Een wereldeconomie zonder dollars, kan dat?

Dit is een BNR podcast. We hebben het over de mogelijk wisteling van de wacht op de mondteren troon van de wereld. Amerika speelt een beetje met vuur. Ik begrijp niet zo heel erg goed, dat Europeese auto-sjaarsme van. de Amerikanen zijn al totaal om het trouwbaar. en verisseligde al die Amerikanen in die Trump. De economie heeft de mijn optieke soort long covid ontwikkeld. De moe is in Europa kijken. Er is ook geen beslissing van de wereld dat de wereld gezegd wordt. Ik durf bijna in het zemmen india's roepie als de wereld met. Ja, nou, nou, dat is niet. Nou, misschien nog maar die verantens van mij niet worden zeggen. Zo'n 400 jaar geleden startend in de 17e, was de Nederlandse gulden de vlorein de munt van de wereld waar je op konrekene. van Londen tot Gedansk en van Madrid tot Moskau, iedere handelaar had vertrouwen in de munt en in de bank van Amsterdam. Tegwordig zou je dat een reserve munt noemen. Maar het gimis, in 1781, toen de vierde Engels Nederlandse oorlog uitbraak. De wereld van Amsterdam, nam een fatale beslissing. Ze pomten massaal geld in de VOC die op dat moment al is waar weer zat. Oorlogschepen kwamen niet meer terug, handelshoedjesvielen weg. En de VOC kon als schulden niet meer aflossen. En tegelijkertijd wilde rekening houders hun onderpant terug in zilvergraag. Met kunst en vliegwerk proberen de bank jaren lang in het geheim de gaten te dichten. De markt voelde het al wel, de gulden bleef onderdruk staan. In 1791 was er nog een reddingsooperatie, maar het potenwijne Zoolas. En in 1795 marschered het Franse leger van Amsterdam binnen. Einde bankgulden iets wat lang onantasbaar leeg was binnen 20 jaar verdwenen. Na de gulden kwam het Britse pont, maar ook de Britse overheersing vioelaat elkaar. Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog werd in het Amerikaanse Bretton Woods met 43 andere landen een akkoord gesloten. De dollar werd de nieuwe wereldreservument. Wil je olie kopen? Kom er op met je dolar. Investeren in een afrikaansbouwproject, dolarse soja-bona-kopen van Brasilie. Je raad het wel in de daad. In dolarse de dollar zit overal. Maar laatste tijd hoor je steeds vaker de vraag voor hoe lang nog. De Amerikaanse schulden zijn torenhoog. Ze zitten in oorlogen die geld verschillende. En in tijd van crisis lijkt de dollar niet meer automatisch de veilige haven om in te vluchten. Opvolger staat de trappelen, China heeft aspiraties en ook de Europese Unie. We moeten nu tegen de dollar op boxen, al dus ECB-bas lagarden. Maar komt er echt een einde aan de macht van de dollar. En moet je het wel willen, prezerven met zijn. Je luistert naar het grote plaatje, waar je me stap terugdoen om te kijken hoe de wereld er nog kars zit. En ja, er komt het altijd wel weer op geld uit. En daarom in de studio bij mij, Marco Ekenom, handen jong, dag aan, dagens. En Marco Ekenom en beleggen bij hoofdbos Edin Mujagic. Edin, welkom dag erin. De wereldeconomie zonder dollars kunnen we ons dat voorstellen, Edin. Het is heel moeilijk voor te stellen omdat we in ons leven niet anders hebben meegemaakt. Maar in principe is het mogelijk, want we hebben het in de kern over een soort social contract in de wereld. Wij gebruiken dollas met zallen. En als we morgen dat contract wijzigen, dan gebruiken we iets anders. Houden, kunnen we in tols voorstellen. Nou ja, maar je moet wel zeggen, de hele hype, de rover, je doet mij denken aan Mark Twain. Die eens gezegd heeft de rumors of my death are greatly exaggerated. Nou, het zo zou ik dat ook, de hetraaasie van de dollar zien. Maar als je dus de vraagstelt, gaat de dollar verdwijnen als reservemunt, dan zou ik zeggen, dat is absoluut zeker, maar ik ga dat absoluut niet mee maken. En ik denk dat. Wat er wordt wel gezegd, ja, de macht van de dollar zien we langzaam aan afbrokkenen. Zals we ooit de vloorhijn ook zagen afbrokkenen. Nou, dat is toch wel gewoon mee, moet ik eerlijk zeggen. En daar gaan we ongetwijfeld ook van onze gasten het ene landen overhoren. Ik moet dan toch altijd denken aan een vrachte boek van twee landgenoten van die zijn over de zijderoeten geweest, de landgenoten, mensen uit Bosnia, het zoenen voor de luisterhaar. En op hun weg zijn ze door Saudi-Arabie heen getrokken. En daar redes op de A1 als het ware van Saudi-Arabie, en moest ze naar een benzinepomp. Dit speelde zich drie-vij jaar geleden af. Dus zij slaan af, ze gooiden auto vol, ze lopen naar de balium af te rekenen. En ze komen op dat moment achter dat ze te weinig Amerikanse dollars hebben bezig. En die gene de man achter de balie, ja, je kunt alleen in dollars betalen. Of in de lokale munt. Dat had helemaal geen lokale munt en te weinig dollars. En één van die twee heer ik kwam op het genial idee om euros uit zijn binnenzakt te halen. Nou, om langvaraal heel kort te waken, de politie moest aan de pas komen van de man. achter de balie, op de benzinepomp in op de A1 van Saudi-Arabie. Geloofde niet dat dat echt geld was. Dus 25 jaar naden introductie van de euro, loopt er iemand in Saudi-Arabie die echt niet geloofd dat het echt geld was. Oké, tot zover de gloofwaardigheid van de ECB en Christine Lagarde. Ja, is dat al luchtfietserij, wat we hoorden van haar? Van we moeten nu tegen de dollar op boxen? Nou, weet je, ik vind het soms een beetje wat naïf en opportunistisch ambities. Ja, ik vraag me vaak af, waarom zouden we dat eigenlijk willen? En hebben we nou de voordelen daarvan goed afgeboogd tegen de na-delen? Een na-delen van het reserve munt zijn? Ja, dus zij er natuurlijk ook. En daar hoort ik nooit iemand. Nee, dat ik hoor alleen maar. Amir, je heeft er enorm voordeel dat ze reserve munt zijn. Ja, maar er wil niet zeggen dat we dat zelfde voordeel zouden hebben en geen enkel na-del. Maar ik denk dat Amerika ook daar na-delen van heeft. En het lijkt mij een beetje even wichtige, discussie. Lijkt mij wel nuttig. En nou heel even over Christine Lagarde, wat je altijd in je achterhoek moet houden, ze komt uit Frankrijk. En als je naar die historie kijkt, Frankrijk heeft elke gelegenheid gebruikt om tegen de Schene van Amerika te schop. En de Frankrijk vond het sinds 1944 erg dat Amerikaanse dollar die roos speelde. Dus ik kan me voorstellen dat zij de recente ontwikkelingen aangrept. Om ze zeggen, van go, zouden we daar niet iets aan kunnen doen, ook ze roken. Onze gast van deze aflevering is oud IMF bestuurden en emerende zorglijer aan de Nair-Ode Business Universiteit Paul Hilvers. Paul van Rart Welkom. En je wel? Ja, ik zit de twijflogging met tegen. En dan vragen gaat de dollar verdwijnen, want als je ook gaat zeggen, ja, nee, die gaat niet verdwijnen, kunnen we een hele korte uitzending maken. Maar ik doe het toch. Nou, ik sta me wel een beetje bij de vorige sprikken, ze aan die die zeer dat ik zeker niet verwacht dan ik hoor dat er mij gaat gebeuren. Ik hoop ook nog even in de reedering hoe het is gegaan toen het van een pond aan de dollar over ging. Je noemde heel erg langer gezien, dus lang geleden. Maar nog meer recente is dat gebeurd, dat is in 1944 gebeurd, eigenlijk bij de Bretton-Bretton-Bretton-Bretton-Moed. Dus een grote schok, weer ontologen, daarna moeten ze eigenlijk weer opnieuw worden opgezet, die de opstanderkriegde, de op die stap te maken. Maar dat was heel makkelijk proces. In de feite, zei al aan de boek, of verweren het hele Bretton-Bretton-Moed, want die Bretton-Moed's kon verantien was ook een bethol in zekerzien. Tussen de Engels, de Kenes, de Amers, de Engels en de Amerikanen, om een geleidelijk die overstap te maken. Maar wat het mij wel zegt is dat het. Hoe zeggen de Engels, dat "gradually" en "dansardingly" is gegaan. Dus het langzaam aan, waar werd het Britse pont uitgeholt? En op eens, maar dan het hele wereldwollig. En op eens, is het niet meer zo? -Al op eens. Nou ja, goed, het was het hele wereldwollig. Het was lang geduurd voor dat de Amerikaanse dollat door de rol van het Britse pont over het. Ja, maar we hebben daar wel met elkaar een Bretton-Moed's afgesproken. Oké, het worden nu de Amerikanen. En dat is. Het is wel interessant wat we ronspield hier, dat zijn zorgdame netwerk-affekten. En dat zijn dus de effecten die beschrijven dat heel lang een paar techniek er worden gebruikt. En dat is een soort van kritische massa, waar hij stonden over de stappen op een andere techniek. En dan zijn we bekende volgende van het toersgebort op de. Wat je voor je hier staan, de kwartie vol geworden, dan is niet optimale volgarde in de ogen van Velen. Maar het veranderd diep meer, omdat iedereen zo gewend is, gaat ook een beetje voor het gebouw van het telefoon, ze gebouw van hetzelfde van het tegenwoorden. Dus het verijs de kritische massa om zo'n stap te maken en dat duurt we sinds dat. En dan even voor jou, de voor die Franse, dan hebben die Franse toch nog een azerd die toersgebort. En hoe knette gek vanwoord, als je het altijd tegen de Franse. Dus dan hoef je dat even terug naar wat jij daar net zei, wij in de zin van de wereld. Heeft in Bretton Woods niet afgesproken om Amerikaanse dollar de facto de wereldment te maken. Het was eigenlijk de enige optie toen. Dus men heeft er heel lang over gedaan omdat het heel gevoelig lag. Maar er was op dat toement geen andere munty die rol kon gaan spelen dan Amerikaanse dollar. Laten we eens een paar stapjes terug doen en daarover praten. Want Hans zegt, ooit gaat de Amerikaanse dollar verdwijnen, maar ik ga het niet meer mee maken. Wat is eigenlijk een wereldreserve muntypal? Nou, dat is echt munty. Laten je vooropstellen er is geen algemene defrietie en er is ook geen beslissing gelomen door de wereld. Dat de dolar aan de wereldreserve munty wordt. Dit staat niet ergens in de statuten van een organisatie of in een internationaal overeenkomst. Dat is het eigenlijk toch een beetje de martier, het ene bepaald wat wordt de munty. die we met ze alle gaan gebruiken om zaken in de uitdrukkomen, internationaal met de betalen en om in te beleggen. Dus dat eigenlijk is het de martier en dan komen we een beetje terug op dat publicantische massa. De mart bepaalt het eigenlijk wat we gaan gebruiken. En het is dus niet officieel vast. Wat is dus een munty, die drie rollen heeft, ruim, middel, reserve, ene heerlijkheid. Ja. Wat voor de hele leven te te land? op als zij de wereld reservemunt zijn. Nou, dat is nog best wel wat, hoor. Ik moet zeggen, in eerste plaats, wat betekent de bedekent dat andere landen jouw munt gaan gebruiken, maar ook jouw munt gaan aangehouden. Voor zover is die munt aardouden in cash, vorm heb je als het ware soort rentelooskredit van die andere landen die niet terugkomen met jouw munt om dingen te kopen in je eigen land, maar die hier gewoon laten circuleren buiten je eigen land. Dus dat heet wel met een mooi woord muntloon. Ja, het loon van de geniet die munt uitbrengt, is dat die rentelooskredit. Dit zijn de met je die vrienden voor jou is hoe die Rabië die zeggen, het is maar handig als ik een paar amerikanse dollars op zak heb, want er kan nog wel wat meer teken. Het komt er in feite op neer, er niet zo heel lang geleden betaalde wij in dit land ook nog met het checks. Dus je kan gewoon een checkuit schrijven. Het komt er in feite op neer dat als jij als land de facto de wereldmunt hebt, dan ben je in staat om aan de lopende band een checkuit schrijven dingen te kopen, zonder dat je ervoor moet verrezen, dat man massaal die checkbio gaat inleveren en dan geld vraagt. Maar die zit een groot voordeel. Is andere voorde er nog pamp? Nou, het is ook een element van liquiditeit speelt ook een rol. Als heel veel mensen heel veel economische partijen jouw munt gebruiken en in de jambunt investeren, dan ben ik dat je een heel grote toegang hebt door internationale financiële marten. Dat wil zeggen dat je vaak ook goed kopen kan lenen, internationaal die je alles zou hebben kunnen lenen. Dus het is ook een economisch voordeel in termen van de kosten die je met ze mee brengt in termen van de financiën van je schuldbevang. Je kunt makkelijker staat zo'n obligatische uitschrijven en er is altijd wel vragen. Nou ja, de US Treasury market, waar we hier opopraat, dus de markt van Amerikaans schuldpapie, die is ook zo groot, vanwege het feit dat heel veel buitenlisten beleggens die treasuries aano las element in de liquiditeit. Is dat toch? Ja, toch. Toch is natuurlijk de rente op euro's, is lager dan op dolarse. Dus ik hoor veel mensen zeggen, we moeten opsturen in de vader volkeren, er worden weiden de wereld van Luta, en dan gaat bij ons rente naar me leden. Nou misschien, misschien. Of het is al lager dan dat we aan het gaan. Of het is het teken dat die status van Amerika als wereld gezerven moet aan het afborg les omdat de rent op staat verstandigste aan het vergaan is. Het is van het simpel feit dat Amerikaans economie gewoon aanmerkelijk had de groeite dan onze economie. Oké. En de evlatorenperspectieven, we zullen ook, het is een Amerika in Europa. Oké. Is het. Hebben we dan alle exorbitanten voordelen van Amerika als een reservemunt gehad of niet? Nou, ik denk dat dit wel de belangrijkste zijn, hier is het. En je zegt dat het niet een asprach geweest in de volksmond, denk ik wel allemaal. Ja, dat hebben we met Bretten woord's wel afgesproken. Ja, wat we hebben afgesproken is eigenlijk de relatie van Amerika, drie dingen. En de eerste is, we hebben de dolar als het centrale, de centrale munterge definieerd, waar alle andere munten aan gelingt zijn. In de tweede hebben we de dolargekoppels aan het goud, ook niet onbelangrijk. We hebben zeggen dat we een minuut wijse waarden, die koppelen waren goud, alle andere munten koppelen waren de dolar. En ze hebben twee organisaties opgericht, hier met verweer op bank die allebei in Washington staan, dus ook dicht bij Amerika. Dus het heeft wel een bezegeling van de Amerikaanse hegemonie op dat moment. Maar ik donder even je terugkomen op die voordelen voor Amerika, want een van de voordelen die vaak wordt genoemd. in het geval van Amerika, dat is Amerika, hij heeft al. Nou, decennia-lang. handels te korte, dus die voeren meer inden dan ze uitvoeren. Als je zo'n positie hebt, dan moet je dat natuurlijk financieeren, dus dan moet je in het buitenland lenen. En er wordt heel vaak gezegd, ja, Amerika kan dat doen, omdat iedereen wil wel. Amerikaanse vermogenstitels hebben omdat de wereldvluit daar zijn. Dus het feit dat de dolar, de wereldvluit daar in de wereld is, stelt Amerika in staat om heel langer te mein alsmaar te korte te hebben. En je zou dat ook nog kunnen zeggen van eigenlijk stel dat Amerika in staat. om heel lang bovense stand te leven. Vind je dat ook een vermeent voordeel van de dolar als wereldvluit daarvoor in Amerika? Nou, je hebt duidelijk gezien dat er erg grens is aan. Wat je dat zegt dat proces, in 1971 is die dolar uit eigenlijk van het goud afgegaan. omdat Amerika een beetje om je al worden te blijven bovense stand heeft. En daar nog dus er toch wel wat wan trouwen om te tontenaar, zie je van die dolar. als het centrale element in het systeem. En dat is toen echt een heel wat onrustige perioden daarna heeft plaats gevonden, dan het dat eigenlijk ook omdat ook in die perioden twee oliekeesensplaatsvonden en fjerd namen en woord te keten. Dus was in het algemeen heel onrustige perioden in Amerika en weerl het wijd. En het heeft dus wel een tijd gekost om die staat dus weer terug te krijgen. Dus het is niet van zo'n spreken. Maar jouw vraag was dan, Han, is het een voordeel dat een land zich zo een schuld kan steken, toch? Ja, vinden we dat een voordeel? -Ja, vinden we dat een voordeel? Wuren wij dat? Dan moeten we dat willen? Ja, dit is een discussie over dit punt geweest. Ik wil niet zoveel niet voor de maat het kort gezet. Het triffin dilemma. Het triffin dilemma. -Triffin was een Amerikaans belgezekernom. Het triffin dilemma en dat dilemma was, als je een wereldreservument wil worden, dan moet je als het ware tekort hebben om die munt voldoen in omloopt te brengen in de rest van de wereld. Dit tekort zelf, die ondergraven weer een beetje je positie als centrale munten. Het is nooit lang houdbaar. -Ik zie de paradox in die initiatie. Je raft uiteindelijk, je bent heel machtig, maar je bent wel je eigen gat aan het graven. Dat is misschien een beetje ver, maar je hebt een van de wereldeconomie omdat je de munten uitgeveren in de wereld in de handeld. Maar om die van de werelde uit te kunnen oefenen, moet je iets doen dat ook weer een beetje kanschalen die de basis voor die van de wereldekele hadden. Ik wil nog heel even terug naar dat jaar 44 en de internationale. -Bretton Woods. Brettton Woods even voor de luisteren ook, voor het beeld. Je moet je voorstellen, het tweede wereldoorlog is gehaanden nog steeds. Het internationale geldstelse wat we daarvoor hadden is weg, namelijk geldstandaart. En mijn kwam daar om astroek te maken over hoe gaat het geldstelseel na de oorlog uitzien. Wat men zeker was, is wat het niet moest worden. Namelijk terugkeren naar geldstandaart, dat wildt niemand, want het was rigide. En men had ook de vrees voor om naar een stelse van vrijwezselkoezen te gaan. Voor ons is het nu van zelfs breken wat de euro vandaag waard is, of op dit moment waard is. Is vijf minuten later kan heel anders zijn. Maar in die tijd waren vaste wezselkoeese dat gaf een gevoel van nouse zekerheid, voespelbaarheid. Sveevende wezselkoeese was zo het nachtmeri. En om even terug te keren naar het punt eerder, was het enige land dat die rolconspelen, namelijk het koppelen van eigen munten aan het goud, want op dat moment had het de VS twee derden van de goud voorraad, van hele wereld in handen. En dat kwam weer door een oe Kaasen van de Amerikaanse president uit 1933. Alle Amerikanen moesten hun goud inleveren met de overheid. Dus Amerika was het enige land waar we de munt van aan konden kop lagen. Even om uit te sluiten bij wat één in zegt, en ook bij wat handerder zij, en die met de woets had noem je. Wat was de hele gedachte achter met de woets? Eij, heel simpel, kan je dat samenvalt in. Een gevoel, we moeten voorkomen dat naar de Tweede Wereldoorlog gebeurt, wat naar de eerste wereldoorlog is gebeurd. En waren konkurrerende devoluities handersoorlogen uit eindelijk leiden tot militaire conflicten. En uiteindelijk dukt de opkommens van Hitler in Duitsland. Dat zijn geen inpatie in de samengevang waarom brett een woets. En dat maakt wel eens die vaste wistenkoers er ook een onderleel vanuit, omdat mijn voorwilde voorkomen, dat landen weer in die konkurrerende devoluities te hebben. De devoluities van het interesseant wordt een economie, maar dat krijgt er een soort race to the bomb. En daar hebben we gezien in de jaren 2020 en 30. En dat wil ik mijn voorkomen door die wistenkoers er weer te koppelen. En is het dan lijkt het dan de huidige tijd, want ik hoor oorlogik, voor de onderust, lijkt de huidige tijd dan op de jaren 30 van de lijkt de huidige tijd, hoe het jaren 70. Je ziet bij de vergelijkingen wel voorbijkomen. Ik ben zelf wel wat huidig om die vergelijking met de jaren 30 te veel te trekken. Dat was een totaal andere omgeving. De weeld, ik kan die zag er heel anders uit. Aasje was nog helemaal niet de opkomst. En er andere belangrijke factor in die jaren 30-vargende herstelbetalingen van Duitsland, die meidroegen aan de verarming van dat landen van arming van Centrale Europa. En dat hoeft dan weer bij een politieke problemen en handelsproblemen. De vergelijking gaat op een paar punten misschien niet. Jaren 30 dus niet wat mij betracht, dat is gewoon te lang geleden en te andere wereld. Jaren 70 vind ik interessant. Want jaren 70 hebben toch wel een element die je doen zag gebeuren. Hebben we over een pomsten met wat van nu zie je gebeuren. Dus de dollardiscursie, maar ook twee oliekrisers. We hebben nu ook een problemen met de oliemarkt. In een meer kaartje politieke onderust rond de warthegate. Er waren oorlog, de Vietnam-Oorlog was in het begin van jaren 70 voorop aan de gang. Met pas in 75, met een vrede afgesloten. Dus een wakende auto-factoren die wel wat doen denken aan de situatie? Maar was het ook een discussie van is Amerika nog wel de werelderservamende? Of is dat niet in vragen? Ja, dat is wel gesproken toen over de rol van Amerika. Moeten wij dit systeem voorzetten en de grote beslissie die genomen is. In die periode is om de dollardent los te koppelen van het goud en om de wist te koesten te laten zweven. Het was een beetje het gevoel van 'gaat het systeem' dat wel trekken die grote verandering. En krijgen we niet weer. Dat ga als die we willen voorkomen naar de eerste wereldoorlog. En dat eigenlijk is dat het goed gekomen. Dat is wel opvallend om de achterhaaf te kunnen goed geven. Goed gekomen voor Amerika, voor goed gekomen. Voor de werelder. Ja, uiteindelijk denk ik dat ik weet ik ben opgroeite aan de Universiteit in de jaren 70. En toen was het denken van 'we moeten vast de wistselkoest hebben'. Dat werd er ingeret. In gerant. Ja. En dus dat zat in mijn systeem. Uiteindelijk hebben we gewoon twee wistselkoest gekregen. En ja, uiteindelijk moet je zeggen dat dat toch een heel succesvol systeem is. Je vraagt je ook af of de rol van de wereldvaluta, of daarvoor wat betreft voordelen en nadelen, of dat dan veel uitmaak, bijvoorbeeld of een systeem is van vaste wissegoesen of flexibelenwissegoesen. Je zag toen ook we hebben in de raad die zweevende wissegoesen gekregen, maar ook weer niet, want Europa deed er wel alles aan om die schommelingen zo beperkt mogelijk te houden, want in die tijd was het toch een beetje horrorstenaario dat de koers alle kant opkonden en we wilden ene gestabiliteit. En dat is ook het moment waarop het ID euro is om staan. We wilden we wel 30 jaar over gedaan om het uit te voeren, maar het is daar ergens om staan. Nou we weten u aan de dollar aan de macht is gekomen en wat we daar nu van terug zien straks praten over de euro en de yuan, maar eerst even komisch in de booschap taons voor dat je door spoold best de laast raar nemen even de tijd om onze linkt in nieuwsberief op te zoeken en je te abonneren. Duizenden mensen hebben dat gedaan, dan krijg je iedere week alles te weten over de nieuwste aflevering van het grote plaatje, maar ook analyse's van ham en eden, koschia-manics, geen dollars, geen euro's, geen nuance, waard creëert wel over waarde. Abonneer je dus op het grote plaatje op LinkedIn. Tot z'n. Hallo, ik ben Walter Laamans en in de podcast Proforma besprek ik samen met Kogos Christian Vloogstra, Lopende Straffzaken, Media Pericle en politieke kwesties. Je kunt je vanaf nu abonneren op Proforma via BNR.nl/Proforma. En daarmee krijg je exclusief toegang tot nieuwe afleveringen. Ook krijg je naplijten zonder advertenties en met andere bonuscontent. Ga naar BNR.nl/Proforma. We zijn weer terug. Fijn dat je nog steeds luistert naar het grote plaatje. Deze keer over de dollarisering, de gast is Paul Hilbers, auto-IMF-ustuurder en emeritus-holierer aan de Nijrode Business Universiteit. Ik wilde toch even naar de vraag van deze uitzending waar jullie alle drie van zeggen nou, wij zien het niet gebeuren dat de dollar in kwartiteiten verdwijnt, dat is niet verdwijnt, maar als het gezerve moment, door het je bank schreef onlangs en alle liezen dat de oorlog in het midden oosten, de geschiedenis, boeken, in kan gaan als de katholisator van de afbroekling van de dollardominatie Paul. Nou, ik denk wel dat het indiën de broertje waait dus om daar over laten denken. Want je ziet natuurlijk wel een aantal tendensen nu in het termen van de valutastie worden gebruikt voor internationaal transacties. Daarbij bijvoorbeeld in de midden oosten nu in bepaalde gevallen, in de Chinese moment gebruikt voor het omdat dat voor daarvoor de hagerdomen door de parkmarkt met de heer en dat is een ontwikkeling die we niet zoveel reerder hebben gezien. Dus er zijn wel ontwikkelingen waarvan je denkt dat het zou ook een beetje om er een kant om kunnen gaan, maar ik wil het toch tegenoverstellen dat je gewoon kijkt aan de factor die bepaalde waarom de dollar deze rol heeft en dat had onder andere samen met de grote van de Amerikaanse economie, de politieke macht van de Amerika, het feit dat de rule of law in Amerika heerst dat een historie ligt. Kijk heel even met papieren of de rule of law in Amerika. Nou, rule of law, het is een loot waar je je kan postedeeren tegen een andere martpartij als er iets zou zijn. Je kan het helemaal niet gebruiken. Met de beste moment diepies, maar dat zijn allemaal van die dingen dat je zegt, kijk, voorgens mij zijn er in het, je moet politieke macht hebben. Dan die begint af te nemen in zover dat Amerika minder wordt geloft op de moraliteit en misschien heeft de ordegin Iran ook laten zien dat er ook aan hun macht een beperking zit, want je kunt een landers niet naar de stoon even terugbomberderen en een orde gewinnen. De rule of law denken we wel, maar we zijn er iets heel afgeleden dat we dachten begrijgen misschien een nieuwe vet voorzitter die gewoon luisterd naar de presidenten in plaats van iets anders. En die gaan we dus niet krijgen. Dat is niet een rol, wel degelijk. Oké, maar goed, dus de eerste poog, hè. Kijk dit zijn allemaal zaken die waar de parlamenten over gaan of de rechten zo. Wat je ook nodig hebt als je die rol wil spelen wat Amerika nu speelt is vrij verkeer van kapitaal. Dus als andere landen jouw munt accumuleren, dus als ze in winst maak in handel met jou, dan willen ze op geven met dat, hij hebt ze er op geeft met zoveel van dat ze het willen gaan investeren en dat doen ze in jouw eigen land, want je loopt geen wisselkoesriskoe, etc. Dat is misschien het grote manko van China, want daar is geen sprake van vrij kapitaal. Dus ik kan een voorstellen nu in midde Ooste zijn de landen die olie verkopen voor Chinese Yuan, maar er zit een limit daar aan wat als je de teveel van hebt, ga je afraag, wat ga ik hier een hemlst aan mij doen? En dan ga je op geven en zeggen, ja weet je, ik vind je ondersteeds een hele goede gozer, maar ik wil van het nu toch wel misschien weer Amerikaanse dood als van. Omdat ik teveel Yuan's heb, dan moet je er mee. Omdat ik het niet kan investeren in als je het kunt investeren in China, dan wil je dat op elk moment dat jij wilt ook terug willen halen, en daar heb je, daar is dus geen sprake van. Om je toch weer een beetje terug met eerder een punt van die liquiditeit die heel belangrijk is. Je gebruikt dan een bepaalde munter, het is geval de dolar voor je liquiditeit om in te naar het schild te kunnen betalen, en dat is heel erg belangrijk dat je daar makkelijk van af kan komen en makl even inkastappen en dat de koste daarvan beperkt zijn, en dat je niet in veel risico lamp wil je lopen. Dat is nog steeds het grote voelen van de dolar zoals Edendert Zeg, dat opzichte van bijvoorbeeld de Chinese-sement. Maar toch even, in 1974 heeft zo'n odier Rabier later gevolg door andere Audi-exporteurs er mee ingestemd om Audi af te rekenen in dollars en de opbrengste dus deelste beleggende vers als de staatsomligaties. Dat was in ruil voor veiligheid. Wat we nu in de Iranoorlog hebben gezien is dat Amerika eigenlijk die veiligheid van dit soort landhallen maar niet zo goed kan garanderen. En wel al hebben slissingen in de heem, toch denk je dat dit schatelsen veiligheid. Dit moet toch impact hebben, Paul. Nou, daar moeten we nu afwachten hoe die zijn gegeven daar gaat ontwikkeld. Het is een hele politieke vragen en ik kan ook niet in de toekomst kijken dat het al aanzien van die verdere verloop van het conflict en de gevolg daarvan. Maar ik denk ook hier weer dat we moeten oppassen dat we niet te snel tot hele vergaande conclusies komen op basis van een of twee gebeurten, dus die een beetje melkkale kant op lekker te gaan. En misschien wil ik even aanlaken bij 1.1. Dat zijn we natuurlijk heel belangrijk. Die centrale bank ondervangelijkheid. Want waar kijk ik een markt er ook laad dat het economische bleit in het land waarin ze investeren en dat doe jasje in doordat gaat beleggen, dat economische bleit en de monetaire beleid stabiliseren is dat het zag stabil houdt. En de onderlil van stabilisatie is gezond monetaire beleid, gegekt op inflatie en het mogelijk makker van groei. En daarvoor is die ondervangrijk van de centrale bank. Oké, maar dan zegt Edin, we hebben nu toch een realeak normale, een nieuwe vet president gehad, maar ik heb het gevoel dat het dubbeltsje op zakant is geweest. Dus het is heel interessant dat het is gebeurd. Als ik even het overal, dit is echt een heel cruciale factor. In la pil voorig jaar werd er een beetje gemolkt, dat ik maar een beetje die manie formuleren aan de positie van de chair van de vet, door de administratie van de Amerika. En dat is een beetje gemolkt die man krijgen strafzaak aan ze behoek die nergens op zoek. Hoe je toch wil onbeschrijven. Nee, wij hebben het. Wat is het geertje over? En op dat moment heb je gienend, dat vind ik interessant. De Amerikaanse autoridatoren heel snel zijn teruggekeerd van de schrijden en ook de Amerikaanse Treasury Secretary Scott Besson heeft dat toen gezegd. Ze zijn teruggekeerd en zijn voorsichtige watertratie van die stevens waarom, omdat je denkt dat in de daaraanstamerikantse administratie zeker gevoelig voor om dat toelenmarkt te gingen, je reageer. Wat een markt de reageer wel, niet op alles, maar zeker wel op centrum in de pendent. Ik constater, Renz, jij zit toch wel heel erg in het soort narrative. Waar ik de kribels wat van krijg. Ja, ik stel het door. Maar ja, ge iemand moet hier, wat jullie zijn zometekijing. Dat weer gewoon het andere verhalen, even in de voort te brengen. Ja, maar even zet dat toch even mee verhaal, ook nog even. Kijk, ik begrijp niet zo heel erg goed, dat Europeese autotiasme van de Amerikaanse hoort totaal om trouwbaar en verisseligd al die miliekanen in die Trump. Dat teneerse zit dat te dicht bij de waan van de dag, of eigenlijk bij de waan van de de sittingsstermijn van de Amerikaanse president. Zou ik zeggen dat dat is.1. Punte 2 is over als je het praten over dingen als de onafhankelijkheid van de centrale bank. Ja, als dat de midi ga geweld honderduk. Nou, dan moet je ze in Europe kijken. De politie zie hoe we geen enkele moeitjes doen om de ECB alle dingen te laten doen. Want daar heeft een mission creep zoals dat noemen laatst gevonden. Wat je niet wilt, ik kan me een column van Edin Herrin Ruh over Christine Lagarde. Dat het een slecht experiment is geweest, dat je een politiekaan, politicus, dat je die de baas van de centrale bank maakt. Maar ik heel even refereren aan een post van Christine Lagarde op LinkedIn, die volgens mij echt goed weergeeft waar we hier mee te maken hebben. Enkele maanden geleden ga ik ergens een lezing van mijn man na de lezen. Dan ben ik op een pijn er vaak zorggemaakt over de onafhankelijkheid en de politieke druk op de verden. En terechtzegd, maar het is toch wel fijn dat er geen politieke druk op de ECB is. Ik zeg ja, daar heeft u wel gelijk in, maar zoveel ze even kijken waarom niet. En ik referer dan aan een foto. Photo gepost door Christine Lagarde, dus de president van de ECB, waarin ze met Ursula Vonderleië, dus de politiek leider als het waarde van de Europese Unie, hand in hand op het kantor van de ECB rondlopen. Ursula Vonderleië was er op uitnodiging van de ECB aan de voorraaf van de rentevraadening van de ECB. Als er één foto staat voor de ECB die je niet onder politieke druk hoeft te zetten, dan is het die foto wel. Dus eigenlijk zeg je als we het hier hebben over de druk van Amerikaans president op de vet, Cher, denk ik niet. Dat zien we nu. En zeg je, denk nou niet dat het in Europa is. En boven die, en boven die moet je ook niet vergeten als Donald Trump zichzelf tot de vet voorsit te zoubenomen, zou die binnen een half uur achterkomen dat je niet alles kunt doen. Want je zit met de rentekomitee. Dat is een soort. Allemaal toch tot op zeker hoogte. Ego mensen die zich de vet niet laten voorschrijven en daar geldt het principe meer eruit beslist. Ja, dan wordt dat toch een soort list trust scenario denk ik dan. En dat is weer een goede zaak voor die rol van Amerikaanse dollar in de wereld. Want die gaat het niet zo makkelijk aan. Wat ik voor interessant vind is als je kijkt wat er dan afgelopen jaar om de rolf juist gebeurt en waarin je gereerde Amerikaanse autoriteiten en op precies op. En de hele bingen die we in Europa bespreken zoals ook hier nu vandaag ontdafel. En zij heeft toch wel echt Europese gekeurd. We kijken naar de wereld vanuit de Europese perspectief. En we denken dat de Amerikaanse ook wel zullen doen, maar dat is het perspectief wat je zou moeten hebben. Dat is niet zo. Het maakt ik naar Amerika eigenlijk heel weinig uit wat we in Europa vinden en doen. Dat ze met een teleurstel en de conclusie maar wel waarin terecht want bij ons gaat het ook niet denderen goed. Dat is niet van wat we er zelf wel vinden, maar dat is de realiteit. Dan is de volgende vraag om waar letterna Amerikaanse autoriteiten dan wel waar zij ze wel gevoelig voor. En je denkt dat ze gevoelers zijn voor twee economische factoren. De eerste is de financiële markt die ik had noemde of de beurs daarmee de gaat. Als je een flieke tik krijgt vanwege het beleid, dan zullen die autoriteiten daar meer carregeren, al was er maar vanwege elektoraale implicaaties daarvan. En wat er op de beurs gebeurt is we ook Amerika van belang vanwege het vooral en keen met je technische schermarge pensioen. En dan ik kan wel niet zijn pensioen op of gaan de politieke voorkeuren van de bepele partij als het echt hard zou gaan. De tweede is inflatie. Wat hij waardt dus de beurs van belang zijn voor je pensioen is de inflatie van belang voor je kopegaard van je geld wat je verdient. Dus ook was er inflatoren in pelse uitgaat van de bestisting van de autoriteiten. En dat de leid in Amerika tot discussie over je flaatie. Ik noem ook de benzineprijs en de Amerika. Dan zullen de autoriteiten best voorzichtig zijn. En dat is volgens mij het meegenis, maar waar langs ook de autoriteiten een beetje gebonden zijn om binnen redelijke grenzen te blijven opereren. Want als ze die grens over schrijden, dan kerk ze elektoraale en daar te veel problemen mee. Ja, dat zag je afgelopen maanden. Meer maar als heel duidelijk. Waar neerbond de Amerikaanse president duidelijk in als de rentes begonnen op te lopen. Ja. Dat is een heel stevige deel van de checks en bellens in Amerika. Toch en nog even een punt de dollar is nog steeds een gelieven wereldrezerven punt bij centrale banken. Aan deel is wel aan het crimpen. Want de eeuwisseling was 70 procent van alle reserves dolarse. En nu is het minder dan 60 procent. Han verwijt mij om in een narratief te zitten, maar ik probeer gewoon even uit te spinnen. Waar zitten we nu? Zie je hier een dalende trend dan? Nou, er is een interessante businessstudie. De bank voor internationale betaalingen heeft net een studie uitgebracht. Er is gewoon even zijn nagelopen. De verschillende indicatoren, he, je loemt hier het aan, we lopen in de reserves, maar er zijn ook andere indicatoren. Het aande van de dollar in internationale obligation, maar de maatere in de dollar wordt gebouwd voor het beprijzen van artikel. En als je hier eigenlijk dat daar wel beweging is, want dat klopt, het is van 1788. Maar het is niet zo dat er allemaal een kant op gaat. In de loop van de tijd wistselt het ook een beetje. We zitten golfbeweging in. Dat is ook de titel van die studie van de bis. Dat er in de dat er golfbewegingen zit, dat gaat op eneer. Maar het is niet een, een eens, eenzijndige trend naar meneer. Dus moet een beetje oppassen met het interpeteren van de cijfers als zijn de hetzelfde van de meneer. Dat hoeft niet. Je moet hier altijd verwaken. We hebben het over de mogelijke wisteling van de wacht op de mondteren tron van de wereld. Nou, wat historie ons leert is dat gebeurt. Er is geen henkele mun die eeuwig de facto de wereldmunt is geweest. Maar wat de gezien is ons ook leert is dat zijn hele lange processen. En dan moet je dus verwaken dat je ontwikkeling op de korte termijn gaat extrepleeren als dat de reden zou zijn dat iets wel of niet gaat gebeurt. En die staatsschuld. De paradox van het zijn van een wereldmunt is dat je eigenlijk wat Hanol zegt toelang op de grote voet aan het leven is. Mint. En op een gegeven moment heb je een gat voor jezelf gegraven. Zijn we daar al, Paul? Nou, gat graven kan je zeggen, we zijn wel een beetje langs naar wat schepjes aarderen er boven aan te halen, want dat betreft ik zelf. Ik vergelijkt wat met het algemeen met wat er nou een afgelopen tijd gebeurt is. En wat is heel belangrijk in deze context is, hebben Covid gaat trouwens. Ik vind dat er aardig om even te zeggen in dit soort discussies. Als we hier vijfde zes jaar geleden halen gezeten, hadden we alleen maar over Covid gesproken. En hadden we dat gezien als het een van de bodicelle eenende van de wereld. Maar er wordt graven van de gat. En dat was dat de conclusie van ons berat. En nu Covid is helemaal niet genoemd, ik noem er nu voor het eerst. En wat, waarom noem ik het nu? Omdat er nog steeds wel doorwerk mensen denken van Covid is over de mondkapjes zijn weg, de vakzij zijn ontwikkeld. Maar economisch gezien is Covid nog niet weg. De economie, de wereld economie heeft in mijn optieke soort long Covid ontwikkeld. En dan kom ik terugpje op hun van de begroting, van de schuld. Waarom, wat beschouw ik als een long Covid van de wereld economie, ik doe drie elementen. De inflatie is om hooggegaan te tijden van Covid en is niet teruggekomen naar een niveau van voor Covid. Er is wel eens waar we gedauwd door monetaire actie, maar het is niet terug naar een niveau. Tweede belangrijk is de schuld die je noemt, de schuld is helemaal enorm opgelopen in die periode door steunoperaties van de autoriteiten. Die waren toegroeten verdenigen, maar je wil eigenlijk weer terug daarvan, als het goed gaat, dat gebeurt echt me heel weinig. En ja, er is de groei, er stukt er een lager uitgekomen. Maar die combinatie van hoogere inflatie filmen schuld en lagergoei maakt het te wereld-ekemiden zin een ander kwantrant is teruggekomen. Dan daarvoor. En je hebt natuurlijk onderling met elkaar te maken, want bij hoge inflatie is de rente ook hoger dan daarvoor. En van hoog schulden weten we dat er een zeker niveau is. Waarvoor geldt dat als je schuld blijft stijgen, dan remt het economische groei af. Dus die drie hebben heel veel met elkaar te maken en dat is ook het moeilijke. Maar is het dan het risico dat Amerika gaat die volten? Is dat dan er niet omdat iedereen schuld uitmaakt is of is het er hangt het wel boven de markt? Ik ben niet zo bang persoonlijk, maar ik ben wacht het zit in de mening van andere hieronder tafel. Niet zo'n bang voor een dievold van vrienden te staten. Maar wat ik wel een beetje vind, het zo'n soorten situatie nu wel me schrijven, Amerika speelt een beetje met vuur. Zind ik zelf. Want gezien de economische indikatoren in Amerika van die moment en je noemt de hoogt-situatie schulden en te kort. Maar ook andere elementen in de Amerikaanse economie geven we wel reden tot wat zorgt. Dat is er momenten waarop je niet te veel moet gaan morlen aan een elementen die jouw rol in de werelde economie kunnen gaan aanthassen. Dus ik kan dat Amerika zich wel bewusmoet zijn voor het vijt dat ze zeker risico lopen. Dat ben ik helemaal een beetje eens. Het punt wat jij aan de stelt, Ren, de schulden van Amerika. Die schulden worden gevoerd uit je begrotingsstekorten. En dat verpaars mij wel, dat Amerika heeft nu al jarenlang begrootingsstekorten van rond de 5-6 procent van het BBP. Op zich hoeft dat geen probleem te zijn als je economie maart snel genoeg groeit, uiteindelijk gaat het bij schuld. Niet zo zeer om de absolute onvang maar om de ratio. Heb je het verdien vermogen om de verplichtingen die voortvloeja uit je schuld om die daaraan te vold doen. En als je economisch groeie hebt van 2,5 procent en je hebt een inflatie van 2,5 procent, dan groeit je nominalen, ik groeit 5 procent. En dan mag je dus eigenlijk om je schuldraatio constante houden, zou je een begrotingsstekort van 5 procent mogen hebben. Nou, daar zitten ze boven, maar wat mij daar aan verontrust is dat in de Vente Staten geen van bij de partijen daar heel erg wakker van lijkt te liggen. Over de algemeen is de Renameerke altijd één partij die is voor gezonde overheid, financiën. Dat is altijd door opositie partij en de ander partij kan het geen bal schelen. Maar nu is zelfs de opositie partij, maakt het kentelijk allemaal niet uit. En het is bij de Ren? -Mak je zorgen over. Maar het is niet voor jou een reden om te denken de macht van de dolar gaat zo afbrokken dat we iets anders vinden dan dat. Dat denk ik niet omdat ik toch wel zie dat in mijn optiek de kracht van die ekromie die is heel stever. En die is ook gewoon veel sterker dan onze economische kracht. En dat komt bij als het over die schulden hebben. Als je naar de toekomst kijkt dus welke rekeningen krijgen verschillende landen, dan denk ik vooral aan de Vensioenrekening, aan extra defensie uitgaven, extra uitgaven aan infrastructuur, energie, transitie waar we vooral in Europa mee bezig zijn en niet zo zeer in de VS. Dat zijn stuk voor stuk rekeningen waar honderdum miljarden euro's mee zijn, gimoeid. En die rekeningen worden afgeleverd bij Europese land, in ijgeleek daar geen cent op cijfhoer hebben geleegd. Dus ik heb meer vertrouwen in de Amerikaanse overrijd als het over schuld hebben dan in de tijdse overrijd en zoals ik volgens mij eerder heb gezegd hier. Het is veiliger om in een auto met werken de rem 150 kilometer per euro over de auto snelweg te rijden dan 50 kilometer per euro in de auto zonder werken de rem. Hij heeft nog zin om te praten over de euro als potentiele reservemunt. Of hebben we dat allemaal afgeschreven? We kunnen er altijd over praten. Ik ben daar nog gewoon zinisch over. Ik zeg maar dat komt ook omdat ik mij eigenlijk grote zorgen maak over de Europa en hetzelf beeld heb. Wat wij van ons zelf vinden, dat staat op een gespannen voet met hoe ik zie wat de positie van de euro is. Is de olivanten de muis die over de berug gelopen en dat ze tegen elkaar zeggen wat stappen we lekker? Ja, dat denk ik wel. En ik kon stutteren bijvoorbeeld, hè. Dat komt. Nou, anderhalve jaar geleden zo JD fans in Münchend. Die ging freestelijk tegen Europa tekeer en een jaar later hadden ze Marco Rubio gestuurd. En die zei eigenlijk hetzelfde maarde in iets diplomatieker bewoordig. En in Europa schiet ze van, "Wa, we denken die amerikanen dat ze. Dat kan allemaal niet. We denken ze wel dat ze zijn." En dan moet je in Europa en zeker ook in Nederland moet je zheren wat we allemaal over de amerikanen. En over hun presidenten. En de rest van de wereld. We proberen iedereen voor te schrijven hoe je moet gedragen, welke leid je moet voeren. Maar we zouden. We zouden het willen. Of nee, zouden we het moeten willen, gezegd van munt zijn. Nou ja, dat vraag ik mij dus af. En ik verheug mij in de aanwezigheid van mijn oud-sudigenoot en vriend Paul Hilbes hier. Want die is meer een kenner dan ik dat ben. En Edin trouwens ook dus. Ik zou die vraag graag bij de heren willen neerleen. Oh, moet je het willen? Nou, je moet het ieder overnaling. Want het heeft dus. Het komt met bepaalde verantwoordelijkheden. En dan even de volgende van de Amerika-neemend. Amerika had de macht, had de centrale munt. Maar nam ook de verantwoordelijkheid voor de wereldekeloei in die perioden. En daar hebben dat systeem zo lang kunnen voorzetten. En nu het lafel van operatie, dat een beetje het zeppen als de eerste macht, maar ze nemen die meer verantwoordelijkheid. En wat doe je met verantwoordelijkheid? Nou, je moet dat je de verzoort dat je eigen economie bijdraagt aan de mondiale stabiliteit. En dat je in de internationale discussie de rol speelt als de partij. die partijen bij elkaar proberen te brengen op een uitkomst economisch. die bijdraagt aan die economische stabiliteit en ontwikkeling. Die rol moet je dan wel willen spelen. Als je te veel de rol speelt van alleen maar op te kunnen komen voor je eigen. regio, voor je eigen valute gebied. Dan het al sport dan niet rond met die van woordelijkheid. Vandaar dat we dus deze discussie wel hebben. Maar dat is een terechte discussie. Want ik inderdaad wel een broekcie. sinds deze Amerikaanse administratie aan boord is gekomen. In de maten waarin die administratie de van woordelijkheid van een internationaal. waarvan we het doen. Als je dan dit werpt eigenlijk gewoon een vraag op. denk je dat Europa die verand woordelijkheid wil dragen. denk je dat Europa die verand woordelijkheid aankan. Dus dan komt de vraag dan toch terug. Moet je we dat wel willen? Het is wel een vraag die pas aan de oorlijkom. naar een ander vraag die moet worden beeld. Dat is die liquiditeit van de euro. Oké, we kunnen simpelweg niet overschraken naar de euro. nu als centrale muntonderlijke liquiditeit daarin te gering. Het is de markt zullen we niet willen. We denken dat wij beslissen niet, wij zeker niet, maar ook de autoriteiten. beslissen niet wat de munt van de wereld wordt. Het is een duidelijke markt overweging. Mark moet die munt veel laten. En wat kun je dan met de liquiditeit van de euro? Dat ligt uit van de euro, maar benoel ik mee dat. de markt in euro is een stuk dun naar het dan de markt in dollas. Dus belijsga is in euro, ik kom een beetje met punterweerden bespaken. Nu kunnen we veel makkelijke in en uit de dollach gaan, van in en uit de euro. En een voorwaarde om die markt in euro te verdiepen. en dat we ook aan het vermaken, is een kapitaal naar de Unie in Europa. En die discussie flot niet op de hoge. Dat loopt al heel lange tijd en er zit eigenlijk heel weinig in. Ik denk persoonlijk dat voorde we die discussie daarover kunnen afruonden. Kunnen wij niet zeggen maar. En dat is wel een zon en dat gaat verder dan eurobondstochten. Of is het wel eurobond? Het is veel breder dan eurobond. Ik geef de geerde kapitaal met in Europa. Dat zou voor mij in mijn optiek een conditio siel kwalonden zijn. Doekzakelige voorwaarde zijn voor het woogelijk hebben van het euro was wil. En die wens van de euro de facto de wereldmunt te maken? Dat zou ook zomaar een voorbeeld kunnen zijn. waarbij een virus is een weg. Geen of niet van toepassing is, want je kunt het wil willen. Wat ik altijd ontzettend raafond is en daar hebben ze zo vaak meegemaakt. als de euro sterker werd, wat je dus wilt van je munt. Dan is het wachten tot dat meerdere mensen van de ECB in het nieuws komen met. "Havond, daar wil zorgen over." Maar ik heb ze nooit zorgen hoe er maakt als de euro zwakker werd. En dit is gelijk met een CEO van een bedrijven prachtig jaar ze hebben gekend. maakt hoogere winsten voor jaar. Ik maak met dat toch wel zorgen over dat we niet zo veel winst maken. Zo lang je een centrale bank hebt, de hoedster van de munt. Die zich zorgen maakt als de munt sterker wordt. En geen zorgen maakt als de munt zwakker wordt. Dan vertel je daarmee aan de rest van de wereld dat ze eigenlijk geen vertrouwen in de munt moet hebben. Als ik dit even hoor, wel, dan zeg jij. We zouden het misschien wel willen, maar we kunnen het nog niet hoorken, eten eigenlijk ook zeggen. We hebben nog niet te vragen beantwoord. Stel je voor, we zouden het kunnen, zouden het dan willen. Ik denk dat dus de afwirkingsroos speelt, dan wil je dan ook die van woarlijke. die gepaard gaat aan het hebben van de server munt wereldwijd. We die van woarlijkheid ook accepteren of niet. En bij daar klaar voor op de moment. En die discussie wordt eigenlijk niet gevoerd, want zo zijn zij wel nog niet vanwege. met die kapitaalbordunie. Ja, maar dat betekent bijvoorbeeld ook dat wij de hondensbelands moet ook totaal anders zijn toch. Nou ja, dat is eigenlijk een vraag die ik ook nog heb. Dus stel je nou voor dat toch gebeurt, hè? De euro wordt een veel belangrijke munt nog in de wereld. en neemt de rol van de dollar over. Betekent dat automatisch dat de EU handels te korten moet gaan hebben, of ze al gaan hebben. En hoe zit dat dat in Nederland? In Nederland hebben we wel heel erg lang aanzienelijk misschien wel absurd grote handels overschotten. Ja, met andere woorden, als de wereld meer euro's nodig heeft, we hebben dat de rest van de wereld. Onze euro staat er precies. Ja, dan moeten we ze uitgeven. Toch, dan moeten we die wereld wel die euro's te beschikken krijgen. Ja, hoe moet dat dan gaan pal? Nou, dat gaat een proces in werking, waar die eenmaal die staat de zoon hebben bereikt. Zelden hele wereld besluit om de euro te gaan gebruiken dan kopie dat je niet weer wereld. Maar bij het ook te maken krijgt met misschien een lager, internationale rente voor de euro. Dus een heel andere makoeconomisch beeld. De begrotingspomende dik wordt anders. Dus je neemt er een rol in het systeem in. En het is de vraag, ja, wil je die rol? En is die rol ook sluit je aan bij die vanvoerlijke die je hebt om de wereld of al die tijd te voorkomen? En ik denk eerlijk gezegd dat de reden waarom, vooral Frankrijk, Eiverton, de euro toch wel heeft ondrang gekeen met hem. Maar dat is een land waar toch iets achtoot. Lager rente komt dan wel heel erg goed uit. Ja, heerlijk. Lekker lang boven je stand te beheven. Hoew, lekker. Heel goed. Heel goed. Ik wil een punt aan halen. Ekenon Barry Eyengreen, die stelt in zijn boek Money Beyond Borders. Dat er ook een realiteit zou kunnen ontstaan waar de meerdere wildre zervermunten zouden gaan ontstaan. En dat ze die gaan gebruiken. Hij noemt het allemaal second best, maar zou goed genoeg kunnen zijn. Nou, ik heb dat voorgeweeg zijn boek gekocht. Hij heeft een boek Money Beyond Borders gezegd. Daar komt het ook uit. Als je het boek leest, zie je wel dat dit een van de laatste opties is die hij besprekt. Dus ik weet je ook wel voor mij gevolg van ja, het zou ook nog kunnen, maar ik achter niet echt waarschijnlijk. Daar sluit ik me wel bijaan. Ik vind dit niet een oplossing die ik eigenlijk nog als er gewenselijk, als er realistisch afgelopen. Ik hoop dat jij laatst een college hebt gegeven bij Nairoden waar je zegt, Bretton Moed 2.0 was de titel van het college. Nou, nu baat je van de spoon wat je hoor. Ik wil ik zeggen. Ik wil prima opnemen dat je het niet over te zeggen. Bij een vraag was een beetje van ja, hoe gaan we die verder met dit systeem van Bretton Moed's? Dus die die dat aangepast de systeem, 671, onder in de voet van andere opstelling van Amerika. Daar heb ik er altijd nog voorwaarde gezegd. Ik heb onderhandere zegt, die je met van de wildbaar moedt en vervolgd blijven vervolgd. Dat is belangrijk. Misschien toch wel aardig om dan nog even te doen. Er was een gegeven moment in het discussie over het bleefde Amerika-Lid van het E-MARF, het bleefde Amerika-Lid van de wereldpanken van de shareholders. Daar is eigenlijk heel weinig discussie over het reeds in de Amerika. Zonder meer zijn ze dit gebleven van die organisatie. Er was in de april voorig jaar. Daarover is heel weinig twijfel. En dat geeft me ook nog weer het goede gevoel dat er in je van dat element van stabilisatie in het systeem. Dat blijft van een hopige en hierover reint. Maar het zal wel moeten van de aangepast in die zin dat de onderwerpen zijn op de hulp van die spelen, internationaal. Ik noem een paar die we niet bespoken hebben, maar die allemaal heel belangrijk zijn in uitgeluk op die discussie over de dollar. Deelbeografie. We praten over Shida. Wat ik trouwens even onder de lijn daar kort mee willen opwerken is, we zijn ergens focus op Shida. Let ook op India is mijn punt. Maar deelbeografie, daar kom ik bij de Deelbeografie. India heeft een hele andere deelbeografie. Zoveel jonger, al meer mensen dan Shida. In India zijn of dat ik goed op gelijk heb. Zij gewendden een democratie om geving. Dus zeker ook een land van die niet alleen maar op Shida te focusen, maar ook onrens. Ik durf bijna in de zee, maar India is roepie als de wereldmunt. Ja, nou, nou. Nou, misschien nog maar die vervangstel van mij niet worden zeggen. Nou, oké. Maar Deelbeografie is nog een beetje. Deelbeografie is een klimaat, maar het maakt er ook weinig over. Wat ik niet heb, ik ga het natuurlijk gewoon door. En die heeft ook ekenomens de consequenties. En dat zal ook worden bij de Agenpakt internationaal. Dus we hebben ook een internationale discussie nodig over dat onderwerp. Maar wat moet je dan een nieuw Bretton moedt afsprekken met elkaar? Nou, ik ben ook in diezelfde imitatenreden wel op die gesprek. Heb ik ook gezegd op dit moment zie ik gewoon politiek geen ruimte om daar een grote konferentie of door te organiseren. Om met ze al in Doehamshire te besamen te komen, de wereld te gaan ervoor. Dat is gewoon niet op dit moment ik het tijd goed voor. Ik had het voorrecht om bij die lezing te zijn en de inhoud is precieinhoud. Het is een gedeelde consgote wat mij wel is bijgebleven is. Palftel toen ook een aantal aandachtoters. En hij heeft bij het iëm even gewerkt en voor dat die daar weg ging. Is die met zijn vrouw na een nieuw Hamshire gegaan naar Bretton Boets? En zijn ze gaan overnachten in dat hotel waar die konverhald? Het is tijd waarom dat gaat. Hij had er prachtige vragen over dat keens die was er natuurlijk in 44 gekomen. Die was er over knoende vrede. Ontevrede over de kamer die die had. Hij had de moest van kamer veranderswoord en Paul wilde een peste in de kamer van keens. Dat was wel of niet een prachtig verhaal. Allende heerlijk. Je brikt het op handen. Dus misschien een aardvullig daarop. Ieder daad is heel aardig. Dat zijn we met het gastenboek nog, en ik heb het in 44. Dat heb ik opgevraagd bij de Bali dat ligt van nog. Ik ben ook de Nederlandse delegatie, maar ik ben op de Engelsdeligatie. Dus dat staat John Lenguin het keens. Met een kamerlummen dat is doorgestreven. Ze hebben om de kamerlummen gekomen. Want die willen we zijn naar een betere kamer. Wij hebben geprobeerd bij Paul en ik om die kamer te overdrachten. Was veel te duur voor ons. Ja, dat was wel weer wel. Goed, daar heb je niet in het bed van de kamer geslapen waar keens zo ongelofelijk ontevreden was, want als mij zat hier enorm te balen, toch? Ja, het was dat tijdens wel moeilijk. Maar ik heb ook begint toch een beetje de bezeegeling van het einde van de Brit Spont. Het is tijd voor het grote plaatje. Han, wat is het grote plaatje? Wat mij betreft dat dit in buit gewoon gecompliceerd onderwerp is. En ik hoop dat de luisteraaste wordt van ik en om me wel eens gezegd dat je het doet een lezing. En dan het is niet zo dat je je gehoor heel veel bij brengt, maar ze zijn nog altijd helemaal in de ward, maar wel op een iets hoge niveau. Eén, wat is het dan? En het is een grote plaatje. Wij zijn gestart met de vraag, is er nou wel of geen sprake van de dollarisering? En mijn antwoord zou zijn ja en nee, want we zien er aan wat dingen die heel veel mensen aangrijpen om te zeggen. Als je wel de rol van de dollar neemt af, ik raal wat ik hiervoor heb gerecht. Dit zijn lange termijnprocesse en je moet heel lang wachten voor dat je stelig ook conclusies gaat trekken. Als het is een kwestie van tijd voort dat Amerikaanse dollar het veel ruimte. Paul nog aanvullingen. Ja, heel kort. Wat ben je nu eigenlijk een optimist of een pessimist als je al deze discussies voert? En wat ik al voor te hoppen is, ik ben en blijven optimist, maar wel een, het steeds grote resort. Wat er de afgelopen tijd gebeurt, is wel, ze zijn maar heel erg afwijkt, wat we in de beneden hebben gezien. Dat moet wel zorgen overmaken en we moeten er aan werken om de negatieve impzikaties daarvan te bestrijden. Dank Paul Hilbers, oud IEMF-bestuurder en meer het is hooglierer aan de neerode bississueer. Stijdt ook namens de jong. Een EDM-Oeierkisch, mijn naam is Renz Dioeng. Dit was het grote plaatje over de dollarisatie. Veel meer afleveringen vind je in de BNR app en in andere podcast apps. Mocht je blik nog verder werden verbreden, kan je ook abonneren op onze linkt in nieuwsblief. Laat ook even weten wat je van het grote plaatje vind. Je kan nog altijd meelopen. Het grote plaatje afstadje bnr.nl. Tot volgende week. MUZIEK. Abonneer je op BNR nieuws vandaag. Voor de beste start van je werkdag staat er om half zeven aflevering voor je klaar met Bas en Ivan. En even na half vijf besprek het nieuws en liefstwet het nieuws. Waarmee jij thuis kunt komen. BNR nieuws vandaag. Voel het moment dat het jouw uitkomt. Luister die je de BNR app of een andere podcast app. Wat heb je stond? - Met zijn blijfscherp.