Gesprekken aan de Amstel - S03E08 - Marijke Folkers-in 't Hout

Dit is gesprekken aan de amstel, een podcast over Leiders in Transitie. Hoe gaan de Leiders vandaag om met veranderingen in de wereld, in ons land en op bedrijfsniveau? Paul Van Liehmt gaat elke aflevering over dit tema in gesprek met een interessante gast. Met vandaag? Marijken volkens in het houds is commissaris van Diervoerderkonserend voor Farmers en Mede eigenaar van gemengedrijf Mevar Meden. Welkom Marijken. -Dank je wel. We kennen elkaar net en we hebben besloten uit de tutoën. Je bent ook commissaris bij Kooperatie AVB. Er is een echte kooperatie. De commissie komt zeker nog op terug. Aardappel, zet melkonserend in Vendam. Voel zitten van Aargoa, geen na Nord-Neidland. Je bent voel zitten van Nord- en Landbaboratie, studeerde bussicandomik, zandahanzaag, schooningen. Maar je deed nog meer. Je volgt een leegangleiderschappernij, rode bussuniversiteit en je deed ook nog een commissarisopleiding met succes afgerond aan de Rasmussen Universiteit in Rotterdam. Belangrijk een man die we allebei kennen, van Jan Stolk, is net opgehouden, heeft een mooi boeken, geschreven, het gaat heel veel over die commissaris op toezicht houden. Ook een belangrijke wereld. Bij een commissaris die fel van de eetdeur zit gek. Terwijl je bijvoorbeeld een overtuigende sigiel met gerisme. Ik denk dat ik het alle belangrijkste vind dat het samen met elkaar kunnen doen. En dat je dicht staat bij Webby-e-Bet. En ik ben iemand die zegt wat ik vind. Dus dat is. Het is een indrukte antwoord of je vraagt, ja, op moment dat het moest moet je denk ik deur verzegen waar het om gaat. Maar wel op een manier dat het met elkaar in gesprek blijft. Dus niet dat we blockeren, de stemverhevingen krijgen waardoor het vertrouwen weg gaat. Nee, dat snap ik. Maar toch dat is interessant, omdat Jan Stolk het overschrijft. Of waar ik van zijn enle lange en varing mag je zeggen. Of deze zee niet, dat linken het sympathieken. En hij zegt dat ook, en dat vind ik wel interessant, omdat ik er zo nodig aankeken. Maar dat zou jij herkennen. Dat je ook als toezeggoudig verskom bestaar is dat je dan ofzo al kan denken wacht hebben. Ik moet nu een vraag stellen, maar ja, het gaat de hoop gedoe opleveren. En ik zie de andere ook al een beetje kijken. We zijn niet nu toch al twee uur en een prachtig of drie uur. En dit betekent nog een bijeenkomst als ik deze vraag stel. Of als ik zeg ik wil dit nog een keer overwege. Dat zie ik hem af. Zijn dat hij kenbaar situatie is? Ik heb natuurlijk een rol als voorzitter bij Webby. En ik vind het juist belangrijk dat we alle vragen goed met elkaar beamvoerd hebben. En voor dat we er altijd een volgende fase ingaan. En bij FB is het ook nog zo dat we internenleden hebben en externenleden. Dus dat zit toch wel het boeren lid versens de oud CEO. Slaat ik het zo zeggen. En dan vind ik die dynamiek nog veel belangrijk. Dus ik stuur heel erg op dat elke vraag gesteld mag worden. En als het nodig is, dan moet we dus nog een keer een stap tussenzetten om een besluit te nemen. En in dat blijf ik doen. Ik denk ook dat dat belangrijkste is, dat de ruimte is in de beortrum om dat me een elkaar te doen. Ja, het lijkt me een hele verstande hopseling. En dat is een hele juist omdat je zegt je geeft zelf al aan de wie er dan onder tafel zit. Dat is alles wat we maatschappelijk zien in de poloïsatie. Kan daar ook plaatsen in de vinta, misschien er over toe plaatsen. En zo gaan we niet zo erg. Maar dat moet je wel een de hand weten te houden. Ja, maar de gelijkertijd is het ook zo dat wij weten dat we nog een hele boeren achterband hebben. In een kooperatie, dus je hebt je leden en je leden moet je ook mee kunnen krijgen. Op het moment dat het niet lukt in de beortrum, lukt het zeker niet uit te buiten. Dus dan heb je gewoon met elkaar de goede stap te blijven zetten. En dat is natuurlijk bij verformers ook. Zo, je moet goed overwegen wat je doet. Met beursgenoten je bedrijft, de dicht en behoordigt. Voor de duidelijkheid, voor vormers was je dat een kooperatie is nu, sinds 8 jaar een beursgenoten je bedrijf, aftb voor de duidelijkheid, aftb is een echt. Ja, maar bij verformers is het nog een beetje ingewikkelder. Want de grootste aan deelhouden van verformers is een kooperatie van vormers. Dus ja, je moet altijd de voorzorgen dat je die boeren dichtbij je kan houden en mee kan bewegen, ook als het gaat om transities. Maar ja, ook boeren, voor verschillende onderling natuurlijk. Dat is altijd wel de boeren. Nou ja, de boeren die hebben ook verschillende opvattingen. Zeker, dat hebben we natuurlijk de afgelopen jaar heel erg gezien. Voor voor verschillende boeren er zijn. En ook hoe in de wedstrijd zitten, wat ze wel willen, wat ze niet willen. Maar één ding dat dat ook allemaal valt, of staat met hoe je met elkaar omgaat. Dat is dat je met mensen omgaat, is dat natuurlijk niet anders als je met je leden of met je klanten omgaat. Je moet iedereen op een respectvolle manier blijven benavoren. Dat is de afgelopen periëer als je niet herma goed gaat. Dat is ook heel moeilijk, natuurlijk. De respect voor wil je wel. Maar soms snap ik ook dat emotie toen neemt mensen denken wacht even. Ik heb iets opgebouwd in al de jaren. Heel veel onduidelijkheden, wat moet ik in de meende slaat. Sommige slaan er in door, andere weer niet. Hoe kan jij naar deze boerenportesten met name? Die al jaren aanhouden. En niet alleen in Nederland ook. Nee, zeker niet. Kijk wat er natuurlijk gebeurt is dat een categorie mensen zich niet meer begrepen voelt in de samenleving en dat zijn in dit geval boeren. En eigenlijk jaren lang een heel succes vooral hebben opgebouwd. Broer, we zijn heel erg en staat geweest om met elkaar heel veel voetsel te produceren tegen hele goede kopen prijzen. En nu worden gezegd ja hoge zeefd, die zijn de vervuilers van het voetsel. Dat is natuurlijk deels waar. We hebben met elkaar ook een opgave, een grotere opgave, als het gaat om het terug te ringen van de emissions en het bevorderen van biodiversiteit. Maar de wijze waarop je dat doet, dat is volgens mij bepaalend voor het succes. En ik mis heel erg dat we dat met elkaar kunnen doen en dat je ook naar elkaar luistert met respect dat opbouwd. Maar laten eerste kanten van de kritiek al zo spaken. Die zeggen dan de feestapen, de moeimpen en de judisijnen vervuilen. Ze plakken steeds die stempels daarop en dat lijkt dan heel de relijke kritiek. Maar dat is natuurlijk ook niet, ik zou zeggen, dat is ook niet respectvol. Nou, het grootste problem is natuurlijk waarom plakken we die stickers erop. Wat zit er achter? Wat is de reden daarvoor? Of vaak zit dat natuurlijk een andere beweging achter dat we wegvandaan, die hele vee hadden rij hebben we moeite mee. En die willen dus niet meer in onze achtertuim. Oké, dat is het begrijpen, betekent dus dat je het verplaats naar een ander deel, waarbij het niet meer ziet. En ik vind eigenlijk, wat ik heel erg meest daarin is, dat we het veel hoge hadden moeten aanvliegen, waar we veel meer en visie moeten beginnen, waar we naartoe willen. We waren er m'n roepen boeren nu ook op perspektief. Ik heb moeite met de plakken van stickers, niet alleen als het gaat om boeren, maar ook eigenlijk op iedereen in een samenleving. Waarom zouden we stickers plakken om vervolgens daar na te zeggen? Nou, je hebt nu een sticker. En nu gaan we kijken hoe we met jou aan het slag kunnen gaan om die sticker er af te krijgen. Als je dood ook blijf, je moet ook alleen maar hangen in deel belangen. En dat is een begrijpelijk, dat iedereen ook. Zoals we zitten allemaal misschien ook wel in elkaar, als een deel van ons, de is natuurlijk, je kijkt er wacht even. Ik heb eens opgebouwd, nu kom je aan mijn geld, een ander denk wacht even. Ik ben hoor bij Extension Rebellion en de planete gaat dan onderdust, het kan niet om zijn ik moet. Maar ja, dan kom je er nooit uit. En ik denk dat we als we uiteindelijk botten muurpen hebben, allemaal dezelfde zorgen als het gaat om toekomst. Maar hoe we die toekomst in gaan, daar verschillen onze mening. Maar je kan elkaar ook ergers wel vinden. En ik vind dat bijvoorbeeld het mooie in de aagerewaggen. Daar werken we met heel veel verschillende partijen samen. Dus daar zitten we ook met terreinbeerend organisaties. Die op hun beurt ook zeggen, luister, ik heb ook boeren nodig om met elkaar die stappen te maken de toekomst in. Want wij kunnen dat terreinbeerend organisatie ook meer alleen. En als zeer dus dat de samenwege kunnen om staan, die samen gaan. Maar wat we heel vaak zien, is dat er veel druk komt op vernieuw van mogen. En dat was net een sector waarvan we hadden gezegd, die moet heel efficient, goedkoop voetselproduceren. Dus dan mogen niet de hoge machis op worden gemaakt. En daar zie je nu steeds dat die schoen blijft vringen. Het is prima om het anders te doen. Ik bedoel ik zeg ook altijd mijn bedrijf. We hebben 12.000 vleesvarkers. Waarom heb je zo veel? Die heb ik dus nodig om een goede botram kunnen verdienen. Maar ook om de volgende stap te kunnen zetten en verdure zaming. Als ik niet, hoe je kan niet de groen doen als je rood staat, zoals simpel is het, dus we moeten met elkaar kijken hoe kunnen we elkaar vinden om die stappen die wel man willen zetten, kunnen zetten. Want ik wil ook prima met 1200 varkers houden, als ik daar net zo'n botram aan verdien. Maar je weet het andere partij, als je dit vertelt. Maar je mag niet een green washing doen want ja, met heel veel die hebben we ook heel veel voederno, voer nodig en dat moet allemaal van buiten komen. Dat wil we nou ja stijgen gaan. Ja, maar dat is ook een deel van de waarheid natuurlijk. Kijk, als je met eigen bedrijf hebt, dan voer ik aan die varkers allemaal bij producten die vrij komen in de voedingsmiddelenle industrie. Je hebt het over meeval mee voor duidelijkheid. Vleesvarker bedrijven maar ook een pluinverbedrijf, ook een akkerbap. Ja, klopt. Dus ik probeer eigenlijk met een bedrijf zoveel mag de kring lopen. Dus luister zoals dat het, ik probeer mijn mess weer op mijn eigen grond te doen en ik probeer met dieren te voeren met producten die zoveel mogelijk vrij komen uit de voedingsmiddelenle industrie. En natuurlijk hoor je daar nog een stukje mineralen extra aan toe te voegen en voeren we dat vaak in de vorm van een beetje brak. Maar dat is maar een verhouding heel weinig. Dus 80 procent van de producten die ik voel komen of lokaal vandaan of die komen dus uit zieresproducten van de voedingsmiddelenle industrie. Dus jullie kritiek als ze die met stop, stop, stop, stop, hoepen die deze stop kan er vanaf, want die is schromelijk over de hef. En we zien natuurlijk dat die hele en dat die voor varmers heeft dat nu ook in haar strategieren, en we komen encirkeller, dat we veel meer willen inzetten op die circulariteit van die hele fefvoerindustrie. Alleen het is wel een ingewikkelde stap omdat je dat gaat vaak eerst gepaard met wat kostpreis verhouding en daarvan zeggen boerde je hoge zeftjes. Ik kan het ook bij een ander kopen. Dus eigenlijk moeten al die bedrijven ook die stoppen deur verzet om te zeggen, oké, wij gaan bijvoorbeeld minder importeren vanuit het buitenland. Dat is allemaal, dat allemaal stoppen die we met elkaar moeten doen want zlang de concurrentie er is. En je komt aan het verdien van mogen van die boer. Ja, dan zit je daar aan vast. Nou, voor de list dat ik keuze heb gemaakt om beter leven te produceren, sterken nog beter. Beter leven kunnen, hè. Beter leven kunnen, ik ontnog beter voor. Dus als ik specifiek voor de grote supermarkt kete, dat zijn allemaal stoppen die vaak en wat kostpreis verhouding hebben maar deze supermarkt keten heeft een nek uit deur steken en zeggen, oké, maar ik garanderen wel dat je jouw inkeomen op wel blijft. En dan zeg ik, oh, als dat zo is, dan ben ik in. Maar de heel vaak wordt die garantie niet aan boerde gegeven dat hun inkammen op wel blijft. Terk en hoog, er zit een hele grote onzekerheid vaak door in. Dat zien we ook met overheid blijft, is voor het blijft geschreven. even vervolgen zien dat ze bijna allemaal kopje te nonden gaan. Oh, en nu moeten we de boeren weer gaan redden. En dan zegt ie er een kijk, zie die boeren weer. Die lopen we ze lichterdoen op tv. Die maartjes zijn gewoon relatief laag door ons gekompt voetelsystem. Ja, je bent begint ook van dit interviewer, het heeft ook te maken met visie. Dus je mist aan de andere kant ook een visie. Je miste visie in de zin van kijk als je op die vliegte minstervijf vooruit en geef ons duidelijkheid ook al valt te tegen. Ik vind het alle belangrijkste, of ik heel erg mist, en wat ik nog steeds neemgezebterig gehoord is dat een Europese voetsel voor visie moeten krijgen. Ik hoorde tevallig, want ik ben bij een nicht van dagen in Amsterdam, die zei ook, ja, maar bij exporteren ongelofelijk ver. Daar moeten we even over de gijten gaan hebben. Hoeveel exporteren we dan, maar hoeveel importeren we dan ook precies? Het klopt dat wij een exporteerend land zijn van hele hoge waardig producten die daardoor we daarop behoorlijke bijdrage kunnen leveren aan deze economie. Maar wij importeren ook ongelofelijk veel voetsel. En daarmoorken we niet zo maar aan voorbij. Waarom zeg ik, maak nou, Europees gezien is een visie. Wat kunnen wij nou produceren in Europa, in welke gebieden, ook met de klimaatverandering die erop komt, is? Wat moeten wij importeren en wat kunnen we exporteren? Want dat een aantal landen, bijvoorbeeld dat het schermvzaat en pootgoed, echt enorm afhankelijk zijn van ons kikkerlandje Nederland. En we zitten ook nog eens de luxe hier in een enorme delta, reikende delta, dus wij hebben voorlopend nog niet zo heel verlast van water te kort. Ik durf bijna nu niet te zeggen, want het is nu heel erg mat natuurlijk in Nederland. Maar je ziet natuurlijk dat het zuilijke deel van Europa wordt steeds in gewikkeld om voetsel te verbouwen. Dus vermoeten daarmee ook aan een visie over schrijven. En als je weet wat je wil, dan kan je daarna perspektief geven aan boeren. Want boeren willen wel. Die willen huizen van producteren waar de vraag naar is. Ja, jij weet ook wat je wil blijkt. Ook je gaat te zetten. Je komt er zijn damne ambsendamde, ben ik heel blij met zongen in het van te zijn half uur, en je hebt wel je nichten bezorgt en ook een familiehuzie geeskeerd door te zeggen, "Hou je aan de feiten?" Nou ja, het is wel iets waar je ziet dat dat een verschil ontstaat en visie, en waar je bij je woont en welke mening je daardoor vormt. Dat is in de grote stadwoon dat dat betreft. Heb je vaak geen leitungklicie, maar dat lop je toch tegen aan. Dan hoor je wel eens wat, je verziekt een beeld op de feen, dan kom je met de keurige mening, maar je snap dat gewoon niet. Je ziet niet wat echt naar handen is. Ik loopt daar zo vaak tegen aan natuurlijk, wat vaker hier omdat ik ook bestuelijk werk doe. En dan hoor ik dingen en dat zeg, "Hou kom je hier nou bij?" "Hou kom je hier nou bij?" Ik heb zo vaak gehoord ook in het verleden, ja, in die vaker, ze zitten allemaal hele kleine hoogjes. Sorry, waar. Dat is precies. Ja, mag ik deze te uitpikken, want jullie, dat zorgt ik even naar je op een blaadje dat ik vorm heb, en dat zal ik keur bijzirol, niemand dat ziet, maar toch is belangrijk te weten omdat ik daar in de dat een interessant filmpje zag aan de stuk lass, zo'n jullie deed dat er mensen zijn verbazing. Ik heb zelfs hier vaak ook gek gehad, want dan was je gevoet door die verhalen. En ze zitten op elkaar, dus echt te urgen. En mensen zijn daar in de steringsalverwet, maar op zo'n noet niet waar. Nee. Dus dat betekent dat het zo belangrijk om dat te doen, niet één keer, maar eigenlijk heel vaak, misschien heb je geen tijd voor. Maar zou dat niet werken, want dat is veel vaker te doen, zodat er heel veel mensen ernaartoe komen. En dat is nooit voordeurend kleine documenteretjes maken. Ja, ik ben enorm voorstander van, dus ik bedoel, wij hebben natuurlijk ons bedrijf een aantal keer in de open gesteld, waarbij je ziet wat voor reacties je krijgt. Ik heb kort geleden ook nog een groep bij mij op bedrijf gehad, om het gewoon mijn verhaal te vertellen, zeg, zo zit het zo, waarom weten mensen dat niet? Ja, omdat het ook natuurlijk een aantal andere belangen spelen in het land, en die zijn misschien iets sterken in hun marketing dan wel, als acten als hij en geweest. En dat is natuurlijk ook iets waar we. Ja, daar hadden we. We zijn gewoon veel te vaker en houdelijk bezig geweest te afgelopen, maar we zijn hier hele communicatievergeten. Ja, maar veel mensen hier er ook. En we hebben ook nog een technisch ook in de communicatie vervolgend. Zodat je wat gaat het over een hakement afzien, in de hele klimatensjes natuurlijk ook. Heel van natuurwetenschappelijke termen en we streven naar 0 net zo, twee denk je, wat dan? Wat bereiken, wat willen we? Waarom begin dat niet meer de naderkom? We moeten veel meer vertellen waarom dat dingen doen, die we doen. Het feit dat boeren voedselproduceren, daar begint het al mee. Dat wij produceren waren consumenten om vragen. Ik zeg ook altijd tegen mensen het begin bij jezelf. Jij bepaalt wat je in je supermarkt kan, je leert jij bepaalt wat je in je mond stopt. Wat je heel goed weten, waar komt dat dan om wordt het geproduceerd? En wil ik dat eigenlijk in mijn mond stoppen? Maar je wil ook ontzorgd worden, want je wil niet alles weten. Je hebt misschien een hele drukken baan met andere van het woordigheid. En weet ik wat voor leven je hebt, dan denk je dat je moet ik op kunnen vertrouwen. Ik hoef het allemaal niet zelf precies te weten. We weten toch allemaal wel dat als we heel erg veel M&M's in ons mond stoppen, noem het maar even iets met een pinda daarin, dat die hier niet in Nederland gemaakt wordt. En dat we dan niet iets heel erg supergezoms daar binnen aan het werken. Ik eet ze graag, want ik ben gek om die verpakking met het gele. Maar je weet wel dat je iets eet wat niet goed is. En dat is natuurlijk nu ook zo. Waar leggen we dan met elkaar de verantwoordelijkheid neer? Ik zeg ook altijd over, als er heb over mijn vanken. En die consument die gekraat die supermarkt in die spetje gebraam was, zeg maar, want die denk ik, ik moet die zo snel mogelijk weg, want eigenlijk is toch helemaal een hele leuke hobby om zo heel lang in zo'n supermarkt te lopen, dus moet snel met die bootschapenduizen komen. Ik koop verpakkingen die ik ken vaak. Kijk er niet altijd lang op om te kijken wat ik nou eigenlijk koop. En dan ga ik naar buiten. En dan ga ik naar huis en dan ben ik gewoon de burger. En die burger heeft de mening over hoe en die gehouden moet worden, of hoe een plant verzorgd moet worden, etc. En die twee conflicteren wel vaak met elkaar. En dan heb ik ook nog te maken met een maks die vele malen groter is, dan alleen Nederland, want het varken wat ik producer wordt, maar van een heel klein gedeelte afgezet hier op de Nederlandse markt, omdat er heel veel delen zijn die wij niet meer eten. Zijn weinig mensen in de varkenspoten eten bijvoorbeeld, die gaan allemaal op export. En die hele puzzle beweegt natuurlijk die hele agrovoed-systeem zich, dat is efficiënt georganiseerd en geproduceerd. Maar als burger heb we alleen maar een mening, dat we als het hebben over exporteer is ongelofelijk veel. Je lopt het enkele vaak niet alleen bij je niggeneer en Amsterdam, maar sowieso denk ik, als je dit verhaal op deze manier vertelt, dat mensen gewoon te koet aan kennis hebben, maar te veel mening om dit gebied. Ik denk dat het ook wel komt en dat het zo logisch is, natuurlijk verzitten in een wereld waarin we ons niet meer bezig groef te maken, houden meer voedsel. Het is altijd overal. Als ik dan hier net heel lopen vanuit Amsterdam, deze kant of vanuit het central, zeg maar deze kant, denk je, op elke team mee te staat wat iets van voedsel. Voorheen was het natuurlijk anders. Doe mensen wat de hele dagen bezig om voedsel te verzamen. De verleiding is extreem met tegen extreem lage prijzen en dan net doen of je niet weet wat allemaal vandaan komt dan wat er precies in de hand is en daar wel mening over hebben. Maar ze volgen dat van pesticide en er is nu een duidelverbom in parken zijn aangetoon door bijvoorbeeld bosbloemen en als er niet waar is. Maar ik nummer wat. Ook daar zijn heel veel verschillende rapporten over schreven. En daar vind ik dat er maat gepijt het overnept van instituties die we daarvoor hadden ingelicht. We hebben een collezie voor toelating van gewasbeschermingsmiddelen. We hebben dit middel, hebben we met elkaar en getoetsd. Hij is veilig bevonden, dat komt een rapport die het spreekt tegen. Er zijn nog 5 rapporten die zeggen dat het wel een veilig middel is. Realiseert u zegt dat dit een heel efficiënt middel is. Dat elke boer. Ik zal het hier gewoon hard op zeggen. Ik heb ook 160.000 euro aan ja basisgeven kuiten, gewasbeschermingsmiddelen. Dat is niemand die daarop zitten wacht op zijn kostepost. Wij helemaal niet. Het is inmiddels ook geen lul meer om met zo'n ding rond te rijden wat iedereen heeft een mening over hier geformt. Maar het gaat erom als ik een cocktail moet maken die net zo sterk is als grisovat. Dan heb ik een veel zwaarmerieuublasting te maken. We moeten wel weten wat we precies doen. We roepen heel makkelijk. We verbieden iets. Maar als we iets verbieden moet je wel een alternatie betekent. Ten 700 procent zeker wij, dat lastig is natuurlijk. Ook dat er ook in de wetenschap mensen zijn. Die deze, dat is een mening. Dat is de hele moeite losging van dit als het feit is, weet je dat want je gaat niet zeggen. Het is goedkop, dus wij gaan dan maar rotzooi gebruiken. Dat doe je niet. Dan zou je bewusten boebelaaseren. Maar jij zegt nee, dit doen we op deze manier. Als we meer geld zijn, hiervoor zouden krijgen. Als je op CD tegenover zou staan, natuurlijk niks aan de hand. Maar we gaan niet bewust verkeerde beschrijdigd met de gebruik. Die mensen ziek maken. Sterk en nog. We zijn er steeds meer mee bezig. Ook als boeren krijg je steeds meer insight in wat de milieu belast in een bepaald product die je gebruikt. En als er nog altijd die vis met een hogere kostprijs. Maar een lager milieu belast in Kijder als ondernemer wel voor kiezen. Het is echt dat natuurlijk wel zodat je uit het iëend wel ergens een boter al moet over houden. Dus het moet ergens in een baland zijn. Ik ben ook groot voorstander van omdat allemaal heel goed meer ook af te wegen. Maar we vergeest ons wel in. De maanddag waarin de natuur zich kan aanpassen. En waar ik enorm als je mij als boer vraagt, waar je de grootste zorgen heeft over de beschikbaarheid van nieuwe gewasbeschermingsmiddelen voor de toekomst. Want er worden bijna geen nieuwe toelatingen gedaan. En we zien dat bijvoorbeeld van de gefreest de aardepoziktum, misschien wel het van hoorst die toftra, die muteert zich op dit moment zo snel. Dat wij alle zijlen moeten bijzetten om de voor te zorgen dat we dat gewas gezond houden. En daar is geen oog voor. Niemand weet, behalve elke boer vragen de na- en weet, voor ja, fiëtaftere oe hoerder wordt dit jaar een heel spallend jaar. Niemand weet hoe hard we die geseilen aan een bijzetten zijn. Als ze zich nog een keer muteert tot een nieuwe variant, dan hebben we wel een groot probleem. En dat doet de natuur op dit moment heel snel. Maar we zien dat er een heel belangrijk is, dat het dus een visie wordt neergelegd in uw roop. Die op andere gebieden wel neer wordt gelecht. En we hebben een green deal, bijvoorbeeld. Net een moment in de week dat wij praten ook. Natuurbescherm is wet hier om allerheden doorheen te gekomen. We moeten weer teruggebreiders in het loop weer tegenwikkeld. En dat is de proces geleden op biodiversiteit. En dan wordt er met de boeren, nou, we zijn ook de boeren zijn er niet. Die willen die discussie niet aan. Terwijl ik zag ook een filmpje, die gaat, dat ging eigenlijk alleen maar in stallen. Die werelder hebben misschien gezelld of de andere boeren. Stallen waar je over is hegelen om te wachten voor je vergunning krijgt. Dat is wel een beetje beter. Dat gaat om 7-8 jaar kan er duur, of langer. Ja, heel af. Maar die discussies vinden dus wel degeloplaats. Maar hoe gaat het? Zijn er ook boeren die zeggen na dat gesur met die biodiversiteit? Kom op zeggen, begrijp je in. Tuurlijk is er altijd een groep cynici. Die zeggen, ik ben het vanovertuig dat als je een boeren alternatief geeft, ze zeggen, dit helpt enorm voor het verbeteren van de biodiversiteit. Het raakt jou niet in je inkomen, dan zeggen ze, nou, dat we jou gaan aggr dit. Waarom zouden we dat niet doen? Maar het zit een vaak in dat dat niet een zoonssimple iets is. We zien ook, er zijn voldocht groene middelen beschikbaar voor een aantal toepassingen. Maar we zien ook dat het risico, als je die middelige gebruikt, enorm toenheemt. Want hij is soms niet effectief, te wel je weet met een chemische verbinding, soms dat het altijd effectief is. Nou, zeker met deze enorme wereldsomstandigheden die uitdagen zijn, waar wel risico durf je te leepen. Vorige week hadden wij hem vindam, nou, dat was ook nog in het NOS-journaal zeg maar, maar kwamen er straatkoken die kookte hem wel of van het water, van dat veel 90 millimeter in een paar uur. Dan kunnen wij vanop geven die akkers niet op. En als je die planten dan niet goed beschermt hebt, dan lopen je een enorm risico in je verdienp van mogen. En het deed dat daar weinig inzichten in is bij mensen. En denk al, wachten ze, if die mensen zijn elke dag aan het vechten zeg maar, om ergens in oktober, hopelijk november de oogspinnen te halen. En tot dit tijd, bij het overgeleefde en een grillen van de natuur, en wil ik echt medicijnkastje hebben, zeg ik altijd, omdat voor de zorg dat je kan ingrijpen. Want ik hoor wel, met al respect altijd heel veel discussie over gewasbestremingsmiddelen, maar we ontpermen mensen voor me medicijnen. Nee, dat is een andere kans voor de medaille waar we het huis over een hele leuke potros over zouden kunnen maken, maar dat heb je er wel een moment gezien. En we begrijpen je bedoeld, dat moet gewoon in balans blijven. En zeker als ze wel voor dit soort discussies schattern, speelt het natuurlijk nog een punt. Er zijn boeren die in het geldtje lijven boer, geldt of andere bedrijven, die gewoon wel over de hielsen. Of we denk dat ik tegen jou moet ik ze geluisteren. Dat is zo gaat dat we ook te maken met de markt, economie. En daar maken we dit wel, dat is maar goed ook dat je nu mee ophoudt. Kun je hoe ga je die discussie aan, bijvoorbeeld als commissaris? Ja, het blijft natuurlijk, daar is ook natuurlijk de doratio en de emotie die door elkaar ging gaan regeren. En dat blijft het wel, het blijft het wel, het spannendste stuk vinden. Als commissaris vind ik dat je altijd voor me zorgen dat het bestuur goed op de hoogte is, zeg maar, van dit soort zaken. Dus welke emoties dit spelen, het is het versendaratio die er leeft. En verder is het ook heel erg afhankelijk van je klanten, je leden, hoe ze erin staan en hoe je ze mee hebt genomen altijd in alle keusers die als onderneming heb gemaakt. Ik wij gaan als kooperatie niet op de stoel van ondernemers zitten. Het zijn ondernemers keusers, maar al die ondernemers keusers hebben invloed daardijk op het draai. En ik denk dat dat is iets wat je als commissaris goedende gaat moet hebben. We hebben het gebeurd hier nou eigenlijk een welke impact gaat dat hebben voor de continuiteit van onderneming. Het dient of voor het verdieven mogen van dezelfde leeft. Het doet ook maar het eindelijk als commissaris gaat er een beetje ook een beslissing neem, dat je natuurlijk alles met elkaar afweegende dan een besluit zonder neemers. Het is echt zonder geboren, heb jij of durf jij ook te zeggen, zoi je maar jouw bedrijf moet er mij ophouden binnenkort. Dat is, ik blijf dat een hele lastige vinden. Ik weet ook wel dat de mensen zijn die zeggen van naar luisteren zeeftjes. Daar gaan we wel over als kooperatie. Ik vind dat dat niet aan ons is om te zeggen, je moet wel bedrijf behouden. Het is wel natuurlijk zo als ledende spelregels overdreden, omdat je met elkaar de spelregels hebt afgesproken, dat je kan zeggen, je bent niet meer blit van onze kooperatie. Je bent niet meer welkom in onze kooperatie. Waarom zou je niet jezelf verder willen gaan? Waarom zou je dat niet willen doen? Zonder gedrijven, andere bedrijven moeten ook af en toe. Dat is zo de hele gezieners heen nu eenmaal en dat ik zou bijna gefect of live af en toe de deurs luidt. Wat er spannende is, vind ik in een kooperatie, is dat het niet alleen maar je leveranciers zijn, maar je ook de eigenaar van het bedrijf. En samen bepaalden ze dus wel wat er gaat gebeuren. Ik vind dat ik het liefde bij weg zou willen blijven. Mijn doel is veel meer om samen te kijken hoe kunnen we met elkaar faciliteren dat die stap gezet worden. Daarom hebben we natuurlijk de vorige strategisperioden al in de duurzemheid, doelstellingen op de akker neergelegd. Dat gaat best wel wat verder natuurlijk. Dat je echt echt boeren van gewoon. En wij willen dat je minder gewaasbeschermingsbinder gebruikt dat je minder een CO2 gebruikt op je akker. O, zeg die boer dan, ga jij mij nou vertellen wat ik moet doen? Nou, zeg maar dan, wij gaan jou helpen om die stap te kunnen zetten. En dat proberen we iedere keer te doen. Ik vind dat een kooperatie ook een beetje de warmen jas mag zijn, waarin leden zeggen, heet, ik ken ik meende, voel ik me bij thuis. Daar wil ik graag aan het lijven leven. Wat is dat genoeg als je zegt, ik ga je daarbij helpen? En kunnen ook boeren zijn, die zeggen, je moet je, ik wil niet dat je mij helpen, want ik ben boeren, ik weet precies, ik weet juist, daar ben ik ook boeren, wat ik doe. Ja, maar dat uiteindelijk stimuleren wij zeer, zeg maar. En op moment je nou denkt, van nou, dit is echt helemaal niet, maar niet bij je identificeren, dat ik kan je nog kijken van, heet, past het lid wat binnen de kooperatie. Maar op dit moment is het wel. En dat kan ook je kunt iemand dus gewoon dan, en dan denk je, dit gaat echt te veren, nu stoppen, dus kun je hier. Kijk, we hebben natuurlijk regels waar iedereen aan moet doen. Kijk, elke boeren moet binnen al heel erg veel regels blijven tegenwoordig. Dus wie zijn wij dan om nog heel veel regels toe te voegen? Waar de beste man misschien ik zijn kan doen, even een voorbeeld. We hebben wel eens de discussie gehad. of bijvoorbeeld het extreem belonen voor bepaalde duursemheid-toe-zelling. Ik heb leden in Nederland, ik heb leden in Duitsland. Duitsland is een groot land, met heel veel verschillende gebieden, met heel veel verschillende spelregels. We zijn bij als kooperatie ernaal bij, om een bevolgeld boer. die in een gebied zit, waar al heel een geregen is, gevallen, die al enorm getroffen is op zijn bedrijf. Nog een extra straf uit de delen omdat die zich niet aan de spelregels. heeft gehouden die wij dan met elkaar nog verzonnen hebben. Ik vind dat heel vergaan. Ik vind dat moeder verreest zijn, zeg maar, voor iedereen. Iedereen moet mee kunnen komen. En al moment dat je echt echt niet wil, en ik kan niet, en ik zal nooit. Dan kan je met elkaar nog een keer heel goed gesprek aan. Maar daar zijn we nu nog niet. We zitten nu nog in steeds in de fase, zeker als het gaat om bijvoorbeeld. Vitofteraar, wij willen binnenavieren, dat is ons dochter onderneming. die de vereideling van Arpel Zetmeel, Arpel Stoet. Daar willen we rasse ontwikkelen die in staat zijn. om met veel minder gewasperschermingsmiddelaft te kunnen. En dat kunnen we door geen. dus de zote vereidelijk dat geen zijn tegen die ziekte. En dat is samen met je leden, ik zeg al dat de handrijking doen. om die stapen te kunnen zetten. En dat gaat het liger. Nee, begrepen ook. Dat is zo'n werkt en kooperatie. Dan kan een kooperatie op een hele goede manier juist werken. Niet voor niets, dat ook heel vaak gepresen wordt. Als je een kooperatie hebt een nul, je moet altijd werken. Maar als een nieuwe vorm bijna op die manier, als een nieuw jasje gegoten wordt. tussen staat en overhead in. Maar we zien het discussie bij de rabobank natuurlijk nu ook. De andere kant is en als de kritiek gaat de stroperen, gaat de langs aan het bubkele vanuit bankpersportief. Maar geldt het voor jullie ook in jouw wereldgelder daar ook. Dat is inderdaad een "Ik begrijp in de hele gekant". Daar door nu eerst te stroperen of een toe. Ja, te stroperen. Het gaat niet zo snel als je soms zou willen. Misschien. Anders zijds 'i' blijven. Het motto hebben alleen ga je sneller, maar samen kom je verder. En ja, als die trein Eman gaat, dan gaat hij ook vol door. Z'n welje ziet dat indifteelen ondernemers. soms toch weer vastlopen in het net. Ik denk dat kooperatie in de keten die ze hebben, de kracht hebben om met elkaar de schouders te rond te kunnen. Basitje, want je kent de ramobankt ook heel goed. Verbaatjes, dat ze dat hier de grote strijd over bestaat. In een tijd waarin ik operatie ook veel meezak kunnen hebben. Maar in heel veel mensen ervoor pleiten dat er meer kooperatie is komen. Het is de nieuwe vorm. Ja, maar lad ik het wel zo opzijn. Ik ben ook lid van de kooperatie-raabobank. Daar krijg ik een fiets toch toch. En ik heb per jaar de kan ik een medoen als lid. En kijk, als je lid bent van een kooperatie, moet het voorzien in je stoffelijke behoefte van jou als lid. En bij AVB is dat maximale prijsbetalen voor je zetmeladappelen. Bij de rabobank probeer ik te lenen. Geld te lenen tegen in mijn ogen zo gunstig mogelijk rente tarief. Dat heb ik nu niet zoveel mee. Het gaat nu zeggen, als jij heel erg goed je duurzaamheid hebt, kan je wat korting krijgen op je rente tarief. Maar die tariefen gaan daarmee niet in één keer naar niveau van bij iedereen. Zeg zo, dat is het grote verschil. Ik vind het heel mooi dat er oude banken visie heeft geschreven. Ik vind ook heel veel elementen. Ik ken aaligstaat maat tevallen gezelfen ook wel. Ik ondersteun echt wel zijn gedachte goede is niet de man die zegt ik vlai iedereen voor het hoofd. Wel is het zo dat van natuurlijk wel zien dat het een bank is die veel meer verschillende steekhonders heeft en niet alleen maar bezig is met de boerenleden bij de rabobank. En wat er heel lastig aan is, is kunnen boeren dat allemaal bij benen, kunnen ze het allemaal gesnappen. Dat maakt het. Onbekende maakt het heel onbekend in dit stuk. En daar mogen we echt ook. Zodat we die burgers mee moeten nemen, zeg maar, in die verschillende wegen. Moet die boeren ook zien hoe het anders kan. Dat is een best veel heel erg clam. Ja, maar dat gaat dus heel ver. Als je dan in dat clam zit in zoon, dus modelijk, je wilt bij de kantekent, oh bij de bank, zijn dit gespeeld, want ik merk aan alles wat jij vertelt. Je bent de sterktisch even bruggebaar, maar voorgens mij is dat gewoon jouw tweede natuur. Dat je dat je lukt om mensen bij elkaar te krijgen. Lukt dat hier ook of zeer tevrijd te groot, of lichaathe verschillende gaan tevrijd elkaar. De spanning is enorm, zeker als het gaat als je kort het meire resultaten wil gaan halen. En daar zit ik een beetje de spanning op van ja, hoe mag ik en wat kan ik? En wat ik nu zie in een heel boeren Nederland, is toen mocht je eens een second. En daar moeten we echt even aandachten hebben. Ik vind altijd op moment dat je een bedrijf gaat reorganiseren. En je hebt daarna een nieuwe organisatie. TV GELDERLAND 2020. Dan geef je extra aandacht aan die nieuwe organisatie. Maar voor dat je de organisatie ingaat, heb je een soort socialplan bedacht. Voor de mensen die helaas de organisatie moeten verlaten. Waar is dat precies dat sociale plan voor de boer in Nederland dan? En waar is precies de nazoorg voor de gene die doorgaat? Nee, je wordt met een klaatje van het Rietas-Suedoor, alleen maar verhaal het lezen over uitkoopregelingen. Kijk eens even, al die boerhoorde milt de milt de miljeunen, maar zie je dat vaal dat moet je dan steken. Ja, en dat stek me enorm. Heb je het gelukkig nu in middels dat gezegd hebben gerealiseerd? Want de LBV en de LBV+ regent die uitkoopregelingen die de werelder waren. Waar we geparseerd op markt waren? Dat betekent we dat we de meest moderne bedrijven een hele interessant bedrag konden geven. En alle, zeg maar, heeft de zaakjes een ouwe meuk? Ja, die kon eigenlijk niet meeden aan die regent. Het was wel dat voor de sector nou nou net verkeerde trend. Dus ik heb daar best wat moeite mee. Nou hebben ze volgens mij zich nu eigenlijk gerealiseerd. Daar gaat niet het doel hebben wat we met elkaar hadden. Maar ik vind het helemaal prima als je boeren wilt uitkoop om iets. Maar dan moet het ook zo zijn dat als je dat al gedaan hebt, dat er wel rust in de tookel is. Dus dat je zeg maar een plan hebt gemaakt, een reorganisatieplan hebt gemaakt, als dat je reorganisatie is doorgezet. Oké, dan komen we een enorme voordelen aan uit voor het bedrijf, zeg maar, de geen die overblijven. Maar wel vanuit die positie, anders dan haai je de emotie er ook uit en dan keuze er zakelijk overpraten. Dat komt dan echt op neer. En nu zien we dat we hebben het nieuwe geel been net gehad. We hebben natuurlijk die komt uit de farm te vork. Dat is dat we geen webern. Dus kunstje over die zoveaadwebern, dus kunstje over uitkopen van boeren. We hebben dus kunstje over afrooming van spraafrecht, we hebben een dus kunstje over het zevene actieplan niet draadweer. We hebben een envee gebied aangewezen. We hebben nu een enkele derde. Dat gaat snapt u het nou. Nee, nee, nee, nu meer. In houdelijk moet al die boeren maar snappen wat er allemaal gebeurt. En van hun eigen bedrijf continu opmaken van, "Hé, wacht eens, hier gaat mijn zoter, dit gaat mijn zoter." Dat is toeman. Maar snap je het zelf nog wel? Nou, er ook niet allemaal meer. Maar het hoopt wel. Ja, ik wilde je even aan de geel boeken wel. Nou, dat zou het dus ook helpen, het is dat je precies ziekt als je dit begrijpt, dan begrijp je ook hoe het stikseldouchje opgelost moet worden. Als eindigen in Nederland. Nee, dat stikseldouchje is enorm. Nee, maar het grootste problem met een stikseldouchje is dat in natuurlijk. En dat snap ik erg zel maar we hebben hem helemaal. Ja, compleet kapotgeuridificeerd. En die dindt dat we in Nederland niet alleen bij het stikseldouchje op vastlopen. Daar lopen we steeds meer dingen op vast. Er is natuurlijk een praktische oplossing voorhanden. Maar die gaat niet standhouden bij de rechter op momenten, dat je de proostdudes niet goed hebt. Ik wou net zeggen, het bericht gaat inderdaad ook weer beslissen. En zou het wel tweene heel slecht ontwikkeling. Ja, en dat blijft. Ik denk dat ons dat kont sucqueend blijft achtervolgen. En ik vind het ook steeds verder gaan in dat wat we met elkaar allemaal boven. Want dat helpt dat die hele transitie van de agradische sector niet veruit. Iedereen gaat in een angst schieten van hoe. Hoe moet het wel meetbaar kunnen maken? Moet het wel controleren maken? Het is nog een ding waar je ook van in een angst schiet. de ofjes heel blij van kan worden. Als je commissar is, ben ik er even een reetje gezet. Want hoe kun je verschillen in de inzicht in de bord overbrug? Dan gaat het over de twee fabrieken in de grenicone. de reetje gesloten, vertrekken de belge se markt, een groeie markt polen met intensieve vee oderij. Goeie Nederland, zonder overname, is het hele spel eigenlijk wat daar gespeeld doet waar je waar. er zich een voertvangende sigeo's in mijn bezig houdt. Hoe kun je daar nog tegengegen? Want dat lijkt me dat niet met inderdaad die in de boeken van jouw stolkroof. voorkomt met de overdagingstrijd met Sharman in je goed verhaal niet. Hoe ga je daargens commissar is, tegen te weerstellen? Of zeg je nou, dit is een geweldig gelijn. Dat sta ik volledig achter. Dat is aan wij volledig achter. Ik wijk om als duur een delijn volledig. Ik moet zeggen, ik zeg altijd, als je dat commissaris. het toezichthoud is één ding. Je moet je het toezichthoud onder rol vervullen, maar ik zie wel dat de commissariaten. die taakken wat dan te verschuiven gaan. Dat gaat veel meer over advies. Weet het klankpoort voor het bestuur met wie hem kunnen ze te anders delen. zorgte voor dat je met elkaar de discussie hebt. Maar dit zijn de echte ondernemers, ik ga ben ze er echt een sigeo beslissing. Waar het volgende proon commissar is, misschien ook heel lastig is. om daar echt helemaal in mee te denken om de finesseers ook te doorzien. Nou, ik volgens mij is de strategie die we met elkaar met vastgesteld als commissaris. Dus heel duidelijk een executie van een strategie die we van herraik ik van een strategie. die we bij een volledig vorm is hebben gedaan. En ik ben heel blij dat we nu een voormalig COO hebben kunnen benoen met dat CEO. En die voortvaren dan dan gewoon gaat met een executie van een strategie. Dus ook groeie maakt polen, dus groeie maakt op. een gebied van intensieve vee eeuw eruit. Dus ook wel de discussie oplaas kunnen vinden. Ja, maar we kunnen en dat blijven we bij, we kunnen onze ogen. niet sluiten voor wat er gebeurt om ons heen. En dat is net als dat we hier in de melkfeestapel crimpen. die groeit keihard in andere landen er gewoon weer bij. onder omstandigheden waarvan wij zeggen, moet dat nou zo? Ja, dat moet dan net uit gebeurd in die landen zo. Daar hebben ze andere dierrechten, daar hebben ze andere COO2-discussies. Dus wij zijn als we hier het opdoeken, zijn we het ergens anders aan het verplaatsen. Of we moeten ons, als we consument, weeselijk anders graag. vragen dat we hier de te dagen doen, nou veel succes. omdat voor elkaar te krijgen, want we gaan alleen maar meer. consumenten volgen, maar je dan minder, want al bezig dat zie ik alleen maar toenheen. Zeker, mooie sluit en verhaantraagseum, maar ik heb deze manier. en wat ik als zeg, die targens buurgebouw, die lijkt me echt voor geknipt. en ben je ook gevraagd als minister. Dat is het eigenlijk dan toch wel een femkewiesmaastenaart gekomen? Nee, ik ben ingefraagd als minister. Ik ben femke heel veel succes. Ik hoop dat ze dat voor elkaar kan krijgen wat voor elkaar moet krijgen. Maar jij zit ooit nog wel in z'n rol. Zie je zelft hij in functionieren? Ik ben ze gevraagd. Nou, politiek gezien vind ik ingewikkelder. Ik wil graag stappen vooruit kunnen zetten. Dat zit heel erg in mijn natuur, zeg maar. Maar ik sluit daar man niks uit in de toekomst. Ik ben nog jong, van ik, met mijn virtig. En ja, broer, die kan een begrijp van de seentje runnen. Nou, mijn man, die wer helped een vol op meegelukken. Nou, hoe kan ik dat? Het is wel zo dat ik graag dingen waar ik echt energie van krijg. En ik vind de combinatie om samen met bedrijf en boeren samen te laten werken. Ik vind het eigenlijk best wel mooi. En voorlopig heb ik me handen nog wel even vol bij dat wat ik me bezig ben. Maar reiken volgens het uit. Komersijers bij Diervoerderkoons zijn voorvarmers onder meer. Had ik dan. Dit was gesprekken aan de anstel. Een podcast over Leiders in Transitie. Presentatie Paul van Liend. En mee de mogelijk gemaakt door Maas en Lunao Executive Search. Volgens in je favoriete podcastpleer voor meer gesprekken aan de anstel.