De economische fall-out van de oorlog Iran

Mijn naam is Thomas Jard Brink en ik ben voor de video landserie onze man bij de vijand door heel Rusland gereist en hebt daar veel mensen gesproken. Zoals Eka Terina, een vormalige journalist die het opnam tegen poeting tijdens de laatste verkiezingen, ze mocht uiteindelijk niet meedoen. Nu zit ze thuis met de gordijnen dicht. En dat is maar één van de voorbeelden van hoe je leeft in een autoritaire land. Onze man bij de vijand stream je nu bij Video Land. BNR News Radio. Boekkerstein in de wijk. Nu gooi Rijtsmaar. Het begint met een stijging van de Olinprijs. Dan de gasprijs. Bregers, schrikkenwakker. Invlaatselen maakt alles duurde. Terwijl de gooi stagmeerd. Zo Kantrums stond tijd in igrant. Onze hele economie besmetten. Na het horror scenario voor de energiemarkt dat we vorige week al bespreken is het allemaal nog veel erger geworden. In de van Insoem Times was gisterauspraken van een Armer Gettens scenario. De gelijke tijd lees ik dat het allemaal veel langer gaat duren. Dus een langdurig Armer Gettens. Dat is nieuw. Daar moeten we natuurlijk overhoren wat dat betekent voor ons portemonnee. En nog wat andere dingen. Maar daarvoor hebben we in G-Hofje een marieke bloem te gast. Dank voor de uitnodiging. Een hele eer hoor. Dat dacht ik ook. Voor ons is het toch een heer. Zeg me deze week tussen het grootste gasveld in Iran. Gebombaar deert door Israal vervolgens de grootste L&G fabriek in Qatar. Daarmee kunnen we dus denken ik het scenario strappen dat het allemaal snel voorbij is. En dat is een gesloten zeeweg, maar ook schade die haar stelt moet worden. Ja, dat is echt wel een grote escalatie vanuit economisch perspektief gezien. Hij is altijd heel lastig om te zeggen. En hoe lang zijn die installaties dan uit hun in hierdoor? Dat is natuurlijk uit de belangrijk. Je kijkt als econom naar twee dingen. Hoe lang is die straat gesloten vanwege het vervoer? En hoeveel schade is er aan de productiefasaliteit? En dat hangt er van af hoe hard ze elkaar daarop aanvallen. We hebben vandaag nog weer gehoord dat Israal heeft gepinke promise om dat niet meer te doen. Maar dat is wel waar je primeer naar kijkt. En dat de financiële markten deze week ook heel heeft gaan het reageren zijn. Heeft er alles mee te maken dat er inderdaad weder zijn. Nu energie-infrastructuur zijn gevallen. Ja, ik zacht dat dus de gasprijs voor niet alleen levering nu, maar ook een paar maanden die ze ook al heel hoog geworden. Dat stukt juist het moment dat hier de gasvoerade die nu bijna leg zijn, geveeld moeten worden voor volgende winter. Die moeten over een hele lange periode gevuld worden. Daar begin je nu mee en dat doe je tot in, zeg maar, nou, het is al de zijn november of iets zegt, ik speel je aan het vullen. Dat doen ze natuurlijk. De mensen die inkop gebeurt niet alleen maar op basis van de houdige prijzen. Die inkop is voor een deel al afgesproken. Vermeing. Ja, het is allemaal te mijn contracten. Dus voor een deel wordt de soep iets minderheid gegeten dan die nu wordt opgediend. Je hoeft misschien niet per se uit die termijnprijzen af te lezen, dat je daarmee heel zeker weet dat die prijs dan ook nog zo hoog is. Dus je moet die termijnmarkt altijd een beetje richtig lezen. Maar over het algemeen zie je inderdaad wel dat met namelijk gasprijzen ook deze week waar stevig oplopen. Die ging een richting ongeveer 70 euro per meegewad uur. Zeg ik dat goed. Ja, ik moet altijd nadenken of de goede eneheid hebt. Maar die ging in richting de 70 euro. En die zijn gekomen van af 27 euro. Dus dat is echt een hele forse stijging. Aan de andere kant nog mergens in de beurt van wat we in 2022 gezien hebben. Dat scheelt. Ja. En dan zie je dus nu inflatie. Ik zag op die gaatstierenten genoemd de ECB regioerde. Maar die moest ik zo zo iets zeggen vandaag dat was een vrister dat de rent zelf te blijft. Wat zijn nu het zijn maar dus makkelijk economisch de gevolger waar je nu het meest pleat? Ja, het begint dus allemaal bij energieprijzen. Die energieprijzen gaat aan de ene kant bij Oli om tenken aan de pomp en om vliegtikket. En bij de gasprijzen gaat het zo wel om hoe mensen thuis verwarmen als om de elektriciteitsprijzen. En er is natuurlijk ook veel industrieel gebruik van zo wel Oli als van gas. Maar daarbij geldt wel weer opnieuw dat veel van die bedrijven ook op de termijmarkten ingekocht hebben. Dus dat daar het effect minder stevig is. Dan begint je dus bij het tenken en bij de energierekening thuis die gaat omhoog. Daar krijg je inflatie van en dan krijg je de eerste reactie op de financiële markten die gaan zich afvragen, gaan de centrale banken hier op reageren en krijgen we wel voldoende vergoeding voor die inflatie. Daarmee gaan we met name de korterrentes omhoog. Dus dat zijn we rentes. Voorsag maar 1, 2, 3 jaar vooruit. En daar krijg je natuurlijk vervolgens weer effecten van ook in de rest van je economie. Want dat betekent dat het deurder wordt om dingen te financieren. Dus als een bedrijf en leening wil aangeaan, dan is het ook deurder om die te financieren. Dat heeft ook een invloed op de koersen van aandelen natuurlijk. Dat heeft vervolgens ook weer wat effect op de kosten voor financiering, maar ook voor mogels effecten. En tot slot wat je te krijgt als alles deurder wordt en consumenten hebben geen keuze dan dat af te nemen. Dat geldt voor een deel voor brandstof en voor de energierekening. Dan moeten ze ook ergens anders op gaan bezuinigen. En ook dat kun je merken in de economie. Waar al deze dingen is, dus het belangrijkste vraag hoe lang gaat het duren? Als het heel kort is, dan zegt een centrale bank hierbij. Nou ja, daar kijken we eigenlijk doorheen. Werken wat kracht de tegen elkaar in. Kunnen we wel laten gebeuren. Maar als het langer gaat duren, dan wordt de vraag aan de centrale bank regeren. Nou, Amerikaanse centrale bank en Europese centrale bank hebben deze week echt gezien. En deerd van nou, we kijken het eerst even rustig aan. Maar de markte schrokken deze heel weken heel erg omdat de bank of England leek te zeggen, "Wij gaan misschien wel regeren en renten verhogen." En daar raken de markte dan een beetje van in de straks. Op jij komt trouwens vanuit Lietouwen. Dat is geloof ik ben hier militaire conferenzien, maar ik denk Armageddon heeft ook zeker een militaire component. Oh zeker. Hoe wordt er naar beneden? Ja, dat doe je hier wel aan hoor. Ja, nee, kijk, het discussie wij hier hebben gehad is natuurlijk hoe lang het duren was. Het was ook net de vraag die ik wilde stellen. Van hoe lang mag het gaan duren zonder dat het ontuit in een Armageddon. Als ik hier en ik heb hier nog wat mensen gesproken, heel veel generaals die dus die reeft of indirect toch bij de Amerikaanse operatie zijn. Maar ook mensen die voorheen dan van nu bij bijvoorbeeld het hele veiligheidsblijf van Amerika, het bezoekers zijn dus helemaal aan de Trumpkant. Nou, in eerste plaats heb ik het gevoel dat heel veel mensen zeggen van "dit kan nog heel lang gaan duren" en dan de grote vraag is wat is al lang. Nou, dat zou dus zo maar een paar maanden kunnen gaan duren, want het hele punt is dat er niet echt in. Ja, en een goed moment is wel op je kunst stoppen. Daar moet er bepaalde doordstellingen worden bereikt. Bijvoorbeeld het pakken van die 400 kilogramm vrij Turanim die ergens ontop moet zitten. Nou, het kan nog maar aan de gaan duren. Dus dit kan nog heel lang gaan duren en ik zou ook dat er zijers voorbij kwamen vanuit de Qatar van hoe lang het duret om die gasinslacissie te repareren. Dat wordt u er 5 jaar. Dus, laten we nou zeggen, wat is nou kort in dit geval op eekend ook gezegd? Nou ja, echt kort, wat natuurlijk aanvankelijk heel veel werd gedacht is dat het eigenlijk binnen een maand wel zo goed als voorbij zou zijn. En wij vinden drie maanden bijvoorbeeld al best lang, want nu kunt met die strategische reservus van Oli bijvoorbeeld kun je best wel veel dampen. Maar dat is natuurlijk maar een tijdelijke damping, want je voorraad dat gaat niet eeuwig door en het is best een groot hoefteelheid Oli die je kwijt raakt. Dus wij vinden drie maanden al best wel een heel lang scenario. Dat is een beetje de een van de worst case scenarios waarmee wij dan ook aan het rekenen zijn. Maar hier wordt de schrekening gauw met nog langere scenarios. Wij na alt de mensen die ik heb gesproken, dus waarvan ik denk dat ze het wel kunnen weten. Maar goed, dan heb je dus echt een probleem als die zet maar 46 maanden gaat duren. Je kunt het ook een beetje in het sluit. En het speel niet gerepariert kan worden. Ja, dat was dus vijf jaar dat het duurt dat om die Oli in het laatste, maar ook dat passveld te repareren. Dat is ons dat de F10, VVJ, het is een termijnmarkt. 17 process van het passveld is dus geraakt. Dat is de grootste gaspubbel die we hebben ter wereld. Ook die Shell installatie, LNG, weet je, die hele mooie moderne, die schrengt dus ook geraakt te zijn. Dan lijkt mij dus dat dit alleen al is betekent vrij hoge gasp en nog eigenlijk hoger dan we nu hebben. Ja, dat goed of dat hogere prijzen betekent dan we nu hebben moeten we nog maar afwachten. Dus het is natuurlijk een heel belangrijk veld. En de hoeveelheid gas die van uit die hele regio, nou ja, eigenlijk met name vanuit Qatar komt, dan moet je denken aan 100 miljard kubbeke meter. Daar ja er wat daar wordt geproduceerd. Het belangrijk hierbij is dat de vreemdigde staat in afgelopen jaren heel veel extra LNG-kapaciteit, die kapaciteit bij gebouwd hebben. En de orde van grote waar je dan in moet denken is dat ze zeg maar in vorig jaar en dit jaar bij elkaar ook wel ongeveer 93 miljard kubbeke meter bij gebouwd hebben. Dus dan voel je al van je dat zit ongeveer in dezelfde orde van grote. Nou, dan is er nog een aantal dingen. Dat LNG gaat op dit moment met name naar Asia en voor een heel groot gedeelte ook voor de opwekking van elektriciteit. In Asia staan nog heel veel steenkolisten traades. En het pijnlijke is dus dat zij waarschijnlijke voorzode kiezen om over te gaan op het gebruik van steenkoel voor het opwekken van elektriciteit. In Europa gebruiken we niet rechtstreeks dat gas, gebruiken we met name andere bronnen voor een deelzooi, daar wel wat concurrentie omkrijgen. Maar in Europa heb je langs verband ook meer alternatieve voor het gebruik van gas. In 2022 waren de waterkrachtcentraades in onderhoud en nucleairecentraades in Frankrijk. Maar er veel minder hernieuwbaar beschikbaar dan wel op dit moment hebben, kan er uberhalp een veel gasintensieveren economie op dat moment hebben. En dat betekent dus dat die prijs niet zo sterken naar verwachting gaat oplapen. En het ding is natuurlijk ook dat voorgekeer was het probleem vooral in Europa door dat hij van het Russisch gas afvaren. U heeft de hele wereld een probleem, dus dat denk ik voor de industrie een betere situatie dat je minder snel wordt weggeconcorreerd door andere die goedkope energie hebben. Ja, en er is nog een heel belangrijkheid. Ja, dan hou je dan gewoon op. Dan hou je prijs stijgingen te hoven, dan gaat iedereen toch tegen elkaar op. Het zit de concurrentie met die eleren en het gaat dus dan is er niet zo zeerend te kort. Maar dan zijn er enorme prijs. Hoe afhankelijk wil jij dat nou? Zijn wij nou op dit ogenblik van het gas uit de hoofd? Dat valt nog wel mee. Want ver negentje fijdt procent comforts maar uit de vrienden de staten. Ja, precies. Het is maar een heel klein gedeelte van wat Europa op dit moment gebruikt. Maar je hebt dus wel dat prijs effect, omdat je wel concurrenties al krijgen dus waar halons, LNG dan uit de vrienden de staten op een boot. Maar die boot kan natuurlijk ook naar Asia-varen. Het moet hier al een inch doorvaren. Maar Asia is minder rekt dan wij. Precies. En dat is zo belangrijk voor geleken ook weer met 2022. Want wat er toen gebeurde is dat Europa had en hele lege volraden aan het begin van het seizoen en had afgesproken. En wilde ook politiek naar hele volle bergingen aan het einde van het seizoen. Daar hebben ze nu over afgesproken dat kunnen we wat flexibular doen. Misschien hoeven we niet meer alles vol te gooien. En we gaan niet meer tegelkouw opbieden. Want de vorige keer waren de Asia te best snel uit de markt. En dan werd die prijs gewoon zo hoog dat de Asia te ook toemzijden nou dan gebruiken wij wel stenkolen als het nodig is. En toch ging Europae z'n landen nog door om tegelkouw op te bieden om hun eigen gasperkingen maar gevuld te krijgen. Daardoor heeft Europa nu in principe afgesproken en laten we hopen dat ze zich daar aan houden. We kopen samen in. Want de situatie was vorig keer echt. Vanna zit je op een bepaalde prijs. Geen aanziaat meer die het ook open daarvoor. Maar die europeese rijke landen gingen nog tegelkouw opbieden. En toen kreeg je in die zomer dus een piek boven de 300 euro. Dus even bevinden het nu duur met zo'n 60, 70 euro is een beetje de corridor waar dit nu in zit. Maar toen zaten we boven de 300 euro. En daar gingen ook al die elektrisiteitsprijzen op mee. Dit is hartstikke zorgenlijk. Ja, het is absoluut niet fijn wat hier gebeurt, maar de orde van groot is echt anders dan in 22. BNR News Radio. Boekestijnen en de wijk. Opzoek naar de nieuwe wereldorde. Dit is boekestijnen en de wijk. Dat begon maar ze natuurlijk niet zonder aardjaanboekestijnen op de wijk. Mijn naam is u gegevuld, maar we praten met iage gehoefte. Ik ben oor Marike Blond over de gevolgen van Armageddon. Marike Jijs noemde dus al wat effecten zoals een hoge rente. Je zegt ook dat ze staat op ijgatie is. Wat kan dat van weer voor gevolgen hebben? Want je hebt ook allemaal landen met hele hoge schulden. Wat kan de doorwerking daar dan weer van zijn? Als de markt genoeg of heel erg in paniek raakt, dan krijg je eigenlijk dat je financieel gaat verkrappen. Dat betekent dat de rentes en de koersen op de financiële markten echt een remment effect gaan uithoefen op de economie. Het belangrijk is op dat niveau zijn we nog lang niet, zou ik haar zeggen. Wat zit er nou, er zit eigenlijk een interessante paradox in die markt. Iedereen denkt Trump kan zich niet voor oorloven om ons helemaal gek te maken om het echt tot zo'n armageddon te laten komen. Dat betekent dat de marktreactie eigenlijk ook nog taamelijk beperkt is geweest. Als je gewoon bedenkt die olie met name, want dat is hier belangrijk voor de wereldmarkt dan gas. Als die olie echt, nou ja, ik noem me wat een half jaar niet stromt, dan zou de financiële markt daar echt wel van in paniek raak. Maar iedereen denkt, maar dat kan Trump zich niet permiteren. Maar ik zal wel het over zeggen, want ik denk dat dat echt een missvatting is. Nou ja, nee woorden er over naar meken en dan heb ik hem niet maar. Nee, maar ik denk dat dat een missvatting is. Kijk deze president, die heeft zich inderdaad altijd laten leiden door de financiële markten, door de beurskoers en dat soort dingen. Er wordt tuggemaakt nu gezegd dat hij dat nu weer zou gaan doen, omdat hij zit in die campermiteer. Wat het net is gezegd, maar er is iets heel anders aan de hand. Als je dus zo conflicten instraapt, dan dat heet een trapment op mijn vakgebied, dan vuur je eigenlijk een vuurken in, door hij niet meer uit kan komen. En niemand heeft eigenlijk het plan om die president eruit te trekken. En dan wordt het een enkel app een heel ander verhaal, dan moet je gewoon doorgaan tot dat je een bepaalde resultaat hebt geboegd, omdat je anders verliest en dat kan ook niet in de ogen van de rest van de wereld. Dus de ontstaatde situatie waarin de president eigenlijk een keuze moet maken. Dus ze niet verliezen in Iran en de werelde economie naar Gordhelpen. Daar komt de ogen ongeveer op neer en dan zal hij waarschijnlijk kiezen. Dat is de mensen normaal voor niet verliezen in Iran. Nou, aardere verilisteren krijgen dus een buiten gewoon zonbesnaar. Ja, maar snarrum een beetje in tevullen, want er staat ook allemaal in de FTI vanmorgen. Leeft die krond, je kunt alles je lezen. Hij schert nu een wilde geruchtig aan dat hij dat karg eiland weer gaan bezit met marinerisme. Nou, dat wordt een sitting duckstaar. Nu kunnen nog af en toe Chinese tankers persen zich door. En die hebben een weggetje langs Iran gevonden waar dus kende geen meine liggen. Ook één pak is daanse tanker is er langs geweest. En misschien ook nog iets india's. Als dat daar dus aacimetisch flink mis gaat, dan komt er dus echt helemaal niks meer doorheen. Ja, ik denk dat dat toch wel een probleemje gaat worden. Ja, wat je die aangeven zijn terecht de kantekeningen hierbij. Wat ik do niemand weet het zeker. En nogmaals de markt reageert met name op wat Trump eerder gedaan heeft. En dat is voor de. Nou, niet alleen de marktlogica maar ook een politieke logica in eigen huis. En ik denk ook nog wel een vraag en die heb ik dan aan jou op. Is de inschatting uper houdt nog wel dat Trump de keuze heeft. Dat hij simpelweg het conflict zo daanig beheerst dat hij het kan stoppen. Ja, dat is een goede vraag, dat is een handvraag. En daar is ook hierover gesproken. En het antwoord is eigenlijk, nee, de dynamik is nu zo dat hij er in beonder controle heeft. En dit is wel klassiek. Dit doet heel sterk denken aan 2003. En dan is het een hele tijd van de invasie van Amerika in Irak. Toen dacht ik dat er ook regelen we even. Toen was een relatiemje en ze ze hadden moest zijn eruit te gewerkt. Toen begon de ellende, dat was echt. Met die ellende zitten ze nu veilend nog. Dus je weet wel waar je aan begint, maar je weet niet waar het eindigt. Dat is het grote probleem. En dat zien we iedere keer met dit soort grootschalige interventions. Als je nou gewoon een kleine klapp had gegeven en je had bijvoorbeeld de boel stopgezet. Dat gaan we niet, was ze gedoot op zater dat drie weken geleden. Zolang is het weer geleven voor ons mij. Dan had je het zaak onder controle gehouden. Nu zie je dus dat ik het er zaak niet meer onder controle is. Dat dat buizen als blijd van de Trump en eigen dynamik heeft te gekregen. En hij laatst het niet in de generaal. Hij laatst het naar kursen heren. En weet ik of hij er niet zo begrijpen. Zijn hij fantastisch in de New York Times. Want dan was hij al me uitleggen goed gegaan. Hij is boven op Europa. Dus dan doe ik het zelf wel. Je ziet het gewoon voor je nog verder misgaan. Ja. Nee, terecht. En dan is de vraag. Volgens mij gaan je zitten kijken. Van nou ja, oké, het stel dat er drie maanden geen oly doorheen komt. Dan ga je eigenlijk zitten uitrekenen. Hoeveel olyraak je dan kwijt? Wat betekent dat dan? Voor de prijs. Waar oly naar toe moet om te zorgen dat de vraag zoveel afnimmt dat je weer in een nieuw even wichter hebt. Daar proberen, oly dus kunnen ook die in mijn team. Probeeren daar een voetvoort krijgen is best lastig. Dan kom je vaak in een oorde van grote grijden richting de 140 dollar bijvoorbeeld per valt. Misschien zelfs wel hoger, het is altijd heel lastig. Want dit soort experimenten doe je niet zo heel erg vaak. En dan ga je inderdaad kijken van hoe gaat het nou door de rest van de economie heen werken. En nog wel belangrijk hierbij. Want we hebben steeds gehoord van het gaat om 20 miljoen vaten per dag. Er kan veel omgesluist worden, oké. Er zijn bijpleidingen bijvoorbeeld. Daar kan je 5 miljoen vaten per dag doorheen omleiden. Nou, dan gaan er misschien ook nog wat van die tankers richting. China wel doorheen, dan zit je op 1 tot anderhalf miljoen vaten ook weer per dag. Dus je gaat eigenlijk zo helemaal zitten afbedden. En dat bepaalt dan vervolgens wat uiteindelijk die oly prijs kan gaan doen. En daarmee ook weer het effect op de economie. Als het klopt wat mag je doen nu zeggen. Maar ik mag je nog even eeuw verruids. Sorry, ik ben ook graag naar Reugspelbreken. Zijn er iets positiefs te zeggen. Oh, wachtig. Ja, dat is wel heel erg. Nou, ik ga even kijken. De discussie die nu op de achtergrond worden gevoerd, ook met Iran zijn om te kijken of je toch op een hond die straat van Humus open kan krijgen. We komen al schepen doorheen. De straat van Humus zijn in de begin, de meine gegooord. In de straat van Humus. Maar die zijn geruimd. Voet ze weer weer op dit oormlik. die zijn er niet. Je kunt ook roetensnemen vlak onder de kust die wat meer minder risikoal opleven voor schepen. En er wordt u gedacht dat is interessant aan een soort van tolheving door Iran. Dus schepen mogen er daar heen, maar moeten ze betalen. En dat zou dus de mogelijkheid bieden dat er dus wel een soort coridio door gaat komen voor schepen van landen die goed zijn in de ogen van Iran. Nou, de grote vraag is natuurlijk of wij Européanen daarbij horen. Het is natuurlijk wel verstandig op dit oomdik. En dan niet altijd zier meten gaan met de trummen, maar de doel leropeeslanden ook niet. Dus dat zou nog een oplossing kunnen bieden. Ik voorde dat probleem wat op dit oomdik speelde. En dan gaat u oorlog gewoon door. Maar dan zou er een deel kunnen worden gemaakt met door een oude landen. Voel maar door de Europese Unie met de Iran-sereering of wat er nog van over is. Ja. En daar profiteerd, zelfs als Europa niet z'n deel maakt, profiteert het van iedere hoeveelheid die door die straat gaat. Dat is een wereldmarkt. Dat is een goede punt. Nou, goed. En ja, ook al die andere landen in de regio, zullen hier natuurlijk hun gewicht in de strijd werpen, maar ook China. Wat het heel aazie is ontzettend olieafhankelijk. Nog veel relatief, veel olieafhankelijker dan westerse economie zijn. Ja, olie is belangrijk voor Europa, maar relatief. Ten opzichte van de omvang van de economie. Is die olieafhankelij daar nog veel groter en ze hebben weinig zelf waar kijken de vrienden te staten. Heb je te minste ook nog winnaars, namelijk de olieproducenten daar. Maar in de aanzien heb je dat niet. Nou, ja, China, zeker als voorbeeld. Dus ik ben ook wel benieuwd wat je daar overhoort. Hop, gaan die nog mee duwen hierop. Ja, die gaan ook zeker mee duwen. Dat is wel de bedoeling al althans. Of het allemaal gaat lukken, dat is maar het zit er vragen natuurlijk. Want reliseer je ook als je iets mee te hier raakt, zo willen. Dat moet natuurlijk wel approuwbeeren om iets van een regering nog op het ozoek voor zoveel die niet dood is. En voor zoveel die bereikbaar is. Maar het is geen wel zo te zijn dat arre-siedemiensten van buiten onze zaken. Toch via al lekkenden aan de albalkontakte aan het leggen is op dit oog. Ik ben er verveerd in. Nou ja, het zou kunnen, het zou dan een klein lichtpuntje zijn. Dat is kolt bestend, dat is gezegd. We gaan even even die irante sancties gaan. Op schortel van olie. Oh ja, dat heeft je ook nog gezegd. Dat is heel interessant. Nou ja, dat is die. Ja, dat in de lateren Jan, dat is niet op een warijk hoor. Dit, dat die dat gezegd heeft. En die tankers gaan dus vlak langs de iranse kust, maar door dus de iran is op het te verderkakken. Kunnen ze in wat voor soort tanken het is? Ja. Dit zouden ze een muizenchaatje kunnen zijn, hè. Ja, ja. En de vraag is dan precies hoe groot is dat muizenchaatje? Op dit moment gaat het vochtsmij over 1 tot anderhalf miljoen vaten per dag. Ja. Dat is in verhouding tot die 20 die we moeten oplossen of misschien eigenlijk 15 el. Er gaat 5 door die bijpleidingen, maar dat is nog steeds maar heel klein, ja. En dat is dan 10 procent. Dus ja, het grote vraag is hoe hard die kraan weer open gaat. Op de radio moeten we al weer afronden. Op de podcast gaan we langer door met luisterraars vragen. Luister je op de radio dan voor wijze kerk boekstijnen in de wijk.nl. Op uw favoriete podcastapp. Elke week van uitlonden in de podcastapp. Lia van Backhover. Ik gelief de voorspellbare weg in. Met de meest opmerkelijk ontwikkelingen in het verenigd koning krijg. Wat vind ik bijzonder? Wat vocht iets toe aan het nieuws? En als we toch niet onderwerpen uitkomen, zoals verkiezingen, zoals een stasbezoek, een zoozeleel mogelijkhe in steek. Van Backhovers bret het dus. Van Backhovers bret het. En dan wil ik beginnen met een sympathieke vraag van Nick Quaspen. Die vraagt waarom kan de EU niet profiteren van de illegale schadoevlood van Rusland. Rusland stuurt illegale audio over het wereld de EU. Kaapt gewoon die olie, dan hebben we gratis olie. Kan dat niet. Volgens mij is Nederland groot geworden met deze strategie. Weet je dat weer Piet Heijn. In de zeifste deel ging het vrij aardig. Ik weet niet of dat nou nu nog fantastisch idee is. Nee. Ik wil het even naar mijn man. Het is al te zetten. Dat wil die wel in de echte nog zo. Lijkt het al, hij helpt dit al, oblique. Nou, het is wel legal op dit al, oblique. De olie die uit Rusland komt dat van de schepie op C. Dus ik ben heel benieuwd dat dat van naar Europa gaat. Ik ben echt heel benieuwd. Dat is goed, is niks. Maar zeker. Maar ze kunnen natuurlijk ook zonder weg even stoppen en hier aftienken. Maar maakt dus niet uit. Dus als hij zeg maar, we zijn ook gelopen als Russische olie naar India gaat. We zijn precies precies van binnen. Daar kun je allemaal heel veel vragen bijstellen, maar kan prijzen er dat wel. De weven wil graag zo'n schaduwnvloodje ontvangen in de. Nee, dat wordt er verkeerd in de T-reer. Andere Costa vraagt of eigenlijk is het meer een stelling dat onder gasvoerade weer te vullen hier groeningen moet worden heropend. Komt dat het weer terug? Groeningen. En zo het is een lang debat. Het komt er niet her dat een strategische reserve zou natuurlijk handwacht zijn. En voor de rest de politiek kan de draaien nu nog even niet maken. Zo moet je het een beetje zien. Maar rekenaar dat dat terugkomt in de politiek niet om feest te gaan pompen, maar bij bewellen strategisch het bezerven nodig. Denk je niet? En ik denk dat dit meer een langer termijn vraagstuk is dan een vraagstuk voor dit jaar. Dus de vraag is waar wil je op termijn er toe. En daarbij is het ook belangrijk om je te realiseren. Waarom gooid we dat dicht omdat er geen vertrouwen is in politici dat ze het alleen gebruiken op moment dat het echt niet anders kan. En dat druk er al is op momenten dat het misschien eigenlijk nog wel handteerbaar is. En dat is misschien ook wel wat we dit jaar gaan zien. Dat het nu even heel spannend is. Maar wel handteerbaar. Dus wat dat betreft kun je eigenlijk nu alle beide argumenten in dat debat wel zien. We zouden het eigenlijk wel fijnvind om het te hebben. Maar misschien gaan we dat dan ook wel gebruiken voor dat het echt echt nodig is. Ja. Voor de prijs zou het waarschijnlijk niet te veel uitmaken. Omdat het dus op de wereldmarkt wordt bepaald. Dus een beetje uitwoningen dat valt erbij en het niet. De hoeveelheden zijn ook weer niet zo groot. Heden van de bijl, vraagt wat is het mogelijk effect van de nieuwe energiecrisis op de investeringen in grote AI-data centers die veel stromen vragen gaat hier door de AI-bubbel ver snel borsten. En heeft China hier minder last van door dat ze meer duurzaamme energie opweken? Dan heb je het over de energiekosten van AI denken als eerste. Nou die energiekosten worden met name in de vreemde te staat gemaakt. En daar is aan de gasprijs minder hoog en bij de opwerking ook van andere bronnen. Dus het ook heel veel hernieuwbaar wordt hier opgebruikt. Dus ik denk niet dat dat signifikant is. Wat signifikant zou kunnen zijn is als de financieringskosten van die data centers heel sterk stijgen plotsling. Dan kun je soms door die stijgen de financieringskosten in de problemen komen of voor hoe je al financierde hebt of voor je hoe je nog extra wel financierde. Als je nieuwe investeringen wil doen en daarmee kan het wel een rem zetten en er zijn zeker ook in de markt mensen zenen wachten over de combinatie van deze twee ontwikkelingen. Er is al veel onzekerheid over AI en aan de andere kant dan oplopen er enthous. Dat is misschien geen lekker recombinatie. Ja, dat bedoel je dus onzekerheid niet over de effecten van de AI maar of die investeringen eigenlijk een bubbel zijn zo langs en man. Ja, precies. En China heeft een gigantische reservatis. Dat is zo wel olie als hernieuwbaar. Ja, klopt. Langs dezelfde lijnvraagd hieden ook of jij een nieuwe euro crisis dan wel dollar crisis in het vooruitzicht kunt stellen aan ons in het kader van Arme Geden en de effecten daarvan. Ja, gewoon in het algemeen. Ja. Maar, goed vraag. Maar ik lees wel de laatste tijd veel heen zorgen onder allerlei economen, financier, analysen van de. nou, er zijn zo'n grote schulder, er zijn misschien bubbel, er zijn misschien schadoepanken waarin er goed zicht op is, wat voor die wat die om me voorleningen versteeken. Dat er ook een soort gevoel is om te staan, want het is misschien allemaal een beetje een wankel bouwwerk aan het worden. Zou dit de gevolgen van zo'n prijs schrok en inflatie en stijgen de renten, dat zo'n soort bouwwerk niet aan het wankelijk kunnen brengen, waardoor je inderdaad dit soort gedachten kan hebben. Nou, wat zou het worden voor derde orde effecten kunnen hebben? Ja. Nou, dan hangt het er erg van af hoe groot zo'n inflatie schok is en daarmee ook de rentes schok. En we verwachten niet een vergelijkbare inflatie schok als we in 2022 hebben gezien. Lukkig, 10 procent of meer, is dat wel? Precies, en waarom was die inflatie schoktoem zo hevig, omdat er tegelijkertijd de na- covid alles weer open ging. En hoeveelheid kope kracht die mensen hadden op dat moment was enorm. Want we hadden al die jaren, nou, we hadden bijna twee jaar geen geld kunnen uitgeven, dat was en in de vriendend, staat de aan de hand en in Europa aan de hand. En iedereen was zo blij dat we gewoon weer mochten tussen aan de aaningsstekens. Dat je geen maknijt wat je daarvoor hoeft te betalen. En dat was wat je toen ook heel erg horen, dat bedrijven konden al die extra kosten doorrekenen in hun marches en zelfs als die extra kosten niet maakte, konden ze hun marches verhoog. En dat hoeg enorm bij, aan die enorme inflatie sprong die we toen gezien hebben. De rentes waren toen ook heel erg laag om mee te beginnen. En die combinatie was maakte ook dat we in 23 en 23 hebben volgt. Sillek en Valley Bank gezien. Ja, dan wordt het heel erg spannend. De orde van grote die we nu als inflatie effect verwachten en ook als rente effect verwachten is echt totaal anders dan toen. Dat is wel gunst dat Arme Getten minder slecht uitpark dan 22 in verwachting. Dus dat hebben we eigenlijk de erger gebouw. Nou bij Wist, een temp gratuorm met die orde. Ik was twee manjert per dag of zo. Ja. En de stad. En de pleefeeschelden zijn ook heel hoog. Als percentage van de omvang van de economie heb je eigenlijk in de afgelopen jaren gezien. dat dat wat is afgenomen. En dat is best wel belangrijk een nieuwe zering hierbij. Dat heeft ook alles met die inflatie te maken. Want in verhouding tot die economie is meegegoed met de inflatie ook door prijsveranderingen. Dus dan wordt waarin het tegenafzegd, het percentage maakt dat relatief kleiner. Relatief kleiner en daarmee relatief behalpbaar. Dus het schulde weg infleren, noem je dat eigenlijk. Dat is sowel in Europa als in de vriend staat in de afgelopen jaren gebeurd. Er is gemiddeld genomen niet heel hard bijgeleend, ook niet door uur op deze overheden, nogmaals in verhouding tot de omvang van de economie. En ja, met uitzonderingen, ik weet hoe de stand van zaken in Frankrijk en in Italie is. Maar het is niet zo dat er breed zo is bijvoorbeeld voor de grote financiële crisis. voor de internetbubble toen werd er gewoon overal in de economie heel veel extra schuld opgebaald. Dat is nu niet aan de hand. -Oké. In het kader van wat Trump zich al dan niet kan ermiteeren, had ik nog een interessante vond ik van Sander Bus. Hij zegt, Amerika is netto exporteur van Olien Gassenland profiteerd als geheel. Dus wel degelijk van een hogere prijs, alleen komen de voordelen niet even redig terecht bij de volking. Daar zou Trump als populist iets aan kunnen doen door exportbeperking. in te stellen voor Amerikaanse Olien Gassen. Daarmee gaan de prijzen voor de Amerikaanse consument, dalen en voor de rest van de wereld omhoog. dat verzwakte positie van Europa en versterk die van Rusland. Dus dat is misschien een perfecte strategie voor Trump die ons heel hard zou pakken. Ja, dit. Ik vind het geen gekke gedachten. -Booi. De vraag is hoe je het precies uit gaat voeren. De vraag is ook of het op lange termijn slimmingsmaar, dat hoeft niet altijd een afwek, weging, dus. Ja, ik vind het geen gekke vraag. En het zou dus zo maar kunnen dat een variant. hiervan in de komende weken voorbij gaat komen. Ja, die gedachten loopt al. In de vreemde zaad ik heb hem ook op voorbij zien komen. Ja. -Dat is het samen niet verbazen. Over een zorggeval. -Due we het ook over geld hebben. Er is 200 miljard dollar extra gevraagd voor die oorlog. En als klop wat Ah Jans echt dat dit pak weg iets van twee miljard te bedacht kost. dan is het volgende dag oorlog voeren. Dus voor zover geld dan een maatstaf kan zijn. Wat er dus kenlijk al rekening mee gaan met een bordetlang aferen. en dan zou in het aanshooiets er heel goed in kunnen. Ja. -It is echt een arme getern uitzending weer. Dit was weer boos aan de weg. -Ja, we zagen zijn boeken op de weg. Zeg ik dank voor het huisteren. We zagen ook aan Berikke Blom. Ga graag daar. -Een vrij weekend. En je kunt zien dat je niet meer kunt zien. -Nobody's ever heard a podcast. dus, bijvoorbeeld. Amerika podcast is een podcast niet je nergens anders hoort. Elke week nemen we je mee naar misschien wel de spannendste periode. in de Amerikaanse geschiedenis. -Je kunt zien dingen ergens. en in de USA zijn dat niemand meer kreeg. Met Bernhard Handelberg vanuit de studio in Amsterdam of New York. en Jan Postma vanuit het AP Centrum was je niet. Abonneer je nu op de Amerika podcast en luister elke week in de BNR. en op je bookgozed.