Go back

Episode 2: Tungkol sa Kasaysayan

61m 2s

Episode 2: Tungkol sa Kasaysayan

Sa episode na ito, pinag-usapan ng mga host ang dalawang mahahalagang akdang pampanitikan. Una, ang kwentong "The Death of Fry Salvador Montano" ni Rosario Prusa, na sumusuri sa pagtatangka ng isang prayle na gawing diksyunaryo ang katutubong wika at pananaw ng mga taga-Negros. Sa kabila ng kanyang pagsisikap, natuklasan na walang laman ang kanyang diksyunaryo, na nagpapakita ng hindi kayang sakupin ang katutubong kamalayan. Binigyang-diin ang kahalagahan ng oral na tradisyon at epiko sa kwento, pati na rin ang paggamit ng mga lokal na anyo ng panitikan. Ikalawa, tinalakay ang kwentong "Si Inggo at ang Santa Cuatro" ni Ricky Lee, na may mga ilustrasyong tila pambata ngunit hindi para sa mga bata. Ipinakita nito ang kasanayan ni Lee sa pagkukuwento, na may mga tauhang tipikal sa lipunang Pilipino tulad ng sundalo, pari, at kabataan. Ang kwento ay umiikot kay Inggo, isang estudyanteng biktima ng pambu-bully, at ang kanyang pakikipagsapalaran sa gubat. Sa kabuuan, ipinakita ng episode ang kumplikadong ugnayan ng kasaysayan, wika, at panitikan, at kung paano ginagamit ng mga manunulat ang mga tradisyonal na anyo upang magpahayag ng makabagong kaisipan.

Transcription

6351 Words, 36590 Characters

Tagalog
Papag palay ang araw sa ihyang lahat ako si Egy Samar. At ako si Blendias at ito ang anong kwento natin. Sa mahani niyo kami ang dinggling go, para pag isapan ang iba-tipang praksak kung saanak tatad po ang palitikan at paninin digan. At para sa aming ikalo ang episode ng iyong linggo pag-uusapan na miniigay ang ilang bagay tumkol sa kasay sa yan. Ang po malin par sa mga nakinig ng umang episod dahil mejo magulunyo ng audio natin. Saan ang magkaway ngayon na. Ok na man, ikaw. Ang mayon ay alas dosen ang kanghalit dito sa Osaka at alas onsy-jansap pinas. Oh, ang mayon sa onsy-jansap pinas. Nakakapin na sa naman. Gising kan ang ba? Gising na gising na. So, pag-uusapan natin yaw ang kagayan sa nabi mo at ang kung sa-kasay sa yan. Kagay ng gagawin natin sa baot episod baot isasat ang ay pumili ng tikisang Filipino Literari Text para ang paghaing ang ilang bagay kaog na inin ng kasay sa yan. At ang pinili mo ay? Ang pinili ko ay isang magikling kwentos sa ingles niyo Rosario Prusa. Rosario ang pomegat ay the death of Fry Salvador Montano, conquistador of Negroes. Mugi sa maya na betay o? O, siya ka. So. Game. Game. Bakit mo na pili ang kwentu na yan. Pakalalang mo sa amin yung yung kwentu na yan. Si mam-sari, para yung natin ng 'king teacher ano. Sa mag-kebang pan ang mong. Mas naon mo yung natin. Wow. Maag-kebang pan ang pinili mo ay? Sa mag-kebang pan ang pinili mo ay? Sa mag-kebang panili mo ay? Super. Advice or quiz sa Sathesis, M-E-T-Sys. Actually, it's weird in TAPI. But we are talking about one time. Because I am talking about my advisor. And then, when I was a kid, I was talking about my writer. And then, I was talking about my occupation. We are talking about my writer. So, I was talking about my writer. So. What is your relationship with your writer? I am sure that you are not a disclaimer. Because you are not an intimate person. Actually, I am an intimate person. We are talking about. I am sure that you are a good person. And then, I am sure that you are a good person. Okay, so here is the free press. And then, the set up is there. Because again, we are going to do it. If you can do the summary, it is for it device summarizing. Because it looks like this. But, what is the summary? I said that it is not that easy. And it is not that easy. You were able to do that. Anyway, so, what is the summary? Well, there is no time. I don't know what time it is. There is a Spanish frying. But, if you are looking at this first, this is the superlash. Then, what is the food there? There is no spoiler because it is the summary. We are now in 1898. It is a bit difficult because it is realized because it is the basis of the story. It is like the Spanish conquest in like 4,000, 6000, 6000 words. So, this is the example of a frying. And then, what is the last thing? It is a bio-eblos in the Negros island of Negros. And, what is the thing? There is a lot of takeovers in the Pamprile island. It is a common encounter with the native. And, basically, this is the point. It is a Prile island that is open or it is tasked to continue the conquest of this web. Of this town. And, in the past, it was not done well, but it was not done. It is like the point of this. There are many times in the world that the relationship with the town of Bilan is not the same as the friendship relationship. Because, if you are happy, you will be able to get the same kind of relationship in the course of their relationship or in the course of their dealing with each other. It seems that it is a bit difficult to get the same relationship. It is a bit difficult to get in the survival of the island. So, it is the same friendship. It is a sub-blood that is the same friendship with the Bilan. The thing that is different is the main platform of the Tanka. When the project of Dictionary of the Pinteditan of Prile was made, it was made a document. Because it is a very interesting document. It is made that it is a document that it is also like a distance between an architecture and the Pinteditan of Prile. It is a very different kind of building, because it is a different building. But, it is a document that is a Dictionary of the working draft. sa nga kasama din sa mga task, nga kasama sa mga tungkulin ng mga prily ay nga religious orders, ay mga sulat ng dictionary, tamayon, aga ino, ng local local languages. nga kagamipin nila yung local languages, o kaedangan, tulongan yung mga susunot sa inilong, nga susunot sa kanila na, mas madaling podarala ng wika. sa inshort parang in aid of evangelization parinaman, ang pagbubo ng mga nintikshinari. parang majorkinan sum ng pabubo sa susunot ng dictionary yung tayong kanyang buhay. sa indigenus world view, via the languages, nangin di na wala siyudun sa dictionary, naka lang ang ikodify, naka lang ang isulat. sa dulong nga kalanya, ay major, parang ang interesting dito na habang sinasulat ng dictionary, sa parang naging yun ng ginaguan yung subuhay. sa parang ala na manshano, tamayon, tamayon, para ang buhay. sa mga nabolas siya. sa erotisismo, naka sa simulat ay, na rilais niya na yung mga plague na dumara ting sa sabayan ay dahil, yung mga tao ay nagsasex sa parahan na ang gira-indescribe nito na, pero nga ma-wag, may plague na ang locust sa tanalog. malang, niba? malang ba yung? malang ba? nidung ka pa mwikman na naman ako? nidplig ng locust sa post na rilais niya, na dahil pala yung mga tao ay nagsasex sa parahan ng mga, parang locust posision. sa parang ito yung confounding at very lush na mundo ng kwentong turno, tapos yung ay, ito sa dictionary. parang nainon date shot, in the course of abandoning all his duties as a prior, as a priest, parang nainon date shot na, ito sa ang kitanang yung quote. Images of orifices, falluses, attitudes of notiness, certain kinds of laughter, race of eating, and drinking, posisions, or verticality, et cetera, et cetera. so parang, dun palang, may makikitom mo na yung samaripalang ba tao, makikitom mo na yung. yung yung paraang animating spirit or ideology ng kwentong, nana, ito yung para Spanish fryer nakalan niya, tumutulong sa para sa kupin itong the indigenous world view, pero actually, parang sa paling na sa sa kump no. so ay, tapos sa dululong, na matayisya, tapos ng. na matayisya sooner than he was expecting, tapos ng. na reveal sa mambabasa, na yung binubuun yung dictionaryo, ay. wala pala, nga yung mga pahin ng binubuun yung dictionaryo ay blank ko. ang dulong nga, ayun ng. atong world view ng akala niya, ay kanyang nakub-gob, o kanyang nakolonais, ay, actually, parang beyond control or inscrutable pala para sa kanya na mananakob. ang he-lap, ito yung mga kwentong nga, grabek, silubong ko ng may isang semester, silubong ko ng enjoya isama sa silabus, tapos ng pinubuusapan na namin ng mga freshman na atin isa, ang he-lap, part of it is. well, a big part of it is my own deficiency as a teacher. parang he-lap, yung pahin ng saklasa, yung. karakteristik ng mga maya manatex, yung andaming possible points of entry, kibak, nalika ng pweding paksimulan, ay kasin yung yung wakanda, pwaganda msa. ki-pede na msa. ito-sirikat, nga sa law of the context ng classroom na may 30 different students nabistong kumasok sa ibatipang entry points na yung. yung management ng yung mahiram talaga. kaya to ko na parang mejo alam ko na yung mga background ng mga kwentong, dahil na da wabanggit sa nimoncharis ng mga pag-usap. sobrem, sumo sabung parin sa kwentong ang gira-tinyang kaya-tinyong chronology ng kwentong, gira-tinyang. pin-point ang gira-tinyang i-plat, nor i-implat, no. kaya-tinyang kwentong kwasa ka sa i-sayan, parang gina-tukos ang basahin in relation to history, no. so yung kasaisaharina, or bilang aspartial ng pagkokontest ng mga puersan. no, tapos ang dolo, ndina-man sa either nagwag-i-yong indiginose versus the Spanish, but actually, parang may an easy relationship na yung delawar, nga nabawa yung relation ng nifray montan sa kanying bailanas istraelia. so ang nga interest in ng relation nila, no, kasi parang may mga masahima sa hi-part padita. nga namin mis ko na action. sorry, anyway. yung. nta-imma-gina-nubay yung may-sang bailan, tapos may nama sa hinyayong parailan. mga masahima na may bismo, o kung adayong mga nyan ang nabawa sa nang masahima. wow, to be it kanja na, periyuman touch in general. anyway. yung parang yung. tapos nga yung kasi, tapos yung. so isayon, so parang yung. sobrang complex na na takeaway ko sa ko yung toano. so yung mga historical processes, ay actually, nin ang simpling may nga naigat may na nako-concur. kasi nga dito, parang mutually constitutive yung bilawa, no parang. o parang processon ng negotiation, yung processon ng nang kasaisayan, parang ganon, no. nakita-dina-todon sa subform, o dung sa anyo ng quantum, ito, parang yung. yung siguropina ka mag-anang example ng modern short story in English, pa, pero for some reason, ito ng incorporate niya yung oral tradition, or yung oral forms, Philippine or Col, Philippine by any way, oral form, local oral forms, hindi lang sa content, hindi lang dahil nababanggit sila sa quantum, nababanggit yung composto, nababanggit yung mga epico, yung mga, kahit yung kantayong ko konec song, no, nababanggit lang hita nubayon, yung pano may isang legumpisal na nakhakalibutan na nye, yung mga buwan, lobe, dahil sa pagbubayis, dima, nababanggit sila, nubil, o, ito, ito, ito, konec song, nalak, eto, eto, eto, eto. Loka yung panag, yung ko-konec song. Anyway, tapos, yung, yung. nabin, by the way, side note lang yung song na yan, madalas, kodating mga banggit sa klase, kung paanong. ndikong yung sasak, composto, na na, nga unayong melody, kaya ipinasak yung mga lyrics, kaya halibawa ko mga buwan ko, mga papancin mo yung to-nog, ang halibawa, yung. agos. yung to-nogon ay agos to. na-yung to- agos to. nanginit, talagin natin para ang kumpahanong bikasin, and less gandong ni-da bikasin, doon na nga, pero naging ag. nalala lang pa yung kandasak, kung yung hudyo, agos to, naging agos to. So, dahil, may. mga melody, dun salirik, or anyway, side note. Nga nga, ang pangayong kondesionally, ang kandayong. Anyway, nga nangkandayong kanag. Tapos, tapakay yung kasabiyan, naging nawang. epigraph, Nga sa bian, nga sa precision, nga sa bian bayan, kasi bian channel. Anyway, tapos na tapos o bing nag-itla ako ng nabang-it ng-in sa kwentor. Bina ang git sa nabang-it sa bilang dialogue, t-tapos na isa ko, my god. Sa pa ng megan ng kalang pag-it ang kayong kwenton, na well naging ko ang concinasi, ako kung time ako, na ugotin ang or mag-venture ng origin para din sa kasi-bihana, kung sa precision, kung sa pag-haba hapang-ang precision. Anyway, tapos yun. So yun, sa content wise na in-buk niya, ng oral forms, nasaobrang, ito ang pangkat ng-it ko ang workshop term na to na yung organic, napet, naparang lubung na lubug sa dun sa mungdo, kasi niya yung world view na na. At yung lakit na ba mag-it na mong chari, no, pag-pag-pag-pag-imers kasi sa isang discourse or world view, yung mga ganyang parang content, parang anong mo lang salano, huwgotin mo lang salap randomly. Kasi niya nasa utak mo na sala. yung kanyang knowledge ng kompo. so tradition ng epico ng loa ng ngagayon ng oral forum. So, ngatural na sa kanya yung paginvog sa mga forum na to. At nagagawa niya ito, in the context of a modern short story in English. Dibasog ang rusa. Anyway, tapos sa nangyuan. Tapos, taisi mismong takbo ng nangkwenton at after nang ma-advised. Dibasog ang kong dun sa partayon. Pero, ng simubok magchant ng epik ng bailan. Ayamabayon. Tapos yung mismong pag-conjurnya sa epik yung pagkatasulat ng ng bahaging iyo. Na yung yung yung paraang hinuhugut niya muna sa kawalan. Mula sa madad mga malalali, madman nga nga nubung na lugar. Ito mga nga tauhan ng epico. So, pweng ganda. Magdanda yung pagkatasulatas yung papiyong, paraang may affect, may emotion sa kanya yung emotional na depth sa kanya yung paraang literal, almost, na paraang embodied yung kenyang fantawag sa mga tauhan na ito. Kasi nga, literal, li-weldimang, literalimang, pero yung context of the story. Paraang natrap, itong mga indigenous divinities na ito sa gubap. No, ito parang ito. Isinunta, bisila dahil nga dumatting itong mga bagong divinities. Noto ang mga enkanto. So, yung mga diwata, na pelitare mga enkanto, et cetera. Again, ito nga naman to ng recurring nafasination, preoccupation, niin yung mga carin. Tapos interesting din sa ako'y yung tapos yung nak. So, yung tapos, fatidun sa paraan ng pagkanta. No, na paraang, de mo ang welcome yung pray le-dun sa bayan. Aay, paraang may niktot shanti yung mga tauho, tapos paraang na yung nakkinikila butan siya. No. Tapos hindi niya, ndiya talagay maturu, anang mga west, nga mga Gregorian, sa yung mga tauho. Kasi paraang i-mata lagay yung constituyong nila, noto. Tapos, mga misaid noto. Kodito na ala lako. May meron ako'y ngunag ko'y ngunag ko'y nga misad. Na eventually inas na punta din sa unang libro. Tas kung toasi si mamsharidon. Kasi na ala nyan si Jessica Sanchez. Ala nabas sa Jessica Sanchez. Yung sobrang galing gumayon. Yung dapat na nala. Kasi niya. Kasi niya. Tapos ang kritik sa kanyan ni mamshari. Talang wala shang kaano. Aks sa disabang art class dao. Kasi niya niya ng talagay yung urihinal. Tapos ay yung so-so, sa kanya pa ang. In the context of the story. Kung yung mga indio ay hindi-indina conquer. Dahing ay yung kandina mo lobo sa-sor ka-le ng mga pagkan-paraan ang pagkanta. Yung mga pangkatan sa kandina mo sa-sor ka-le ng mga pagkan-ra. Yung mga pagkan-ra. Yung mga pagkan-ra. Yung mga pagkan-ra. Yung mga pagkan-ra. Yung mga pagkan-ra. I mean, of course. Isasang mga plesurs ng ng pangletikan ay ang pagbabasat, ang pagbosulat, ay guess ay ang pangkasong pong dun sa mga. Puiting na kataon lang, pero hindi rin talaga na kataon lang. Pero hindi kita, pero hindi kita. Sigur, sigurongin pa ang kasangas sa spirit ng kwento na mokking, mo kasaya ito ngayon. Sobrang unreliable ng panang bolang sa awareness ng mga prilest. Sa kapkilang ngatin ala-lahanin na yung subject position ng manunulat dito ni ng outdoor. Ay, ay indio na taganag nanggros na. Sigurong sarcastic, ng sigurong mocking, or satiric yung pangalan sa kanya na feeling na. Or may pagalampan na. paglitas, ang naman. Or may sayan itong bayan, or may itong mga kalulong ito, pero actually, siya yung nawafas. Or actually siya yung nearer assist, siya yung conqueror. So, hikaw, kaming sa anong napili mo? Yung napili ko na na na kwento ay kay rikili, ano na. So, ang kwento na ito yung sigingok at ang Santa Cuatro. Is sa sa apar na. Tinawa kyang mga kwento pambata para sa mga hindi na bata. Nisa ko ang electionya na kung alam yulang 2016. Hindi na ko saapan din ka sinatayon na yung order ng discussion na na na na na na na na na na na na na na na na na na na na na na na na na. Pero, interesting na na na itong kwento na ito. Kung midi papamilder yung mga naki-kinaig ay. May kasamaan illustration sa naka-gaya ng typical na picture books sa nopara sa mga bata, tigib ng illustrations ito. Pero kapa tiginyan may yung mga illustrations dito, mari-realize mga illustrations, wala ng baka ng hindi para sa mga bata, ano e-pitoong ganyong khorin ng kwento. So, yung laruna yung anodin sa kwentong pambata, pero para sa mga hindi na na na na bata. Kung tutusan ay, mataling basahil, kahit mag-makot natin ng maraming ng illustrations, tapas mala ay yung font, ano din sa pa sa sa-polo. Okay, maraming spaces, na sa palagay ko ay opportunity then para mas damhin mo yung bawatlinya na at marang powetic yung yung ibang lines, ano din sa-serit, na-resion, dahil sa mga pagkutul na na na. As sa palagay ko, yung genius sa isang bandan, yung rikindig yung story teller. Of course, 60-70s. Nagsulat na mga kwentong at siguro sa maraming mga hindi masatong kapa sa nang panitikal. Mas familiar, bilang script writer, ano habilan nagsulat ng kikol. Paala gong pilikola, ano sa kasi sa-sayan ng pilikol ng pilipe, no at very active dance sa pangangasihuan ng ilang mga telli-serie, ano ala, ano na sa e-simian. Pero, din nga, nung inilabas ni-rikili yung kanyang unang nubela, pagkatapus ng mga pangpanohan, ano, ang parakayibik. Parakayibik. Pagkutin na nga. Yung first love niya talaga ay pagsusulat, at first love ito na parang ultimate na nana. Pagmama hal parinyak sa kabila ng mga dami ng nasulat niya, nana na screenplay. Gusto parinyatalag ng mga kwentong, mga sulat ng nubela, mga kwentong mga kwentong, mo malik sa panitikan. At mga su-sulat si- kaka pagbina-bas ako yung mga sinulat ng rikindig. Isas sa mga katangyanito, kahit nga ano-kaden sa limbawa yung paraanong pag-kukwentong yung kwentong yaka gaya halimawa nung mga 1a ng stories ng 70s, kaka ay ang sarbandong magdamagat bawa. Wasitatang at ang mga himalan ng ating panahol. May is basahin yung kwento ni ni ni- rikiliat. Para sa akin isang- isang genius yon, nana isang talin yon, napag mo kaing madali yung kwento, dahil gusto mong pakinggang ka. Gusto mong dalihin yung mga naki-kindig sa yo, yung mga lagbabas sa saiyo. Dung sa journey yung kwento nag gusto mong isalayasay. At para sa akin yung gani-tong is, anoy yung gani-tong alwa, yung gani-tong gani-tong dalihin, iba ito dung sa basta predictability, or salo-ness, or kagabawaan anoy dung sa pag-kukwentong. Ano kamingsan sa-dikin ako kung kung isang mga tao na dahil madali yung basahin, dahil si-mundan, or all to out, may tingin kung minsan tayo na, baka, mababa olang na manyang kwento. Mada, ah, ah. Pero kung minsan meron tayo ng tingin na, kapanagagunais tayo yung sa kwento baka. Baka masminapodag ka, nangkagas minapodag ka, nangkagas minapodag ka, kasi, hirap na hirap ng nawain. So, wala ako ng-kinduyo, at ang sa-utaku. So, para sa akin yung mismong is ng pag-baba sa ko, sa isang kwento, kung hindi naman ito salo, kung hindi naman ito predictable, eh, isang artisti. Ano, isang kasi ngingan, ano ano ano. So, ah, gagay nag-gruasong Asian sa writing philosophy mo talaga, no? Oh, talagaong. Si-gurang yung karakteristik, ay karakteristik, isang sya din ng ating. Mga folk stories talaga, ng mga kumayon. Tradition. Nangkwen, ang baayan, at. Kapag ilalaguming ko itong kwento na ito, bagaman may, ang title ni toasi inggo at ang Santo-4, may Central Caractors inggo, pero yung another character dito, ay yung baayan, ang ang Santo-4, ay kumento talaga ito ng isang baayan, at gagayon ng kwento ng isang baayan, nana-nana, alam natin. Pina-pakelah sa atin sa isang particular na yuktog sa asa-isayan, kung sinasino, oanong uri ng mga tao, oan ang central characters sa isang baayan. So, maya rung buro, ni mga isajante, mayi army, may mga kabataan, maya rung pari. Policicor. So, dahil taliparay, yung yung mga kagayon ng cartoon strips, sa naka-gayon ng halibawa, long-grangin na, buhay pili-kino sa saliway-way. Yung mga. recognizeable nga mga. kung kagayon ng isang. Types, nga nana-tipon, tao, sa nandun, representa dito, pero bagaman mga kung makatawan sa isang tingin mo sa nga particular na position, o uri ng tao sa lipon na, may rung ding mga tiak na buhay ang mga ito. At ang central na karakter nga dito, ay siinggo na, pernisense atin sa simulapal ng storya, bilang isang. mejo. nga aral na isujante, di ba? Yung. pabibo na, sa mga sa-gotdun sa. sa-satanong ng-teacher, ka pagkin dina na kasa-got yung. mejo, hindi nga aral na kaklase. At. hindi-sing hindi nga aral na kaklase na, yung e-isasam important karakter, dili-lito sa kwen ko na. dictor, si victor, at dahil ng napapahiasi victor, dahil sa mga. kong baga pangago ng exen na na ito ni-inggo, dun sa-gun sa klase. So. meirung bullying na nga nga nab, to the extent na may physical na. na nana. pananakit, alo naginagong ang si-sipikor hanggang dung mating dun sa point na. nong tinatakasan ni-inggo yung. pananakit na ito ni-viktor na alalay na. sa-gubat na nasa outskirt nung-sat-santokuatro, ay meirung bita-g para sa mga babuida mo, suposiddi. Kayatong makbushadon, hooping na, mahulog at na hulog na sabitag na yung si. nang perhing di-ginawa ni-inggo, hanggang sa. hindi nga nakao eh si-biktor, hindi nakao maso, sa school, hindi alam ng buong bayan kung anoong nangyari sa kanya, si-inggulang yung bayalam ng pangayari, nung binalikan niyang bita, goa lang nga doon, so, anoong nangyari kaya-kaya-biktor, nang dibason, hindi alam ng mga tao, at ang daming mga kanyakan ng hakahaka, ano yung mga ako ng kongkol sa kung ano talagang ngyari, at sa lahap ng ito ay namanan na piling tahimik, ano siinggos, yung preayo ng ito pa, kung buka implicit, ano yung sarilinyat, nga pangayari na ito. Anggang isang arau, at ito yung kung kabbibit na samar dito na, ko, ako ang kong maraming ko, pang ngyari. Isang arau kung maliksi si-biktor, pero alam ng-inggo ng hindi si-biktor, na-excelipriyong buong bayan, takos, kinausap ni-kinausap si-inggo, hindi biktor, at si-naabini-inggo na hindi siya na ni niwala na si-biktor, yung ang mga pumentaulit sila sa gubatat na gusa panggang sa nawala, hindi na on si-nawala, hindi na na si-biktor, hindi na yung alam kung saanapunta. Pero ang mga yari dito, sa-sadulun ng poentom, ay kita na tenasi. Ang mga ang mga ang mga ang mga ang mga pumentaulit sila, hindi na sa ang mga pumentaulit sila, hindi na naman sa ang mga pumentaulit sila, hindi na naman sa ang mga pumentaulit sila. So, yung kwento, para nang napa ka simplenit ang mga pumentaulit sila, pero isang mga pumento sa pulaulit sila sa atin at sa isayan, makupo ko sa kapanagin ng aking tapik natin. Sigo na sa aking ang unang mga yung rakegugusong ng story yung lahat na ka sa isayan, ay local history in a sense. pag-aaral natin ng national history sa high school, grade school, high school, ang isa siguro sa missing component sa talaga kaya may malaking guwang sa kagunawan natin sa kung sinutayo ay yung knowledge natin ang local history natin. Nalig natin. Bakit, bakit ba ito mga ito ang mungmo mo noong sa bayan natin? Bakit ba ito ang may hawak ng kapang yarihan, sa particular na bayan, noo. Wala mas sadita yung gyanong kamalayan at isayon sa kumbaga pinatak sa kumenton ito. So nagsisimulayong kumenton sa recognition na yung kasaysayan ay isang aralin, no? Sa klase. Kalagang may literal na classroom set up at inatan yung literature si mamneli para ang sinok ako na o na hangpresidenti ang rupigdika, diba yung ming ming panong. At nito may recognition agadong sa mga roles naginampanan ang specific individual sa history, pero in this case, agay na national history ang rupigdika ng Filipinas. At platipinap alalan ni mamneli, ditoong sa mga isajantin niya si mamneli na may maranting mga kumbaga mga backstory na ansed nito ang kased naginapaka pa na nito na ang maranting mga kumayatong ang rupigdika ng kumayatong mga isajantin niya. No your history. Ano, pero alamore na scontexto ng mga klase na kayagay niyo. Yung imagination na yung history ay yung isang abstracted na national history. Isang abbreviated na national history na hindi talaga tomatama doon sa totong buhay ng mga isajantin na ito na naman Jan Sa Sa Sa. Saharap niya, ano sa lawob na classroom na hinahawa kanya. And may malino na, kisong kumayatong may mariturs ng asay isayan itong kwenton na ito. Siinggok alibawa ang kisong kutinyan ang babasan ng kongkol sa mga bayani, ternatat. Kung mupa sa library, meron ng libro, at sa-turilated na sa pointo na, shaliong peelang pungunta sa library. Parang bakpa sa tomkol sa history ng santo-quatre. Meron siyang specific na interreston sa local history. Yung baayanya. May isang libro doon sa library na yung, pero for some reason may mga punit. Ano na na na pahit na. Nabahaki, o mofino. Pero para ang genitong pungtingin, ano ng kwenton sa asay isayan. Para ang may mga genyan ang napulang. Animang mariturs ng asay isayan ay ang libro alibawa. Ribulto, mga monuments na itinata yun natan. Mga mariturs ito ng history. So dito sa baayanya na alibawa is sa mga prominent na ribulto yung ribulto ni mayor salaseb senior. Yung tatay ng kirtant mayor. Kasi ng kuyangan mayor. Nage pag-laven daon ang panohon ang hapwan tayo ay baayani na sense itong mayor. At kaya inasens ay justify, ko ang kote yung pamumunok ni lasabayan na ito. Pero asaip from books, asaip from monuments, sya preyumis ng pangalan ng bayan. O yung pangalan ng mga nasapaligit natin. At investigation, sya preyum central ay pangalan ng santo-quatre. Para ang pang-in santo-quatre ito. Ang point ng story, eh, wala ng may alapang nag-anagano. So, ah, maya rung iba tibang versions ng point of, ga-yaginit ng santo-quatre, ko kasi maya rung ikakapat na suposit di hari. Kagay ng panohon di Cristo ano na doo malo sa kanya. Pero na ligo itong hari na ito at nakaratin sa baayani. Lila, pero, of course, wala ng wala ng wala ng poto ang mayanan. Pero yung ikakapat na na na namanan mo hala gana. Marker ng kasi isayon dito ay yun mis mutalagang isipan ang mga tao. At yung gindi mga nasal loob ng mga isipan ayon. Nasapaligay ko, lagun kina-katawan sa atin ng architipal image ng isang wise woman or wise woman. Ano ay investigation yung lola ni ni ni ni. Mee, ingo nasi lola narda. Ano na para ang maya rung ang alam. Mee, mee, mee, msapayang nasa utak niya. Nga nalang, dapat na ba niyang sabian. Pero yung dapat na bang ipalam niya, doon sa apunya. Pero at yung kumbaga yung hidden na yon. Naka sa yung lahat ng mga mga libro, yung ribulto, mga masoburt. Ano, naman na naman na naka mga martyrs ng kasi isayon na yan. Yung pangalan, ubaayan, naglala rung sa ala. Pero yung mismong memory, nung isang tao na dumaan, doon sa pastayon. Kasi isang mahalagang. Kanta, ano at kumpaga saliga natin ang katay sa in. Isriyan ang ang dung saaten sa kasuluhu ko yan niyan. Dupa, memory is ng Marcelo. Merung mga nandito at buhay na buhay pan, napinagdaan ng yung Marcelo. Naka ilang ang maka pagdagisa ng memory nila ng Marcelo na yan. Sa mga kabataan na, nga alis ng begat ng wait. Dung sa moment ng yung tasty. Tapos, nagegin ko sa tenito ng pinagdaan ang mga orin deo. Dito nagegin valuable yung nariso ng memory, ano na meron yung mga taoon na dumaanasjan. Of course, nga ang higit na na na ng kumpaga. Kamukanyaan ay yung mga pinagdaan ng mga taoon. Nupa na hunang hapon, particulari ng pamport. Comfortmentment. Dito nga lokarep ng mga pinagdaan ng hunang hapon. Arpan ng Marcelo, niyrib, nang ng mga sendalo. So, dito yan, to. Sa gittan ng mga markars na ikaw ng mga nang mga nang mga kasaisaten. Yung mga main point sa aking mga nung mga nung cuento, kong sa tapos yan yung mga point ng kong kugun sa value ng lokalistory, presentations ng bar use markers ng history nga. Ayung recognition, yung big, yung capitalized na kasaisayan, ay kasaisayan din ng mga ipinapalimot sa atin. Okay. Yung big sa bihin, laging ang pagsisakasaisayan ay struggle, between memory and portetin. Para, pagsisikap natin ala lahani nwagalimotan ang mga baga. At pagsisikap din ng ibang mga may hawak ng kapanagarihan ng limutin natin yung pula ng kongapag. So, kagaya ng sinabikukanin nataglay ni lalanaar, dito yung memory ng karasan ng estado. Pano na itayyo, itong santok natro. Hindi sa na itayyo, bungan ng isang magandang pas. Tundi, bungasan ng coercon, bungasan ng exertion ng power, dito, panglivia sa lese, do na ito na. Ii, sa-sap, makasak, isang ma-eekling paraan paglalarawan sa anila, ay tridor sa bayan. Supposedly yung tatay niya ay kinokop itong mga. mga tumutulik sa ano, dito dito dito dito dito sa pa-malan. Pero isinuplong din sa mga polis natin ako. So, kubaga yung disturi ng bayan ay pounded sa ganoong uri ng detraya lang sa ganoong uri, mong nataksilaban sa mga sarili mo kamabayan. At yung power ni la, na hawak parin ilanggang ayon, hawak parin ng comayon na ito, ay. nakatuntong sa ganoong uri ng karasan. Pero, kibisapin sa pedeing palagayan hapinyong ganoong uri ng karanasan, so kaya-kayo lang ang komata ng isang kasaysaya na nabubora ang ganoong uri ng ala-alas. So, na-pakalagan ng isang isang isstrati niya din ang pangpakalimo. Habong on the one hand ay tul ito para sa pagalala, so, wakundin ito ng mayhawak na kanoong patong yarihan para isstrategically ay malimutan natin yung mga violence na ginawanil sa kasaysaya. At kung paanutalagan na lulukulok yung mga nasa ka pang yarihan, hindi ma-parang ganisayong. gana-tong yung reading natin sa epics alibawa. Na is. isang manner ng reading sa epics sa mga traditional epics natin ay isang uri ng justification ito ng mga nasa position sa power. Ang mga kakad kami yung mga pang yarihan, kasi kami yung naka pa laban sa nangaraan. Pero ang unsed on ay na sila-rin kasi yung mayhawak ng sila-rin yung naka malong mga yaman at naka-yasilayong mga may sila-rin kasi yung mga pang yarihan. Isang isstrati sa lahat ng census ng kapan yarihan ito. Yung sila-op ng lipunan at hindi nalala yung quento ng mga bayan, event post epics, sa genong uri ng paglilinis ng pangala ng mga ng mumunok. Hindi, but yung history ay isang paraan ng paglilinis ng pangala ng mumunok. Kayak na pa ka laga yung recognition yung reclidin sa isang part na yung mga nangyarisan na kgaan sa naka-lipas ay nabigilin cuento na gaging kasi saian na pwede ng baguhan, eventuhan, at kalimapan. Para ang atituyong ito yung mga nangyarihan, sa halagasigurong pa alaalas sa atin na, may kasaysayan, pero tayo bilang bayan ay laging mayroong kapanerahan para tigigan ang kasaysayan na ipinabakita sa atin at unawain ang mga kato tohanan at kasi noligan sa likunit. Para ang laging mayroong ganong paghatakat, gusto ko lang ano, gusto ko lang banggitan, yung termis mo nakasaysayan, po'r dahil lang gas time, kaya sa more recent na, more recent na naman ng mga aqda, alimbawa sa liway wai, dahil isayon sa mga main sources ng text ko sa aking personal na naman, research ay, ang gang 1950s, 1960s, gina-gamit yung word nakasaysayan para sa cuento, para sa kaila, alimbawa. sa-recent lang na usage, halos exclusivity ng term na kasi isayon, para sa history, pero, po'r dahil lang gas time, sa mga mga babasa, sa mga gumagamit ng Tagalog, bilaong wika, yung kasaysayan, ay story in general. Cuento ito, history as we know it now, bilang isang discipline, bilang isang specific na moot ng assertion at nariswan ng nagdahan. So, so-so para sa aking ito ng Quento na ito ni Rikili, nung o na ko itong nabasa, nabasa ko lang ito last year, alimbawa last year, pagatapos kung dahil, kung moap yan ng libarunya, sa Japan. Yung simplicity ng ito, mis mo, and yet, yung coverage, yung gusto ng paraong. Hindi lagging tayo na mga nagsoturu ng lid, de paraong hindi lagging, katakas ang tingin sa halos allegorical na nare ito. Pero sa namin may power yung ganytong simplicitin ng quen ng story telling para yadresang isang nabaka complex na history ng violence and establishment ng mga bayang, naman naman naman naman tayo na. Mga mga dambohalang karasan, pero may mga maliliit na karasan din na. nangalang, may mga tungguhay na nawala para. makarating sa kung ano ngayon. So, so yon, so, mejo paswit na naman. Mga ginda agay yung. Mga ginda agay na mga git matangkoldin sa serebulton. Yung. yung pinagalalan ko ngayon, yung gubat sa koento na sa pang prominent yung position. Naka sa yung. Mga ang kong a sa yung. Mga ang kong a sa yung buhay. akparang grounded na archive ng kasay sa yan. Versos yung rebulton na sa obang deadbivirit na artificial. Naya yung anag na wina weaponais para. e-self-legitimais at mga nasa. nasa-podernal na naman git may yung game arcos. Mga kat sa obang. sa obang anusila na nga. Kaya nga nga kalegang may ilibing sa marcos na libigay na mga bayali. Kaya nga alam na mga naman ang. nga naka nara rami na. nang ang kong aking gisodapat nandon. Kaya naman yun, pa ang buhay yung patuto o. Nahing giming gisodapat nandon. Pero yung nason na kailangan ng may mga nitoong artificial na paggila sa mga coat and coat great men. Ay para ang. nga ang pin. panag. Mga nang under my ng notion ng gubat bilang sa buhay at. Organic. Organic. Record ng kasai sa yan. Yung yung. Wala ng ano. Lagi nating sa sabin di ba na isas sa mga prime na. Naka lakteristic ng gubat. Yung. paggiging organik nito na sinusunut nito yung sarili niyong kumbaga. Kot ang coat lang das. Ayong kawalan ng mga piyak na na naan. Isas sa mga unang itin ayon ng mga civilisaston ay mga naan. At alamulang na yung gubat ay may tao na. Kasai yung tao ay bilang creatures of habit na kakarot tayo ng. Faulit kulit na din na daanan. Kaya na kakarot ng din na daanan na daanan. Diba yung patay na yung damo. Kasai na doon na daanan na din na na na na. Kaya alamulang may kakaanan. Natural na daanan sa mga bata. Pero kung walang tao, walang gano na na. Walang paulit kulit na niya yapakan na na. Paulit kulit na din na daanan na. Dahil na karang kaya ng sense ng. Katiyakan na na na. Naging doon na na sa walang ang walang. Walang opportunit ng alanda. So yun. At yung isabi mo yung artificiality. Ano-regibiti ng mga muna-muna-muna naman na. bila-muna-muna nang kasai sa yan. At kung paanong inilalagak ito dung sa mga. Mga-malu-factor katang espaso ano-pabricated na central spaces. Suposya di central spaces ng mga pabricated na history na ito sa plaza et cetera. O nga, no. Kututusin, parang yun, yun, naka-ogakay na na na na bang giden,. dun sa quantum Imam chari. Yung processo ng reduxon, nong. pag-dala, pero sa hang, pag-lipad sa mga tao ng. akong saan sa ang galing sa. itong artificial na mga kotankot centro. Yun, yun, yun, yun, yun, yung ismang antagonismo ng. nang natural at ng artificial. alay parang central sa colonizing process. Tatuo. Hi! Yung talaga saapinata na nga. Yung isang malalim na buntong hindi ng atak. Siguro, inak na, yung talaga natin, yung. yung mahalagang roll, nga nang literature, nga nang panitika, sa pagkatan ng mga. hindi-indina-sari,. of course ayon natin kong baga. kotankot agawin yung. napaka specific na discipline ng history. Pero, mayroong. inhahain talaga yung pagkahan ng mga cuento para. makaruan tayo ng ibang paraan kung paanotiti ng nan,. okong paanotiti sa pati ng magdahan natin. Sangayon sa kung ano yung mga. meeran tayo ano. Saan makuyaan. ayon, so mayroong ka paanot. Yung, mayroong niya yung. andipato, dun sa-sari-quento. Yung, maynabanggit na duntong ko sa asenda sa kasa tubuhan. tut, tapos negros. daya yung dinapakit na nabanggit na nga ka lignang ko paanot. dipok pa nababanggit na galang talaga gan sa nama-charig. anan nukang alamong kong baga. rutedness ni nang mga. sana-alalo ko lang nung. mayi sa-workshop ng tayo sa bakolod. daya yung workshop ng toay, no. alala, may. ahinday yung. kasa-mayong iya, pero yung nasakkriti sa simworkshop ako. tapos. dipopaname isang aral, dun lagit na tinotor yung mga tao sa. tulbuhan, mayi sa-tur sa kalea. mayi sa-tulbuhan, mayi sa-tur sa. ancestrol house, eto tapos ng. ang replay niya, "Ah, the tour of peak history.". kasi niya. kasi niya. itay yung diba, mayi sa-tang. migmanalitau na. kasi sa-ay, sa-ay, and. tapos mayi yung. puputas na naman naman naysalis ko,. sang. lutang at lubu ko. tang nilagasapan natin sa-pita yung isang aral. anyway, yung lang. yung, at sa-tumagaguyoko sa nasi ng sabi mo. dung sa imaginative work, nong, na sa-brong crucial,. aifing sa pag-apprehendong kasay sa yan. toto?. hi. so ang positive ng bagay ay. bohay na buhay at active ng activ pa,. tong dalong rifle sa napingayon at the hope. of a makapak silat pasila ng malami ng mong kapita. so pa'elangan natin ng mga nang mga nang mga nang mga toto yan. so yung, at sa-merong iba pa ako kapot ang bagay na gusto ng sabiha ang ang glee. mula naman namin sa naman sa mga. nakin nag-chagak sa unang episode. at sa-kong gusto ko rin pa na yung ano na naka-limot ang sabiha,. and sa-sakoyan ko naman syarig gusto ko yung labyrinth of time tunnels ni. oh, oh, oh, oh, oh. in mo so-oh. kaya tin, yung pinanggit mo kanina yung narration yung epics parang bastahin mo hukit ang saan. peron toto ako kasi nga ay, nage-exist yung kamalayon niya,. yung pinanggit mo naman namin sa. yung, nandinyan na time na siyang gina galawan nga yani-prayman pano kaya. mama-tay-prayman time, at some point, nandinyan yung pinayon. tapos tunnel niyang ano nula-labyrinthos ako tunnel niyang. odruglamit niyang ano ima-ha, ginda. so yung, so marami sa naman. on that note. wapas alam. Naga, nangayaginang sa lat ng nangikinig sa atin ngayon. Dail most likely na kikinig sila sa gitnanang ang kambik natin. Pag isa. So, kung may tanong kayo ng polis ng pag isa ng gusto niyang sa goodinamen sa sa sinad na episode, towing sabadok ang may mga record at mga release ng episode. So, ipadalayon ang sa. Ituit ng kay Glenn, sa Akin, sa Aikri na men-message niyo at. Iting naman kung kaya namin sa goodin, gamit ang akda na pipiliinamen sa susunut na linggong. Yon, maranig sa Lamat Glenn. Salamat, o kay, sa Akin. Sa mali. Paalam. Cut.

Podcast Summary

Key Points:

  1. Tinalakay ang maikling kwentong "The Death of Fry Salvador Montano, Conquistador of Negros" ni Rosario Prusa.
  2. Ipinapakita ng kwento ang kumplikadong relasyon ng kolonisasyon, wika, at katutubong pananaw.
  3. Binigyang-diin ang papel ng diksyunaryo bilang kasangkapan ng kolonisasyon at ebanghelisasyon.
  4. Tampok ang paggamit ng mga oral na tradisyon at epiko sa modernong maikling kwento.
  5. Tinalakay din ang kwentong "Si Inggo at ang Santa Cuatro" ni Ricky Lee, na may mga ilustrasyong para sa di-bata.

Summary:

Sa episode na ito, pinag-usapan ng mga host ang dalawang mahahalagang akdang pampanitikan. Una, ang kwentong "The Death of Fry Salvador Montano" ni Rosario Prusa, na sumusuri sa pagtatangka ng isang prayle na gawing diksyunaryo ang katutubong wika at pananaw ng mga taga-Negros. Sa kabila ng kanyang pagsisikap, natuklasan na walang laman ang kanyang diksyunaryo, na nagpapakita ng hindi kayang sakupin ang katutubong kamalayan.

Binigyang-diin ang kahalagahan ng oral na tradisyon at epiko sa kwento, pati na rin ang paggamit ng mga lokal na anyo ng panitikan. Ikalawa, tinalakay ang kwentong "Si Inggo at ang Santa Cuatro" ni Ricky Lee, na may mga ilustrasyong tila pambata ngunit hindi para sa mga bata. Ipinakita nito ang kasanayan ni Lee sa pagkukuwento, na may mga tauhang tipikal sa lipunang Pilipino tulad ng sundalo, pari, at kabataan.

Ang kwento ay umiikot kay Inggo, isang estudyanteng biktima ng pambu-bully, at ang kanyang pakikipagsapalaran sa gubat. Sa kabuuan, ipinakita ng episode ang kumplikadong ugnayan ng kasaysayan, wika, at panitikan, at kung paano ginagamit ng mga manunulat ang mga tradisyonal na anyo upang magpahayag ng makabagong kaisipan.

FAQs

Ang pangunahing paksa ay ang pagtalakay sa mga kwentong pampanitikan, partikular ang 'The Death of Fry Salvador Montano' ni Rosario Prusa at 'Ang Sigingok at ang Santa Cuatro' ni Rikili, na may kinalaman sa kasaysayan at kultura ng Pilipinas.

Ang mga host ay sina Egy Samar at Blendias, na nag-uusap tungkol sa mga akdang pampanitikan at kasaysayan.

Pinili ni Blendias ang kwentong 'The Death of Fry Salvador Montano, Conquistador of Negros' ni Rosario Prusa dahil ito ay tungkol sa relasyon ng mga Espanyol at mga katutubo, at may kinalaman sa paggawa ng diksyunaryo ng mga lokal na wika.

Pinili ng isa pang host ang kwentong 'Ang Sigingok at ang Santa Cuatro' ni Rikili, na isang kwentong pambata para sa mga hindi na bata, na may temang bullying at pagtakas sa gubat.

Ang diksyunaryo ay ginamit ng prayle upang maunawaan ang lokal na wika at kultura, ngunit sa huli ay naging blangko ang mga pahina, na nagpapakita na hindi niya lubusang naunawaan ang katutubong pananaw.

Ang oral tradition ay mahalaga dahil ito ay isinama sa mga modernong kwento sa Ingles, tulad ng paggamit ng epiko at awit, na nagpapakita ng organikong ugnayan sa katutubong kultura.

Chat with AI

Loading...

Pro features

Go deeper with this episode

Unlock creator-grade tools that turn any transcript into show notes and subtitle files.