Het brein achter 's werelds eerste AI-oorlog: Alex Karp van Palantir

[MUZIEK] Het is 12 maart 2026. In een grote konverencizaal in de Amerikaanse staat Maryland, staat Cameron Stanley voor een zaal volmet te genieten en investeerders. Stanley is de hoogste AI-functionaris van het pentagron en hij is daar als iregast. Dit is de konverencijf van een AI-bedrijf uit Miami. Het bedrijf heet Palantier. Op het grote scherm, achter Stanley verschijnen een kaart van het middeoosten. Iran is daarop bezuigd met allemaal rooien markeringen. Zonder gezegd zijn gemarkered als HQ of het wel hoofd kan doen. Stanley legt rustig uit wat er optie kaart allemaal te zien is. Zo is dit bijvoorbeeld het Mevens Smart System. Het digitale brijnen waarmee het Amerikaanse leger zijn oorlog in Iran voert. En het is een belangrijk systeem, want het is het systeem dat dronebeelden, satellitata en inlichtingen samenvoegd tot een platform. Het identificeert toewitten, het koordiniert de aanval en beordeeld de schade achteraf. De kill chain wordt het ook wel genoemd. En alles stappen van begin tot eind liggen vast in dit ene systeem. Dit is alles set-up te convinceen dat mijn familie een job is. Dan, als je het op je ziet, ik ben niet heel happy. De konverencijf waar Stanley zijn verhaal doet, is eerder die dag geopend door deze man. Welkom. Normaal zouden er een soorten wicht van zijn. Een man met warr, paper en zoutkleuregaar, een iets te straksit in de blauwe polo, een doekenblouw jasje en een grijze spijkenboek. Dit is de CEO van Palantier, Alex Carp. Hij leidde de dag in door te vertellen dat zijn bedrijf het Amerikaanse leger een unfair advantage schreeft, een voorsprong dus. Het helpt Amerikaanse soldaten om veilig terug te keren en om de vijand uit te schakelen. En deze man groeide op als kind van hippie-ouders, liep mee met burgerregte demonstraties en studeerde bij een van de invloedrijks de progresieve Denkers van Europa. Hoe is deze man nou uitgegroeid tot de man die het digitale brein levert aan het Amerikaanse leger dat nu swereldst aller eerste AI-orlog voert? U luistert naar Hypovaar, een podcast waarin we elke week een persoon portrayteren die een belangrijke rol speelt in het nieuws. Voor of achter de schermen. Zorg dat je geen aflevering mist en dat je ons volgt in je podcast hebt. Mijn naam is Tom Jessen. Trug naar AIP-Conline, zoals de conferencië van Palantier-Officiel Heads. Om te begrijpen waarom die zaal zo stil werd, toen Stanley zijn presentatie gaf, moet je weten wat het meevend smart-system eigenlijk doet en waarom het zo revolutionair is. Stel je even voor. Een pilot zit in een vliegtuig boven Iran. Ergens op de grond bevindt zich een doelwit. Vroeger verchten een aanvastbeslisting dan een lange keten van stappen. Analisten die bekijken de beelden van drones, seustuur de rapporten naar commandanten, die commandanten vroeger dan weer om goedkeuring, documenten werden uitgeprint, ondertekend doorgestuurd en dat koste allemaal uren soms zelfs dagen. Op het podium ligt Stanley uit dat er soms 8 of 9 verschillende systemen geradpleegd moesten worden. Analisten moesten handmatig, stap voor stap, een doelwit door het systeemlood. Voordat er een aanvall komt worden uitgevoerd. Meven heeft dit proces nu grote deels geautomatiseerd en gecomprimert tot seconden. Uit grote hoeveel heide data genereert het boven dien zelf aanvals opties. Het werk dat normaal door 2000 inlichtingen officieren gedaan moest worden, wordt nu uitgevoerd door nog maar 20 man. In de eerste vijfmaanden van het offensief tegen Isis, dat was in 2014, voerde de koalissie zo'n 1400 lucht aanvallen uit. Operation Epic Fury, de Amerikaanse aanvall op Iran, bereikte bijna 2000 getroffen doelwitten in minder dan 100 uur. Het illustreert de schaal en de snelheid van moderne oorlogvoering op een manier die we eerder niet hebben gezien. Niet voor niets wordt de oorlog in Iran de eerste AI-orlog genoet. Maar of er een positief ontwikkeling is dat een groot deel van de beslissingen geautomatiseerd worden genomen, daarover lopen de meningen uit één. Dit nieuwe video is de clearest evidence yet dat het het het het de unieke stad dat een elementieschool in het schaal neemt naar dat revolutionale geodbas. Killing scores van studenten. In elk geval is er een vermoed dat het systeem heeft gevaald bij Minab. Dat is een stad in het zuiden van Iran, waar Raquette een meisjeschool trof. Meer dan 160 mensen kwamen daarbij om het leven. Of het meevend smart-systeem hierbij betrokken was, is officieel niet bevestigd. Maar op de kaart die Stan Lee Tone, tijdens de konferentie, dat is die kaart met die rode markeringen, waarmee we begonnen, correspondeert in elk geval één van die markeringen met de locatie van Minab. Dit is dus de wereld die Alex Carp heeft gebouwd. De vraag is nu vanuit welke idee heeft hij dat gedaan? Hoe is hij hier op dit punt terechtgekomen? Alex Carp groeit op in een buitenwijk van Philadelphia in de jaren 70. Zijn vader is Joets met Duitsen Wortels. Hij werkt als kinderarts en hij ziet zijn behoep als een roeping. Zijn moeder is Afroamerikaans en kunstenares. Carp schijft ze als hippies. Ze sleepen hun zoon Alex mee naar allerlei demonstraties, over bijvoorbeeld burge rechten. De boodschap die hij mee krijgt thuis is helder. Als het onrecht te groot wordt, dan ga je de straat op. Ondertussen voelt de jonge Alex zich eigenlijk nergens echt bij horen. Hij is half Afroamerikaans in een land dat nog niet echt goed weet hoe er daarmee om moet gaan. Hij is vernaar dyslectisch en een dromer. Hij verdwaalt zo makkelijk in zijn eigen gedachte dat hij nooit heeft leren ootereiden fietsen of skier. Hij begint wel met Tarty om zijn aandacht te leren richten. En dat helpt ook, zo zegt hij later. Na college studeert hij richten aan de prestigeuse Stanford Law School. Hij vindt er eigenlijk helemaal niets aan, maar hij ontmoet er wel iemand die zijn leven zal veranderen. Een medestudent met een even scherpe geest, maar een volledig andere wereldvisie. Die student heet Peter Thiel. Dit is de gene die later aan de wieksalstaan van Peeple. En een vermogen verdient als een van de allererste investeerders van Facebook. Thiel is ook de gene die de politieke karriëren van vicepresident JD Vans financierde. Hij wordt vandaag de dag gezien als een van de machtigste mannen in de Amerikaanse politiek en techindustrie. Op Stanford debateren Pieter Thiel en Alex Carp als wilde dieren. Tuminsten dat is de omschrijving die Carp de laterer geeft. Het gaat over verschillende zaken, over socialisme, versus kapitalisme, maar ook over de vraag of de staat de veiant of de beschermer van de burge is. Volgens Thiel waren ze intellectueel aan elkaar gewaagd. Hij, de radicalrechtsen, Carp, de radicalinse. En toch bleven ze met elkaar praten. Naast Stanford vertrekt Carp naar Duitsland, na Frankvoerd om precies te zijn. Daar promoveert hij aan de keute universiteit. Hij studeert er daar onder meer bij Jurgen Habermas, een van de meest invloedrijken Denkers van de Twintigste Eel. Hij overleed afgelopen week op 96 jaar geleeftijd. Deze filosof betoogde onder meer dat maggelegitie meer het moed worden door publiekde bad. Naast een promosi werd Carp aan het Sigmund-Freudinstitut in Frankrijk, waar hij nadenkt over het onderbeweuster. Wat hem zelf betreft is dit de meest waardevolle opleiding die hij ooit heeft gehad, omdat hij hier leert hoe mensen werkelijk denken. Toch is Carp geen akademicus, zo'n werkdij. Maar hij heeft wel een ander talent, namelijk beleggen. Met een ervernis van 12.000 dollar die hij kreeg van zijn grootvader, omdat hij dat allemaal goed af gaat. Het leid tot zijn eerste bedrijf. Een investierungsbedrijf dat geld beheert voor vermogen de Europese klanten. Het is 2003. Twee jaar na de aanslagen van 11 september. Amerika is in oorlog met Irak. De Patriot Act heeft de inlichtingen diensten ongekende bevoegdreden gegeven. En in Washington is de grote vraag niet of er opnieuw een aanslag komt. maar van neer. De conclusie van de 9-11-commissie is vernietigend. De informatie, waarmee de aanslagen voorkomen hadden kunnen worden, was er wel. Alleen verspreidt over 10 tallen databases van de CIA, de FBI en het pentagon. Maar niemand had al die verschillende puzzelstukjes bij elkaar gelegd. Dit is ook een jaar dat Alex Carr wordt gebeld door Peter Thiel. Ondanks hun tegengestelde wereldbeelden hebben de oudstudiegenoten een sterke band en altijd contact gehouden. Thiel heeft op dat moment net PayPal verkocht voor het astronomische bedrag van anderhalf miljard dollar. En nu heeft hij een nieuw idee. Thiel legde uit dat ze bij PayPal een systeem hadden gebouwd om vrouwen op de spoor door lossen data punten aan elkaar te koppelen en patroonen te herkennen die mensen zelf niet zagen. Wat nu als je dat zelf de date voor inlichtingedienste? Wat nu als je de versnippert de database van de CIA, het pentagon en de politie aan elkaar kon koppelen? Om terroristen te vinden, voordat ze zouden toestlaan. Thiel heeft op dat moment al wat mensen om zich heen voor zamelt, maar hij zoekt nog een leider. Iemand die het bedrijf een gezicht kan geven. Iemand met overtuigingskracht die een staat is om talent te werven voor het nieuwe bedrijf. Carrp kan geen regelkoden schrijven, maar hij begrijpt wel iets van wat heet ontologie. Hoe informatie gestructureerd en georganiseerd wordt. Carrp zegt dus ook ja en wordt CEO van? Ja, van wat eigenlijk? Een bedrijf kun je het nauwelijks noemen. Geen werknemers, geen kantoor, geen contracten, en ook geen werkende technologie. Het enige wat ze hebben is een naam, talentier. Ze besluiten om contact te zoeken met een gepensioneerde admiral die bij het pentagon aan een groot Amerikaanse serviose programma had gewerkt. Deze man wordt ook wel de kodvader van de moderne serviose genoemd. Omdat Carrp en Thiel ook zo iets voor ogen hebben, hopen ze eigenlijk van hem waar de volle inzichten te krijgen over hoe je zo'n systeem bouwt. Maar de samenwerking die kon het niet van de grond. De admiral vindt het duo boven dien maar een arrogant en dezelf in de genomen stel. En ook in Washington worden ze nauwelijks serieus genomen. Een tech-investerders in Silicon Valley die zijn al helemaal niet geïnteresseerd. Die steken hun geld op dat moment liever in spelletjes voor op je telefoon, in plaats van in software voor de CIA. Carrp en Thiel worden behandeld als paria, zoals ze het later. Het luxe niet eens om afspraken te regelen. Maar ze houden vol tot de redding uit onverwachten hoe komt, namelijk van de CIA zelf. Of beter gezegde investeringstak van de CIA in QTEL. Bijna 2 miljoen dollar aan startkapitaal heeft talentier eindelijk geloofwaardigheid. En het bedrijf is dan nu ook echt geboren. De naam talentier komt trouwens uit het werk van Tolkien, de schrijven van Lord of the Rings. Een talentier is een alzien de steen. Als je dat doorheen kijkt zie je eigenlijk alles tegelijkertijd. Magd en gevaar. Het idee achter de software is even simpel als ingrijpend. Overheden en inlichtingen diensten zitten op eilanden van data. Policie door jees, hier, telefoontaps daar, GPS data, ergens anders, straf door jees in weer een ander systeem, alleen niemand kan die eilanden met elkaar verbinden. Toet het moment dat talentier dus die brug bouwt. Software die al die versnipperde, ongelijk soortige data-basis koppeld, door zoekbaar maakt, en verbandenzichtbaar maakt, die menselijke analyse onnogelijk kunnen zien. De CIA en het pentagond gebruiken het systeem als eerste. Naverluits speelde het systeem een cruciële rol bij het localiseren van Osama Bin Laden in 2011. Al bevestigd carb dat nooit. Dan na volgt ook Europa. De Frans de Binnelandsveiligheidsdienst sluit een contract met talentier. Een structrele samenwerking die tot op de dag van vandaag doorloopt. En steeds meer Europese politie diensten en inlichtingen diensten beginnen het bedrijf te ontdekken, ook bij ons in Nederland. De software is de pijler onder een central data platform dat de politie de rafje naar de rein loopt. Dit platform koppeld politiegegevens over miljoenen Nederlanders aan elkaar. Van straf door jees tot GPS-trekkers, tot vinger afdrukken en telefoondata van getapten nummers. Alle maggegevens van mensen die voor het overgrote deel nergens van worden verdacht. Volgensjournistiek onderzoeksplatform Follow the Money gebruikte Nederlandse politie "Pelentier" voort eerst in het onderzoek naar het onvangrijke kinderpornonetwerk van Robert M. In 2010 neemde de politie drie terabyte aan bewijsmaterial in beslag. Een hoeveelheid die mensen likkerwijs niet te doorzoeken is. Met "Pelentier" software is dat ineens wel mogelijk. In 2014 gebruik de politie de software ook bij het M.H17 onderzoek. Om enorme hoeveelheden afgetapte telefoongesprekken te doorzoeken en te verbinden aan personen, locaties en tijdstippen. En via de rafje naar de rij duikt ook voort eerst de naam Rieduwantaghi op als Nederlandse koka inekoning. Als onderdeel van een groot onderzoek naar een serie liquidaties in de Nederlandse onder wereld. En iederlijke politie maakt het dankbaar gebruik van. Ook het Nederlandse leger doet zaken met "Pelentier" wel eens waarin het geheim en als sinds 2010, zo ontdekte Follow the Money. De krijgsmacht gebruikt de software onder meer voor het zogenoemde Special Operations Command. Het is het onderdeel dat allergeheimen operaties van de corpse commando troepen en het corpse marinier splendst. Hoe "Pelentier" daarbij precies wordt ingezet, dat is onbekend. Inmiddels wordt het systeem nu via de naavoo uitgerollet onder de deel neemende landen. En Nederland is daar een van. Een interessante uitspraak komt van een oude politiemedewerker. Die betrokken was bij de digitalisering van de politie. Zij zei tegen Follow the Money dat als zij geweten hadden, hoe dit bedrijf zich zo hebben ontwikkelds. Ze was een euro piece aanbieden hadden gekozen. Pelentier is namelijk al lang niet meer die kleine idealistische startup van 2003. Het bedrijf is inmiddels meer dan 3,5 miljard dollar waard. De steg sinds de beursgang in 2020 met 17-honderd procent. En de man die het leids, zegt tijdens de konferensie van het vorige week nog iets dat opvalt. Niet over de oorlog, maar over zijn eigen politieke achterband. Hij zegt namelijk dat AI het politieke landschap van Amerika fundamental gaat herschrijven. Zijn er in de neering is als woord. AI vervangt in de eerste plaatskantoorwerk. Denk aan juristen, communicatiespeciaalisten, beleidsmedewerkers. Mensen met een universitairopluiting die overwegend op de democratische partijstem. Hun economische positie verswakt. De gelijkertijd stijgt de waarde van praktische ambachtelijke waardegeden, van de monteur, de lasse en de technicus. Dat zijn, zegt Karp, overwegend werkende mannen die traditioneel op republiekeinen stemmen. AI verschuift dus niet alleen banen, het verschuift ook politieke macht. Dan vraag je het toch af, wat is er gebeurd met die jongen uit Villedelvia die opgroeide met de waarde van zijn ouders die op de barricade klonnen? In 2019 beschief Bloomberg hem nog als een links georienteren CEO. En nog in 2024 stunde hij bij de verkiezingen Kamela Harris. Maar zijn taal werd harder, normaalte, pelantier, groter werd. In een boek beschrijft hij de west als te beschaving als iets dat beschermd loed worden door technologische superiority. Niet door ideeën of waarde. En inmiddels zijn als steeds meer kritie die hun vraag teken plaatsen bij de werkwijze van pelantier. Ook hier in Nederland dus. Maar rietjeschake is verbonden aan het cyber-policycenter van de Amerikaanse stand for university. Zij stelden de vraag die veel mensen in Europa ook stellen. Wielen we dat zonbedrijf zoveel toegang heeft, zonder dat er vatsonlijke controle op kan worden uitgroevend? In Nederland is geen externe controle op het gebruik van pelantier. De bronkoden is nooit door een onafhankelijke partij bekijken. En er is ook geen wettelicader. De wetenschappelijke adviesraadpolitie constaterde eerder al dat dit er toelijt dat de grondrechten van burgers onvol doen worden beschermd. Het systeem kan je immers zomaar als verdachte aanmerken. En kritie zie je waarschuwa ook voor de enorme afhankelijkheid van deze technologie. Want wat nu als pelantier of de VS ineens aanvullen de ijsen stellen om het te mogen blijven gebruiken? Wat betekent dat dan voor de opsporing en de versie? Pellentier is inmiddels bijna 3,5 miljard dollar waard. Sienisch genoeg draaift de Iranoorlog de koers nog verder omhoog. Analisten voor spellen een stijging van nog is 40 procent, omdat de oorlog precies illustreert, waarvoor Pellentier is gebouwd. Maar de vraag die overblijft, gaat over meer dan de aandelen koersen. Als één bedrijf het digitale bruin is van het machtecellegen ter wereld, de heime locaties van het Nederlandse lege aanduurd, en de oorsporingsdaten van miljoenen Nederlanders analyserd, zonder externe controle, zonder transporansie en ook zonder wetlikader, wie controlerd dan dat bedrijf? En wie controlerd de man die het leidt? Marie-je schaker omschreef het zo. Bezitten op het punt dat het westen zoals het kende niet meer bestaat, met dank aan Donald Trump. Europa en de VS staan niet meer van zelfs brekkend aan dezelfde kant. En toch is de software van een Amerikaanse bedrijf diep verweeven met de Amerikaanse regering, de rugegraad van de Nederlandse opsporing en de Nederlandse leger. En dit geldt voor nog tal van andere Europese landen. Alex Karp groeide op met de waarde van zijn ouders, die op de barricade stonden en opkwaam ervoor onderrecht. Hij studeerde bij de filosof die zijn leven lang betogen dat macht verantwoording verschuldigd is aan het publiekende bad. En nu leidt hij een bedrijf dat opelijk verklart dat zijn technologie bedoeld is om wij handen op het slagveld te doden, snel en effectief. Als een pluspunt van het product dat hij heeft ontwikkeld. En niet als een morieldraagstuk. Is hij verandert? Of was hij altijd eigenlijk al zo? Dat is misschien wel de meest interessante vraag van dit verhaal. U luisterde naar High Profile, een podcast van 91 media. De research, het script en de fact-checking van deze podcast is tot stand gekomen met behulp van special ontwikkelde AI-technologie. De shownot van deze aflevering vindt je hier meer informatie over. Bijnaam is Tom Jesse. Tot de volgende keer.