Episode 61: Teleserye at Iba Pang Mukha ng Pinoy Drama w/ Louie Jon Sanchez

(Music) Shack. Hello, yo, yo. Nga tang umaga sa listeners natin ng the linealignyo show. Babalik tayo ngayon straight from straight out akal ogan. Straight out akal ogan, meron tayo ng special guest today. Namatagal ko naring iniisip na maka-cwentuhan natin yan sa show natin. Wala ka iba kondisi sir Louis John Sanchez. Magandang umaga sir. Okay, magandang umaga alit. Magandang umagarin sa ating mga takapakiniin. Sa tayo na sa rajo, talay. Mga nga sa rajo. Oh, oh, oh, oh. Sa kana-gulat ako na nakak-collard gas sa mga nga kakakak. (Laughter) Nino mga nakikitan. Sa paggayas, teyo mo nga nga nati-stayo ngan. Ang dangan-data ayo. Sir Louis John sa mga-tatlong taong nakikinig na hindi ka pa kailalala. Anong linya mo, sir L.J. Ako ang linya ko. Well, ako ay isong guru. No, ako ay isong guru sa paman tasang atinayod de manila. Nakatuturo ko sa agawanan ng English. Noong 2014-2015 binoksan ko ang isang kurso sa ating neyo na puma-paksa sa tele-serie. So, nung mga panong yun, nagulat din ako dahil pinagusa pan siya sa social media. At nagimpaksasya na ibang nga ilang mga palabas sa telebisyon, dahil maraming interesado sa. pag talakay sa tele-serie. At lalo panon, ang 2014-2015, ang diverse, ang diverse rin ng tele-serie, nung concepto ng tele-serie,. yang pinagsamang salitana, tele-atserie, telebisyon, atserie, or series. Pina-pala-bas din nong panong yun, yung reboot ng pangakos ayo 2015. So, sa-kong sa-kto, tapos, merong isang malaking soo operan na mag-tapos ng panong yung be careful with my heart. So, soo-mahakto sa panapanahoon, o yung pag-ing-usapusapan ng tele-serie elective sa ating neyo. Nong pangapanong din yun, nagsisimula ako mag-aral, nong ko sa tele-serie, magbalik sa akin,. pich di studies sa delasal, nong ata, napagpasahan ko na paksaina ang tele-serie. Yung unit, nung, nino, nung exactong paksa, ang kayangan ko ng goin. Naisip ko, gusto kung pahalagahan ang tele-serie sa ganyunin paraan na ma-pahalagahan sa lipunan. So, ang pinaka, ang pinaka, mahalagang goin, nong panahunyun ay bumo o ng isang kasay sa yan. So, yung nangaging paksa ako, nangaging dissertation ang pangagat ang drama ng ating buhay, isang cultural ng kasay sa yan, nantele-serie sa Filipinas hanggang 2016. Grabe, no? So, that covers exactly like eight decades, no? So, mejo pumatras ako, no? Ata, dial din sa suestion ng isang panelist ko. Somehow, na cover din yung paksa simulan ng soap opera sa rajo. So, kung iyisipin mo, no? Si na sabi ni ng isang scholar Halimbawan ni Elizabeth Enriquez, na si Betsy Enriquez na LUP. 1938, daw unang lumitao ang mga radio soap opera sa Filipinas. So, 1938, if we do the math, so ilang taun na, no? Ang soap opera sa Filipinas, no? So, 2020. 20, ito naman magmamatayo, no? 1938. So, 82 years. 82 years, soap opera, ang soap opera kasi sa bundo ng ron 19.20, 19.22 sa US. So, mejo malapit na ring mag, no? Malapit na ring mag. Alam ko maksaysentinario, no? Ma'y, may nung maksaysentinario. At least sa Filipinas, 82 years nang may roong mga soap opera. It might be interesting for a lot of our listeners. No, na. Sa US, no? At sa maraming context sa West, yung mga soap opera sa rajo wala na. Wala nang soap opera sa rajo. Sa Filipinas hanggang ayon, AM at FM may mga radio soap opera ni. So, makagigingan na makagiging interesantip para sa atin kasi, yung radio soap opera, buhay pa sa Filipinas, ba'y na buhay pa at din dillang sa metromanila na guma gamit ng Tagalog. Maraming mga soap opera na guma gamit ng mga. Ibab pang pamban sa wika sa. Sa Filipinas. So, sabay na na bubuhay magpahanggang ayon, ang mga soap opera sa television na primarili Tagalog, at ang ibat ibang mga soap opera sa ibat ibang probin sa Filipinas. So, that's a lot of work. So, that's something very interesting to consider. Kaya, ilang ang talaga natin pahalagahan, noy to ng isang kultural text na ito. Kaya feel ko hanoong kaya nagvairalian, kumalat sa social media yung hano niya yung kurusunyo na yana. Kasi timelina sa kaka, pa lagikapahang wala pang gumaga, ay? Siguro yung mga soap opera kasi tinoturu na manta lagasya, nang ibat ibang guru, as part of a particular range of texts. No, siguro sa mga literature. Classes, or mga, mass media, literacy, classes, niba, pero yung anono para ang marin natin sa bihin na anononan na unang tanka, sa pag-tuturu ng soap opera ng anulan ng shalang na naka, naka, naka, tatayong mag-isa, or stand alone. Siguro na kunti-kunti lang din ay, naya, naya, naging nog nasha, tapos sa, nga, mahaba naring yung history niyan, dami na surun, surunudutu mga tele-serieni, nito mpa naman natin, kaya, yung nga again, parang time liyong pagbubu niyan. Oh, oh, oh, oh. Naya, pa nang, ano bimang kasabaino kontextu ng emergency ng study ko. Yung mga malilaking soap opera na, nung mabas, no. Well, primarily dun sa network na gumawa ng concepton ng tele-serien. Kasi. Anong network ba yan? Yung ABCBNG, bre, di ba? Yung tele-serikasi, yung tele-serieni nintudusyan ng 2000. Yung 2000. Nung pinakilala yung kaon aonahan tele-serien. Ang ko yan, yung ano, pang Arab kunjakpat. Pangakos ayo. Ay, pangakos. Malia. Sorry. Iba yan, Iba yan, Iba noono ono. Iba noono ono. Ipina noono ono, odkorin niyan. Patapotayon. La, lahak sa kalat ng. Malamay ako na palo sa TB, liba. So. Nintudusyan ng 2000. Pangakos ayo palang 1a? Yung ngaonan ng 1a ng tele-serien, nga, atta. Yung ano, yung history ng pagkaka. Gawa ng salita. Naka siingah. Pag-inisip mo, ah, nung panahong yon, may just si-kat pa yung mga tele-novela. Galin sa Latin America. May di-bana-ting daanan yung salita. Yung mga distingtions ng mga salitang yung ay, aking ipinalimalak doos sa aking pag-aaral. So, Pag-inisip mo, pagkakasula, to pagkakabu, pagkakali kanong isang panitikan. Kasi di ba may John Rottai. Poetry, fiction, drama. Yung soap opera, basically, sya'yempre na ka ang kasya sa isang medium. So, primary, primary, we're talking about radio and television. Yung isang leading critics at US, by the name of Robert Allen, he describes the soap opera as narrative texts in service of an economic imperative. Ano ibig sabihin nol. Mga textong pasalay say, pakwento, nana pagkakakitahan. So, yung soap opera talaga. Kasi nga di ba, balikan natin yung ibig sabihin ng soap opera. Bakit patinawag na soap opera. Yung opera, of course, is a term we use for a dramatic form. A dramatic form, nga, nakikwento, nagsasala isaay ng nga isang sa palaran. Nga, madrama. All right, pero, bakit, sya nilawkan ng soap opera. Nga, nangbandang 1920s. Pinasikatitong mga soap opera. Anakpapatak bu. Obumubuhay isa mga soap opera. Aay, mga kumpanya ng sabon. Wow. Oh, oh. So, we're, you're talking about proctor in gamble, for example, na primarili talaga ng inventor ng soap opera. Bakit, soap opera. Kasi, ah, itung mga soap opera. Pinakikiging ganto. Sa mga oras na. Lili-ligu yung mga tau. Ah, nali. Pahedin dalili. Okay, basically, naglala basila. Ah, naliyang mga baay. Mga kababaiyan. Mga nanaay na na na ii-e-wansa. Bahay. Ah, naka-kili-kisilis sa rajo mga umaga. Ayam, bandanghappon. Niyo. Basically, aniyan mga umaga patanghali. Ah, naliyan nilawkan sila ng mga produkto. No, may commercial. May be, may be, may be, may be product placement. No, so, ah, ang ginagawani nila ng arau, no, yung halaimbawa, yung isang brand ng sabun. Ia embeddong sa kuento. Ah, nga. Tapas later, onalana ka roon ng nocia ng commercial se. Hmm. Nibaso, yung commercial, naka-initiam panorin sa kapaggan, pero, bahagin bagi sa ng serialization ng soap opera. And that's the most important thing in soap opera. Papalung mo shaman, papatului ng papakakitahan. Kay lang ang mung ipadinig sa, oipalabas ng this area. Serialized kung baga, panang, you release it in portion. Sinimo, ah, ang atangat. May patikim, to sumay pa, ang papitin ng goon. Yes, ah, mag-andayosin ng sabay mo yung, beaten, ah, ang tabang natin, jayan, sa literature yung cliff hangers, ah, nindimo, kaagad i-expose kung ano yung kalalabasanong cuento. Gusto mo, mapanatili yung pananabik, ng mga audiences, sa sa cuento, so pasasabikin mo sila. At the same time, meron ding, sa liminal ah, kuman, to patronize the products that are embedded or are advertising, ah, enda, enda soap opera. Okay, so, that is your soap opera. Oh, oh, no, kaya, babalikdun sa definition yung, ang pangalan mo let ng. See, Robert Allen. Robert Allen, na parang. And is he a saapinyang? Narrative text, in service of an economic. Unicognomic imperative. Nama yung kalang kumita. Oh, oh, oh, oh, oh. Kaya, ala, ala, pala, ala, kapit, na kapit pala sa sa product, to advertising. Ah, ah, ah, ah, ah, nabagakitan. Nishangayon. Yung, ah, kaya bahan niya halimbawa sa telenovela. No, in telenovela, basically soap opera. Oh. Kaya lang. Eto yung mga soap opera, ang katmula sa. Latin America. So, you're basically talking about Mexico, for example, Colombia, Peru, Brazil. Telenovela, kaya palo. Ami, biksabi ng telenovela. Ah, television, plus novella. No, the novel. So, yung mga ano, yung mga tao sa Latin America, ang concept nila ng soap opera, pala sila ng nababasan ng nobela. No. Ah, at papapano ba bina ba sa yung nabela. It's a nice 26. Nang ating. Yeah, ah, eh, eh, eh, eh, eh, eh, eh, eh. Kaya, ala, ala, ala, ala. Kaya naka, kasi, dibat yung idea na mga kabanata. Niba, yung nakabanata. Pag nababasaka ng nabela. May sir, and it may sort of serialization then. Niba, so. Pag nababasaka ng mga nobela. Hindi mo naman naman naman. Ah, ah, ah, ah. May futbol putolet, Rin-Kade, da, cha. Putol putolet. So, maganda yung ano, mga naman, mga ramikasitayong 1990s, mga rami-tayong na toto hano sa mga Latin American soap opera. Spamerly yung mga mixikan, soap opera. So, I'm talking about Marimar. Yeah. For example. Marimar. Ay, ah, ah, ah. Oh, so. Nga noong 1990s, mga rami-tayong na toto hano, kasi iso-popperas natin o mga 1990s. Pa nang. ano pa e pa nang. nagbumula pa sa dos sa tradisoon ng soap opera natin. Mula nung, nagsimula sa 1938. Ang mga 1960, 1970s. Ano pa yung klasin o mga soap opera natin o ang araw. Mahabak yung mga soap opera natin. Kato kasi. Nalative text in the service of economic imperative. Yung cuento, pahabay mo nang pahabayan, kasi nga gusto mo, mga pagkakitahan. Nga, nga, nga, nga, nga. Yes. No. So, yung mga soap opera natin o araw, kato ulad ng alimbawan, mga alalan mo nga audiences natin. Yung. Nga, nga, nga, nga, ang boto ng строo. Amelia, controll. Um, ako amawang mo ako ang facil, sa atangfilled at tuatyat sa sarha- doses at ako sukor syo para. "A' nilang troubled" alilang lolo. Um, ko likis, millimeters ay 6 tahun ka. "Serie sayon de toma da kami". ganyan ang amin sa na interview ko, sa nung nag-re-research ako, nung interview ko si Janice Debelen. yung original na, flor de luna. Basically na kalakahan niya. yung, cuento ng flor de luna. Nga dalagas sa flor de luna. Nga yung din yung kanyang kompetitor, nung arao yung analisa si Juli Vega, Dalit Juli Vega, nang nag-dalagarin, doon sa kanyang sop opera. All right, so ang pinakaanom, ala siguron nung mga tao, di-ung mara-klara ni-di-an-san. "Los" Nung arao, nung arao yan, parang ilang taoumbayan. If I'm not mistaken, siguron makbod 1992, sya nagsimula, napos nag-en-syanang 1996. So, li-mang taoong din yung. Luma kaya ko, luma kaya ko jan, mga ano ko niya ni. Lentong ka nabanon. Di pa-a-ta-fi na pa ka nang-dating niya. Ako 16 years old ako nga. 16 ko banon, na 1996 se. Pero ala-alala ko yan, ala-alala ko yan, nga. Yung mara-klara niyan, mag-tata-galian niya, tatilking damkam. Kung nging didumating yung marimara. Nga tao na, panodili sa marimara. Ten ang so-popper na ito, ang belis-bilis ng pacing ng cuento, para ang isang episode, ang daming ngyare. Laka ilang sampal na yung. Oh, oh. Laka ilang patun na nangtubi. Tangkos, nin-dina ting-kay lang ang manod ng ilang taoong, para malaman yung cuento ng soap opera. So, siya-prima ilusion yung belis, nong kasi ng-shempre naman. Tom ang soap opera na na to. Binili na to. Nang nakakano ka ba? Ang tao ang natin sa television-cand. Ibig sa bihin, tapos na siya. So, very, ano-very, certain yung. yung ananya yung time. Okay. No, yung time frame ng ng broadcast. Yung ting-nung ma-bilis-bilis, nito ang daming daming ngyare. Tapos, on tiy-on tiy-kasi, mga soap opera, pinasok doon sa prime time. Until, such point, nga, ming mga soap opera na, katapat ang TV patrol ng ABCBN. Shemping nag-gulantang TV patrol, at ang ABCBN, kasi nga, parang nung 1986 kasi shempre, yung mga tao. Ang gusto nila. News, ba? Gali sila sa mga saldo. Nga nisil sa mga saldo. Wala-mbalita, wala-mbalita. Wala-mbalita. Wala-mbalita. Tapos, natang-apon na nong arrow-kotrolado ng guberno. Nga nabah. So, naka-run na democratization. Balita. Talagang, naga-hari-ang news. news, news and public affairs or what we call current affairs, sa aire. Until such time around the mid 1990s, tak pa pasok na soap opera. In channel 7, temahata pat sila ng soap opera sa TV Patrol. Ta pa sa mga pasin na tiba patas, tak pa pa pa pa pa nababa wa sa iyong ogyance natin. Sihaveni pa libat libat ka lang naman ng channel niba. Ampina ka matinding da gok sa kanila ay umarimar. It's hard again, do ba? Channel 7 hadits own, back then hadits own assemblage. So popperas. Ano, sumi kat deno. Ang isis sa mga tumatalo sa TV Patrol ng araw yung vilia kinpana. Starring, kimpideleyon, Donna Cruz, Romeo and Juliet story. Starring, may ano yun, may haschenda, may aschenda, may masosong hit mo nolot nolak. So yung telenovela pinigarala natin. Pinigarala natin yan. Pinigarala nga network. Sabi natin ng telenovela. So, nakitanila parang major challenging to do. Because the timing sequences nga kailangan mo gawin for episodes. Da te yung isop opera. I think when to say, "I need you to be able to do it." I think the set is the only one. It's a month. It's a month. It's a month. It's a month. And the other day, the other day, the other day, the other day, the other day, the other day, the set is the same. Because the camera is the same. The camera is the same. It's not the same for multi-camera set. So, let's say we are going to do it. So, of course, network is an experiment. This is an ABS experiment. To do something like that. One by one, the set is the same. -So puro totong bahay ka? -Kakakakakakakakitangain na mga manshon, mo-shendam, mga abayom. Deo eh? Nung aro sa lobes ng studio. -Maiset lang. -Main totong mga bahay na talaga na mga agenda reo. -Nag tohan natin yan sa mga telenovela. No, kasi telenovela very compact ang storytelling yan. Very compact, marami ngayare, mabili sa pacing. Yung primarili yung nagustuhan ng mga tao. Ayasilatom ang kilik na mga sopap. Kaya nag-ing click yung marimar and all of it, all of the shops that followed it. So, bandang 2000, sabi ng ABSCBN, si Gaya gawatayon ng panang panapat natin sa. -Mmm. -Telenovela. So, they coined the term telis area. -Mmm. -Yung lapalang. -Yes. And their idea, historically, was to create soap operas. And I'm quoting this directly from, you know, from their own story, no? Sop operas shot like film. Yung mga sopap, naka sa datin, diba parang. -Kasi itchura nga nga yung paksinashoot mo lang shaton na. on a camera, broadcast camera, ina film camera. There were soap operas from the US that were shot in film. And they basically have a very different look, right? Parang mas merong refinement, kasi yung film. -Para ang nanunod ng pili ko lang na sa PB. -Oh, so mga parang mga. In GMA kasi mga mga mowanin sila before that, nong ano, no, may return sa yung telisini. -Mmm. -Para ang mga TV, movies, precisely. So, of course, remember, these people of the networks were all coming from a film background. So, you will understand that, you know, that we are in a film. In the story. So, the first teliserie, I am talking about it. This is the story. So, there is the soap opera, there is the telenovela, there is the teliserie. Eventually, there are permutations from teliserie. There are some non-realistic ones, because most of the soap operas are realistic. If you are a realist, the parallel to life, if you are a realist, the soap opera is very fantastic. The marina, or the incantada, -Mulawin, you know. -Mulawin. You know, we are talking about the teliserie. -Teliserie. -Teliserie. -Oh, so, I can't say that. -Teliserie. -Teliserie. -Teliserie. -Teliserie. -All right. -I am a realist, because I am just a realist. -I am a realist. -I am a realist. -Oh. -I am a realist. -I am a realist. -I am a realist. -I am a realist. -Oh. -Oh. -I am a realist. -Oh. -Oh. -Oh. Is it okay? Ay hindi tao, Hindi ay up. Hindi alien, kundi isang tumpok na tayo. Well, it looks like it. Hindi ba? Waja along alaw naging fanii ang koke for me na, of course. If I am not mistaken, koke is an adaptation from comics, or was it time? Ako parang na isip ko lang sa kanya hindi ba gali itian? Oh, basically ano yung parang inspirations na mano ng iti. No, pero, po ang inisip mo grabi, po ang sci-fi ito. All right. Ang sci-fi notions natin sa Filipinas na paka bakwar. Kasi na itin itis pa yung iti. Fiber, balik natin. De ba? Sabi ko ang alam mo may jokko sa mga stu-jante ko. Sabi ko, alam mo kailangan natin ngano intense science education. Science and technology jokko isa sa Filipinas. Kasi sa piliptina sa kasi sa piliptina mo yung mga tanamayong sa-ipay natin sa teleserie. Ampina ka no, tabol mo lang si Iti, si Iti ko kokei. De ba na? Hindi mo ma-intindi han kung anoong klasi. I mean, the notion of the extraterrestrial is very 1980s. I mean, if you look at US popular culture, Hollywood, I mean, the notion of iti, iti, iti ba? Sinadibang ka? Saadibong mukan ng ano, di ba? Paan ang mukan pwipu. Mukan pwipu, eh. Hindi ba, pero. Alam iti ko ma-intindi ko lang malala kasi ng ako ang ano, kasi, I would read. ako a person, I would read a lot of Filipi. Tagalog comics, no, when I was younger. I was just a little bit younger, but I was just a little bit younger. I was just a little bit younger. ang ayon, paraang translation, or adaptation. Nog en, kung baga, inanunaten, nga, inangkin natin eh. Niya yung kapdin naman natin. Oh, inangkin natin yung mga concepto. At makigitamong kung papano ka innovative yung mga Filipino sa paganunos sa pag-adapt. Yung history ng so-popo, ako kung mga marapatin, para rin kasi ang history ng papano, nga adapt, yung Filipino audiences and the Filipino production doon sa global influences. Yung pattern, so pag natin ng mga latin na American tellin novellas, kaya, mga ang extreme forms of villainy, nga ibig sa bing yung mga contrabidamong, para ang lalala, nga lalala ng contrabid sa obrang sa mga. Nga nalala, ako kung si Princess Punjalan sa mga. Very unforgayon. Yung mga moment na na nalala, nga sa puso. Nga sa puso na may lumiliyabda, naman na sa sakyan bayan. Aay yung cuento no. Pina sabuk ngayong bus. Nga. Oh, well, that's melodrama, no? Alam mo nakuhana natin yung sa mga ano, nakuhana natin yung sa mga latin American tellin novellas. Ang gangin nga adapt tayo, yung ang anjan yung mga ano, yung mga Korean soap opera, or East Asian soap opera, from Taiwan, from China, of course, and from South Korea and Japan. Oh, it's a good idea. If you're a good person, you're a good person. Oh, tapos. Puma pasuk na rin ngayon sa market yung lacorn, yung mga thigh. Yes. Yes. Nga, ibarin yung kanilang inflexion sa kanuwan ses. So, ang dami ka siinimplewensyan na gap. So, ngayon, mayeron tayong mga ano, nga mga kakaibang conceptong lumala bus. Nga, ninin natin ka dalasan makikita sa nga nagdaang kasaysayan ng mga soap opera. Pero, siya'n pre, ang pinaka, well, nin natin may tatanggin, pinaka tagumpai sa ngayon. Eh, yung soap opera, tomatakbo na nga apat na taong, nga ba? Kasi, mulaan um. Duma tinggimang lating na American Tele novellas. Yung mga soap opera, ninin natin siya lumalak pa sa nang dalawang taong ni. So, tomatakbo lang yun na siguro isang taong, oanim, nabuan. Pero, I mean, exception to the rule, yung ang probinchano. Yana, yana, nungobas na ang probinchano. Nang walang katapusan. Ano pang tik niyo sa probinchano, sir L.J. Kasi, yung mga naging nga naging mimi. Ako para ndala mo klasing tao yung mga nakao sa buguno. Isa, ay talagang tinusubay bayan nila. At mga ano toas, in ming bayao ko, yung ma-ibang kaibi ka, o talang totoksilat sa nga tito sa ibang bansa. Namin muryado nila yung mga yun. Provinchano na. Isa naman siya, peray pag sa social media. Mereo naman mga pinaggakatoan yan. Naga para ang walang katapusan. Gelen ba mga. Matataapos. Nabawal mga mamataisi ka. Oh, walang forever, pero. Provinchano forever. Parang ganyan. Ako, anisly. Pinanood ko lang yung probinchano. Nong first year niya. First season. Nagustong ko yung kasi, domating in 2015-2016. Nibah, tapos. Pa. Pasikat si Duterte. So, they started to turn on the drug issue in the soap operand. I found it really very interesting to, you know, to. To watch and to read. I said, "Para, nga habita lagay, 'tung soap operan na to, 'talagang. Pong baga, niya yakap niya yung kanyang parallel world." Ay mo, soap operan na mga kasi talagyan ganon. Pa, na ba, by nature mga soap opera. I think one of the things that you should be mentioned about soap operas, de ba yung soap operas are really marked by their contemporary setting. I think that's why, you know, there's a lot of things that you should be aware of. Soaps are. I'll just quote it from one of my sources. See, and to James Whittballs. Soaps reflect and everyday world in which events flow as seamlessly as possible to create an air of realism. And this is designed to give the audience a sense of immediacy. As they reflect the larger culture's calendar, they provide a parallel to the viewers' own world. What does that mean? You know, soap operas. What's the meaning of the past? There's a day that you can see the audiences. So it cannot help, but, you know, but name or point to what is happening outside. Outside world, the world outside of it. Of course, it's a fiction. It's a real dig dig soap operas. It's not a dig dig, but you can see the dig dig. We're also aware of the campaign of President Trump. So, in soap operas, the problem is that the audience is going to be affected. And the reason behind the big deal is that the critics of soap operas are going to be affected. They're going to be affected by the dispensation. So that I work both ways. But, you know, the soap operas are going to be framed in reality. And I'm also aware of the proximity of the soap operas in the ballita. And the ballita is both networks, the ABSGMA, and the ballita for soap operas. So, the reality is that the consumer, the Indian, is going to be able to use soap operas to be in the world. So, I think it's not just the placements of the soap operas in prime time. And it's not just a way for people to be entertained. Because for the longest time, the thing that happens is that the soap operas are going to be affected. For entertainment, it's just an escape scene. And then the solution is going to be to be taken. Yes. And then the soap operas will be used to be in the world. Because it's a big thing. Yes. So, I'm very aware of the sense of optimism. In the soap operas. And I think my studying of the soap operas also changed my perspective as a writer. Because I'm trained in literature. So, at some point in my life, I'm very aware of the culture of popularism. I'm very aware of the fact that I'm not that good. So, when we talk about writers, we're not formalists. Because if we're formalists, there are people who are very close to the panickingism of the panickingism. But my own intention is to be formalist. Because I'm not that good. I'm not that good. I'm not that good. If you're not that good, you're not that good. If you're a good soap operas. Otherwise, you're not that good. It's just that you're not that good. So, I'm sure that I'm interested in this sort of L.G. Because I'm sure that we're going to be able to. Or, in general, the public and the people who are watching the TV series. So, I'm sure that the people watching the TV are also interested in memes. But we're sure that our. What's the effect of the people, what's the representation of the people? ngayon, ga? Ayun naka inlightin lang, ay tako na. Ya, para ang. Makan daling kasi ano, para ang. Papa nabana, magedariin isipin, magedan pag isipan. Papa nabana natin tinoturing, ito mga urine ng culturang popular na ito. Mga, sabi ngani, Dr. Solida Drays. Ito yung mga baga initunoturing natin na bakya, badui at masurang. Ya, oonga, shout out Kate, mamsol, doxol, paginti, badui at masura. Tenging natin sa tulat ng tele-serie, mga ano, bakya, badui at masura. Mga badui para mejudated na yung even bakya niya, ininitamit. Sabayana, nangasangasayang. Nino nga ano, mahal pangahabayana, ste ba? Pero pagini isip mo, ito yung mga. Mga ano yung mga. Mga baga ina para ang ayon natin mahalin, nangagina na ang ang gross din tayo at sampoint. De ba? Oh, na no, no, ito. Kati natang kilik mo. Kasi para na kaka-bawa sa yung pagiging edukado ni ba. So. Paka-sinif mo kasi yung ano yung perspektiv mo, dun sa ilang bagay na ano na. Natatabuna ng pananaw ng bakya, badui at masura. Maka kita mo na may iba papalang ginaagawa ang soap opera. So. In a way, that is. You know, my way of reiterating my most important claim in my study, na ang telecerie ay talagang drama ng ating buhay. At dahil ito ay drama ng ating buhay, tungkol ito sa atin. De ba? Mga kapapaliwanag ang mga telecerie, tungkol sa buhay natin. At inin di lang sa mga personal na buhay natin in the way, for example, that we use the word "telecerie" to describe how. to describe how dramatic we are. De ba? Kaksa sa sabi. Drama, drama mo naman para kang. Para naman telecerie yung buhay. Maka yung huwaw yung kuento para ang kuento ng telecerie. Indiba, misan. Con telecerie. Fiction is. ano true to stranger than fiction sometimes. De ba? Hindi lang personal, no? Hindi lang siya. sa antas o aspectong individual. Kung di sa pang malawakan, no? Sa antas panlipunan, no? Sa antas ng pamban sa. no? Sa antas ng global, no? Lalo na? Yung mga telecerie natin yung. umapak sa sa mga. mga paks sa mga ano, no? Sa mga pangayari. Or sa mga. mga kuento ng mga OFW. Yung parang. meronatayong sense of the global. And what is basically emerging of our sense of the global? Yung natin pananao na global? Yung experience natin ng. umapagakakalat kalat din na diaspora. So migration. Mga mga. sop operakana, mga mga OFW. Characters. Mga. mga ano mga. kailang. mga ano mga tienti sa America. Niba, o kaya mga OFW sa. git ng silangan. Eh, mga ganong ka, no? Kasi ngayon ng reality dad na ten. Tapos. Shepray. To mga network. Gursunilang. Gursunilang mag-market sa international audiences. Yung mga Filipino audiences abroad. Kasi mga mga meron na Filipino channel. Meron James. Pinoy TV. No? Uh. Mga kasi lalang mga ganong telecerie. Kaya may observation ng a-mong serelje. Yung niya, yung niya. Para may mga kaya bigan at. ah. kapamiliya o sa ibang bansaanan. Na to to, toong Filipino. Ah, yes. Dahil sa mga telecerie. Na nga kitalagang states. Nakayang ibang bansa. Sbing lang. mga hukulat ang gali mo dagalo. Kalam ng ilayon mga. mga nangayari dito. Yung niya, tika mga serelang. Dilang yung nangayari sa telecerie. Pero, dail. reflection yung. telecerie mga nga nga yay sa Pilipinas. Pakiramdam nila nga, nakik na ka balita. Nga kibalita nga din sila sa Pilipinas. Langwig yan o pati yung. Yeah. Actually, pagkaan mo pagka. Inisip mo reno. Alimawa sa Akinayo. Meron ako mga kilaala nga. Aral sila ng Korean langwig. Ang ginagamit nilang. bang hasa. Ay mga Korean novella. So, na nongono sila ng mak Korean novella. nang walang sapital, walang dabi, niba. So panagay ko, naka kato hulaong din talaga sa propagation ng language, lalo Pat, ang primary language ng teleserie, Tagalog. Oh, no. Kaya meron interesting sa channel 7 ilalabas yung tim waraiversus tim biday. Parang siyano si Snooki Serna sa kasi dina-bonivi. Parang spin of no waraiversus biday na pilikulan ang araw si ni-dablang kasi kasi. Waraivaro, niba. So nakita ko yung teaser. Kaya meron ng paglalagay ng spaces na yun sa teleserie ng language kasi nga. Indi lang naman Tagalo ng wika sa Pilipinas, niba. Marami pang wika at siguro ng hindi koalam yung mga kaybigan ati mga sebuano. Alamubang meron isa industry ng soap opera sa sibu. Numa goa sila ng mga TV soap opera. Tele sibu. Oh, kasi. Well ang sibuhistoricali, meron talaga silang intertainment industry, meron silang film industry. Kaya. Parang mga artistang galing sibu na sumikat nga sa mainila. Naka si galing sila doon ni, meron silang mga director. Numa goa sila na pilikulan ang araw. Pero, ako mo pumupunta ko ng visayas na kugulat ako. At hindi na ko nago kugulat recently na, inaan tabayan ang ko na tindit ng koyong mga block timer soap opera sproduced locally. Nga, ako interesa ang tesakay, kasi ng. Well, it is regional. So, nasi circulate lang sa visayas min da naw ko sa ang ginagamit ang sebuano. Par nakikipag dialogue sila doon sa, ano sa widespread use of Tagalog in the television series. Sana, mga nga ripaulat, di ba na? Kasi, nung 1990 sa ribawa trivia ito. Nang 1990, meron isang soap opera sa bong Pilipinas, sa produce in sebu. Dataitel is sa bell sugo ng birhen. So, ang team sa mga ang kinata, ako manta nung simanilin reines. Ano siya, ko ento siya ng isang bata na. Pinagpapakita, ang pinag-ipala ng birhen. No, meron siyang ribulto. Tapas, hindi ko kasi maalala talaga ng ko ento. Pinano ono od ko siya. Tapas, nong ininterview ko minas ng sigudian santos. Kinitwain to niya sa, along muna tatanda ako rin yung soap opera na. Kasi pinano ono od ko rin yung bata ako nung gina doa ko yung ulabatang gub. Ang bata ng gubat. Sa mga pinano ono od ko yung gusto ko yung soap opera na. Tukus sa isang bata na tinutugis, because of the miracles that she is able to. To make, no. And the actors, the cast, are all sebuano. Siguro at some points, sumikat na sila at they are speaking to a national market. Tapatagaloong ga sila. So nakatagaloong sila. Kita mo yung timi, kita mo yung mga puntu ni lang. Ming puntana, kita gita mo kasi nga katwa pero ng 1990 yung bata ako. Sumikat yun, sikatasikat yun. So sabi ko yung isang instance na yung isang sebuano soap opera, lokalipludust sebuano soap opera. Sumikat nationally. So ako, I am wishing for something like that to happen, not only from sebu, but from all centers, ni ba para. Para indi lang ano, para kung baka indi langs ang soap opera, dapat, ano demokratai sa indi mo ko. Indi lang, indi lang, manila centric, no. Pero kaya, na toto ako alimbao yung kini-kini-kwen to ko yung what I versus be die. Samikom ay, may sense of, no, no, no, may sense of a providing space to the other language. Although, siya yun, mejo proyon sa regionalism sa ka paraang stereotypes, siya yun, dapin mo naman stereotypes sa mga waray. Mga marami ka ni stereotypes sa mga ilukano. Si waray sa kasi biday kasi ilukano, pero sa waray. So, ko, no, kuri pot, kaya niya. Oh, ah, naman, so. Well, papalabas palang naman sa soap opera, so tinggda natin. Pero mag-andanganang development, hindi nalang, kasi yun, niya, kaka-gawang sebu, or idun-based, mesari-ilirin silang. kulturang pinapakalinin. Hai sa ala. Siinang estetik. Siinang misariling. Peroon siinang misariling palanaw. Makin da kasi makitarinaten. Para ma-ejukay tayo tayo tayo mga tagamaininan. Oh, ma-e. Rakin alang dito. Pero makin da yan makin da yan. Kaya lang kasi, well the nature of broadcasting in the Philippines is precisely centered in Manila. Tewaparang ang center ng barot broadcasting talaga sa Manila. So ganunang nakinalabasan ng ating ano ng excuse me. Ating teleceria. Meron baay mo sa sabi sir na ano? Teleceria na. Kung pipili man kaya ng isang teleceria. Ano yung mo sa sabi ng ating ating talaga pinwin na pinwin. Givin na ano na. Para nga-adap na tayo. Meron ka bang ma-pipin point na isa. Meron ako. Meron ako ng recent na favorit na. Binang gitkomis mo sa aking dissertation. Shempre, nako. Ano din, manunulat din. Nakatulat natin ng Sulat. One of the writers is ten. Enbiliasis. Sao toki. Ano. Parang in. Yung gusto ko yung bridges of love. Nga yung piniple sa Jeepney. Pano ni-replay sa Jeepney TV. Quento siya ng dalawang magkapaten. Nga maraming pang Arab. Pero mahirap sila. Pinag-hihwala isilan ng tadhana as everything. So opera. So. They want to be builders. They want it to be architects or engineers. Nakahihwala isilan ng bumagyo. Nakimibagyo. Nakimib sa kuna sa mga tele-serie. Nasira yung isang tulay. So, inanod yung isang bata. So. Nakat-pad sa where. Tapas yung isang bata. Nak balik sa kanilang mga magulang. At one point, they will meet because of a girl. Nyan. Nga. And then. Don. Don ano. No, don. Don iing no gyun. Quento. Nga. Nakit ko sa gusto. No. I think. In recent memories, one of the finest or one of the finely written soap operas. No. Parang. Very tempered. Yung writing. Very tempered. You acting. Yung. Plot. Parang tight. Naman siya. No. Parang at certain point may questions. I think. I think. The audiences would benefit from looking at this or looking again at this soap opera because. It was finely acted. And quite recently, I think it had reached or it was successful. Benein tatos sa isang Latin American country sa Peru. Wow. That great. That's rating. It was being dubbed in Spanish. So. Parang is saving money. Parang datisilay nagpapadalano mga tele novela sa atingay. Yung. Naman na lang kapanpan da lang sa Latin America. So. Ayon ni mga ganunatayo yung mga sopaparana natin. Pinano nood na. Of course, nothing will beat the first tele series. Oh, man. Yung. Alam ko pagpumunta ka sa mga Asian countries si katasigat sila. Ata only that. Not only in Asian countries. It was very, very popular in Africa. And a good number of countries in Africa. No, gusto gusto nila. Yung pangakos ay yung pinayun na pinayun ng kuen. No. Diwaparang. Mee. Shenda. Seti. Mee katulong. Naman in love sa anak ng amo. Papalayasin ang patulong. Sabahay. At ipapakasal yung anak ng amo sa isang associate ng amo. Sa anak ng associate ng amo. Ayon naman ng mga. Diwap. Tapos may backstory din yung pinakasal. No, but basically it rolls around that story. And then, ah, mirun kang second generation mga alak nila makakain la van. Tapos katulong ulet yung babae. Yung pinakasal na na una para sabi niyo may god. Sabi niyo, ah, nabato para kung minumultu ng mga katulong. Eh, mirun tayo, affinity sa mga ala sa mga kasambahay. Yung na yung mga kasambahay ang stereotype na sa kasambahay lang yung inakapay. Yung na yung mga so, mantalitay mo ka resonate. Matapas na pa komplikado ng cuento ka siingah. Yung bida na si amor powers played by yulavaldes. Was looking for her missing daughter. And the missing daughter pala is the girl in the second generation. So, mga napagalitay mo nga naman. Nihong nga nawa wala ng anak. So pinoy na pinoyuni. Diwapinoy na pinoy ng yung cuento. Tapos ang gata ka si ng character niyo. One of my favorite characters of course in history, in the history of soap operas. Yung kaya amor powers. Kasi, sabi ko. Geno mo kita lang ang tinditalaga ng allegoria sa Philippine Literary Tradition. Amangapangalan ng mga characters natin. Mekinalaman sa kanilang mga karakta. De bahas o. Dalaway yung. Kung baga main internal conflict ng amor powers. Ang papipili niya yung panibig na magpagpatawad o kapang erian powers. De bahas o. Amor powers. So, how does amor powers. Yes, you know. I mean the pan, the workplace, it's very interesting. It's also very pinoy. Napaka-pilipinu sa akinyan. Of course, the character was finely acted. Especially for example, if we also consider the villain of the soap, the Madame Claudia, Wienavista, nilag yung manang Madame. De bahapan ang lahat ng connotation mo sa salitang Madame historically, mga pasok doon lahat ng excesses, lahat ng kasamaan, nakay Madame lahat. De bahaw nang natin magitikasi si Madame. But, the very, the very, the time of our visit to the Philippines, we have a lot of literary works. The characters, right? The characters in the case of the Barinor Reyes, the one in the Barinor Reyes, the one in the case of the Arou, the one in the Barinor Reyes, Malayako. The Barinor Reyes, I see you all. I'm talking about, for example, the Japanese, because they're American, right? The characters are still there, they're like, the virtues, right? So, we're doing class, right? So, I'm saying, the soap opera is really good, but we're also doing class allegory culture. When you first tell the people, you're doing it in Basura, you're doing it. You're doing it in appreciate. The complex, very complex thought process into the thinking of names, for example, the thought of naming places, like, for example, the soap opera, right? You know, you're doing it in July, right? And you're just talking about the style, right? Very queer. The way it starts in the sky, wishing stars, all of those stuff, it's one of the best things, because it's the best. It's like the very meaningful thing, the turns of the best things. Right? You know, there are a lot of soap opera in the GMA, in the GMA event, and you're doing it in the GMA event, right? I'm speaking of GMA 7 at the TV show, what's your name? The TV show, the Vick, the Vick, the Vick of the Stasso, the Gift, right? The Alden. Right? I'm talking about this, in the listeners of the Grabe, for example, in the course of the subject of the tour. It's a tour. It's a tour. It's a very nice episode. It's a tour of the Gurun. It's just like the Aero Aero, the TV show. It's a tour. There's a lot of people, right? Pero, yunya pag-diti, mas-diti. nga itigan mo si amas. Magda dive gan ang ko antin. Marami ka magpupulut na. Ya, na nais. Maka palitong ano na to eh, atong medium na to. Atong part na to ng popular culture atong tele se. Sigurum, may ano din nga para another insight that we could possibly offer. De ba para ang marami ka sing baga ito kul sa araw araw na hindi natin na papan sa inbackat. Kasi araw araw na ba? Ya, para ang kailangan pa bong pag isipan ang mga bagi baga sa araw araw. May kultura na naman ang mga hangu. Nome, may mga cultural practices na maganda pag isipan ang mga hangu. Sa pang araw araw na buhay. Kasi ano mo nga gawa natin sa mga tele serie, bukud sa panunodito. Nama para ang inagawa sa panatin siya. Nama para ang somehow kaya kano noon na tele serie. May mga kaming peer pressure to catch up with the plot. Para pagkana kita kita kita kaya sa opisina o sa squela. Alam niyoko ano yung mga nang yayara. Hindi ka kung baga ano na iwan, nabunapag iwanan. Niba. A while ago, I was saying, "Yung mga sob opera, mariding ting ng bilang para anang pagbalang kasating o pag frame. Nga sa ating realidad." Ima edukado siya primata sa tinginila sa sari-linila. I can frame, you know, reality based on my own understanding. Pero hindi tayo para para yung ano eh. Nga nga galingan. Yung iba, naka-katulong sa kanila, amangasop opera, upang unawain, ang realidad. Niba, ang mga pangayariin panlipunan. Nalu pa at madalas na tinutukoy na ang mga sob opera, ang mga pangayariin panlipunan. Pero siya impre, hindi natin ka ilang kalimutan na ang sob opera. Aay is ang textong napagkaka-katahan. Oh, nga nabikadiktonin. Nga naman, hindi natin ka ilang kalimutan yung, kasi, I think one of the, one of the criticism about my work is that, parang kina-kalitang ko do yung economic imperative, sa bing kudang makina-kalimutan. Pero. Tungan ala-alala niyo eh. Exactly. Palagay ko, kasi hindi naman ako apologis for the teleserie. Mima nga fault siya. Mima nga kahina, ah, nat mga kalabisan ang teleserie. Pero. Hindi rin natin, dapat isipin, na yung processong economico. Aay is ang processong nantransaction lang. Niba, nga. Parang kumaga-giventake lang. Niba, ako yung bayat tangga. Niba, parang dun sa economic imperative na yung, meron komplex ways of thinking na na ehembed. At meron din ng komplex ways of resisting, those thought processes na ehembed, nung nakakatulong sa audiences na mag discern. So, in any case, my own work is basically an empowerment of audiences. Niba, parang ang gusto kung ang gusto kung ianodito, itaas dito, hindi lang yung form. Kasi ang pinakamalagang ayon na lumili ka, ng so-opo-pera, ay hindi ng namanyo o producers, yung mga consumer, yung mga audience. So, ang anyo ng so-opo-pera, ay aayon yung lika, hindi lang ng production kung din ng audience. Nka pag-umakit din yung antas ng pagintindi siguro ng audience o pagpapano-oddilagant. Mga adjust din itong ano? Yes. Itong mga producer. So, kaya maganda to ng anueno, education niyan ng audience. Para din umat, eh niya, umangata, tindi lang magstay lang dun sa kong ano yung. ng canto yung pinanunod dila digan ito nalang. Ya. Liba. So, tamangan ng mgaaling. At duno man yung mga ka pang-yariyan tayo, kaya tano, kaya tano pang sabinaten. Nata nles, papasok sa studio ating ako mong susulat niyan. Sa akala magkakaron ng malakiyo, mo ang malakiyo, want sa. Mga magkakaron ng pag-yariyan tayo, maaglundagdai dito sa form nato para. mayan mo edjugate? Kaya ang gusto ko rinto sir L.J. kasi. Makan naman pag-yusahapan ng tele-seriesaanuay. Sa panawan ng mundunang Netflixi ngayon. Mga naman ang kino-consum nila. Mereong ang sila na yung mihawa ka. Kaya ang papanawan nila. Etan kung papanaw nila, papanawan nila. Panawan nila, papanawan. Etong mismong pag-papagas. Dahin dina. Hindi na radio na. Ano lang, sabay lang sa koanayong ila-tag ng radio station. Ya. Eto yung pagkakasunod zunod ng papakanganyo. So, etong pag-papagas. Kaya, baanay na kitanin yung future ng ano ng tele-serie. Malakibang da-gokto or effecto. Etong mundunang Netflix, YouTube, podcast, social media. Sa tele-serie, papapatain niya ba to. Or mag-adapt lang din ng tele-serie. At muntutuloy tuloy parin sa. Well, firstly, I think TV is here to stay. He is here to stay. So, nga wawa lang telebision. Bakit, nga wawa lang telebision. Yung internet naman. It basically seconds screen. Extension of television. And you will observe, that television is also utilising YouTube and the other platforms to disseminate and to create iterations of itself. If we say iterations, you will see it all in real life. So, nga limbawa. Yung mga episode kagabe. Papapanood mo nga yung sayo, YouTube. Neva. So, kong mag-asap, siya saabiko sa aking mga klase. Yung Netflix, or yung internet, yan ay mga extensions, no televisual extensions. They will not necessarily, and I don't think they will necessarily kill television. They will not be able to replace television, especially in our context. No, no. Hindi anoe. No, Hindi naman lahat may access to internet pass, sa kasa Netflix, sa bagal ng broadband di to sa TV bus, para nga paka-impossible impact, isipampan natin yung kumpapatain ng Netflix ang television. In fact, may ikitamoy, yung tv network, umaha gapay na sila, sa television, o may bago silang negocio. Yung ano, yung tv plus, isa sa sakmo sa Android phone mo, kaliye, yung pinaka-kakitahan, yung opportunitin na traffic. Yung traffic, nagewan nila ng 'anon ng naging opportunitivor them to, to earn, because, nima nga tao na bubor, niba, naman nila naman lahat sa sakyan na TV. So, magsak-sakka sa Android phone mo, nang antin na ng TV plus, mga kapanod ganay na TV plus. Dewa, so, naman tayibarin television doon hindi, in fact, nang extend lang. So, naga-gamit yung smart-in-smart phone screen, siya-sme, sa kaya yung internet, sa-anon, nodo sa, pagpapani baagong buhay, ng television. So, ang-jana-bat TV siya to stay. Ya, same-dinyon sa ano, sa Libro, sa Texan, print, et cetera. Nga, lumili-pat-li-pat lang dito naman, pero yung kasi-dipinaka-based of foundation, kaya ma-hirap yung ti-back-in. So, dami nating na pakusap, well, habang nag-usap ng atayon ng Sur-L.J. malamang i-bana sa traffic na yung na. At na-yag-grapanya. So, gaya nyan dalagayon ng behavior na yung. So, balikan ko lang yung mga ilang napakusapan atin, isos sa mga pinaka malakayon ng totuhan ko, yung ibig sa-bihin ng soap opera. All alone ng kala ko yung soap opera, kaya soap, kasi, lagimisinasa-bundun sa sa mga palabasa. Muku sa-car-one. Mima nga doctor na lagin na ko opera. Amejana tutunasin na sa-recent-lejan. Amejana tutunasin na, nga sima yung mga napapan sa-isilan na medical community. Mga naman na-yag-gapit. Mga nandarin yung ano na, ma-higpitang kapit natin sa realismi. So, ang inahanod ng mga tao, papakatutuhanan. So, yung mga tao involved in certain instances. Elang gusto nila, panag. Oh, Hindi yung mga kata-tutuhanan, yung mga naka-katawakayo. Ano panatutuhan. at least ano, no, barang. Ano nangcila, Metikkulus ngayon, ala atalagang. in audiences. tunga, makanan na reen, mas nagigin. Makan kamong. Kasi, siya, yung priming mga YouTube na. Nare review yung mga videos. Kasi nung arau, ala mga mate, dumatin yung. anot tayo, no, nung siisimulang ng soap opera. Ang mga soap opera, air life. So yung mga audio, yung mga artista, naka, kabisado talaga lang script. Kasi, nisilapuede magkamali, wan, take lang yun. Grabin, no. Tapos, wala naman silang record ng soap opera. Nino naman ina archive. So wala ka si Thai no, so kaya no. Ako nong nagaral ako ng soap opera. Naya naman, naman, kasi wala talag ng archive. Niba, kasi ng air life, diba. Yung suunong gagawin mo nalife. Kaya mo hala ging si-no suolat yung ayan, sir. Kasi nga ano na natin na, nga, nga, nga, nga, nga, nga, nga, nga, mga, mayro ng paedipakaralan yung mga susunod ng generation. Oh, oh! Kasi ano nonton, et. atoy yung generation natin ang soap opera. Kaya mag-andang mga. mga. incapsulit sa. anang tao dito. Kasi ng isang bala king na toto ako. Nga yun nga yun nga yun nga, yung mga episodes natin puru-professor na yung mga. gast natin. Varang pagram, dung ngagre-report din ako, ka ila na ako? Kasi ng ispisa lang, to naman. Kasi na-fifresor din ako, varang date, panay ka lokoan lang tayo. Malakang ano sa'yan, malakang mag-anagay yung. lumaalabas parin yung galing ng pinoy di to sa telesi sa pag-pagawaan ito. Adaptation, nga pa kapinoyin o ni? Yung adaptation, na. Dali ng ano tayo, noisin ako, na ako tayo, maranitayong ko hong. smulasa ibang bansa. Pero, hindi lang tayo ng mga upia. Adaptation, nga, toas mga innovation na rin ng lumaalabas. Yes, yes. Kaya ko tinata ng kaninaan mo ba yung pinoy na pinoy. Nga, nga, lumabas dito sa telesi area. Kaya, tinya lumabas ng manan. Taayotoy, rialidat natin ng yung pinapalabas dito. At hindi ng buhay sa ibang bansa. Nukayang aaring gusto ko na anunay na, despite ng emergence ng Netflix na may mga. shempre na umaling parin ato lala na sigurimali, siners natin, marami na umaling sa mga. pala basa Netflix na foreign, ganyan. Magandang matalaka ay to ng telesi area, kasi yung sigurim hindi magagawaan ng mga pinapanod natin sa Netflix nakaramiya na. Na, eh, wala pang. pilipeon tinata, umtihun tinata yung nakakapasak. Yung nga, umana yung dead kids na, umana natasi nakorkinar sa mga. meeron natin piliquelagyan, umana dead. So, yung sana, yung yung gusto ko rin. meyatyo pang anunata na, nga, pang tanaw natin sa future. Ano, ay unang. apsa yung meeron naman ng ano, para ang hindi Netflix yung platform ng ABS yung I1 TV. Nandunay maraming ISOP operah, at napapanod yung ng Libre yung usualy with films, no? Ay, I think mga karlo ng umang dimalayo, kasi mga. meeron na. lokail films natin, asa na, sinagin sa. meeron na. i-flix ata, meeron. Yes, so. kaya magandang future ng ano ng. anon ng telesi area, de? Ayun, so. dina natin na daanan yung anon. anon tauk dito. Ay, de, atong pag-sapadgast balasur, meeron ng. mayon kinikay ka pa na padgas? Mga. meeron bang SOP operah, meeron bang tele-seriesapag. Hindi ko kasi alam kung. babagay, no? Pero si-guro kung. bapting ng-mimformat ng rajo, kasi impotkast sa mga nisit isentialypa na radio show. Pwede si-guro ang goin, nipa pero wala pang sumusubo, kasi nga. ang format ng podgas, ay talk show. De ba? Yung nang genre niya sa. balitak takandal dala niyan. Pwede naman si-guro. Pwede naman si-guro. Pwede naman si-guro. Parasang. true crime bantao, syo. Parang crime ano sya na. nipa ka dokumentari na si nuso baibayan na. masa para na ikit ako si-pede mo kasi ibingely si-tano yatong. delesyari dan ng long-form din maanong pede mo ang sonud-genorin. So anyway, mag-andang idea na nga, baka pede sa mga susunud na episod sa nara. Mag-andang tayo ng malasubo. Pero-drama, no? Dramatik reading. Kaya lang, nako grabin na na lang mo. Kaya lang, nakao lang siguro ba ko ka magpatuloy ng arau. Walaanggang ayin na naman, di ba? Barang kasi nga ano, air-life sila. Niba? Kaya lang, may script sila, pero. yung sound scoring non. In the orchestrate, no? So talagang pinagpaplan mo kung kaya lang papaso kaya mga tonugno mga anon. Mga yabag nung mga kabayong datap. Mga nga, nga iscribahan. Niba yung mga naka, kaskasang mga kuchilio. Niba, mag-andang ano, nung arau, ginaagawa yan. Kasi ano, indi-sia, indi-inigasya record, dead, niba. Barang, kaya, to ka lila ko nyan, may road-dalia sila, okaya, may orchestra. Parang tumutuktog yun ng-live sa studio. Niba, tapas nung arau. Asya, yung pre-diba, konti lang yung mga voice talents, niba. Ayung mga, nong pa, very diserning yung mga audience sa se. Naraireening nila. Para, "Tekamuna, yung to karakter na ito." Sa soap opera dito. Yung dinyong karakter dito. Kaya, ndi-paydiin para-yep para-yepas. So kailangan, para nga, nga, nga sila ng range. Nga nga, nga nga artist, nga voice talents. Ano, kasasig, nga audience. Ano talaga, alam nung aro talaga, semu-sulat, timang audience sa registations. Semu-sulat sila. Nung kul sa kanilang pa-yikini. Nga, yung kasamiya rana tayo mga surveysin. Niba, nga, nga, nga, nga, nga. Nga, nga, nga, nga. And social media, for example, becomes a very good way of measuring your success per episode. Nga, nga. No, on. Sulat talaga. Semu-sulat. Maraming fans, si mga voice talents. Makan nantabi ng radio drama, siguro ng sasusunod na. Nga, paggakataon. Mabaguusapan din natin. Siguro bilang pagdatapos sa Nga Sir L.J. Anang talagdito, yung papuri, tungtanongin ng mga Pilipino. Kumaiginteleser yan bohay mo. Bahkat. (Laughs) Ya, kasi. Well, kato dada nangin. Tanya sa kaya nga gandrama. Madalina, ting ilapat yung concept ng drama sa ating bohay. Kasi ang bohay natin ay very germati. Ang bohay natin ay makulay, magtakas, pagbaba ng banghay o ng plat. Yung bohay kasi talaga natin, always comparable to the dramatic form. And therefore, to the telese area itself. Parang yung mesan bohay natin paraang telese. Yung, yung, kandamag-incha ka, no? Iko-connect ko narin sa linya-linya sir na mo. Maraming na rin ka ming lines ngayon na maamit. Kasi, nara pan-sing kung ha. Kasi, nara niya lais din na mga. Nain di nila ang puro ka tatawan na ng bohay. Maraming talaga drama at maraming relatable at common experience. Pakaram na mag-aram na mga naman ang puso. So, yung patis at tishit nag-reflecting drama ng mga pinoy. Kasi, yung, yung, 'very emotional' na tayo. 'Mafield style' no. Pero ang dirin, dina mo na sa mayon. Magandang anurinyan. It's just a way for us to cope with life. Parang pakaano, pagkakinoha komparamo. Yung bohay mo sa drama. Alam mo ang drama may katapusan. So mo ang ang mga drama, pinagdadalan mo sa bohay. Lili-lipas din yan. Lili-lipas din yan. Lili-lipas din yan. Kanya kanya kanya drama. No, tatapas din ng tele-serien ng bohay. Matata pa pustin yan. Nima, so. ang bohay kasi aisapalaran. It's an adventurer. So, operasar, basically, adventures, no parang. Acharacter school to extor him or herself. And he ends up finding out about something about him or herself. Towards the end of the story or more. So, let's precisely what life is all about. Nima, yan ng bohay. Continuous na, no, no, pangklalang. Bye. At pag toklasa sarili, ups and downs. Pero kaya kaya matapos yung matapos yung tele-serio. O yung mga ang bohay, mis mo, para hindi naman sa maiging, may philosophical na tele-dap. Para hindi naman sa bong bohay, no parang ano sepa, naman sa yung paramilang lang lang nag-laging matutuklasang iba about your sin. Pero hindi nagtata po sa lagidon. Magan sa adang ano nasi-guro pang huli nalang. Magan dang bagay na isipinaten. Pagano noon o tayo na tele-serio, diwaparang, para karing nagbabasa ng literatura. Pag nagbabasa kano ng literatura. saana nagiging mas mabuti kang tao, niba sa continu touring ng telecerebi ng literatura atulet ng aking gina gawang ayon. Sigurumas magiging mabuti tayong maman may an, matapos natin, manod sa ati, o dail sa ating paksubay-bye sa mga telecere. Yon, ganda ang panapos, naka ang ano manyan pinapanod niyo. Ituloy niyo lang kung tinginin yo pag tapos yong panorin, mas nagiging mabuti kang tao ko yo. Mabuti ng maman may an, matapos. Lás dalang sir LG, ang kung may pamagat ng telecereyan ang buhay, naka ang mga ikim pamagagag. Ano nga ba? Well, papurito ko kasi talaga yung pagagakusayo eh, doo pa. A life of promise. Ya, devaso. Pagagusayo ano. LJ version. Oh, diba po'yading ano LG's ang probin sa ano. Hindi. Hindi ako masyadu. Hindi probin sa. Alamon na pakakalas at tolong nabakap papurito ko yung pangagusayo. And marami ako gering nung mismong paitel, nila pa rang. Yung pangagat ay pangagakun ang wagasapang e-beak, primarili. Pangagakurin sa nang potential ng telecerey. Wow, kanagang magstart niya dun sa pangagakusayo, dahil? Yes, the promise of the telecerey in pangagakusayo, nama. So, ako, I always resonate with the idea of the promise, no, because the promise, eh, humingin yan ng katuparan, no, ng full fulfillment. So, there's always that optimism, no, that promise, no, at every turn. Ah, nip. Okay, sir LJ, thank you so much. Yes, we're having salamon. Mejo ng full-sirial tayo, naka yung nakilalaga si Sir LJ sa ano pa yung nakimagaklasya, kami ng dalawang araw sa liera. Sa liera, lasi di na kami na kapasok paggataapas nungan. Pero nagulata ko na yan na. Iman nanginagawa, kaniinagawa, nangikla. Iman nina ko mo tulama sa kagitong mo tulat, tapas sa school na pala si Sir, ndiko lang siya na kin teacher. Pero, yan na kinag full-sirialang na yung mga sa'ya ako na naka pa-quentuan. Yes. Masi yad din ako, to be part of this program. Yon, thank you so much, Sir LJ. Salat, mula, salat ng nakikinig. Marami ka ming nga dampot niyan sa episode na to at salamat. Salamat din, marami salamat. Dito na punagta tapos ang ating palabas na pinamagatang, pangaku sa yung ako. [Music]