkese her seferinde ayrı bir tecrübe yaşatmak. Bu yüzden Fatih tutak ya da onun mekanı ile anılacak bir özel yemek olmayacak. Fakat onun mekanı onun istediği arzuladığı sürece batmadan ayakta kalmayı başaracak. Yani demek istediğim 110 yıldır aynı makarna yapmakta her söz o menu baştan sonra tamamen yeni demek de istikrana daha iyi mevzular. Mesela dağılmadan değişebilmek ya da değişmeden dağılabilmek. Hiz bir daha olunca istikrardan söz etmekte imkansız hale geliyor çünkü. Yani keramet taş kesinmek de değil. Taşa kök salabilmekten. Hiçbir şeyin garanti edilmediği yaşam düzeninde kendim herkesini kurma gayretim. Kontrol edilemez bir fırtının göbeğinde bizim kontrolümüzdeki düvenine çizdiğimiz rotayı takip edebilmek. Inattan değil inançtan beslenmek. Hayatın neşesini askeri bir disipline kurban etmeden şartlarla mevzut şartlarla olanaklarla ve yeteneklerle barışık bir yol çizebilmek. Kimi zaman gösterişe ve keyif ve kanmadan zoru tercih edebilmek. Ama en önemli si tüm bunları yapabilmek için seni büyüten şey ile seni tüketen şe yarısındaki ayrımı iyi yapabilmek. Her alışkanlığım bir tür salaga doldundan yola çıkarak hangi tür salaketin bizi biçimden dilederek istikrara kavuşturacağını belirleyebilmek de yani. Hepinize kolay gelsin. [. müzik çalıyor. ]