Het geologische verhaal van Vlaanderen

Wint je favoriete podcast op Verteem Max? De geschiedenis van onze grond brengt het oudste verhaal van Vlaanderen. Niet te verwaren met de Tom Waas versie. Dit gaat echt over wat er in de grond zit in onze bodem. Niet als bloed, maar wel de aarde, de stenen, het verhaal onderin. Jasper verhaagen is geolog en het is dus toch een soort levenswerk dat we gaan bespreken. Ik ben begonnen bijna wijn daalen. Welkom bij Voorpronvers. Voorpronvers. Dag Jasper. - Dag Bruno. Hoe ben je uitgekomen bij de studie geologie? Ik moet zeggen dat dat een beetje een passie was van jongens avan. Van jongens avan, vooral de dinosaurus, zoals veel kleine jongetjes, maar bij mij zijn blijven plakken. Je hebt een beetje bij de dinosaurus te maken. Veel meer is de bedoeling dat je mineralen weten vinden ergens om een bedrijf gelukkig te maken. Dat zijn de geologen doen of ik daar verkeerd. De geologen doen eigenlijk alles van met de ondergrond te maken. De hele aardse geschiedenis becedeeren alle aardse processen. Die komen samen binnen de geologie in de daad. Bij de geologie, dan vooral kijken naar wat er onder de grond gebeurt en een vergeografie bijvoorbeeld, ga je vooral boven de grond kijken. En onder andere, dus ook naar mineralen, naar grondstoffen. Daar ga je doen als geologen, maar je behoeft naar rerenieuwbare energie en er vooral van aardwaarmte vastiele brandstoffen. Ook, maar ook grondwater, ingejeurschelologie, vastiele, dus die van vastiele en zo voor. Oké, laten we het over de geschiedenis van onze grond hebben. En daar gaat je boek over. Wat vind jij dat iedereen moet weten over dit stukje aarde? Dus waar nu, nu vlaanderen is. Wat is het belangrijkste dat we daarover kunnen weten? Dat is natuurlijk een heel bredo-vraag van het kort. Het kort boodschap denk ik, het is toch dat er eigenlijk heel veel over het vertellen valt over dat kleine stukje aarde. We zouden denken dat soms vlaanderen is een vlakland. Misschien niet geologisch, niet veel over het zeggeval. Als we het vergelijken met de alpen op de pireneen, op de kwijnd ken je, ja, dat sprekt direct tot de verbeeldingen. Bij vlaanderen denk je die direct aan de grote geologisch geschiedenis. Maar eigenlijk valt er over de vlaanderen wel delijk en heel groot verhaal te vertellen en dat ook teruggaat tot een half miliard jaar in het verleden. 5 honderd miljoen jaar geleden. Ja, tot zo vertellen jullie terug. En dan zijn er gigantische veranderingen van de continenten, zei er helemaal anders uit. Zijn er veranderingen die de mens gezien heeft? Hoe lang is het geleden dat onze grond er nog fundamentel anders uitzagt dan nu? Hoe lang is het geleden? Het geleden is er nog fundamentel anders uitzagt. Dat is eigenlijk niet zo lang geleden. Dus we gaan kijken in de geologische tijd. Als je nu met maart 12.000 jaar in het tijd er uitzend jaar, dus net voor waarbij de menselijke geschiedenis de prehistorie komen. En dan zie je eigenlijk al dat het landschapper tot taal, als het daar was vandaag om te doen en een eiskoude eistijd was. En vlaanderen was eigenlijk een onbewonbare eindzegend toender. Een beetje zoals die berier vandaag. Dus je moet helemaal niet vertruggen aan om een heel andere landschap te zien. De voorweer de rekening niet zo snel aan maken is 12.000 jaar geleden, waar je er wel degelijk al mensen? Absoluut dus mensen die zijn er al van 300.000 jaar geleden. En die de huidige menselijke geschiedenis, die we vindt zich volledig in de laatste 12.000 jaar, die waren we per goede najelijk. Maar als jullie zezar, als die hier kwam, dan had hij exact hetzelfde vlaanderen. Dat is wij nu zien. Het raart hebben wij in de laatste 2.000 jaar zelf veel veranderingen gedaan. In het landschap bijvoorbeeld te riveren indijken en kanalen graven. Maar vrienden m'n tijd gezien, dat het landschap herttoen zeker hetzelfde namens vandaag. Dus heel moeilijk om ons voor te stellen, hoe lang 500 miljoen jaar geleden is. En waar op die tijdslijnen dan effectief, bijvoorbeeld de dino-saurier staan en wanneer de mensen dan beginnen, heb jij manier om dat uitgelegd te krijgen? Hoe lang dat geleden is? Als in een daad echt een immense wil uitdaten, en zelfs voor geologen die eigenlijk constant gehoogelen met miljoen jaren, is toch soms moeilijk om me echt te bestefen wat dat betekent dat die miljoen jaren. Dus ik verlaak het graag met een klok gewoon van 24 uur. Een dag van 24 uur, dat kan iedereen goed inschatten. Als jullie bijvoorbeeld alleen maar dat vrouw van vlaanderen van 500 miljoen jaar op, een dag van 24 uur uitzetten, dan zie je eigenlijk dat mensen pas in de laatste minuut van die dag verschijnen. En dan zo houdigen samenleving de laatste minuut, minder dan een minuut van middenaartijdelijk. En zo houdigen samenleving van de laatste 10.000 jaar dat we kunnen zeggen, dat is maar de laatste 2e seconden van die dag van vlaanderen bij wijten. Want de aarders zelf is nog een pak ouder, die is vier en half miljoen jaar oud. En waar zit het dan de dino-sauriers? In de 24 uur dag? Ja, die dino-sauriers die komen weer, terecht, iets na de middag. Kom, verschijnen die en ander ont, aarders, als ik mijn vrg is, dan zijn die nog weer weg. We hebben er bij 100 jaar al heel veel weer. Absoluut. Wij worden, laten we zeggen, maks we om 100 jaar, dan is het eigenlijk. Ja, dat blijft of mijn boggling om een Engelshipwoord te gebruiken, hoe dingen gedurende 100 miljoen jaar kunnen bestaan. Dat klopt dat, die is ook daarom uit dat wij als mens vaak als niet kunnen inbeelden hoe procesen zoals de evolutie van het leven of de platetectoniek had bewegen van de continenten over de aard. Als mens kunnen we dat niet goed fatten net om dat ons leven zo kort die zijn we gelijk in met die lange periode van de aard. Maar als je naar een kloek zou kijken, dan zie je eile kloek. Als je maar twee seconden naar een kloek kijkt, die twee seconden van onze menselijke samenleving, dan zie je dat die weider ook niet, om te seconden weiden aan. Maar als je nu uur al lang naar die kloek kijkt, dan zie je dat die weider een hele grote beweging je maakt. Net zo, gaat dat ik over miljoen, 100 miljoen jaar, gaat die aard ook een hele grote verandering aan. Je begint met een handvol, ik zou maar zeggen, profisserende wedjes, zoals vlaanderen lag ooit aan de zuitpoel. Ja. Bedoel je dan dat de polen toen door vlaanderen leepen of dat vlaanderen effectief helemaal onderaan lag en verplaatsd is? Naar waar het nu liggen. Ja, het tweede in de redaard. Dus ongeveer een meer dan 500 miljoen jaar geleden, dan begint het de eerste land, dat wij als vlaanderen kunnen identifiseren, dat lag eigenlijk in het zuitpoelgebied. Niet exact op de zuitpoel, maar net iets de noden van de zuitpoel, binnen die antachtische polsierkant. En was er dan ouders nog andere land? Ja. Dus vlaanderen dat behoorde eigenlijk toe aan een heel groot continent in die perioden, en een supercontinent kunnen noemen dat heel veel landmassassamen brengt. Daar horen de onderanderen dus een deeltje van Westenropa bij, waarom nog de bellige. Maar ook heel Afrika, Zatamerika, Antartica, India, Australië, die waren allemaal verenigd in dat grote continent, gewoon Duana, dat is eigenlijk rondom die zuitpoelbevond. En dan tergelijker tijd waren er nog andere landmassassowals, als Nortamerika was een apartcontinent, Baltica met onderan als Scandinavia, een baltecegebied was ook nog een apartcontinent. Dus ik dan meer naar de eeuwen naar toebevonden toen. Dus wij horen de meer bij Afrika dan bij Scandinavia. Ja. We zijn begonnen bij Afrika en dan, we hebben al een jaar geleden zijn, wij waren afgeschuurd aan de Nordkust, als een klein eilandje, ze hebben er afgeschuurd en stilje zijn naar het noordtoel beginnen te draaien. En dan duurt het natuurlijk allemaal heel lang voor dat de continenten zich beginnen te vormen naar wat wij nu kennen als de continenten. En de gelijker tijd wistelen natuurlijk ook eistijd en af met tijden van hele hoge temperaturen. Ja. Hij weet natuurlijk ook dat soort informatie door klimaat ontkennen zo'n project, om te zeggen, maar dat is normaal dat de aarde oparmt, daar kan geen kwad. Oeh, denk je daarover? Ja, het is een feit dat een van de belangrijkste dingen hebben kunnen leren van de helogen is, is het nog dat, klimaatverhondering, is van altijd. Dus als we dat zegt, dat niet verkeerd, maar omdat de conclusie daar aan te trekken van, en dus is de haalde klimaatverhondering geen problem, dat is natuurlijk een brug te ver. Waar? Wat de gelijker tijd lert de hele hoge hien, dat we zien in het dialogische verleden, dat periodes van heel snel of net een extreme klimaatverhondering leidt het massa-extinguisse, dus periodes waren dat het grootste deel van het leven uitstreft. En dat draagt dit dan niet wat dat we willen in de toekomst. Ja, en dan noemt dat massa-extinguisse, dat er heel veel soorten tot 75% van de zorgd, dat draagt die wij nu niet meer kennen, voor het weene zijn. Hoe weet jij dat eigenlijk? Ja, die massa-extinguisse, dat kunnen we door de studie van fossiele, de paleontologie, daar gaan we met de fossiele in de geologische lage bestuurderen. En daarbij kan we zien dat we in bepaalde perioden, dus gestentens van die tijden, dat er plots gigantisch veel deelijke zorgdelen en families uit die lager gaan we te wienen. En dat is op een bepaalde moment de biodiversiteitplots, heel scherpdaald. Je bedoet ze verdwijnen, dus er zijn altijd, natuurlijk, eigenlijk dieren gaat dood. Dus in elke lage zie je wel dieren zitten. En dan in eensk is er een lage waar ze niet meer zitten, waaruit je dan kan concludeeren die zijn uitgestorven. Wel, die dieren in het dat, dat is een altijd dieren, en dat is constant door in de geologische tijd, zijn er altijd dieren soorten die uitsterven en altijd dieren soorten die in de plaats komen. Maar doorgaans, dat is een elkaar met je in het eeuwicht. En tijdens het probleem van massa-extrincities, ja, dan is er een massaal uitsterven van dieren, het wordt niet vergestreeks gecompenseerd door nieuwe dieren die verschijnen. En daarbij gaat dus een totaal diversiteit van dieren heel scherp naar beneden. Is er ooit een periode geweest? Dat de massa-extrincities zo verging dat het door gaat kunnen toe leiden dat er geen leven meer opaard was? Het leven opaard is natuurlijk heel sterk bij wijze van spreken. En dus het kan zich handhaven in de meeste extremen omstandigheden, dus om het echt volledig uit te ruuen, dat is heel onwarschijnlijk. Maar er zijn er dat periode geweest dat bijna bijna bijna bijbelse apocalips was, bij wijze van spreken. Dus de ergste massa-extrincities die we ooit hebben, die aarde ooit heeft meegemaakt, die van toch gewerkt was. 250 miljoen jaar geleden plaats. En daarbij stierf om over 95 procent van het leven in de zeer uit. En meer dan 70 procent op het land was toen als gestorven. Dus dat kan al te leren, denk ik. Je beschrijft ook een moment, een hele periode. Daar vlaanderen in de tropen lag. Hoe moeten we ons afvoortellen? De tropen hier, zolven de tropen nu zijn? Toch wel, zoals de tropen nu zijn. Dus we vlaanden bevond zich in het echte palbe evenaar, langer periode, rondom we weer 300 miljoen jaar geleden. En toen ontwikkelde zich hier effectief, want die tropische uwouder zoals je die nu ook terug ziet, in Zatamerikaal, om in kongen op een warmeerd. Welke effect dat dan op het leven? Het leven in die periode was eigenlijk eigenlijk diversen bij ons. Het was een periode met heel veel planten grui. Dus dat betekent dat er heel veel zuurstof in atmosfieertrecht kwam. Dat was uit broder in de aard dat het meeste zuurstof in ons atmosfieert was. Het was meer dan 30 procent tegenover ongeveer 20 procent vandaag. En dankzij de zuurstof in de atmosfieertre verzijden er eigenlijk rezachtige insecten. Die nu ook bij ons kan terugvinden in fossiele van die tijd. En dan gaat het een voorbeeld over, die bellen met een spanwuiten van 70 centimeter of miljoen poten van anderhalve meter lang, schorpioenen van 70 centimeter. Dus die waren dan wezen op het land toen dat vlaanderen aan het ropelag. Die vinden we nog wandeltegrond? Die kan je nog terugvinden. We hebben het net al even over gehad wat een geologdoet is, natuurlijk mineralen zoeken. We had een stinkel, mijnen, dus wij hebben stinkel. Maar is er eigenlijk ook gezogd naar goud of diamanten of olie kan dat in de vlaamse ondergrond zitten? Er is het raag naar gezogd, maar we hebben er nog zonder succes. Dus er is gezogd in wat we het brabend massief noemen. Dat is dat oudste massief als we terugvallen die 500 miljoen jaar leden. Dat is dat oudste massief dat die uur ouder gestent bevat waar we eigenlijk een heel oud gebehrgde is. Dat is de locatie waar de meeste kans maakt om zo'n mineralisaties te vinden. Daar is het er ook nog zoeken om zo'n hoogwaardige ertre te vinden. Er zijn effectief concentraties, aangetroofen van goud bijvoorbeeld, maar in veel te lagen concentraties om effectief te gaan winnen als eerst. Of nu, in het dusen is het niet meer goud en aartoorheter, maar kopal en lithium. Wat heb je nodig voor de energie-transitie? Is er een kans dat dat bij ons in de grond zit? Het kan dus er altijd, maar het is nog niet aangetroond. Misschien het interessant is dat we een inlagen die nog onder de steen kool zitten toe een moment de wining van geel termi en van aart warmt. Dus we gaan daar een warm water uit die collecteent pakketten op meer dan 2 kilometer dipte oppompen. Na de opblakt is een warm, dat water is warm. We gaan gebruiken voor verwarmen die van ons gebouwen of zelfs voor energieproductie. En dan zelf de water gaan we dan terug in die lagen pompen als het afgekoeld is, waar het dan terug kan opwarmen. En dan water gaat die diepe aart lagen, die ik dat kan soms vrijk zijn in lithium. Dus hij wordt nu onderzoek naar gedaan, of voor een mogelijkheid is omdat water ook nog te gaan gebruiken wordt een wining van lithium. Nu ik stel me wel voor, we rijden allemaal wel eens door vlaanderen, alles is vol gebouwd, zelfs al vinden we er iets. Wie gaan we om het eigen, wie het huis erop staat, om echt goed te kunnen meijnen. Dat is absoluut een probleem om vlaan en een ruimtelijke ordeling, daar kunnen we niet veel aan veranderen. De zaken waar we veel aan hebben zijn bouwstof, voor de bouw, dan kan ik een klein, leem, zand voor betonnen, baksteen te maken voorbeeld. En dat heeft niet iedereen? Of heeft iets. Dat is niet overhaltere wereld, zand, leem en. Wel, leem. Zand en zand zijn twee verschillende dingen, dus er zijn heel veel variaties van zand. En niet al die zanden zijn even goed om te gebruiken als bouwstof een bevorebeeld. En als belige sequarts en slamsen, dat je windt rond te reager van mol, maar ook om aan te meegelen, dat is eigenlijk onze beste grondstof, maar ook een van de beste kwartsafzettingen ter wereld. En dat gebruik over de bevresie van bijvoorbeeld oogwaardig gelas, maar ook voor zonepanelen, voor computer chips en allerlei oogwaardige toepassingen. Dus dat is wel een heel belangige, hoogwaardige desktop die je niet zo maar overal kan winnen. Maar ook voor de andere zaken, dus grof zand en klein, zo ja belige is daar, af lander is daar heel rijk aan. Vind je overal en zeker wel lang geklijafzettingen die weer in vlaander hebben, omdat het oorlaat heeft dat ons op paksteen in industrie nog altijd heel sterk is? Is dat nog altijd zo? Wel, het is veel sterkere centraliseert dan voor uur, maar ook wel hebben we nog altijd een paar sterkere bedrijven. En de vlaamshuisen worden toch meestal nog gebouwd dat ons een goede vlaamsen pakste. Ja, dat is waar. Dus wij hebben wel degelijk rijk dan minder grond zitten. Wel ja, en nee, dus er zijn interessante grondstofen, maar niet van die orde om echt uw land rijk te maken. Dus om echt te zeggen van voorbeeld landen zoals China, Australië, die het hier toe me heel hoog waren, die kunnen daar echt rijk dan aantallen voor een land voor een inwoners, landen zoals Nurewegen of Saudi Arabia met heel grote fossiele brandstof afzettingen, Olle en gas. Die kunnen daar ook heel wat er rijk dan aantallen. Dus dat vlak hebben wij niet getroffen natuurlijk. Hier wonen heel veel mensen en eigenlijk altijd al. Het rijkt worden er nu veel meer dan 500 jaar geleden, maar relatief gezien, wonen er altijd al heel veel mensen hier, heeft dat de maken met de bodem? Ja, toch wel, ik heb de maken met onze lagen, onze lagenling, een lagenlege land is altijd wat vruchtbaarder. Het dominair door rivieren en die rivieren brengen heel wat vruchtbare slipmets zich mee, wat dan kunnen we gebruiken om gewassen op te teelen. En daarnaast krijg je nog andere soorten afzettingen. Dus zoals het hele laatste S-tijd werd er alleen maar gezet in hetzelfde van vlaanderen op de hellingen daar in het hele gebied. En dat zal weer een heel goede grondstoff om landwouw op te doen. Dus daar krijg je de beste accres voor bijvoorbeeld daar weer op te teelen. Als je nu naar het landschap in Vlaanderen kijkt, hoeveel daarvan is eigenlijk natuurlijk en hoeveel is door de mensen gemaakt? Echt natuurlijk landschap, dan ga je in Vlaanderen amper nog terugvinden. Dus daar hebben ze natuurgebieden waar je rondwannend waar je het zet van wauw, je bent echt eindelijk eens een beetje van de mensen verwijderd, wat die vlaanderen toch heel moeilijk is. De kempische heide. Ja, wat dat is gebied, ik wanneer daar ook zelf vraagt rond. Je bent daar echt de rust terug en die is heel natuurlijk. Maar toch is het eigenlijk een artificieel landschap als gekreerd, volledig door de mens tijdens de middeleven, omdat die kempische zandgrond is een hele arme grond. En net door die grond dan toch te proberen, zo goed mogelijk te gebruiken, daardoor zijn die heidlandschapen ontstaan, want als ponte kwaait het eigenlijk gewoon een groot woerboss. En dat wordt hier allemaal gewoon hoogstandig gebomen. En mocht je dan nu dat heidlandschap met rust laten, dan zal ik binnen de kerst tekeer terug een bos worden. Dus het houdt eigenlijk de mens die dat de heidlandschap in stijntoud. Maar de oorthop heide toch geen landbouw gedaan? Dus ik snap niet hoe je heide creëert, als je de landbouw hebben op een zandgrond? Wel, je hebt natuurlijk die bomen zijn allemaal gekapt. Dus dat je dat dan terugkomt, is eigenlijk de pioniersvegetaasje die je in de heide dan nu terug vindt. En wat we gedaan heeft in. In vroeger het duiden, is eigenlijk die heidlandschapen gebruikt om andere hackers te gaan verrijken. Dus misschien dan bijvoorbeeld plakkersteeken in de heide, die plagen himen dan nog verder bemesten met de mest van de schapen en de kroën. En die mest vanuit de heide onder andere dingen dan gebruiken voor een hackers te gaan bemesten en rijker te maken. En als je nu zo bij een bos wandelt, die dat dan niet nog houdt bos? In de meestelijke vallen niet. De enige bosen die je even teweer nog eril koud kan noemen, dat zijn de echte buikgebouwden van het zonienwoud hier bij Brussel en meer dan een woord bij Leuven. Dat zijn nog restanten van eigenlijk heel grote buikgebouwden die eigenlijk vlaander domineren, dan in landradje een buikgeboss en een eikebus, de eikevernamelijke in de buiken, de buikenvernamelijke in het suiden. En dat zijn dus nog restanten van, maar eigenlijk zelfs in die bosen, vind je aanwijzig dat er grote deel daarvan tijdens de rameinsheteid bijvoorbeeld toch ook gekapt geweest zijn en gebruikt zijn. Om mij uit de meterbouw en of versterking en of wat dan ook? Bijvoorbeeld of om daar dan bouwten doen. Ja, bij te hard. Waarom hebben wij in vlaanderen eigenlijk geen Himalaya of Mines' Open? Waarom is het hier zo plat? Wel, dat is natuurlijk een situatie van dag. Dus als we dan weer terug gaan in onze geologische verhaal heren, dan zien we eigenlijk dat 400 miljoen jaar geleden, dat het Brabant massive, dan nu in het grootste deel van vlaanderen relatief ondeep vorkomt. Daar was toen zo'n heel hoge berg, dus er was de alpen bijvoorbeeld. Wat is toengevormd tijdens die continentenbodzing, toen vlaanderen drevnigen naar het nood op zijn eilandje en kom aterne kinbodzing met het continentje balteker, wat ik eerder over gemeld heb. Daarbij werd daadbaar dat massive veilig geformd en wordt het zo'n hoge berg. Nu dat is natuurlijk afgevlakd, we hebben er in miljoen jaren. En is dat daar altijd als een verhoogd gebied in gebleven? Dat is altijd een stabil massive, in een zo ondergrond. En dat beschermt eigenlijk vlaanderen een beetje. Het dankst dat Brabant massive, dat vlaanderen daarna nooit meer echt opgepload is tot een gebergte. Want in het zade hebben bouwten er dennen. Die zijn er later nog geformd, dat is een andere gebergte vormingsvase. En die heeft toen vlaanderen niet bereikt, net door dat het Brabant massive beetje in de weg zat. Als een hard stodblok komt gebergte als ik niet verder zat. Nog een beetje daar niet was voor mij, is dat er in de middelhebben eilandjes voor onze kustlagen. Ja, bijvoorbeeld te uiting de bekendstelaren van die het eilandje teststrep of terstreb, dus ostenen en westenen met middelkerken in het midden. Kon je dan op wel moment zelfs naar Engeland wandelen? Als we terug gaan in de tijd tot voort 12000 jaar geleden, dus eigenlijk geelowisch gezien, niet meer als er lang geleden, nog maar net geleden in geelowisch het termen. Dan kon je wandelen, want we vlaan nog tot in Engeland, en dan heb ik een groot deel van wat de nord zijn, is dat het landgebiet daarop dogerland noemen. En dan weten we om dat we als je daar is, de visresboote daar met een nette over de bodem gaan släpen, dan vinden ze daar alle artefakte van mensen en ook beenderen van die die daar toen leven. Landdieren. Dus effect dus niet voor de mensen er waren, dus dit was zelfs. Toen mensen ja, ja, ja. Moogelijk. Hoe kijken geologen eigenlijk naar de opwarning van de aard en in de klimaatverandering? Ik denk dat met een nieuwe seerdere blik ernaar het zal niet elke gegelegd ook dezelfde visie hebben daarop. Maar ik heb al een deeltje verklaapt dus dat in het dat klimaatverandering van altijd is. Maar het erotelijke problem is omdat we niet de snel mogelijk verandering in het klimaat, dus het is wel een heel wel gebeurd. Maar een andere belangrijk punt is dat ons huildewe klimaat echt een uitzondering is als we kijken naar de geologen geschiedenis. Dus momentingen hebben we een heel aangename gemadigd klimaat. Maar als we terug gaan kijken in de geologen geschiedenis zien we eigenlijk. Dat verert het grootste die dewele geologen geschiedenis veel warmer was dan vandaag en dat was zonder problemen uit leven op een aard. Weer het wei toch van een beeld. Weer het wei toch wel een beeld. We hadden op globale gemiddelde, een momentje op globale gemiddelde 15 graden Celsius. Dat was eigenlijk het grootste dewele geologen tijd 5-10 graden hoge dan vandaag en het leven op aard, dat had geen enkel problemen. Dat was heel divers. En als we dan meer recent kijken, de laatste 2 miljoen jaar dan was het net vaak veel kouder dan vandaag. Omdat we een momentje al in een aard, een aard, een halte leven met z'n heel veel koude aard, waarbij ons houdde ik het uitzet eigenlijk maar een heel kort warm intermede zo is. Achter. We zitten nu in een aard, een aard, een aard, een aard, een terminology, dat we dan ook om het spijt te houden. Het is een aard, dat we staat uitzet uit een afwusteling tussen lang eisdeden, dat is wel een echt nog veel kouder is dan vandaag. Door de oorlijke eiskapen zich heel ver gaan uitbreiden en in plaanderen of de regioëren in de norde dus. De kouden volledig gaan bevries. Een kouden toenra is met permafrost in de bodem. Ik kan dan niet veel meer aanvangen en niet gaan wonen dan. Maar de kouden was de laatste keer zo echt zo koud in dit eisdheidvak. Meerwond wel op de eisdheid van het eisdheid. Dus de 20.000 jaar geleden was de peak van het eisdheid voor de laatste eisdheid. En 12.000 jaar geleden kunnen we zeker dat die afgelopen was. En nu zitten we in zo'n soort. God, dit is een beetje warmer, maar eigenlijk staat die om de hoek te luren, die eisdheid opnieuw. De echte kouden dan weer een bevroeren toendere krijgen. Dus die eisdheidvakken worden een afwisling van eisdheid die ongeveer 100.000 jaar duren. En dan tussen eisdheid die amper 10.000-20.000 jaar in beslag nemen met een gemaltere temperateur die we nu hebben. En ja, ik heb al verteld, 12.000 jaar geleden al op een eisdheid. Dus momentieel zijn we al 12.000 jaar in zo'n tussen eisdheid. Ik kan eigenlijk momentieel aan het kijken naar een nieuwe eisdheid. Hoe meeroeparming van de harte noe beter? Dat is dat, wat je zegt. Dat stel je dan dan dat het kunnen afleiden. We gaan opaamen, we kunnen misschien als het ware ontsnappen uit het eisdheidvakken. Als we daar aan het snappen, dan kunnen we naar een brugasthijd gaan. Dat gaat natuurlijk wel veel warmer geworden dan vandaag. De geologische tijd leert dat dat niet erg is. Gewoon de temperateur op zich is geen probleem, maar het probleem nu is dat we veel te snel veranderen. Dus om mogen die snel het heel sterk afremen, want het leven opaarde kan simpelweg niet snel er nog aanpassen. Nu, ander zets, een van de probleemen die ik persoonlijk heb met de klimaatbewegings of het gevechtige klimaatverandering, is dat mijn waaklijkte bedoelen dat het effect van onze mensen de menselijke inbloed volledig wil wegnemen. Dat men nu zijkert huidig klimaat wil bewaren. Dat is onmogelijk. Dat zien we nu als we het huidige effect van de mensen wegnemen. We zeggen dat we naar het duur terug volledig zijn eigen cyclus gaan. Dan gaan we naar een nieuwe eisdheid. Wat ook, het is astruis is voor Europa in Norteam-Mereca en de Hanna in de Norteca-asie. De gelijkertijd is de verandering nu, ampur 200 jaar bezig en tegen 200. Dat is nog eens 75 jaar van nu verwijtert. Zou het al kunnen heen onmiddellijk worden voor de mensen van een oeenteleef? Dat is nog iets anders dan de 8000 jaar tuurse eisdheid, dat we even tweeën nog gek toep hebben. Dat is zo, maar anders zet ze. Die geelogische tijd, die menselijke tijd scherl, dat wordt op de duur in geelogische tijd. We leven nu wel. Onze hadden we samenleving, dan kunnen we zeggen, toch 2000 jaar als we de kipte nadere bijnemen. 8000 jaar in de toekomst, maximaal. Want het kan even goed veel rappen zijn. Het is eigenlijk niet meer zo heel lang. Dus we moeten ook in ons hoofd houden. Dat is zo'n eisdheid eraan. Maar nogma, dat is heel duidelijk. We moeten niet voorten, zoals we nu betekent. We moeten zeker verder gaan met afstappen van die fossiele brandstoffen. En vooral die verandering van het klimaat heel sterk gaan inperken. Dankjewel, Jasper, verhaagde je boek. De geschiedenis van onze grond is uitgegeven bij Borgeroff en Lambrecht. En die zo kleesbaar door leken als ik zelf bedankt om te luisteren, tot de volgende keer. Ik ben Kopen en in mijn podcast Weetek Veel stel ik vragen over de kleine dingen in deze grote wereld om de experten te zaken. Kom alle antwoorden te weten in Weetek Veel. Luister of download alle podcasts op VRT Max.