107. Hoe dreef een opera Belgen en Nederlanders uit elkaar? - De lange 19de eeuw: deel 3a

Voor je gaat luisteren heel even dit. In de nieuwe podcast Veld Heeren neem ik Jost de groot jouw iedere donderdag mee voor bij de frontlijn in Oekraïne. Dat doe ik samen met geen raals buiten dienst Peter van Um en Mart de Kruif. Zij hebben één duidelijk doel en jou uitleggen hoe oorlog werkt. Volg Veld Heeren in jouw favoriete podcast hebben. Naast mijn gewaardeerde collega Valerie Weins. Dus ik is "Hallo Valerie" tegen de luisteraars. Dag Jonas. Dag luisteraar. Ik heb Valerie uitgenodigd, toen kent daar misschien van andere afleveringen. Om daarbij twee jaar geleden waar iets heel speciaals hebben meegemaakt. Die mij belanden er een zeer voor meelen aan verloppen in ons bakje, in de leraarkamer. En de blik van de Nederlandse ambassade te zijn. De Nederlandse ambassadeur komt jaarlijks voor onze leringen spreken. En wanneer je vote opeteert dan zat er een uitnodiging in ter eeren van ikres voor. Hunomajen stijten de koning en de koning in der Belgen. En naam van hunomajen stijten koning wil hem Alexander en koning in Maxima der Nederlanden. Heeft de ambassade der Nederlanden het genoeg om ons JGOS naar het MV Weins uitnodigd voor een concert. Mijn andere woorden waren uitgenodigd op het statusbezoek van Wilhelm Alexander en Maxima aan ons land. En weet u nog welke paniek zich van ons meester maakte toen valorie? Ja, Jonas, want jij werd in een smoking verwacht en ik in een lange gala jurk hadden we niet meteen in onze kast, maar het heeft ons niet tegengehouden. Dus wij naar Brussel, wij naar Flasze, naar het concert. En op die ànodigingsnot ook iets heel interessant, want het leek erop dat we de koning in de koning misschien wel konden spreken, niet waar? In erdaad, want ik lees even voor, na het concert, dat eindigt rond 21 uur, wordt u een receptie aangeboden. De beide koningspaar zullen zich onder de gasten begeven. De correcte aansprekdetel is maaienstijd, een reveranse is niet gebruiklijk. En dat vond ik heel jammer, Jonas, want ik had netjes geoefend. Zo dus op de behuuste avond stou je naar ruimte, samen met allemaal andere gestelde lichaamen van ons land. Want bij de koningspaar maak u een opwachting om zich onder de gasten te begeven. Het concert is afgelopen en daar komen ze binnen. Valerie en ik, wij zitten natuurlijk op vinkenslag, want wij hebben onszelf een missie gesteld. Wat wilde we doen, Valerie? Matilde om moten, natuurlijk. Koning in Matilde. De vier gekroonde hoofden, die beginnen in tussen de ruimte rond te gaan en knikjes te geven aan mensen en korte verplichte babeltjes. En Valerie en ik, wij staan er ook zo wat nepte keuvelen en te hopen dat op een gegeven moment Matilde tot bij ons komt. En wij hebben ons zo gepositioneerd, wij analyseren er naar gangen en we gingen klaar staan. We hadden er recht in onze tractor beam en plots was het zover Koning-Matilde staat te praten met de persoon naast mij. Onze elleboog geraakt in elkaar en ik voelde de koningtelijke warmte van haar lichaam zelfs. Ik zag haar in mijn ooghoek hoe dat het gesprek aan het afronden was, dus ze draaiden naar boven die gaan om zich om te draaien naar mij. En Valerie wij gebeurten er toen. Een niet nadergenoemde staatssecretaris die nooit meer mijn stem zal krijgen. Vloger tussen, swoepte Matilde weg en onze kans was voorbij. Ik ga haar naam wel zeggen, het was Nicole Dummour van CDMV. En ze stopten met uitgestrickte hand naar Koning-Matilde, volgens mij zat zelfs tegen elk protocol, mag dat niet. En heeft hij ons dus de kans ontnomen om onze voorstinn te spreken. Dus ja, daar stonden we dan als twee geslagen honden en dan besloten we maar om ons vertreten te gaan verdrinken. Maar tijdens de champagne vatten een nieuwe idee post bij ons. We gaan voor plan B en wat was dat? Maxima toch ook een zilveren met daar je voor ons op dat moment. We gaan voor Koning-Matima. Ja, best de luisteraar of wij Maxima te pakken hebben gekregen, dat hoort u straks. Maar het is in tussen nu toch wel tijd om met onze aflevering te beginnen. Wij zouden deze aflevering heel graag opdragen aan haar majestijd, Koning-Matilde, The One That Caraway. Mijestijd en best de luisteraar, welkom terug. Op m'n schoot ligt het vijfde deel van Slandschloren, een illustreerde geschiedenis van België, van de eerste holbewoners tot aan Koning-Boudenwijn. Deze riks gaat ons na aan het hart, niet per se worden historische akuratheid, maar omdat het voor veel luisteraars een brok nostalgie is. Voor onze iets jonge luisteraars, Slandschlori was een riks van uitgevrij Historia, uitgegeven tussen 1949 en 1961. Waarvoor braven vaderlands liefende kinderen punten moest te knippen, uit boterblotjes of een kotte doorverpakking. Daarna ging ze die rijkhalzend omruilen voor vrouwen illustraties, die ze op een slotten in de boekenplakte, naast de bloemrijken bij schriften. Ik ben nu bij platje 378 en daarop zie ik twee open-razzangers. We lezen samen. De revolution brak onvoorziens uit. Wonsdag 25 augustus 1830 had in de munschouwburg de Brussel de opvoeringplaats van de stomme van Portici. Bij duwet Amoussacredela-Patrie, Raunoelodas-Elafjertee, brak een ongebreidelde geest drift uit, die in een opstand ontlaarde. Heilig liefde, voor m'n vaderland, geef ons onze moet. En vierheid terug, aan mijn land dank ik mijn leven, het zal aan mij zijn vrijheid te danken hebben. Ja wat, al drie dagen is het feest in Brussel, voor de 58ste verjaardig van onze koning, koning Willem. Als ik naar de open ga, dan mag ik niet eens in mijn handen klappen. Maar nu, bij deze area, beginnen mensen te julen en wie wil haar liebberg tijd te roepen? En zeker niet, zwaar je ze aan die verzijg, Gion. Dit publiek is licht, ontvlambaar. Hoe vreemt het ook klinkt deze opera van David Oberg, is al een paar keer verboden als een gevaarwoorde staatsveiligheid? De opera speelt zich af in 1647, in Portitie, bij Naples, dat dan onder spans gezag valt. De spanjaarden worden als bezetters gezien. En, wanneer een doofstom meisje, met een naam Finnella, wordt misbruikt door een spanjaard, breekt een opstand uit. Dit verhaal, verhiddige moederen, want, worden wij belgen, ook niet door de Nederlanders gekoioneerd, zoals die napolitanen door de spanjaarden? Beste luisteraar dat wij aan dit onderwerp nog niet vroeger zijn herbegonnen. Van waar je ook luistert, belgen je nog Nederland, tijd om onze vaderlandse plicht te vervullen. In een extra lange aflevering willen we het hebben over een tweede schijding van de lage landen, dit keer die van 1830. Vandaag hebben we het over de geboorte van een staat. Een staat heeft een naam nodig. Al de hele zomer van 1830 is het onrustig geweest in wat België wordt genoemd. Met die naam wordt al sinds de 18e eeuw over onze regio gesproken. De belgen werden voor het eerst genoemd door Julius Kaizaar, die ze de dappersten aller galliers noemde in zijn de Belogallico. De regio die je bedoelde veel grotende al samen met North Frankrijk, maar kan. Zoals je nog weet van ons verhaal van de lage landen, hebben de lage landen een gedeelde geschiedenis. onder de Burgondeers en de Habsburgers. Tot North en Zuid uit elkaar worden gerukt is 1648. Het Norde wordt dan een republiek en het zuiden blijft drie eeuwen lang samen, onder de Spanjade, de Oostrijkers en de Fransen. Maar dan, en dat weet u van twee afleveringen geleden, schuiven de grootmachten aan tafel in winen. Om Europa opnieuw in elkaar te puzzelen naar Napoleon. En wat beslissingen ze over de lage landen? Dat het zuiden, maar is opnieuw één land, moest gaan vormen met het Norde. Onze eerste vraag voor vandaag klingt, wat was dat nu? Dat nieuwe land, het verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Het is een buverstaat onder internationale bescherming, om te voorkomen dat Frankrijk nog is agressief uithaald. En daar zitten de Britannachter, die niet willen dat de Fransen zich nog in de lage landen gaan vestigen. Het idee van een Franse haven aan om er iets te zeggen, de schelden, dat doet hun de haren te bergerijzen. Dat ze daarnaast, de Nederlanders kortwieken als handelsconkurrent, dat is mooi meegenomen. Maar, is dat verenigd Koninkrijk nu een meesterlijk stukje diplomatie of een schotse en scheef ineengeplakte knutselwerk? Als u dus gaat naar de realiteit kijken, ja, dan waren die verschillenderen. Het feit dat het zuiden dat dat gedurende 20 jaar een onderdeel was van Frankrijk. Dat is dus een bijgevolgde politiek van Frankrijk en de structuren van die politiek meegekregen heeft. Erwijl dat dat nu in het noorden niet is, dus dat heeft gespeeld, dat zijn zaken 20 jaar is niks. Dat is inderdaad geen klein bier. We zijn in Brussel, op de koffie, bij professoren en meritus, als witte. 83 jaar en een autoriteit op het vlak van alles wat met België te maken heeft. We kijken nog eens in Slanschlorie, naar een plaatje van een man in militaire uniform. Met de politen, een groot kruiser opgespeeld, hem werd promenenten bakken baden. De scepter van dit nieuw verenigd Koninkrijk werd toevertrouwd aan de laatste stadhouder van Holland, die onderde naam Willem de eerste tot Konink verheven werd. Hij was veertig jaar oud, ernstig en rechtsschapen. Hij schoonk daadelijk een grondwet aan zijn onderdana. De België waren van mening dat die grondwet te zeer de Hollanders bevordelde. Ja, die grondwet wordt aangenomen met wat wij hier noemen agitmatiek Holland-Dijzen. Holland ze reken kunnen, wat gochelen met getallen. Iedereen die niet komt stemmen of tegenstemt zonder een tussenaananingsstekens. Een grondgereden nou die stemt voor. Wie is nu deze kersversen Konink? En nou ja, hij is ook nog groot hertog, door een personeele unie met Luxemburg. Well, Willem is altijd een vuurig tegenstander geweest van de Franse Revolutie. Eind 1813 Napoleon heeft dan aan macht ingeboed er kennen de nordelijke Nederlanden hem als Forst. Niet veel later bezetten ze een troepen ook te zuidelijke Nederlanden. België dus. Een hele tijd spreekt het dan van een hereniging of en dit zijn zijnwoorden voor alle duidelijkheid. Een intimen en volledige unie. Wel, dan zei het Congress van Wenen komt zijn natte droom uit in 1815. Bij zijn inhuldiging in Brussel begin meteen al misschien een cliché dat wij belgen over Nederlanders hebben. Hun zo gezegde gierigheid of krinterigheid, de muntjes die volgens de tradisie over de hoofden van het publiek worden gestrooid, blijken amper van zilver of goud te zijn. Proe voor die armen stackers van Brussel een echte koning onwaardig. Het neef het Willem al meteen een van zijn vele bijnamen op. Den koperen konink. Willem zit stevig op de tron. Volgens zo'n wapensbruk is een mentje en drie. Ik zal handhaven. Wel, handhaven, dat zal die. Willem is een workaholic. Zoals er bij ons in het zuiden zeggen, heeft geen zitend gehad. Dat klinkt toch iets minder vis dan in het noorden. Hij heeft geen zitvlees. Ik krijg nog een bijnaam. De besluit de koning. Met om en bij 1 miljoen besluiten en witten is dat wel verdiend. In zo'n strakken work regime is er dagelijks een moment waar rust. Om vier uur smiddags. Dan begeeft hij zich naar de kamers van koningen Willemina, waar ze te drinken met de hoofdames. Staatzaken zijn effe taboo. Een van de hoofdames is bovendien z'n vaste met trissen. En een andere, die wordt later z'n vrouw. Al je het doet gewoon. Veel gedoe trouwen z'n die tweete trouwen. Want je het dondermond, zoals in het noorden wordt genoemd, is geen prinses. En ze is Rome's Catholic. Bon, verschoning, terug naar de essentie. Wat kunnen we zeggen over Willem's bestuurstijl? Dat hij regeert als een verlicht despoot. Verlicht despoot betekent dat hij de meeste waarde van de verlichting hoog in het vandal draagt. Maar regeren dat doet hij liefst zelf. Alles voor het volk niks door het volk. Het heeft een democratische schijn, maar hij regeert als een absoluutervorst. Toen mijnen zoals de mun, oorlog en buitenlandse zaken. Er is dan wel een parlement de staatige neraal, maar ze regimen is niet parlementair. Willem passeert het parlement de hele tijd met zijn koninklijke decreten. Een beetje zoals Donald Trump vandaag. En het parlement kan de regering niet ter verantwoording groepen. Nee, Willem's ministers verantwoorde zich enkel tegenover Willem. En zo komen we meteen bij de tweede hoofdvraag. Wat was het probleem met het verenigd koninkrijk of welk probleem hadden wij belgen met de Nederlanders? Om te beginnen de liberale elite stort zich aan die autoritaire stijl en aan het gebrek aan pers vrijheid. Het parlement discrimineert de belgen, want bij de regios krijgen even veel volksvertegenwoordigers. En dan denk je misschien aan het als toch goed, want wij zijn toch met minder. Ja, dat klopt vandaag, maar niet in 1830. Dan wonen er in het zuiden 3,5 miljoen mensen tegenover 2 miljoen in het noorden. Nog een reden waarom Nord en Zuid toch niet helemaal als een puzzel in elkaar passen is economisch. Willem heeft grootse plannen en hij voert die uit. Het noorden met zijn koloniale handel en het zuiden waar de industrielle revolutie begint te borrelen, die willen elkaar toch perfect aan. Nord-Nederlandse schepen brengen Zuid-Nederland Belgische producten naar nieuwe afzetmarkten en koloniale grondstoffen zoals katoen vinden hun weg naar de industrie van het zuiden. Iedereen content. Willem strooit met subsidies en investeringen. Veel industrieelen worden dan ook oransisten, voorstanders, wat willen. In luik bijvoorbeeld mag John Cockerill, een ijzer en stalinperium beginnen en Willem wordt mede eigenaar. Hij laat maar lift 800 kilometer verharden weg aanleggen. En ik krijg nog maar eens een bijnaam de kanale koning, want hij laat 81 kilometer kanalen graven. Gent krijgt een zeehave. De antwerpsehave wordt beter ontsloten en groeit als kool. En het werkt. Het VK-der-Nederlanden wordt een economisch succes. Toch heeft elk landsdeel een ander idee van de rol van de overheid. Het Norden wil een open marktbeleid voor zijn handel. Terwijl het zuid is een ontluikende industrie, een lift beschermd wil zien met invoerechten en subsidies. Het Norden wil dus vrijmarkt het zuiden protectionisme. Goed, economie dat is één ding. Maar geloof, dat is een ander paarmouwen of voor de Nederlandse luisteraar dat is ander koek. Zoals je nog weet was de 80-jarige oorlog niet zo maar een onafhankelijkheid strijd. Het was ook een godsdienstoorlog. Het Norden is dan Calvinistisch geworden, het zuiden bleef Catholic. Zo hebben het allemaal geleerd. Al is de realiteit toch nog iets complexer. Er waren heel wat Catholic in het Norden. Het zuiden van het Norden was Catholic, braband en dan ook deel utrekte. Het was een overal waar er nog wel Catholic, maar het protestantse geloof was wel dominant op het vlak van het bestuur. Dat was natuurlijk de Catholic in het Norden, zich ook gescriveneerd voelen. En ook in het zuiden hebben de Catholic in het gevoel dat hun identiteit niet respecteerd wordt. Willem kondig namelijk godsdienst vrijheid af. Een gelijke behandeling van protestanten en Catholicen. Heel verlicht dus, maar voor de Catholice bischopen gaat dit meer dan één brug te ver. Zij noemen het Calvinisme onkruid en vergif en ze verbieden amptenaren om een eten af te leggen op de grondwet. En Willem gaat nog een brug verder. Hij rigt staatscholen op naar Napoleon's voorbeeld. Het aantal scholgaande kinderen verdubbeld. Hij zit dicht zes rijkse universiteiten, met zichzelf aan het hoofd, die van Gent en Lijk bestaan nog steeds. Willem smijd zich dus op het tonderwijs, maar probleem, want in het zuiden worden kinderen zieltjes al eewel lang geformd door de kerk. Zod dus ook op religieusvlak vringt de schoon. En dan is er nog dat derde grote twistpunt taal. In het Koninkrijk worden er drie gesproken. Nederlandse, niet alleen in het Norden, maar ook in de vlaamse provincies, zijn met sterke dialect verschillen, frans in het zuiden, en ook een beetje duits in het oosten. Maar dat maakt het nog ingewikkelder. Het is ook de bestuurlijke elite die verschillt op taalvlak. Die van het Norden propageert het Nederlands, terwijl de Belgische poerswazie vasthoud aan het frans. Ook de vlaamse elite spreekt vooral frans, zowel in steden als indorpen. Sinds de Franse priode is het Nederlands bij ons in verval geraakt. En hoe denkt Willem om Nord en Zuid dichterbij elkaar te krijgen met een heenheidspolitiek, met als perfecte bindmiddel het Nederlands? Overal Nederlands in het bestuur van administratie of rechtspraak tot het leger. Notarisse moet het dus testamenten opstellen, rechters wonnesevellen in een taal die ze nooit hebben gesproken. Luisteraar dit vinden we vandaag misschien moeilijk om te vatten, maar het is een taal aardebeving. De Belgische poerswazie ziet nu het Nederlands ooit nog een taal aan de zijlijn gepromoveerd worden tot de taal om carrière mee te maken. Zelfs in walonie. Samengevat er zijn dus drie kiezels in de schoen van het zuiden. Een economische religieuse en een taal kundige. Een fantastische spotprint rolt in die tijd van de drukpers. Een mooie mennage in het Franstus niet onbelangrijk. Bezien een wegvechtend koppel of voor de luisteraar zetten een hakketakent stel. Een Belgische biertapper en een Hollandse kaasvrouw. Een vrouw ligt op de grond met een bollkaas in de hand om mee te slaan. Een meneer lijkt z'n vrouw dan weer te overmeesteren met twee bierpullen. We zijn al bij de derde hoftvraag van vandaag. Wie doet de Belgische revolution nu beginnen? Eigenlijk rond het al, sinds 1815, sinds het begin. Waarom parst de bom dan pas na 15 jaar? Dat komt omdat de onvreden niet langer beperkt blijft, tot een klein klupje, melkontenten, edelieden of corzelige jurmanisten. Dat zie je vaker in de geschiedenis. Een revolution krijgt momenten als de massa kan worden gemobiliseerd, meestal door een crisis. Anders gezegd, zonder miserie blijft een opstand meestal een vervoerde discussie onder intellektuele in een of ander koffiehuis. De ingrediënten voor een crisis zijn er in 1830. De slechte zoners, een slechte oogst, een door een belasting op graan is brood peperduur. Daar bovenop is er werkloosheid, door de opkomst van machines dat zie je volgende keertrouwens. We zijn nu bij platje 355 beland. We zien een kaalemand, waardig gezeten aan een schrijftafel, de benige kruist. Maar, voor het winsterraampje, staan traalis. De schitterenste van alle polimisten uit die tijd was Louis de Potter, redakteur van de Brusselse krant Lecouw J.D.P.I.B.A. De minister van Justici, van Mane, waardigde tegen hem de strengste maatregelen uit. En de Potter werd in de gevangenis gezet. Vanuit de gevangenis schreef hij aan de koning, zieren, uraadgevers, bedriege u, regering gaat onheerroepelijk. Van Mane is de onpopulaire minister van Justici. De veroordeering van Louis de Potter werkt avrechts, ze maakt hem juist een martelaar. De Potter is republiekein, demokraat en fel anticlericoal. Hij behoordde de politieke groep van de radicalen. Nu moeten we even het politieke klimaatschetsen. Om te beginnen zijn er de oransisten, want vergesuniet wil hem geeft nog liefhebbers. Vooral bij de Bogezwazie in steden zoals luik en de enige vlaamse industriestad gend. Oransisten laten zich zien. In het Stadsarchiefangend ligt nog een vrouweschort, oranje, en versiert met leven en letters die verwijzen naar wil hem. Naast deze oransisten en de radicalen van Louis de Potter zijn de twee grootste politieke families die van de liberale en de catholieke. Twee families die elkaar niet kunnen luchten of zien. Nee, omdat tegengestelde belang waren natuurlijk, want dus die liberale waren voor de secularisering, die waren voor leisering. Die waren voor striktescheiding tussen Kerk en Stad. Terwijl dat de catholieke, wat wilde die, die wilde dus vrijheid om dus geen inmenging te hebben van die gene die aan het leiseren waren. Maar ze had natuurlijk wel een gemeenschappelijk punt. En dat was dat ze de strijd aanbonden tegen de regering en de zitten de regering. Een gedeelde vijand dus, die progresieve en conservatieve in Elkander's armen draaft. We noemen dit wel eens het monster verbond of met een neutrale return het unionisme. Samen in een unie eisten ze hervormingen van den Haag. Lunion Velafos. Een staat heeft de wapenspreuk nodig. Eendracht maakt macht. Ik weet niet of de Nederlanders het door hebben, maar dit is dus onze wapenspreuk. En we hebben drie officieële talen vandaag, dus einigheid mag stag. Maar we lopen vooruit op de feiten, want die staat, die is er nog niet. De Belgische revolution is niet alleen Belgisch, dat weet u van de vorige aflevering. In 1830 hangt er in heel Europa een broeiend sfeertje. De Grieken komen in opstand tegen de Ottomane, de Polen tegen de Russen. En dan is daar die bliksem uit Parijs, de jullie revolution. Het beslissende duwtje in de rug. Niet alleen voor de ideeën trouwens, maar ook financieel. Door de gaals in Frankrijk stopt de handel, wat vooral in het zuiden wordt gevoerd. Op verschillende plaatsen worden ratselachtige letters gekalkt op de mueren. Allemaal wees. Die heeft u misschien nog moeten leren in een ververleden. Zet de Russenaflevering op pauzen en denk je even na. Ja ja, dat komt er u. Wij willen wil hem weg. Willen wil hem wijzer worden. Willen wij wil hem weer. Wat een tong breken. Maar wij zouden er zelfs nog iets aan durven toe te voegen. Hier hebben we heel lang overnage dag. Weis worden wil wil hem weinig waarschijnlijk. Want wat wij wensen, wijgert wispelturge wil hem werkelijk waar. En dan is daar de lond in het kruidvat in de munschouwberig. Het lijkt allemaal zeer spontaan. Maar wij denken dat het georchestreerd is. Er zitten niet alleen politie mannen in de zaal in burger. Maar ze worden gewoon herkend en uitgelakken. Maar ook fransen banelingen van de jullie revolutie. Die de spanning maar wat graag komen op poken. En in de cafés rond de munt zitten mensen klaar. Om zich aan te sluiten bij de harde kern. We begonnen er mee vandaag de boegzwazie van Brussel bestromt het podium. Verlaat ketschoppen de zaal en begint de cafés af te schuimen. Oh ja, stand sorry, nog altijd op een schoot plaatje 379. Armen mensen hebben zich in het gebouw gemengd. Meenigte staat met vakkels voor een gebouw van waaruit nubels naar buiten worden geslingerd. Het gepuipel stormde saavels door de straten en stak de boekhandel in brand van Libri Banya no. Deze was de redakteur van de krant Lennationale en had er een geer in je stunt. Daarna ging het hotel van minister van mannen in laajende vlammen op. Het garniezoen trok zich terug, de banorde heerste. Kantooren van gezaghebbers worden vernieeld. De opstandelingen maken vol een pakambras. Of voor onze luisteraars boven de moertijk ze schoppen flink Harry. En wat doen de overheden? Niks. Niks. Rijend u toe. De bombonde van Brussel wil zijn huizen niet in de vlammen zien opgaan. En gript zelf in door een burgerwacht op de richten. Die slag erin om de orde te herstellen. Een dag later, 28 augustus, wordt de gemeenteraad alweer genotuleerd in het frans. De eerste vlag die de revolutionaire later wapperen is een fransen gemaakt van de gordijnen uit een vernieeldappartement van een oransist. Kort na tien krijgt ene Marie-Apt's bezoek van twee mannen. Zij is de eigenaarres van een stoffewinkel op de grasmarkt, vlak bij de grote markt. Een speciale bestelling, ze krijgt een patron niet voor een kostum, maar voor een rechthoekige lap in drie kleuren. Rot, geel en zwart. Kord daarna wapperen deze drie kleur boven het stadhuis. Dan nog met horizontale banden en geen vertikalen. Volgende hoofdvraag, de opstand is begonnen, hoe wordt ze een revolution? Sanderendags wai je de Brusselse wind van verzet over naar andere steden. Wij vonden deze parodie op het onze vader uit mons of wel bergen. Komt-ie? Onze exconing, dienden haagzijd, u naam worden gehad. U rijk eindigen. U wil blijven zonder gevolg in de provincies zoals in Brussel. Laat ons onze dagelijksekranten vergeven onze schulden. Zoals ook wij de veroordeningen vergeven, aweezen heeft u uitgevaardigd. Laat ons niet sterven onder de kogels van de Hollanders, maar verloz ons van uw aanwezigheid. Amen. En dan in hoofdletters, zeggen de bergenaars. Op een volgende plaatje in Slanschlorie zie je een jonge krulle bol te paard. Geen krullen, geen zwaard, geen titel. Wel een zwarte jas en een belgisse chef. U kent het diepe, zoi je iemand naar wie ooit nog een klein gaat worden vernoemd. Maar de koning bleef talmen tot dat er evolutie van Brussel tot demagogie oversloeg. Reids begon men de straten op te breken. Vrijwilligers stromen van overal toe. Schalig als je stormde aan met 300 luiken naars. Zoals de voorzien was over veel de meenigte op 20 september het stadhuis en voor jug de notabelen. We zijn in tussen september en gaalheerst. Giften worden ingezameld voor de revolution van geld over patatazaken tot levend vee. Vrijwilligers in blauwe kiele, dat zijn overals die zich de patriotte noemen, nemen de top tegen regeringstroepen. Die worden vanuit ramen bekoogeld met potten en pannen. Laat ons nu eens even naar deze oproerkraiers kijken. Wie zijn dat? Al in de nacht van onze opera is de vlam overgeslagen naar de straat. De armen mensen van Brussel zijn met een lege maag bakerijen en andere winkels gaan plunderen. Arbijders hebben stoonmachines aan diegelige slagen en weefgetallen. Zij hebben de kassijnen de grond gerukt en door de straat gesmeten. Ze hebben wapens gestolen. Deze revolution gaat verder dan een selectclubje opera-liefhebbers. Ik denk dat we aan die straatvechtes tijdens de september, dat zijn allemaal werklozen om dat de omliek of daglooners. En dus van daarom dat die revolution dat die ook zeer complex is. En dat men dus kan zeggen dat dus die geden die dan gevochten hebben. Dat die het vooral gedaan hebben dan willen van sociale redenen. Maar dat natuurlijk de groep die uit de middegas kwam opgelijden. En dus ik bezig eelder met de structuren en de toekomst van het land. Dat die dus zo veel mogelijk geprobeerd hebben om die andere groepen die het geweld deden ontstaan. Dat die groepen of winenschakelden. Dat die groepen samen kwamen. Zoals bij elke oorlog is ook dit een gevecht om het grote gelijk. Wie is hier de boeman? Nederlandse propaganda ton de belgen als een meute boeren met hoivorken. Lafkrapul, schorimori. Dat zich verschancet en vanuit winsters op zal datenschiet. En de belgische versie, Nederlanders die kinderen vermoorden en vrouwen verkrachten. Op 23 september stuur Koning Willem is een tweede zon vrederig naar Brussel. Met 14.000 troepen en 52 kanonnen. Langs vier kanten, drinkt hij de stad binnen. De Nederlandse generaal, zon baptisten te prijtgen, laat het volgende optekenen. Ik heb oorloggevoerd onder Napoleon. Ik heb bestormingen gezien in er zelfs aan deelgenomen. Maar nooit heb ik in spektakel gezien dat gelijk op wat in Brussel wordt opgevoerd. Nog heb ik ooit een dergelijke verpedenheid aan beide kanten meegemaakt. Van 23 tot 27 september, later bekend als de september dagen, woed in het warrandepark en de rond een stad zorlog. Maar bij meer dan 750 todenvallen en 250 gewonden. Een aantal van hen wordt op een plein begraven dat niet veel later het martelaarsplein zal heten. Daar zit vandaag de vlaamse regering. Een vlak voor het Koningrijk-palijs belande Nederlandse soldaten in een brede kuyl, waarin ze vast komen te zitten. Ze worden onder vuurgenomen door opstandelingen gelijt door een uitofficeer, met een naam Sansosif-Sagelier, of wel Sagelier met het houtenbein. Die put kunt u nog steeds gaan zoeken in het warrandepark. Uiteindelijk moeten de Nederlanders de aftocht blazen. Maar wie neemt nu het stuur in handen? Tussen kruid dan en gaals. Voordat het gewecht in het park geëinigt werd, vormde enkele jonge en stuitmoedige mannen samen een voorlopig bestuur. Deze groep nam tijdelijk het bewind van het land over. Zij verklaar de Belgie onafhankelijk en besloten dat een nationale congres zou worden verkozen om een grondwet uit te werken. De plaatje 391 zie we acht mannen met vormelen, jasjes en kragen een in militaire uniform. Ze zien er wel heel belangrijk uit. Vijf mannen worden tijdelijk ministers, en dat zijn meer bepaald Sagel-Gojie, Sylvan van de Weijer, Felix de Merelde en Alexander Zondebjang. En een vlaming wordt erbij gehaald de razend populaire Louis de Potter. De gemiddelde leeftijd van deze interimregering is 37 jaar, naar de normen van de tijd is dat verrassend jonge. Hun kantor is het stadhuis waar elk één tafel krijgt. Een stoel, papier, gansenveren en een fres inkt. De strijd gaat in tussen door in alle hevenheid. Brusselse patrioten veroveren lier en stonden helemaal door tot bergen, vlakbij de schelde stad antwerpen. Antwerpen staat met vertraging in de revolution. Veel handelaren zijn Wilmspolitiek genegen en willen niet afschuren. Op 26 oktober nemen de patrioten drie van de vijf stad sporten in. Ze vallen orangisten aan en bezetten het stadhuis. De Nederlandse generaal, Chassé, trekt zich terug in de citadel de bergd die Alva eeuw geleden heeft laten bouwen om de stad te bedwingen. Nu wordt ze opnieuw het symbol van bezetting. Er wordt een staak te vuren onderhandeld. Maar dat wordt onmiddellijk door de rebellen geschonden. En dan verandert antwerpen in een oorlogzone. Zeven uur lang, gloeiende kogels. Het bombardement van 27 oktober. Een spotprint tond generaal Chassé die rustig een papier zit erroken. De citadel terwijl hij kijkt naar antwerpen dat in lichte laien staat. Het doet me denken aan dat beeld van keizer Nero die zoiets op zijn lier speelt tijdens de brand van Rome. De Syntan Drieswijk krijgt het zwaar te verduren. De eeuwen oude Synt Michiels abdij gaat in de verlammen op. Een oorlogsvlood beschiede de stad van op de schelden. Voor wie vandaag aan ramptourisme wil doen. Op de Synt Paulus plaats, steek nog altijd een canonskogel in een gevel. Zo'n honderd antwerpenaren kunnen het niet nabertellen. En het bombardement zal nog jaren lang voortleven in het collectief geheugen. Nu kleeft er echt bloed uit Wilmskloon. Van Brussel tot antwerpen van Café tot citadel. Het land davert op zo'n grondvesten. Het fur is nou wel gedoofd de vlam brand woord. Maar is een revolution genoeg om een land te maken. Hoe groot wordt dat land dan? En wie besturt het straks? Wie mag de kron gaan dragen? En heb ik nu uiteindelijk met koningen maxima kunnen babbelen. Daadelijk meer. Beste luisteraar om dat ons verhaal langer bleek te duren dan ingeschat. hebben ervoor gekozen om het over twee afleveringen te spreiden. De tweeere aflevering verschijnt zeer binnenkort. Helpt een eisbad echt. Moet je 166 gram eiwit per dag. En hoeveel koffie is nou gezond? Online weemeld het van de trends. Maar wat helpt nu echt? En ik dijk als arts te onderzoek in zodat je weet wat werkt. en wat ons in is. Weet hoe het zit. Lijs je elke dinsdag naar een nieuwe aflevering van langzaal je leven.