Gaan je hersenen kapot van al die bliepjes uit je gsm?

Welkom bij de Universiteit van Vlaanderen, de podcast van de Universiteit van Vlaanderen. En die komt dit keer niet uit ene van de Defe Studio in een calder, maar wel vanuit Arhuis in Rousselaren. Hier beloofen ze dat ze elke inmoner van Rousselaren digital mee willen krijgen. En voor de rest van Vlaanderen willen ze een voorbeeld zijn voor digitale zorg. Dat is dus de perfecte plek om vier afleveringen van de podcast van de Universiteit van Vlaanderen op te nemen. Die over digitale zorg gaan en de vragen die daarmee gepaard gaan. Vandaag gaan we op zoek naar het antwoord op de vraag, ga je herzene kapot van al die blipjes uit je gijzen. En de man die ons de antwoordig gaat geven, denk ik toch, is professor Dokter Sebastian Engelborg's. Neurolog verbonden aan het UZ Brussel en de vrij Universiteit Brussel. Welkom. Dankjewel. We hebben mensen die hier in de zaal fysiek aan het meelhuisteren zijn, waarvan we net hebben gevraagd zet de meldingen van je gijzen uit om ons niet te storen. Dat zegt eigenlijk al iets over het antwoord op de vragen, we willen niet gestoord worden. Ja, en het zou de mensen zelf ook storen in hun aandacht voor dit gesprek. Dus het is een win-win om de smartphone avontoe uit te zetten en al zeker tijdens de opname van een podcast om meerdere redenen. Waar je ook aan het luister bent, zet misschien de meldingen ook af van je telefoon. Zo wordt je ook tijdens het luisteren niet gestoord, want u hebt heel slimming dingen te zeggen. Dat weet ik, omdat ik heb gelezen wat u gaat zeggen, maar we gaan het er nu ook over hebben. Een paar cijfers misschien, want dat smartphone gebruik, dat loopt behoorlijk uit te klauen als ik het zo mag zeggen. Het gaat over gemiddeld zo'n 300 interacties per dag. Multitasker verlaagd prestaties tot 40 procent. Een melding kan je zeker anderhalf een minuut uit je concentratie halen. En jongeren besteden gemiddeld vier uur van hun dag aan hun smartphone. Ovaakcheckt, ik wil de hele tijd u zeggen, waar we hebben een beetje. De afspraak dat we elkaar gaan tutwaaieren. Wat heb je liefst? Tuutwaaieren. Hoe vaak check je je gezet met de professoren? Ik weet het niet. Is dat een problematisch antwoord? Het is soms problematisch. Ik betrapper me wel op dat ik soms geregeld mijn smartphone check. Ik ga eigenlijk met een andere taak bezig, en dan moet ik echt tegen mezelf zeggen, leg dat ding nu weg. En focus u op de taak die je wilt afwerken, want het leidt af uiteraard. Zijn onze hersenen kapot aan het gaan? - Nee, gelukkig niet. Gelukkig niet. - Of? Ja, inderdaad, of. Maar al die meldingen, al die blipjes, die leiden nu wel af, die vertragen eigenlijk u kochnitieve, u denkt processen, maak een dag een minder reflectentzijd. Wat gebeurt er in ons brein of wat gebeurt er met ons op het moment dat die telefoon geluidmarkt? Dan gaat u reticulaire activatie-systeem. Dat is een systeem in het hersenstand. Die komt nu alle prikkels die u brein bereikt, monitort. Maar bij zo'n melding gaat dat reticulaire activatie-systeem. U hersenskox wakker schudden, eigenlijk in een alarm-situatie of status brengen, want kijk, hier komt een melding binnen. Dat is potentieel iets interessant. En op dat moment gaat u hersenskox moeten nadenken wat doe ik met die melding? Ga ik ze negeren? Of ga ik toch dat brecht openen? Maar het feit dat u dat al aan het afragend zijd betekent, dus dat u aandacht aan het verdeelen zijdt. Je bent u aandacht aan het verdeelen van de hoofdhaak, waarmee je bezig was, naar wat doe ik met die melding. En dat zal beslissigen op dat moment om te zeggen dat brecht ga ik niet open klikken. Je zijdt toch aan multitasken, dan heb u aandacht verdeeld en dat vertraagt u kochnitieve processen. Want dat ze zo een melding binnenkomt als je telefoon ook een luid maakt, dan heeft dat de belofte van iets. Dan denk je, ik ga een leuk bericht lezen. Ik heb een like gekregen op een foto. Ik word hier beloond. Ja. En dat is het verslavende draan. Dus gegrater vanuit of je brein gaat er vanuit, dit is potentieel een leuk bericht. En alleen al die verwachting maakt dat er dopaminen, dat is een neurotransmitter en chemische stoffen waarmee hersen zelf communiceren. Is dat het gelukzormoom? Ja, het is geen ongemoond, het is een neurotransmitter, maar inderdaad wordt vrijgesteld in het beloondingscentrum in onze brein en dat is verslavend. En dus dat kan maken, dat je dan in een date aan het bericht gaat openen, terwijl dat eigenlijk helemaal niet van plan wacht, initiëel. Maar wordt u er liggen dan verslavend aan de dopaminen? U dat beloondingscentrum werkt dan verslavend, ja, je wordt dan verslavend aan die dopaminen shot je en dat kan betekenen en dat je blijft scollen op uw GSM. Wachtende op dat ene leuke bericht dat toch niet komt, hè. Wachten op foto, weet je? Ja, maar je kan ook meldingen krijgen van nieuwswebsite, van je bankapp om te zeggen dat je onder de honderd euro zit, dat gebeurt bij meisungs. Van allerlei heb je ze zeggen dat je meldingen aanzetten, dat is niet altijd leuk, dat kan ook slecht nieuws zijn. Als er ergens weer een bom ontploft is, of als je een melding krijgt dat je katastraal inkomen klaar voor je staat in je digitale e-box, daar wordt je niet perceive blijven. Nee, dat wordt je niet blijven, maar het is de verwachting van een mogelijk blij bericht dat verslavend werkt. En alleen al die verwachting van die melding zou kunnen melding zijn van iets leukst, alleen al die verwachting maakt dat dopaminen wordt vrijgesteld in dat belooningscentrum. Ja, zijn er hersenskens gebeurt van mensen die blotgesteld worden aan meldingen de hele tijd, wat gebeurt er, wat zie je dan in die hersenen gebeuren? Je verdeelt je aannacht in de eerste instantie, dat betekent dat je hoeftake daar minder performant wordt, want je moet je aannacht verdelen over twee taken. Boven dienstel, je bent een tekst aan het deze of je bent aan het studeren. Als je studeert voor een kochnitieve taak maakt gebruik van het werkgeheugen en het lange termijngeheugen en het gewisselt continu informatie uit, dat werkgeheugen heeft een heel beperkte capaciteit. En daar kun je ook zaken, maar heel kort duurend wast houden. Schant studeren zetten in dat werkgeheugen verzadigt, als je dan een melding krijgt van een e-mail die binnenkomt en je doet die e-mail open en geleest door e-mail, dan gaat geopnieuw dat werkgeheugen belasten, dat werkgeheugen was al verzadigt. We zijn moeten dingen uitgezwierd worden om te maken en dat geop die e-mail kunt antwoorden. En als je dan terug gaat naar uw hoofdak naar het studeren, dan moet je eigenlijk een paar stappen achteruitzetten om terug de informatie te gaan opzoeken en dat werkgeheugen terug te vullen en werder te gaan met uw taak. Dus het is echt niet performant om te multitasken. Want ons brein is geweldig slim, geweldig ingewikkeld ook, maar is wel op te delen, bestaat u drie lagen. Het archiverenbrein voor Kenis, dat klopt. Ja, dat zie je toch eerder twijf lachtig? Ja, het is die drie lagen gebruik ik zelf niet, maar het archiverenbrein is u lang het termijngeheugen, daar gaat gekend is, maar ook vaardigheden kunnen op slaan en in principe levenslang. Denkend brein? Ja, we waren meerdad geredeneerd en geredeneeringen opbouwd en daarvoor beroept geop informatie uit u lang het termijngeheugen, maar ook op uw werkgeheugen. Dan gaat u een interactie met mensen, gebouwd discussies op en dan beroept geop het werkgeheugen. En het reflex brein? Ja, of het emotionele brein? Ja. Wat een heel oud stuk is van ons brein met al bedoeligt is bewaard in de evolutie, bijvoorbeeld ook reptilen, hebben een emotionele brein. En reptilen zijn eigenlijk zeer emotionele wezen, omdat die emotionele brein eigenlijk hun gedrag bepaald bij de mens. We hebben een vontalekwap, een voorrooftskap gekregen die goed ontwikkeld is, en waardoor we toch niet altijd handelen volgens u onze emoties. En je kan razend kwatsen op een persoon, en toch ga je niet op de waist omdat die vontalekwap bremt. Maar is dat heel ingewikkelde, heel slimme brein afgesteld op de huidige tijd, op de veelvoud aan meldingen via je smartphone, maar eigenlijk breeder, alle prikkels die elke dag op ons afkomen. Ja, ons brein is zo geprogrammerd dat we reageeren op prikkels, dat heeft evolutioneer een voordeel gehad. Daar bestaan we nog altijd specia's. Ik bedoel, als je aan het wandelen zet in de natuur en kort een krakende tak, dan reageert je daarop. En dat zou kunnen een predator zijn en roven die er zijn die u aan besluiten, besluipen is. Dus van dat die optiek is ons brein zo geprogrammerd dat we reageeren op prikkels. Ja, dat is ook het gebeurd als gemelding krijgt op uw smartphone. Dus dat is niet aangepast aan het huidige smartphone gebruik, maar het heeft evolutioneer wel een voordeel gehad om toch te reageeren op prikkels. En dat kan dus in ons nadeel spelen als smartphones hebben en als geallen meldingen laten aanstaan. Maar involue met ons brein niet meer is ons brein niet adaptief kan het daar niet op aangepast worden? We zullen dat binnen een paar 100 jaar weten, dus dat vergetijd. Die evolutie in de selectie, in de evolutie is het gewoon een heel groot voordeel geweest om te reageeren op prikkels. En nog steeds, want dan zou het gekochnitief geïsoleerd leven als geniere reageert op prikkels. Dat heeft enorme nadeelen, dus het heeft voordeelen. En nou. De klool ligt hem, denk ik, erin hoe gaan we om met onze smartphone, hoe gebruikt u smartphone. Ik denk dat we dat moeten leren en dat we dat ook aan jongeren moeten leren. Ik ben heel bang voor het antwoord op de volgende vraag. Bestaatmultitasken dan niet? Toch wel? Of ja. Ik vind van mezelf namelijk dat ik daar heel goed in ben. Oké, oké, dat zal we eens kunnen testen. Ik heb te veel gezegd, maar het bestaat wel, het kan. We doen het, we doen het continu. Maar is het verstander om te doen? Hangt er van af? Bij een heel basale taak kan dat perfect werken. Bijvoorbeeld als je fiets, dan kun je over dingen nadenken. Je denkt het probleem, want dat is een automatiseerde waardigheid. Als gekookt en gemaakt een receptag geklaag dat je goed kent, is dat ook iets wat dat je kunt doen. Je kunt koken en er wel nadenken over dingen. Maar als je met een gewikkeld kochlintief proces bezig is, als studeren. Dan gaat multitasken echt wel de efficiëntie naar beneden brengen. En dan is het niet verstandig om te multitasken. Geeft het stres ook? Uit raart. Ik bedoel, het bezig zijn met 1 taak put u brijn uit. De aandachtspannen van een persoon is gemild 50 à 55 minuten. Een lesuur. En dat die hebt genoot aan een pauze om op dat u brijn zou recupereren. Waar na een dag terug u aandacht kunt focusen op een taak. Maar bijvoorbeeld heel de tijd met open smartphone zitten scrollen op social media. Bezig zijn put ook u brijn uit. Dus van die optiek kan het ook gebeuren dat je inderdaad vermoeid wordt. En prikkelbaar omdat je die aandachtspannen over schreden hebt. Maar niet elke brijn is hetzelfde. We hebben zeker te voorbij jaren geleerd en ook gezien, want er is best wat aandacht voor. Dat brijnen bij iedereen anders zijn. Je hebt neurodiverse mensen. Ik vind het vooral heel fijn om. En een e-mail te kunnen sturen dat iemand meets komt vragen. In tussen ben ik ook een montage aan het maken. En ik doe heel veel dingen door elkaar. En toch op de een of andere manier komt dat ergens samen in. Kan ik dat allemaal affing en ik wordt daar oprecht heel blij van. Ben ik dan ongezond bezig? Nee, gevoel er u goed bij, prima. Op sommige momenten voel ik met daar ook goed bij om te multitasken. Maar eigenlijk zet geniëfisch en bezig. Eigenlijk zou het gebeurt er u toelijst, stap voor stap afwinken en afwerken. Maar er zijn momenten op de dag dat we allemaal multitasken en daar ook wel plezier aan beleven. Hoe ga we dan slimme om? Wat is dan goed advies? Bij momenten uw smartphone weg liggen. Als gezegd van nu wil ik mij verdiepen in een goed boek of nu wil ik studeren, lijkt uw smartphone weg. En definieer verschillende blokken op een dag waarin dat uw smartphone weglecht of stilzet zodat geen meldingen krijgt en nu kunt volkussen. Wat ook belangrijk is, is dat geavond hoe tot rust komt. En uw smartphone dan ook weglecht. Wat als gesport. Dat zijn de omstandigheden waarin je mentaal tot rust kunt komen. Op dat moment met een smartphone bezig zijn is geen goed idee. Zo een beetje dome als jij er gestegend aan loopt dan. Dat zou niet heel handig zijn. Als je gaat lopen. Maar die heb ik dan weer bij omdat ik graag naar muziek luistert. Ja, dat is prima. Maar je gebruikt je smartphone niet als een andere instrument waarschijnlijk al ik hoop dat je nu meldingen naat zit. Dus de dag dat je niet wordt afgeleid. Wat ik was om zoes heel bewust, mijn smartphone op niet storen zetten. En ik kan dat echt 6 uur vergeten dat ik dat heb gedaan. En dan komt er ook niks binnen. Wat een heerlijke rust is dat. Geweldig, hè. Ja, inderdaad. Op vakantie kun ik met die rust zelf ook. Tenze werkweek is dat moeilijk. Maar alle meldingen uit altijd? Kun je kiezen? Je kunt er selectief mee omspringen. Je kunt bijvoorbeeld meldingen van belangrijke contactpersonen laten aandstaan en de andere uitzetten. Ik zelf zit bijvoorbeeld mijn altsap groepen uit. Omdat als iemand begint te posten in een groep, dan krijgt je een mega veel reacties van andere leden van de groepen. En dat draagt niet bij tot mijn levense kwaliteit al die meldingen. Ik zou het actief wel lezen. Dus ja, je kunt heel selectief wel een bepaalde meldingen aanzetten of uitzetten. Wat het heeft in het invloed op ons lichaam. We hadden het al over de aanmak van dopamine. Dat toch een verslavende effect kan hebben. En waarbij blijven het op zoek gaat naar een nieuw dopamine shot. We hadden het al over stress, maar ook fysieke klachten. Het constant aanzaan kan ook fysieke wereldslag hebben. Ja, tuurlijk ja. Als kognitief over uitzetten gaat, dan gaat ook ongezond. Ongezond bezig en gaat ook ongezonder leven. Dat spriekt voorzicht, dat gaat hand in hand. Dus geregeld, onstressen, ontspannen. Prikkelarm is heel erg belangrijk voor z'n wel het kognitieve de geest als het lichaam. We hebben thuis. Daar afspraak dat de smartphone uit de slaapkamer wegeblijft. En mijn man zegt nu ervoor we gaan slapen. Al het blauw ligt dat het niet goed voor jou. Er zijn wel wat slaapprobleme in dat telefoon gerelateerd. Bij sommige mensen wel. Als je er gevoelig voorzijdt, ja. In ons brein maakt onze pineapple klier en klein kliert je diep in de hersenen. Die maakt melatonine aan als het donker wordt. En melatonine wordt geslaprig van. Het licht van een scherm kan dan de melatonineproductie onder drukken. Dus op die manier kan een scherm in het datel de slaap verstoren. Plus, het zijn altijd mag kognitieve prikkels. Dat houden u letterlijke wakker. Het is niet echt het effect dat je wilt hebben als je wilt inslapen. Mensen met tieners in huis zullen dat zeker kunnen bevestigen. Die zitten misschien niet vier. Maar soms de 6 uur op hun telefoon. Ook al verbiet je hem dat. Of zeg je dat ze dat eigenlijk niet mogen doen. En dan komen ze als een halve zombie de trap af naar beneden. Ze zijn ze prikkelbaar. Ze zien er ook een beetje verdoft uit. Klopt dat is dat ook het gevolg van intensief smartphone gebruik? Dat is een gevolg van intensief met 1 tak bezig zijn over een langere termijn. Langere dan nu aandachtspannen eigenlijk toelaat. En dat is net het probleem met smartphone gebruik. Daar zit een verslavend effect aan. En zeker bij puber brein. Het emotionele brein ontwikkeld eerst. Die frontale kwap die je gedrag stuurt ontwikkeld pas later. En dus bij pubber ziet je dat het emotionele brein, ik was de overhand heeft en krijgt. En de frontale kwap is nog niet in staat om. Om het emotionele brein te remmen. En dus ik betrappere mij zelfs soms op. Als ik op mijn smartphone zit. Dat betekent mij zelfs echt nu eens genoeg geweest. Gaan ik er iets productiefs doen. En dat is je frontale kwap. Maar als die niet ontwikkeld is. Ja, dan blijft ze eigenlijk wel hangen in dat smartphone. Ik denk dat in elk flams gezin met kinderen. zeker alles de woorden. Ik ga die een telefoon buiten smijten. Zij gevallen, is dat aan de oplossing? Nee, helemaal niet. Zo'n smartphone is een bron omiddelig beschikbare informatie. Dat biedt gigantische voordelen. Het biedt ook voordelen naar sociale contacten toe. Natuurlijk als u sociale contacten. Alleen afgangen van smartphone gebruik. Dan is het veel te eentzijdig uiteraard. Het is vooral een kwestie van hoe gaan we er mee om. En jongeren moeten we leren daarmee omgaan. En dat gaat niet van een dag op een andere dag. Dat gaat niet zonder vallen en meer opstaan. Maar dat moeten we in leren. We hebben daar wel een voorbeeldfunctie in. En dat onderwijs ook? Ja, absoluut. Zou dat een vak moeten worden? Ik kan hem bijna niet voorstellen. Ik denk dat dat vadergeden zijn die niet in een vak gegoten moeten worden. Maar die geeft ook in een pedagogisch project. Zowel ouders thuis als leerkrachten op school. Maandag hoogt het eerste lesur. Verstandig smartphone gebruiken. Ik denk dat we dat allemaal mee geven aan onze kinderen. En dat het de beste manier is om die waarde en die normen ook over te brengen. Om te eindigen met de vraag waar we mee begonnen zijn. Gaan onze hersenen kapot van al die blipjes? Nee, gelukkig niet. Maar het is heel belangrijk om verstandig om te springen met smartphones, met schermen. Het heeft enorme voordelen. Maar het heeft ook naadelen. Multitasken is eigenlijk niet goed, want het maakt u minder rapficient. Ook al halt gedigblijkt, maar wel voldoening uit. Ik heb dat ik op de vingers gevoel, professoren. Ik zal het nooit meer doen. En we beschermen ons het best op welke manier als we niet te nonder willen gaan aan het smartphone gebruiken. Zet avontoe smartphone uit of zet meldingen uit. Lekker avontoe smartphone weg. Beter geen beeldschermen in de slaapkamer. Zij zijn wat stelregels die kunnen helpen. Bedankt, professoren, Dr. Sebastian. Engel Borgs neuroloog verbonden aan het UZ Brussel en de vrije universiteit van Brussel. Bedankt om hier zo aan dachtig te kijken en te luisteren. De mensen in Argus, in Ruslare. Jij bedankt om te luisteren waar je dat deed. Hopelijk zonder meldingen op het device waarmee je dat deed. En als je dat wel hebt gedaan, doe je dan de volgende keer beter. Dank je wel. En tot de volgende keer. Dit was een podcast van de universiteit van Vlaanderen. Feind dat je luisterde. Dank je wel aan onze partners. De Vlaamse universiteiten. Kijken u leuven. Gent u antwerpen VW Brussel en u Hasselt. De jonge akademie, VRT, de Vlaamse overheid. En de spelers van de nationale loterij. (upbeat music)