Episode 14 - "Santa Peregrina" ni Jerry Gracio

(upbeat music) (upbeat music) - Let's check, let's check, let's check, let's check. (upbeat music) , (upbeat music) (upbeat music) (upbeat music) (upbeat music) (upbeat music) (upbeat music) (upbeat music) You can see here, there is a hole in the door. You can see here, there is a hole in the door. Kalam sa Alinglokring sa kanyang asawa na magpupunta sa Flores para magsimba sa Kapilia ng Santa Peregrina. Tulat ng dati, hindi naman tumutul sa mga Miguel. Maliban sa munting pasaring na mapapagod lang eto dahil sa traffic sa hulu ka pagpista ng Flores. Pukut sa lumalakipang tubig gaya siguradong baha at maglalakad sya ng malayo. Pero hindi nyesi na bian sa Alinglokring na huwag ng tumulo yung. Kait naman hindi namin niwala si mga Miguel na maggakaanak sa tulong ng Jos. Hatatakot parin siyang pigili ng kanyang asawa na pumunta sa sarilinitong dibushon sa pagatulat ng lahat na mga katoliko. Takot si mga Miguel na subukan ang kapang garihan ng Jos. Isang gabi bago ang pista, nilag nat si Alinglokring. Kahihigala mga Alinglokring matapos usali ng kanyang desal at humawak sa nakabukul na tianang Santa Peregrina. Nang maramdamang mga Miguel ng mainit na singaw mula sa kanyang asawa. Mas matindi ito kaisas sa init ng panggabing hangi na nakulub sa kanilang maliit na barong barong. Malansa kaisasingaw ng tambakan ng basura kung tanghali. Kaya ng gabing iyon, hindi niya sinipingan ng kanyang asawa. Bumaangon si mga Miguel, pumunta sa tindahan ni Alinglus at bumilin ng ilang medical. Nang umawisha na kitanyang butil-butil na pawis sa nungonang asawa. Inipunyang nungon ito, hindi mainit si Alinglokring, pero nabasa ang kanyamaa kamay na sumagi sa buhok na babay at ipinasanyang nasalo obang lagnat nito. Pinilit ng uminom ng gamot si Alinglokring. Bina niyo sa nang maligam gamnatubig. Pero hindi parin na alis ang panginigit patului na pagdaloin ng tubig sa nungon ito. Kaya niya kap niya si Alinglokring, idinikitang kanyang katawan sa katawan ng babay. Idinantayang kanyang naglalagit tabinti sa mga binti ng asawa. Tinii sa malansa ng amui nawaring ng gagaling si kaya butura ng pagabayin ito. Inalekan niya si Alinglokring sa nyo at nalasahan ang alat ng pawis ng gagaling sa kaya kap ng katawan. Kayo na saanan ang pumayag na magpunta si Alinglokring sa Flores kina bukasan. Gusto niya magpahingan nalang ito hintain ang kanyang pagbabalik mula sa tambakan. Pero mapilit si Alinglokring. Kayao lang nagawasi mong Miguel kundi magdungu sa tambakan bitbit ang kanyang pangalawit at sa kong lelegyan ng mga basura. Nakhita pa nyang marahang nagpupunas ng dimpus sabraso at mukhang kanyang asawa, nagahan das sa pagbabihis. Ilang aroding hindi lo mo basi Alinglokring mula na magsimba ito sa kapili ng Flores. Hindi muna sa nangalay kaya ng basura hindi sumama sa pagiikot ng birhen sa maliliit na eskinitan ang katmun. Sa tindahan niya Alinglus na balita anami na may sakit si Alinglokring nila laglat parindau ito ayon kaya mong Miguel. Kayo lang ang patingnan muna sa doktor sa habi niya Alinglus, pero na kibit balikat lamang sa mong Miguel. Hindi usong pagpapatingin sa doktor sa mga takatambakan. Ang patului si mong Miguel sa aro aro na pagtambay sa tindahan niya Alinglus toing umaga. Paginom ng ilang tagay ng hinye bra bago magpunta sa tambakan para mga laykay. Pero hindi na siya gaanong umi inom sa gabi, umuwisya na maaga upang asikasuhi ng kanyang may sakit na asawha. Isang aro na balita anaming buntis si Alinglokring. Duma law sa bahay ni na Alinglokring at mong Miguel ang mga manang sablak pro-seri ang mga kamag-anak ng mong Miguel. At mga kapwanil magbabosura upang tingnan kuntutong ang ambalita, patisi Alinglus sa inatuan na makitang nakahigasi Alinglokring sa vanig na plastik. Ya yat ang itchura, munit may bakas ng kaligayahan ng mga mata. Upi na kitan niya Alinglokring ng kanyang tian kaya Alinglus, nakakumbok na ito ng unit hindi kasing nakinan canang Santa Peregrina na nasa kanyang ulunan. Nilang bon na ito, tanong niya Alinglus. Indi ko alam, akala honga naglalaya glangan regla ko sa god niya Alinglokring. Madala kasing maglaya gang regla niya Alinglokring, minsan din adatnan siya buwan buwan, tapos maawalan siya ng regla sa loobnan tatlo apat na buwan, at akala ay ng buntis siya. Ihin taying lumaki ang kanyang tian, pero hindi to bukol sa halip muli siya ng agasan ng dogo maglalaho ang pag-asang buntis ng asya. Pero ngayon, mataapos ang tatlong buong walang regla, bumuku lang kanyang tian. Indi ka lahakihan, pero ang bukol sa patna upang masigurado ni Alinglokring at ng lahat na mga domalau sa kanyana sa wakas maggakaanak na rina magasawa. Sinagot na mahal na inang aking dalangin sa habi ni Alinglokring kaya Alinglus. Na tuwanaman si Alinglus, dalawan asil ang buntis ngayon, siya na buntis dahil sa tulong ng mga doctor at si Alinglokring nagdalantao dahil sa tulong ng dios. Ang lumakin ang tian ni Alinglokring, na walang kanyang paksusukat pa minsan minsan lagnat, lumabos na sya ng bahay para bang ipinag mga malaki ang kanyang lumalakinchan. Alagang alaga ng mga migel ang kanyang asawa, pinatigil niya ito sa paggaka laykain ng basura. Madalas na nasa bahay na lang ito na sa kapilia pinupunasa na mga upuan, i na alis sa ng alika buka mga imahin at nalagyan ng santa ng mataas nagarapun ang kapin ng nagsisil dingplorea sa altar. Muling bumalikant wala ni mga migeles sa kakayahan ng jos na magbigay ng kahit na ano kahilingan, kaya mule sya nagsimbat ng unang linggo ng buwan. Magingang matandang parin na dumadalao sa katman minsanis ang buwan para magmisa ay na towa paggak hitang buntis Alinglokring. Binang gitpanyamag asawa sa Sermon, patu na itawang pagbuntis ni Alinglokring sa kapang erihang jos na gumawa na mga magpaghimalang bagaay. Ang gataon panang unang pagbasa sa linggong iyon ay mula sa Genesis, yung tungkol sa pagdalantao ni Sara asawa ni Abraham. Sa kabilan ang kanyang katandaan, huwagning yung subukan ang dios sa habi ng pari, sa pagkat ng bibigay ang dios ng mapubuting bagay sa mga taong may pananali kat gumagawan ang maputi. Unit nagpaparu sa sa mga taong gumagawan ang kasamaan, maramerawang na hipun ang ispiritu santo dahil sa buhay na patuto o na mag-asawang migelat Alinglokring. Katunayan, kumuntia nagpapablater sa barangay outpost ng katman, nabawasa na mahigit ka lahati ang mga kasun ng nakawan, ang mga adika ito migil sa paginom ng hyalurin at Corex D, at halos magsarang farmasha luna sol na nagbibentan na mga gamot sa obo naginagamit na mga adik. Ndi panon usong shabut ecstasy kaya gamot sa obo pang tiniti rana mga adik. Sa gabi, paghumihigan ang kanyang asawa matapos itong usalin ang kanyang panalangin at huma waksana kabukulat yan ang santa peregrina. Kumipigit sa mga migel, inihima sang tianang asawa, ipinapanalangin ng sani bigen sya ng anak nalaki, pero kahit pabaay tatanga pindin niya. Tatanga pinniyat mga mahalin nganom ang ibigay ng panginoon. Pantang tanda ako kung kailan ng anak sialing locring, kasag sa kanoon ng bagyong aning isasapinakamalakas na bagyong tomama sa luzon, malakas ang ulan na tomahapa ang tubig sa palaisda ang nasalikud ng katmon. Inabot ng tubig ang kalisada, si na ako piton ang palaisdaan at mga batay ng ps sa panguhuli ng tilapiat katabak. Kasabay ng pagkakaanod ng mga tilapiat katabak, inanod din sa kalisada ang mga basura mula sa tambakan. Nanggabing iyon, nabalitaanaming sinunduni ng mga Miguel si Alinghuliana, ang nanggi isang hilut sa katmon. Malapit na manang katmon sa mga hospitalat klinika, pero naka teradito ay maspinipili mga nagsabahay sa halip na sa hospital upang maka iwa sa gastos. Kapag nagpunta kakasis hospitalat na lamang tagakat mon ka. Ihingiyan ka na mga hospitalat klinika ng deposito. Okoyan na manibaban tayo ng maigis sa pagkat maraming ng tagakat mona ng anak na tomakas. Okoyan na manipu mirma sa isang promisori not, pero hindi na managbayad. Sinundu nga ni mga Miguel ng naga alalang sa Alinghuliana. Ang tancakas ni alinghulyan ng huling hilut na kay Alinghulokring, mga pitong buwan palangan canang babae. Ang toto o, lagingan yung sinasabi kay Alinghulokring na magpunta sa center para mapatingin dahil halos wala siyang makapas sa tianito para pang napakaliit ng bata. Mga motang kakailus sa habi ni Alinghuliana. Kapak hindi ko nakaya ke langan dalhin sa hospitalang asawamu. Dahil sa lakas ng ulan, maagang nakatulugang mga tagakat mon. Hindi na naman na balitahan ko onon ng yara ke Alinghulokring ng gabing iyon. Nang magesing kami, mupa nang bagyo. Kounti na lamangan tubig na na sa kalisada. Nahuilin ng lahata mga tilapiat katabang na sa bahak. Nakakumpo ka mga tawa sa tindahan ni Alinghulus pinagu usapan ang anak ni Alinghulokring. Pabay ba olalaki tanong habang ng i-na-abot ke Alinghulus ang limang peaceong bayad sa pandisal. Maibuntot sabi ni Turing. Muntik na kung matawa sa loblob ko kapagnarenig si Turing ng mga Miguel ka kalawitin na nito ang kanyang leeg. Tutong si na sabi ko ulit ni Turing. Maibuntot at kaliski sa anak ni Miguel ng anak silokring ng isda. Kaya kung manewala. Kaya sumo ba yoko kaya Alinghulus sa pagbunta sa bahay ni ng mga Miguel. Kung tutong balita, pakawika ko ang anak ni Alinghulokring ay syrena o shokoi. Kalahating tao, kalahating isda. Sabi ng teacher ko sa science kung tuto arawang syrena. Malamang itas na bahagi ni tuong isda at ang iba pang bahagi ang tao sepagat hindi makokuhuhan ang syrenang humingas sa ilalimnan dagat kung wala itong hasang natulat ng isda. Pero ng dududo para na ko sa balita ni Turing. Dasay ang gokasi ito at cismoso. Mahili ng mupuk sa cismi sa na mga baba ay upang sumagap na mga history ang mga arin ang equipment sa Inuman. Nakakumpuk na mga tao sa tapat ng bahay ni Alinghulokring ng domatinkami. Na ismalama ng lahat kung tutoong ang balita. Para mga bubuyug na nagbubulungan ng mga baba ay. Ang mga lalaki, panayang hitit ng sigerilyo, nagwukon waring hindi interesado pero ang mga mataatay ngay nakimbukas. Na iskumpir mahin kung tutoong ang balita. Pumaasok si Alinglus. Malakasang loob niyan pumaasok dahil pin uhtong yan ang perasimang Miguel. Mokitanyang nakahigas sa hig si Alinghulokring sa tabinitong nakasalampak si Alinghuliana ito nutupi ang mga basang lampin. Monit ka pan sinpansing kauntila mga bahid ng dogo ng mga lampinat mga damit naginamit sa pangang anak. Sa tabinit Alinghulokringi may roong isang bachang plastic na may tubig. Tuna ka lagay lumalang o yung isang isda na halos ka lahating dang kalang haba. Pagjabas ni aling lus na kompirmang balita ang isinil ang ni aling lukri ng isang malusug na bangus. Shempre, maraming hindi na niwala, lalo na yung mga naka pag-aral. Alam kasi nila na magkaibang species ng taawat ng isda at hindi kailan wang maaari mga nakaang isang taaw ng hindi niya kaori. Paanungan naman makakahing ang isda sa lyob ng matris ng babae. May mga ipinapang anak na ipinaglihisa isda pala kao asoat na garo ng mga katangi ang katulat ng kanilang napaglihan, pero imposible sa abin ng iba na mga nakaang isang taaw ng puroong puroong isda. Maraming lumabas na mga haka-haka, makaraw na huli lang na magasawa ang bangusabahak. Hindi routalagatuto ang buntis aling lukring, at para nga naman hindi mapahihak. Nang huli ng nangsilan ng bangus para may maipresintang anak sa mga taaw. Pero wala na mga bangusabahak, tilapilalangat katabang isdang nabubuhay sa tubig ng katmoon dahil ito laha mga mga isdang nakaakatagal sa maraming tubig. Poederen sigurong hitot dalag dalag dalag talas tayo makarindig na mga kuento tungkol sa mga dalagat hitong nabubuhay sa mga nicheot putikan ng cementerio. Pero hindi poed ang bangus, dahil hindi ito nabubuhay sa maraming tubig. Hindi rin sila poeding bumili sa mga naglala ko ng isda dahil wala na mga naglala ko ng buhay na bangusakat mo'n. Puropatay na mga galunggong ayungi na tambakol na galing sa pundohan sa bayan, bago ito iiikot na mga maglala ko sa mga bahay bahay. Hindi rin sila poed ang bumili nang bangus sa sangandaan o sa talipapa dahil nang sumakit ang tianil aling hulian, gabina at yak masarado ng lahat ng palenke. Para matapos ang samos sa aring haka na mga tao, saaling hulian ng hilo to nagpatunay sa kato tohana ng lahat. Ang hirap daw sa aling hulian sa panganak. Pana ang hilap ng tian, pero walang lumalabas. Kadal hina saananilas sa doktor sa aling hulian ng dumaingitong masakit ng masakit ang tianat para rome na kasungo sa kanyam puerta. Nening naman ni aling huliana, nakitan itong umakagas ang tubigat kaunting dugo sa puerta ni aling lucring. Sinimulang mulini aling hulian ng paghilot, nila kasanan ang doob, sigurado ng sumabog ng panubigan at ano mang sandali ay lahalabas ng bata. Pero lang king gulat niya. Hindi bata ang lumabas kung dibangus, ilang aroding naging usa-usapa ng nasaving incidenti sa buong katmon. Napabalita pang aito sa ibang bahagin ng malabon dahil may ilang mga tagay bambarang gay na nagpunta sa katmon para lamang magusisa. Maisao dalawar ng periudistan ng susulat sa tabloit at bemberon ng kamanawa Prescorp sa ang nagpunta sa katmon, upang usisain ng nasaving balita. Pero hindi sila na kalapit man lang sa bahin ng aling lucring. Ilagin ka sinimang Miguel ng harang iskinitang daanan patungu sa kanilang malit na barong barong. At kung nasa-bahirin lang, lagisha makigita sa bakura ng kanilang bahay na naghaha saan ang itak. Bagopang bakalapit ng mga dayang ususero. Nababangtaanasilat ng kol sa pangahable ng Miguel ng kalawit sa kanyang kaibigang si Turin. Kaya nagdadalong isip na mga nagnana is makiushos o magtanong. Buti na lang at wala pang balitang kay na mga panahong iyon. Kundi malamang na alokin siyanikorina na mga interview para mga feature sa kanyang programang nagtatang hal na mga unano, taong isda, mga bulag na animoy na kaka-kita at mga pilay na nagsisir ko. Kung nagataon dalawala ang mga pwedimang yara kay ko rina, makalawit sa nangmigel o maingga niyo si Miguel na magpa interview at ipak hitang kanyang anak sa television para sumika to kung mita nang kaunting pera. Ang mga member kasi ng kamanawa press corpse, ndi na manag bibigin ng pera kapanag i-interview. Ang iba sa kanila ng hihingipan ang pera. Hindi mo kong pera si mga Miguel. Katunayan isin na uli niyang perang inutang kaya aling loose, dahil ndi na mandawit o nagamit. Tomang gina man si aling loose, i-bili nalang daw na mga pangangan ng aling lookering at nangkanyang anak. Nani niyo ala kasi si aling loose na suyerting per bibigin ng pulung sa mga bina ya ang magga anak ng dikarani yung wang nilalang. Ikanuento pa niya na sa kanilang provincia sa samar, meron dos silang kapit bahay na nanganak ng ahas. Inna lagahan daw ito na magasawa, pinalaki. Atang magasawa isinware desa nigo siot nag-ing isasapin na kamayaman sa kanilang lugar. Nakapagpatayu pang arrow ito ng isang department store sa kalbayo gat sa basement ng nasabing tindahan. Donilapin na tirang kanilang anak na ahas. Hindi nga lang alam ni aling loose kung ito esawa, kala buka boko bra. Pilit na i-binalik ni mga Miguel ang hindi na gamit na pera kaya aling loose. Meron pa na mandaw shang pera at hindi niya kailangan ng malakin salapi, dahil hindi naman kailangan bumilin ng lampin. Big kiss, baby powder, asiati man sa nilia, po asiati alkomforado. Kaya nagbigay nalang sa aling loose ng gata, asking mag Miguel, ipa ino muka ilo krim para lumakas ka agad, sabi nito. Makalipas ang ilang araw, tumigil na rin ang usap usapan ng mga tao, karamiha na tanggap na rin nabangus ngang nag-ing anak na aling lo-crim. Kaya nang kapnamin ng katotohan ang ito tuledin ng pag-tanggap namin sa mga aswang, malignu, enkanto, usug, pagsilang at kamatayan. Simang Miguel na lang yata ang hindi naka-tanggap sa nangyari. Inewasanya mga tao, hindi na siya pungupunta sa tindahani aling loose para uminom ng ilang tagin ng jin. Hindi na naki-kipag innuman kila-turing. Kapag nangalay ka isatambakan, pumipuesto ito sa logar na hindi ga-anong pinamumulutan ng mga nagbabasura. Pagkabentas sa kanyang mga nakuhong plastik, klata at kung ano ang abubut. Umu-uhi ka agadatut sa kanyang bahay, ayon ang osisat ng kolsa-kanyang anak, ayon magpagusapan ng tungkolsa-kanyang asawa. Pakalipas ng halos de lang ang linggu, nagpunta si aling huliana sa bahay nin ng mga Miguel dala-dala mga dahu ng bana-bana galing pa sa kiapo. Kalam namin na palili-gua na nyesi-aling lo-cring. Visaya kasi si aling huliana, kaya na ninywala siya nang nangang anakay ka ilang ang pali-gua ng pinakulong dahu ng bana-bah. Upang masiguro na hindi ito mabibi na tatmasusumpit ng hangin. Sabi ng matatanda, kapag nasumpit do ng hangin ng isang nang anak, papasok doang hangin sa utakat malo lo-kong babay. Hindi nalo kasi aling lukring. Nakita namin siya isang araw ng sabadu sa lop ng kapilia tulag ng dati naglinis ng mga bankot i-mahin sa altar. Bumalik na ang kanyang kulay, kindi na siya ga-anong kaya, impis ng kanyang keyan, sa kanamin na alala nakina bukasan. Unang linggunga palan ng buwan. Umagapalang ang ilam na namin kakontila mga magsisimba sa linggong iyon. Nahati kasi ang sentimento ng mga tao. Hindi nila alam kung matatako to may i-inis sa Jos. Hindi nila mo ubus maisip kung bakit ang isang magasawang may tao ko sa Jos na humiling na magga anak. Baby, begin ng Jos ng anak na bangos. Toto o, binegan ng asire ng Jos ng supling, pero is dana man. Kaya mga dating na hipo ng ispirit sa antoaibu malik sa pagnanakawat pag-adik. Sumiglang buli ang farmasha luna, so lat hindi magkanda ugaga ang mga barang gaitalod sa pag respondi sa mga away at kabi ka bilang nakawan. Ang mga nagsipag simba inaninual ang pagsubuklah mga lahat parakin na aling dukring. Kung hihingi ka sa panginoon, maaaring sumaguchan ng O.O. Hindi o maghintay. Sumagotang Jos ng O.O. bibig yung kitan ng anak, pero bangos ang i-bibigay kung anak sa iyo, kaya mo bang tanggapin ng bibigay ko. Bakasak islep na mga matani aling dukring ang pagtanggap sa anak ng bangos. Pero hindi to matanggap ng mga Miguel, katunayan, hindi niya si na mahan sa aling dukring sa pagsisimba. Inunahan niya sa pagalis ang kanyang asawa. Pakeinom na pakeinom ng kapia ipinatain ang rajo at lumungunas sa tambakanu pang mga laykay. Mulaan ang ipanganakan kanyang anak, si mga Miguel lahat mga nga laykay kung linggo. Umiti gilkasi ang mga track nambasura sa pagta tapon toing linggo. Nahil tulet ng lahat ng papahingar na man sila, pero hindi si mga Miguel. Nakita namin naglalaka sa aling dukring sa kalisada, naka sa oot ng besti ng bihira ng iso oot. May manipis na lipstik sa kanyang labiat pulbos sa kanyang pisni. Bitbit niyang nisang meikalaki hangarapon na may tubig. Sa lop ng garapon ay naro ng kanyang anak, lagpas ng isandangkal. Ang kalis kisititoy kung mikislep sa mahi ng pagtaman ang araw sa tubig. Mukanang masiglaat malusug ng anak ni aling dukring. May bumati sa kanyah, kemusta, mabutinaman ang kanyang sagot sa bayingiti. Malakina pala sa binang bumati, mulaing umiti si aling dukring. Dikabang ang kasi simba, indikomibu ang babae, nakatiitig sa bangus din itingnan kung sinuang kamukanito si mang megalo si aling dukring. Inilapit niya aling dukring ang garapon sa kanyang dip-dip. Bibi niya kanko sa binito. Nomag sa mga tao sa simbahan, na isnilang saksihan ang binyag ng anak nina aling dukring. Nakawusap na pala niya aling dukring si na aling lusat aling huliana at siyaturing at ang isang kamaganak na ralakan ng mang megal. Ito ang tata yung mga nino ng atminang, sa kasaysa yung katmon hindi panaggaron ng ganon karaming tao sa kapila. Punong puno ito, kaya naman pawis na pawis sa mga tao sa loob. Panayang kanilang paipay, mabutamang tao hanggang sa kalisada lahatay ng hava ang lieg na ismak hitang anak na aling lukring. Panayang bulungan ang mga babae, ngibay hinahanap si mang megal. Walaong puso ang amas, sabay nila binyag nang anak ay hindi man lang sumi-lipp. Na hiya siguro sa abin ang isang nalaki, kemukha kasi niyang kanyang anak, cute naman, diba. Sabat ng isang binatil yung may kulay ang bohuk. Hindi ko na matandaan, pero may kulay ang kanyang bohuk, kayait na nito lang ang mga nakara ang taong talagang na usong pagpapakulay ng bohuk. Nagsimula kasi itong mga uson ng maghualaisi ng Martin at Pups. Sa galit siguro na Pups, nagpakulay siya ng bohuk at ang balita, nagpalakipan ang susu. Mula na on marami na mga artis ng nagpakulay ng bohuk at sa monod na rin sa kanilama kara niyong tao. Mga bagets, matrona, bakla. Pero noon ang pangkulay naginagamit ay ago-oxinada. Ito ang ginamit na pangkulay ng binatil yung sumabat, dahil ang kanyang bohukay ka kulay ng mga maninisid ng taong sa na-votas. Hindi halos makapasok ang matandang pari sa lob ng kapilia, takang takasya. Akala yung naggaron na naman ang aparitio ng mahala-birhen tulet ng yari sa barang gaitan yung, kung saan nagpakita ang mahala-birhen sa puro ng saging. Ang matandang pari ang ipinadarang simbahan sa tanyong para mag-imbistigah, datikasi siyang visisist bagotawagin ang panginawon para sa bukashon. Hindi na kapas ang milagrung iyon sa kanyang paman tayang sentipiko. Idinekle ranyang pekay ang ipinadarang. i-mahin ng milagro at pinatagpas ang puno ng saging. Galit negalita mga tao, nahati kasi ng i-mahin ng birhen sa Metyan para itong naging mano ng gal. Iteranim na mga tao ang ita-as na bahagi ng saging at ang sabi, tumu-buro wethong muli, talawa ngayon ng i-mahin ng birhen sa saging. Ang ita-as na bahagi inagkoron ang i-mahin ng birhendolorosa. Ang luhan ito ay tumu-tulu mula sa puso ng saging na nakabitin sa tuk-tuk. Numalapita mga tao sa tapat ng puso ng saging at e-bindu buko ang bibig. Kinihin tayang pag-tulu ng luhan ng birhen mula sa puso, at kapag nalasahan ng luhan ng mahal na ina, sa kasi lasisigaw ng Ave Maria, maramiya nagpapatuto o na mga binaya ang makatikim ng luhan ng birhen ay gumagaling sa lahat ng mga karamdaman. Nang malaman ng pari na bang osang anak ni aling lukring at pabibin niya ganito sa kanya. Hindi ilam ng pari koanong kanyang gagawin. Bilang isang visisis na sinanay sa mga pa mamar ang siyentipico, alam ng impossibilitong mong yari, pero bilang isang alagad ng gyo sa nani niwara sa kakaya hanampangin o nagomawan na mga bagay na hindi na ipapaliwan ng tao. Mi-muntintini niyan ng gagaling sa kaibuturan ng kanyang puso ng nag-sasabing, paka nga bikin ng jos ang isda bilang ganti sa kabutihani aling lukring. Monitagad na na na naigang kanyang rational na pag-iisip. Na ala ala kasi niya si santo to masakwai na sa tangturu ni to ukol sa natural lo at na isip na ang panganganaknan tao ng isda icon tra naturam. Ito ang sinabi niya sa mga tao na titipon sa simbahan, matapos magpash ang hindi niya bibin niya ganang anak ni aling lukring. Ndikupano on alam kung ano ang koto torang ito ni santo to mas. Na mag-aralako sa kolehio si nubukong basahin ang sumatiologika ni santo to mas upang malaman kung tamabang decision ng matandang bari. Pero hindi ko na intin diha na nalibro kaya hanggang ayon, di parin ako nakapag decision kung tamang ang baliyang pagtangginam pari na bautismo hannang bangus na anak na manang tao. Tahimig na tenang gap ni aling lukring ng pasha ng matandang bari. Ini-uhi niyan kanyang anak. Sumunud sa kanya mga tao nago usosot halos wala ng atir sa kapilia para makinig sa misa. Maging sa aling lusay bumalik sa kanyan tindahan para mag dinda, siinong pang hindi na siya tapakailan man sa kapilia at hindi nakaka usapin ang matandang bari. Ang president ng Katmo Neighborhood Association na nagmong kahipanasulatan si Cardinal C, nawang santo papa, upang ereclamong decision ang matandang bari. Pero wala nang mga hasumulat. Nang hapong tingiyon nagpunta sa aling lukring sa simbahan dala ang isang garapa. Iraginya ito ng Agwa Bendita mula sa kabibing delang ang hill na nagsisilbing dota na mga nag-aantanda. Binuhus niyan ni na ako na Bendita sa garapong kenalalaga ng kanyang anak at bininyaganya ito sa pangala ng ama, anak at Espirito santo sa harap na mga napili ng nino ng at minang. Pagatapos nag salos sa alos ila sa handa na tong pancit at pretong manok. Kapan simpansing wala ng lamanda gat sa handa halim bawa, ang pancitay hindi hinalua ng hipo nat fishball. Wala sa binyagasimang bigel na sa tambakan parin siya. Nakasubso bang ulu sa pagahanap puhay. Indinyan sa kasihanan binyagan at ang pagpapang ala ng kanyang anak. Migel junyo ang pinang ala ng aling lukring sa kanyang subling, at miglito ang napili ng palayaw. Pinunin digan ang aling lusang pagiging nino ng miglito. Bumili siya ng isang sa-acom fishmil bilang degalo sa kanyang ina anak. Aking bang nino ng anagbegirin ng pakimkin, kahit na maliit. Pagalipas ng ilang araw, bumili si aling lus ng maliit na aquarium na ipin na sa japa niya sa pagawa anang salamin sa togatog. To ang toasi aling lukring, iniliipat niya si miglito sa aquarium matapos itong palamuti anang maliliit na batong puti, plastik na halaman. Wala naman kibusimang migl ng omawis siya at makitang nasabagong lelegyan ang kanyang anak. Hindi na makati isa aling lukring sa pagbabaliwala nimang miglis ang kanyang anak, kaya kinausap niya ito isang gabi. Nakahigan ang delawa sa banig dulet ng dati, kapos ng usalin ang aling lukring ang kanyang panalangan sa harap ng ima hyang Santa Peregrina. Miguel simulan ito, sabi mo sa akin dati tatanggapin mo ang anomang ibegay sa atin ang Josh. Na yung binigyan niya tayo ng anak, bahkatin di mo siya matang gab. Walang salitang lumabasa bibig ni mang migl. Nakihintaisi aling lukring ng sasa-bihin ito, pero nagpatului si mang miglis sa pananahimig. Hindi na nagsalitasi aling lukring. Pinabaya anang ng tumulu ang kanyang luhak, umiaksha ng tahimig ato malikud sa kanyang asawa. Pumalik sa pangangalay kain ng basura si aling lukring. Pagotong mong usatambakan, sinisigurado yung sarado ang bahayat, hindi makakapasok ang pusa sa loob. Tokuchang bakain ang pusa si Miguelito. Tunging tanghali, umuwisya para ting ng kalagaya ng anak. Pinabati ito, kapos tanang baby ko, lalangin ng manang mabili si Miguelito, para nagpapasiket sa ina. Kapos, uhuluga ni aling lukring ng paggain si Miguelito, nakakaininin naman ito. Kahin ang kahina para kalo maki sa abing ni aling lukring. Pero kapagdumarating si Miguel, agad natin natapos ni aling lukring ang pagkikipagguentuhan sa anak. Tahimig na pagsisil bihan ang paggain si Miguel. Hindi nasi lang nag-uusap si mula na magpasha si aling lukring na ilabasi Miguelito at pabinyaganitos sa harap ng maraming tao. Ang lahat ng sakit ng nararam daman ni aling lukring, itinago niya sa kanyang puso. In patulwisya sa paggakalay kain ng tahimig, malayos sa mga tao. Sang araw nakita namin siyang tumatakbopo balik sa kanilang bahay. Kasunud niyang kanyang asawa. Aksara ng bahay ang dalawa. Akala namin na inaaway ng mga Miguel si aling lukring. Akala namin na isumabog na rin ng hustong timitimping mga daming ng dalawa dahil sa kanilang anak. Pero wala kami ng narinig na inay sa lop ng bahay, wala ang aaway sa agutan. Na natilig na kasarado ang bahay hanggang sa susunud na araw. Dalawang araw ang lumipas. Kabulat na lang kami ng makitangginigiba ang bahay ng mga Miguel. Akala namin na bayaranasi mga Miguel ng mga umahangkin ng lupa sa katmón. Sa pagkat pago pangobuntis aling lukring. Mayroon ang nagpuntang mga taooha ni Mr. Chua. Kasama ng ilang tagamunisip yun ang nag-sasabing, ba bayaran ang lahat ng mga buluntari ang mag-igiba ng kanilang bahay at ililipat sa isang relocation sites sa San Jose del Monte Bulakan. Mem mga umog ang pangang baliwalita na sa pagkat matigasang ulo na mga tagakat mo na tayo umalis. Gagamit daw ng dahas sa mga taooha ni Mr. Chua upang mapilita mga taoo na gibain ang kanilang mga bahay. Umogong mga balitang susunugin ng katmón. Kagat na nagorganisa ng gabigabing ronda upang makatulug ng payapa ang mga tao. Agat na mga nilapita ng officialis ng katmón neighborhood association. Kasama ng si-aring lus na siyang tumata yung kalihim ng sa-mahan si mga Miguel. Pag sa-sabiha na huwag mo na mag-igban ng bahay hangatin di pati ako si noang tunay na may arin ng lupa. Ang atwiran si mga Miguel, indirao siya na ni niwala ang si Mr. Chua ng may arin ng lupa. Ipina-gi-gibaro niyang kanyang bahay sa pagkat magpapata yung isang mas malaki at concretong tahanan. Ndi makapaniwala ang lahat sa ang kukuwasi mga Miguel ng perang ipapa ayos ng kanilang bahay. Akita na ming unti-unting naggahubi sa mga bagong bahay ni ng mga Miguel at aling locring. Halos tatong palapagang bahay. Naging pala isipan kung paano na karo ng peras ng aling locring, e-ndipan na man-usun ng loto. Na-usunong an-loto ng si-manoling moroto ng na upong chairman ng PCSO. Ang usung-sugal na on sakat mo na wetting. Atang kadalasang patama ng manimula sa isa hanggang dalawang dibo. Bokod dito, hindi-rin palatayasos sugal si mga Miguel at aling locring. Wag nakayong magtakasa, binealing loose. Talaga ng amangabiniya yung magkaanak ng kakaibang nila lang ay sinuswerte. Kaya nganagprisinta ako mag-igmining na begeliitoy. Ikinwento uli ni aling loose ang isan yung hamag-anak sa sama rana nganak na make-acambal na toko, lumaguro mo ko prahan na toat na ging isasapin na kamayaman sa kanilang bayan. Nakapagpatayu pang arawiton ng fabrican ng mantika na naging kalaban ng puriko sa banda ng kabisayaan. Pero na ging malupit dawang amas a-anak na tong toko. Nang yung mamanasila, hindi-riniton na da dalaw man ng toko, hindi-na na hihimas, hindi-na na sa sabayan sa pobori dito na toong pag-tuk-tuk-tuk-tuk-wing hapon. Kayabo magsakdina negosyon nilang mantika, naghariang puriko sa merikado, pero kalawunan na loos din ng puriko dahil na usawang minola. Ang kuento na mga kapwa niya basurero, malamang daw nakapulut sa aling loose ng brilliante sa bunto ng basura. Marami na mga talagang napupulut sa basura, paggain, damit, appliances, at kung suerte ka alahas. Pero minsan minsan lang yun, bakaraw may rong isang grupo na mga akit bahay na hinabul na mga polis, ng masusuku na iniligayang kanilang mga nana ako na salapit alaha sa isang basurahan. Kupang itagot balikana na mga kapagsilay na katakas. Kason na teklomang magna na ako at bagupan na mga ituru kung saanaro ng kanilang mga nakulimbat. Nakuhan na mga metroidang basurahan at nada sa tambakan ng katmon, na sya na mga nakuhani aling loo kring at ginamit sa pagpapata yun ng bahay. Umulad ng kabohayan na na aling loo kring. Pero hindi sila umalisa katmon. Puipin ayos lamang nilang kanilang bahay. Ang unang palapagaginawane lang minigro seri. Ang malit na ako arium na nagalo na aling loose sa kanyang inaana kaya pinilita na aling loose ng isang malaking ako arium na may tunay na hila mang dagat. Nakastilio at chubibong ceramics na umiikot at umiilaw. Para na mong hiniilas sa paglakisimigilito sa pagkat na gin doble ang habata baanito. Iniligay na aling loo kring ako arium sa tabinang ima halang Santa Perekrina, marahil upang lagim alala kung saanag bohat simigilito. Pero hindi parindobos ang kasiyahani aling loo kring sa kabilanang kasagana ang kanyang tinata masa. Tumigil nasimang Miguel sa paggakale kain ng basura. Nagtayoon lang sya ng isang junk shop sa likoranang kanilang bahay. Pero bumaliksimang Miguel sa pagdala sing. Hindi parin sila na kiki buani aling loo kring. Naging kabarkatanyang muliat ka inuman si Naturing. Minsan habang naginuman na ito ng Naturing. Kamus tanang ina anak ko. Mula na mga halong pang nguchang tanong Naturing katunayan bukol sa kanyong loo bang pagtatanong sa pagkat mula nang may paayos ang bahay ni ng mga Miguel. Nahiya na pumasok situring sa loo para magkapi. Pero naginit ang ulo ni mga Miguel. Minuranya situring. Ang ina mo wala kang utang na loo bo. Pena inum nangakita. Keno ko musta ko lang naman na anak ko pare. Palawanag Naturing. Pero ayo tomang gap ng Miguel ng paliwanag. Muntik nasilamag pang abut titoring, kundi dahil sa pagawat ng kanilang mga kaibigan. Mulaanon nilayo na sya ng kanya mga kainuman, ng lahat ng mga tagakat mo ne nag-ingat ng lihim nag-galit kaya mong Miguel. Indi nila mga intindihan kung bakit hindi na tomatang gap ng anak na sya ng mga nag-begin ng swearte sa kanilang mag-asawa. Naging suga pa sa alaxi Miguel. Mulao mag-aimakikita na sya na kaupo sa isang malilim na bahagi sa likod ng kanilang bahay. Umiinom habang kina-kalikot ang kanilang lumang transistor radio. Nanasira na mahulugitom mula sa kenapapatong ang alter habang ipina paayos nilang kanilang bahay. Indi na nya na asikaso ang kanilang junk shop. Madalas na kaupun ng lang siya sa harap ng aquarium na kanilalaga ng Miguelito. Nakatitig sa lumalangoy ng anak. Minsan na abutan ng lockring si mong Miguel, hawa kang isang barena. Ang higpit ng kapitito sa baka latang kanyang blank ko mga mata ay nag-begin ng killabot sa buong katawan ng alim lockring. Na isip niya na baka may masamang binabalak si mong Miguel kaya Miguelito. Inilipat niya alim lockring ng aquarium ng canyang anak sa isang malit na kuartos sa itas na kanilang tatong palapag nabahay. Iniakiat minyang i-mahin ng santa perigri na at ito na bikaya Miguelito. Toing umahali siya upang mamilin ng mga panindasagro seri, kina-kanda do nyang pinto ng canyang anak matapos itong pakainin ng fish millet kao sa pin. Pasayan siya kana anak na dolo ang sabi niya alim lockring. May iwan ka mga isadito, kailangan ko pang ikanda doong pinto dahil baka ko anong goin sa yanan tatay mo. Atiha habili niya kanyang anak sa mahal na ina, kaya na pong bahala sa anak ko. May basihan na pagalala na alim lockring. Ang lahat na mga tagakat mo na inapan si na pag-ibana ugalin ng mong Miguel. Habang lumalakisig Miguelito at ilalalo ng gagaro ng hinanakit si mong Miguel sa Joseph sa kanyang sarili. Pakram damarahil niya i-neutil siya o nagkaamali ang Joseph siyang naginbictima, ang dududu sya na baka nilo ko lang sya ng kanyang asawa. Nagdramalang at kina-cabasi aling huliana opang patopatampang Arab na to mag-anak, kahit na isda. Maharirin ng mga salisahan sya ng isang show ko yung maligno. Baka naman sumiping sa aling lockring sa isang isda. Nakalala ni mong Miguel na na unabindalo ang tounggulang palamang siya. To mirasila sa isang baybaying barang gay sa linggayan. Mangis ng kanyang amat madalisitong makahuli ng pusit. Isang gabi kung muho sya ng pusit mula sa banyer ang kenalala gyan na mga huli. Mga ilang linggupa lang sya naong natutuli, gagagaling lamang ng kanyasugat ng pinakaulon ng kanyang aari ay nangangati. Ilinist ni ng kustoong pusit, inalisang lahat ng tinta nito. Na tipin asok ng kanyang aari sa lop ng pusit, gyanamitit sa pagpapaligaya sa sarili. Pusiblike ang gumamit din si-lokring ng bangus upang dokuitin ng kanyang sarili. Kung buhayang bangus, maari itong makapaglabas ng similia na maarin bumuntis sa kanyang asawa. Iwa waksi niya mga sa pantahan ito ko kung binsi ng kanyang sarili na anak nganya si Miguelito. Na bagi ito sa kanyan ng panginoon. Maarin naggamali ang Josh sa halip na sanggulang maailagay sa sinapupunanilokring ay isda ang kanyang nailagay. Kuang Joshi Josh mekarapatan din siya maggamali, mekarapatan siya ng gawin ng lahat ng bagay tamaman ito umali. Muneit ka paglasing nasimang Miguel, mulling papasok sa kanyang isipangkatutohanang nagganak sa ng bangus. At mulling bababa ang pagtingi niya sa sarili. Hindi matanggap na ang kanyang similia ay pagmumulan, hindi ng buhay na sanggul, kung din ang puma pasag na isda. Titing na nyan kanyang sarili sa salamin, si si patin kung mayroong gahib lang paggakahawig ang kanyang mokas ang mokanang kanyang anak. Muneit tao siya, tao, hindi isda, at makakatulug siya sa kalasingan, dala-dala ang hindi marokat maintindi hangkalong kutan. Natutulug si Mang Miguel, sa kalasingan is ang hapo ng inero. Ilangling gobagutumakas i-Marcos papunta sa haway na maggasunug sa katmon. Tulat ng dati na sa malilim na bahagi siya salikut ng kanilang bahay, kahrapang kanilang lumang rajo na hanggang ay hindi parinyamapatunug na sa divisorian ontsialing locring. Ang na iwan na mong sa tindahan ay dalawang katulong. Ang kasi mula ang sunug sa isang kalapit na bahay, sumisigaw na kanilang katulong ng sunug, sunug, muneit hindi parin siya magising. Na alimpong atan lamang siya na biglion tumulug ng malakasang rajo ng batagal ng inaayos. Piglasang na pabangun, pupongas pungas na ikinalang matas sa paligid. At sa kanyang harapan, nakita nyang dina dala nang hangin patungu sa kanilang bahay ang isang malaking apoi. Napapaliggiran ng apo yang kanyang tahanan. Mabilis nakumala ang sunug sa pagkatkaramihan ng mga bahay sa katmonayari sa lumang tabla, karton at plastic na madaling magliab. Ang kanilang dalawang katulong ay tomakbuna upang iligdas ang kanilang buhay. Na wala ang kalasangan ng mga Miguel. Mula sa malayo ay nakita nyang sumisigaw si Turing para elumbas kanajan. Naiskinita i-unki-unki-unki na nagsisigip da il sa apoi. Nara rando manan nyang init sa kanyang balat. Mas matindikais sa init na kanyang nara rana sa nung nga nga legay pa siya nambasura sa gitanan ang katang hali anang araw. Nanunuyo ang kanyang bibig. Ibig niyang uminum ng tubig. Tipihit na sa ana siya upang lumayu sa papalapit na apoi ng mala ala nyang kanyang anak. Tomi ng alasimang Miguel. Tina na wang kuartong nasa ikatong palapag ng kanyang bahay. Sari-sari ang pumapasuk sa kanyang isip. Mabili sa pagpasukat pagalis kaya hindi ko na maelahad lahat. Muli niyang tinanaos hituring na halos lumabas na nangalang alas sa pagsigaw. Nari rinig niya hituring. Kelangan nangyang lumayu sa nosusunog nabahay. Munit may kung anong lumuluk sa sa kanyang pusu na ibig ko mo wala. Nahilam sa usukat na luha. Pumihit sa patungu sa domidilang apo yad patakbumpu masuk sa naka bukas napintu ng kanilang bahay. Nga moisialing lookring, abo at ko hunala mga kanyang nadatnan. Naka hambalang sa iskinita mga gamit at sunog na yero, kokolamber, plastic ko anong gamit. Mukuusuk pang lahat. Muliit pinasuk na aling lookring ng guhu ng kanilang bahay. Ang kanyang mga mataay nagbabaga, muliit hindi ito makapagliyap dahil sa patulu na pagdaloin ng dua. Kamuho sya na isang kalaikay, sinimulang hana pin sa guhu ang mga maaari pang makilala. Nakita niyang sunog na labin ng kanyang asawa. Nakayakap sa mga basag na pirasu ng salamin, katabi ang nasunog na chubibong umiikot at umiilong nadatang pinaglalaro animikilito. Nang patulu sya sa paggalaikay ngunit hindi nanyang makilala sa gitnana mga abot uling kung nasan ng kanyang anak. Tenampot niyang isang sunog na bahagi ng kanyang asawa, ngunit para mga buhangin sa dagat lumusut ito sa kanyang mga palad. Ang ilang bahagi iti ngayon ng ihyp ng hangin. Tumangisi aling lucring ng buong kapa itan habang ipinapahed sa kanyang buhokat katawan ang abot uling sa kanyang mga kamay. Wala ng tirasa pamilyat ari ariyan ni aling lucring maliban sa ima halang Santa Peregrina na umiti mlamang dair sa sunog ngunit hindi na bahasag. Pinang ko ito ni aling lucring at nagsimula siyang lumakad palabasaguhu, patungu sa iskinita. Ten lang siya ni aling luz, san kapupunta, pero hindi sa magot si aling lucring, nagpatului siya sa paglakat hanggang sa mo wala sa paningin ng mga tao. Pagkatapos ang sunog, mulling itin ay yun ng mga tao kanilang mga bahay. Luma kasang kanilang loob na hindi umalisakat moon lalo na ng malamanin ng napalayas na si Marcos. Hindi naman ginalawang lugar nakinatatayo anang bahay ni ng mga Miguel. Hindi din kami pumaayag nato yung anpaito ng bahay ng iba. Na natiling bakant yung lugar hanggang sa magpasha mga official ng Katmo neighborhood association na ita yudito ang isang daycare center, dilang pagala alakaimigalito. Ang matatatandang tagakat mo na hindi na rin ko mga inambangos mulaan oon. Mapapakain mo sila ng tilapia ako'n dule, mapapakain mo sila ng botete, pero hindi nambangos. Hindi namin na kita si aling lucring. May mga tagakat mo na sumasama sa tracking at nakikwentong nakita nilas si aling lucring ng naglalakad sa makaartored highway sa San Fernando. Pitbitang maitim na i-mahin ng Santa Peregrina. Malakirawang tianito. Sinubok nilang ko sa apin si aling lucring mo nitmanipis ng itila mga isinagot nito. Marami pang nakakita sa kanya sa ibatibang lugar, sa tarlak, sa monkada, sa denolopihan. Ang sabi ng iba marungistos si aling lucring, para ang lokalokah. Inahanap doon nito ang kanyang anak sa mga palenke. Ang iba na manin na kikwentong nakas oto ito ng mga alahas, para ang doon niya. Ang sabi ka si na mga kamaganak ni mga migil na nakalagda sa sunug, umuiraw si aling lucring sa bunoan at ngayon niya nagaalaga na nang bangus. Malawak na rawa mga pala isda anito, punong puno sa pagkatin di naman ito nang bibenta nang bangus sa palenke. Alam kung hindi toto o ang kuentong ito. Mula naman kasi ng natirang perasa aling lucring para magsimulan ang isang bagong negocio. Pero minsan na iiisip ko, sa kuentong ang buhay ng aling lucring posibling mong yari ang lahat. Ok, magandang gabi, KC Wheel, ito sa ating mga tagapakinig. Bagot ay magstart ng ating episode 14, flex ng muna natin, no? Conti lang. Kasi nga September 16, na feature tayo sa second episode ng Ustinig podcast, sa kanilang Discussions Matter series. Na feature in Lit Junction, bii lang isang, isa sa mga nung muna ng podcast ngayon na kataban ang puso. So, maraming salamat po sa USD, Center for Creative Writing and Literary Studies. Sa paginbita po sa amenat sa pag feature po sa amenating podcast. Tamayan, pasalamat din palatayo kaiser Chuck Berry Pasqual. Kay Dr. Kristina Pantohedal goat sa host nasiyo sa mohika para sa pagpapawin lang. Maharin yung magpaking gran yung guessing na minayon sa Apple, Google Podcast. at Shambra ko sa Spotify, bukod budo ng mandi dan September 14, natang gap din kami, kaming tatlo yung entry na amin sa literary and publishing conversations, particularly literary conversations ng national book development board. Nagpasa kasi kami individuali ng mga proposal si Eugene yung nag-improponent nito para sa seeing ng pakikinig ang paggas bilang kahana ng panitikan. So dahil, John, ay kailanganaming magproduz ng isang 30-minute video na mag-giging pagang isang discussion, tongkul sa pagcasting and literature. Ayon, asi, kesama ko sa panel at paglidiskasi Eugene at kasi naman mo mo mo mo dear, amin session. Ayon. So abangan punin yun yun, at yun ay lalabas, kong tiya ko na kaka-maliwils sa octubre ano, lalabas yan ng national book development board. So, ah, tapos meron din siya, mo ko din sa video na po produce natin meron din live sessions, ilang Fridays, I think two to three Friday na may live sessions day. So anta bayan ng yun yun ay nalampuyan, at welcome guys sa ating episode 14 ng ating podcast sa kabilanang lahat maayos na mananagimpasok ng set tiembre at marami tayo mga ibang ng actividadis, tulad nang nang discussion smater at nito ng ating pagpapanel sa NBDB, at sa susurut nabuan, asahanye pung maraming, marami papung lalabas na mga bagong pakulo ang lid junction. Ata, pero sa pang kalahatan, siya para yung pagtatagumpai sa laban sa COVID-19 yung ating minana is. Kung ay Eugene sa obang haban ng lockdown, o quarantine, o anuman, six months na na naka-lipas, garabay, pero anyway, will anyang bang kwentu natin ng yung gabi? Kung meekling kwentong pobo saapan natin ng gabi, ay isan tapere greena, anigyari-grasyo, si sa-agyari maskilalashabi lang makata, pero naging bahagidin siya na KWFB 4, ilang commissioner para sa weekang summer at late. Nagsosulat para sa ibasibin at ibabang mga pilikulateli sa iya. Tumanggap din siya ng searight award at paglathala ng ilang akulat ng sa nasa itula. Eugene, si Sir Jerry pala, nabas ako na todate sa kwentong shodad na nilathala ng ating na yo di Manila University Press ng 2002 at mulling inilimbag ng 2010. Yung anthology na toi inedit ni Rolanda Tulintino, Romo Lubakiran Junior at Alvin Aguirre, mga profesor sila sa universidad ng Pilipina sa dileman. Ang alam ko naging pilikularento, diba? Eugene? O, kasi, naging pilikulatokong saan ng min-charactors, ay ginampan na nila Jerry paipikachi at bambulroko. Sa bago naman itong pamagat. Bilang isda ng 2011. Nabahagi ng sinimalaya Film Festival. Direction na to ni Adolf Alex Junior, pero screenplay parani Sir Jerry. Nakakita nabaka yung Santa Peregrina. Teka akata liko bakayo. Lalo na Eugene, diba? Jesuitiong school. Koncentgan aga-aral. Huwana man? Kata liko parin kami. Santa Peregrina, parang yung isa sa mga santong nagere polisense ay mahinibe rang Maria. At sa kuentunga, siya yung isa sa mga ilan sa mga pinadada sa lanaasam to. Nga ako naman, ang isa ko pa sining dito yung lugar. Yung Katmon sa mala-bong. Hindi ko kasi sure kung hanggangga yung meganitong tambakan. Diya familiya sa lugar. Or purlifekinal bato. Givet na yung nga. Galing ito sa librong antelihia. Kuentung shudad ang atineyo. Oh naman. Imo ko nage-exist parin yung Katmond Domp site na yan. At madalasa, mga ninirahan mala-bitsa dam site. Isa nga yung pangalkal ng basura. Yung nageginkabohayanila. Yung paksesentro na ito sa pagbubasura na mga karakter na si na haling loco reingat mong Miguel. Simptomatic ito ng yung mga umakalisat itinat, o itinataboy mula sa probin siya ay meslalong masasadlak pagdatin dito sa mainila. Ininugandin ng kuentung. Yung pagdatin sa mainila ng magasawa. Bago mapatalisig sa puestong tiktador na si Marcos anggang sa pagdatapos ng koento sa dolo kung saan. Wala nga yung tiktador na si Marcos. O nga yung lugar yung basurahan, yung kapit bahayan. Yung mga baranggay sa malabonat yung kalapititong mga lugar sa kamanawa. Dito umiikot yung kuentot sa buhay na mga taong ng dito. Dito na amo yung basurahan, kalegayan, yung ingay ng kapit bahayan, yung inuman. Yung gawin na mga taong doon na nakatiran na mapapan sinin yung main social division parin. May association paka yung kapit bahayan, diba? At yung pangihimasok din ang mga nangang kamlang lupa, tulad ng Chinese na nigo shanting o maangkin ng lupa, sans family herba sa nasyon lishon natin. So ayon nagagalingan ako sa mga ganitong akdan na nakikuen to tungkol sa buong komunidad. Para sa aking kasi parang hirap isulat ngon, pero ito ang ganda ng pagkakalata ng picture mo agad yung lugar at yung mga taodito. Nalala ko yung ano yung signal rock nitsitoron yung napilikula o na panod yung mga ikot din sa isang komunitikasi yung kuentot. Ganda ng gandarin ako doon. Dito peinapapanod kasi anapin ko yan. Pero gusto ko rin naman yung konflik ng kuentot din sa agawan kung sinetalagay may arin ng lupa, nalekpa gita ng collective action and response nung mga tao, diba, sa pao maghitan ng pagroron dan nila dung gabigabi para makatulog naman yung iba. Pero mita nung ako dito sa kuentot, siin nubing narrator na omnisyan. Nakakita niya lahat, nakikuen to niya lahat. Ang lakas ng otos intrusion dito through the narrator, even kung paanoat, gaano kabili stomak mo sa isip ng mga Miguel, nakikitao nalalamanya at ikanikuen to niya sa ating kung paano ng yung nakita. Onga, kasi all throughout shayong nakakita nong pagdatin ng magasawa sa mainila, hanggang sa mga ko yan to sa pagitan at pagatapos mga naknialing loko rin. Para sa aking maganda yung paggamit ng omnisyan na narration sa kuentong to, kasi mas maayos niyang malalaatag yung kuentot ng bawat karakter, dahil nga isang komunitet dito e. Mada amikang ipapakitang kuentot. Malino naman na isas sa mga kapit bahay. Mga pangkaran niyong o sa sero sa omaga, haponat gabi. Ang tanong nalang siguro, si na sa kanila, si aling lusba, si aling huliana, si toring kaya, o baka wala naman sa kanila. At maganda rin tingnan yung kuentot sa contexto nang pagiging bahagi in ito nang proyektong kuentong shudad yung ang antolohia. Ndikasitong kuilang sa shudad kong disa mga taong nandito at kung paano sila nabubuhayat, gumagawa na ikabubuhay. Sa introduction ng mga editor ng antolohia, si nabinila to, nasakton sa akton na tumbuk na kuentong santa paragrina. Ang buhay ng isang mga gawa ay isang masalimuot nalaban. At ang pinakamabagsik na tunggalian ay ang pagpumpumilit ng sarili na panatili hindbuhayang mala sa paggising sa umaga sa tahanang malayu sa pinapan tasha patungu sa malupit nakalisada hanggang sa mapang uping pabrika pa ulit-ulit lamang ang pagharap sa isang lugaming larawan ng buhay na piliit pinapawusad ng sarili. Yung mala bon at iba pang karatig lang sud nakamanawa, intresue lo toe ng papasok at kahit papalabasalong sud. Vaya makartor highway. Di pasimang Miguel may trabao siya bifur, pero nung negasakit TV siguro. Ayon napunta na sa pangalaykay at kalayakal ka sa mga kanyang asawa. Oh, yung narrator di to, malamang isasia sa mga kapit bahay, pero hindi siya kabilang dun sa mga nabang git mo yung gin. Do, meron ako'ng feels na hapang binabasa ko to, i-parang ako yung narrator. Kasi, parang kaisan ako dun sa mga kapit bahay, din alanya na ako dun sa lagar, ang galing lang. Anyway, ano palit tilapia at kataba nabinang git dito? Pamiliyara ko dun sa tilapia, pero yung kataba. Actually, dico-rin alam yung kataba, kaya ginaugil ko yan. Janko lang kasi nabasa o nakita ayon. Sabi sa nakita kung definition ng bureau of fisheries nangamotik resources, isang relativly malit lang na isda, dun sa label, is dang kanal. Mga nabobuwa isa maru-rumi o may putik na tabigang, kaya. Nang tilapia, dalag o hitok. And since takapalan sa ilang aayong otor na ala lakorin yung recent talk ng surgery about sa mga manalat at pook na kanilong pinang gagalingan, dun sa talk ng surgery sa valint swallow writers colectiv virtual webinar. Pinopuntu niya, doon ang kalagahan na pag-susulat nang manulatong kulus sa bayan o lugar na pinang gagalingan niya. Sa tingin ko dito, iting isa sa mga act of that ni sigerina, nabapakitan ang ano yung take, dun sa kanilong lugar or community. Yung video sa valint swallow ang aayong disha malabot, mga kalapit na manyan na ka manawa. Ang galing lang, kasi dito sa quantum-shaded antologi. Isarina itong centa peregrina sa mga personal kompaburito. Napanad-gurinyon sa Facebook live will, pero dito, wala sa mga isdan yan na nabanggitay, bangos yung anak ninaling look ring at mga Miguel. Kanob ako possible to casesi-sinsikaw ng mga nyong life sciences person dito sa atin. 'Di naman nabubuhi sa marumiya mga isdang lan, lana mga hayo pna-deserve mabuhi sa marumi. Charot, mari lang siguro na mas matas yung tolerance nilasa ganyang environment. Si nabi na rin naman sa koento, ang science and science lang din naman ang pagbaba sihan, sabi nga nifa, durni na dating visisist, imposible ng mga naka ng sangtao ng isda, asa ibang species nasha. So, yung inextent sa atin dito ng otor na, pa-sibilitis ay beyond the realm of science. 'Kong hindi science, hindi religion, kasi remember hindi nga bininyagin ng pari na dating visisist. Dito sa koento, si Miguel, Junior, Omigilito. Ang bangus na anak nina mang Miguel at Alingloch Ring, pero alam bang passibilitis, yung pidagusapan natin ayang. Sure ako dito nasha sa fiction sa literature. Sa kung paanotinatang gap ng society as reflected sa literature, yung mga baga inabizar sa abing asa koento, mga aswang, inkanto at katulat ng nilalang. 'Kong major sa journalism pa pa sa kito sa yung man-interess, o mas-aditiin element, kud saan, nagigin tampo ki mga baga in naka-kakaiba, o kamang hamangha, nagkinsobra o kulang yung deliri o naman-bahagin ng katawan, ka-kaka ibang huggis o kulay, ka sa baga in naka-kakaiba, labis, kulang, yung pitakopin sa ng nanay ko, ganuni yung kamainya, yung parang sa alimang, may dikit, may parang si-pit, pinagli-hidaw kasi sya ng nanay niya din sa alimangu. Hibay baka si yung mga pinang gagalingin natin paninig wala, pagdating sa usublihyin and even, pasintabi ko sa kung makaay na, yung sa pagbubuntis at pag deregla, kasi di ito si Alingloch Ring nagarun sya ng irregular na pag deregla na feling yam insan, bunti siya taposin di pala, explain mga yung ilangjan kasi. Yung nga, may ibaibang tayong paninig wala, yung ibanga, naniinig wala na, ka-kabag na ulanan, ka-bang may peer-huday yung mabahbalioka, at marami pang iba, mas madali ka siing paniwala, ang mga gantong baga ilalong nakong mayiropang buhay, mayiropomunta sa doktor kung wala kampera di ba, yasiguro naka-karun tayo ng mga ganitong paninig wala, yung pag-papaligu sa bagong panganak ng mga dahon dahon, to weeks after siya mga nak, naging nawa ni Alinghuliana dito sa koento na Hilod, sa bidun ginawayon ni Alinghuliana kasi besaya siya, meaning paninig wala ng galang sa matanda o probin siya, pero ndilang to sa besaya sa, may naminig ibang matatanda mula sa ibang lugar na ganitorin yung paninig wala. Ho, pero may takdagdag ko lang din dito. Out of the picture na yung tungkol sa science and medicine, medical check-ups sa buhay ni na mga migalat aling locring, and even sa iba pang residenti ng katmon sa mala bon. Kasi dito, hirap sila sa buhay. Exhaplang dun sa ilang may kaya talaga gaya ni la Alinghuliana nakapag pa check-ups sa mga fertility clinics at nakahabuldin ng pagbuntis. Pero pancin ko dito, para ang ginawang githanggang natapos na kung nga nakbas aling lusat kung ano-anak niya. Po ang ano, isa para mantos sa mga turning point ni mga migal. Yung sinabi ng perang kailangan ko, indipan alangin. Nung nakita niyang buntisi aling lusat. Ang ganda ng pointo na toye, pero may ginagilorin ako talaga sa twist and turns ng buhay niya aling locring na. Yung pangalan pangalan. Actually, kahit migal, it's a something. At ang ganda ng title na santa peregrina, pero sa pilikula yung niba yung pamagate, diba? Nama kah, kasi para sa aking yung santa peregrina yung puno at dulu ng cuento. Sa git na odagdag na lang din yung tungkol sa isda. At magindari yung pilikula ha, sya'n pre-adaptation ito from one material to another. Pero sa yung writer cuento niya sa Jerry sharing yung next-cream play. Na recent lico lang napanod sa sinima one. At ang ganda ng adingan ang akti ngayon niya niya niya niya niya. Jerry peeka, Jerry bilang, "Nana yad diboto ng santa peregrina." Ako dico pata na papanod yung pilikula. Pero maganda na mantalagang material ng cuento na nasalibromismo. Yung paghandel ng social issues, yung nuances and sensibilitist ng mga karakter sa isang slum area sa pilipinas. Yung band ng community don, interesting si toring ha. Kaaway kabat any mong migal, pero hanggang sa dulu. Lilig disparing siya bago mag decision si mong migal para sa saririnyang buhay. Para yung cuento in itself, pilikula nare nga sa sinimatik yung paggakalahad. Toto, kahit, kahit mahaba. Sustain yung storytelling. Pati yung changes sa mga aksyon ng karactors. Napaka, consistent and clear. Kasi pasil karin kung posible ba? O paa na nangyari yung mga imposible mga nangyari. Pero hapong maanda ng cuento. Tinatang ka punarin siya na toto oe. Pero para sa aking, mas cuento to nang pag-e-big o pagmama hal na walang boundaries. At siya yung pre ng fate. O na pagmama halni mga migels, asawa, tapo si aaling locorin sa anaknya. Bukod doon nakitarin natin kung panominahal ng mga tagakat mon si migilito, regardless kung ano siya. Patunay yung after, maswanog yung bahinila. Hindi nila pinayaga nasi naman ato meradon at ginawan ng lang shang taker center. Sa dolo pinakitarin na mahal ni mga migelang anaknya. Sa may part ja na nung nakahigasilatin na nung ni aling locorin si mga migels. Sabi niya, diba akala ko tatanggapin mo kait ano yung ibigay sa atin. Para ang pinakikita dito na kapagumiling ka si nabi mo tatanggapin mo kait ano. Kaila mo panindigan na tatanggapin mo na shang ginawan ni aling locorin. By the way, las na gusto ko lang nitsabi hinasi sir Jerry Grashot alagin. Petransame ko, pagdating sa koko ayin, to ng koko ayin, to ng pag-e-bigat pag mahala pa ako sa ay. Kailaga ba si sir Jerry ba? Kala ko yung isang writer na framko bao. Anyway, sa dolo yung omniscient anariitor na an-identified parin naman. Chainak sa sabi na pasibiliti sa yung naging kahin na ng main characters, nang tilabi sa ding change of heart ni mga migel. Nung tinang ka yung isel ba yung kanilang coat and coat anak. Naparang na wala ako nabunad din naman. Hanggang dun sa journey niya, aling locorin na mga iba iban ng versions na nakaabut dao hanggang pang pangga. Vaya makaartor highway at gusgusin sa binaman ang iban naka balik ng panggasinan. Bilang nagaalaga ng maraming mga bangus, pero hindi naman binebenta. Ano pa yujing. Ha, tamayan at yung a, siguro bilang pangokas. Tingin ko ang gandang pagkawala sa kombinchon hindi la mang nang tradisong panrelheon agham medisina. Ang ipinapatanao sa atin dito. Malino naman kasing salong ato sa pananaw ng aghamat medisina at sa cuento eventually. Hindi tina ng gap ng simbahani, kayang asi aling locorin na lang mismo yung nagbautismo sa anak niya. Kasama yung mga nino at ninang. Pero deknot wala ang isda o lang mga daga sa handa. So ibig sa bian, misi nusunud paring batas yung cuento sa mondong binubu unya. At ginong nga, ukol sa sabi ng anikesi. Pag ibig, pag asawa, pagmamagulang. At kahit pang pagkisama sa mga tao sa komunidad kung sankana bibi ilang. Paanot na natanggap na magulang ang kakulangan o pagiging kakaiban ng kanilang anak. At paanot sa lahat ng to, sa kabila ng lahat ng kahirapa nat pag subok. Mula sa simula hanggang dulo. Eto magusparin sa ating pananam palataya sa kaso ni aling locorin. Debo shon kaisan taperegrina. At sa kaso niyang migel, lagpas sabig lang pagkisloch sa puso sa creepishong handa yung gawin para kay aling locorin. Higit sa kanilang simgeli to. Ang daming posibilidad na pweding lagbayin at patunguhan aling locorin na nasa pagawakas ng cuento. Monit sa lat ng to, tayo e, bilang mong babasah ang pipili sa kung anoom bahagiat kaboan ang cuento ang kapani paniwala sa ating. Batay sa rili natin paniwala, lente at pinagmulan. Bago palatay ang magtapos. Kisunating pa salamatan, sya yung presisurjeri na pumayag ipabasa sa ating pagaganda yung akda. Ayon kaya tuala sa surjeri sa Facebook at sa titanilang natin sya nakaka-usap. Napaka daling ka-usap ng surjeri. Hayo yung maraming salamat po at yan ang higinig po kaya ayon? Salamat din surjeri sa pagpayag ng atyon. Kaming yung mga katulad ko na walang Twitter, mga Facebook person lang. Namibis na namin yung mga status, mga post, mga sa Facebook. Salamat po sa pagabahagi ng cuento ng ito sa pagpayag na mabasa namin dito sa link junction. At sya yung pres, ang mga nakakinig sa mga nga yung mabasa yung mismong cuento. Available pa mga kapi na cuento ang shodad. Inedit nilasarolan, sir. Joy Bakiran, sir. Alvin Nagiri. Pending yung on-ordering online, kasi may online sharp na mga na yung atinayong university press. Yon. Salamat kapos, sirjeri. Alay na muli ito po ang lit junction podcast, podcasting for your literary stop over every Sunday night. Paan ang post ng ito. Alay na mga maple. sa aming leeg itinatali kami pinipigak itin utulak sa palapalapag nagutong at hirap. Leeg Junction Podcast 2020 is brought to you by The Escaping Chaos Productions with Eugene Suyasa as host and editor, Kase Victoria as co-host and producer, and Wilmer Pakida Third as writer and associate producer. For comments, feedback and podcast collaboration, email the group via Lit.Changshan 2020 at Gmail.com.