Borsada "Her Mevsim" Kazanmak: Kondratiev Döngüleri Bize Gelecek İçin Ne Söylüyor? | FÖK #34

Tıpkı doğa gibi ekonomininde kendi mevsimleri vardır. Bazen her şey ince anlandığı büyümenin ve refahin yaşer diye bir ilk bahar ve yaz dönemi yaşanır. Bazen de büyüme yavaşlar, zorluklar ve mevzusizlikler artar. Bu nasıl son bahar ve kış dönemi diyoruz. Peki bu on yılları yayılan devasa ekonomik mevsimleri anlamak sıradan bir yetirim için neden önemlidır? Çünkü ekonominin hangi mevsim doğduğunu anlamak, fırtınayı hazırlık size kalanmakla doğru zamanda doğru hamileti yapmak hastaki farkı yaratabilir. Bu bölümde ekonomik döngüleri final sal bağımsızlık yoğcuduğu çerçevesinde ele alacağız. Öyleyse başlayalım. Herkesin merhabalar. Ben Baytutumlu, karşımda her zaman olduğu gibi yine borçada bir başına var. Öncelikle merhaba demek istiyorum. Nasılsın abimsin? Merhabalar, teşekkür ederim. Fena değil diyelim. Çok kötü değil diyelim ama umarım sende de keyifler yerindedir. Çok şükür ben. Ufak bir hastalık geçirdim. O yüzden bir ara vermiştik aslında. Normalde geç hafta çekememiz gerekiyordu bölümü. Ufak bir hastalık geçirilmişim bu haftaya sakta. Yine de iyi diyelim. Abi sesine dikkat etmen gerekiyor. Biz ses sanatçısı konumunda geçiyoruz buradan her deyse. Ses bizim en önemli şeyimiz, medallarına kasımız, ses derlerimiz. Aynen öyle doğru söylüyorsun. Ben dikkat ediyorum aslında ama yine de kış dönemi mevsim geçişleri derken illa ki bir hastalığa yakalanıyoruz her sene. Yani bir virüs de var şu anda. Onu bizde yaşıyoruz yani. Onu da söyleyeyim. Kesinlikle okullardan ve sahile çok bulaşıyoruz zaten. Benden de çok böyle toplum içine giren birisi değilim ama yine de okullardan vesaire geliyor yani. Hiç buralar yapacak bir şey yok. Piyasalara baktığımızda piyasalar da aslında. Bizim gibi birazcık teklereyerek da olsa, biraz hastalık kıl da olsa ilerliyor yavaş yavaş. Özellikle Borsa İstanbul tarafında yine yıl başından beri bir negatif getirir. Reyal olarak da bir baktığımızda görüyoruz. Dolar bazında yine 280 dolarla başlamıştık yıla. Şu an a 260 dolarlar seviyesindeyiz. Yani dolar bazında baktığımızda bile bir negatiflik söz konusu. Ama mesela sonra birkaç haftadır da yine bir toparlanma aşamasına giren toparlama emareleri gösterem bir Borsa İstanbul var. 240 dolarlar seviyesinden bir sanki böyle destek almış gibi olduk. Biraz teknik analistlerimi kullanırsak. Sen ne düşünüyorsun Borsa İstanbul konusunda öncelik alfikini sorayım. Yani bu yıl çok iyi geçmedi sanırım herkesin de bunu kabul edeceğini düşünüyorum. Elbette çok güzel fırsatlar yine yıl içinde mutlaka herkes belki yakalamıştır veya görmüştür. Çok iyi fırsatlarda çıktı. Zaten aslında biz indexi de çok biliyorsun burada şey yapmıyoruz. Indexin içeriyle ilgili de eleştirilerimiz var genel olarak ama bir resel tercihlerin ön planı çıktı ve bence piyasada para kazanmanın gerçekten de biraz da işte yatırımcının yeteneğine bağlı olduğu yıllardan biri olarak geçiyor sanki 2005 yılı. Yani öyle görüyorum ben anasından. Evet sektörler ve ayrışmaları çok fazla olduğunu görüyoruz. Aynı sektör içinde bile bazı şirketlerin diğerlerine göre pozitif alıştırının gözlemliyoruz gerçekten de. 2020-26'da da bence bu şekilde olmayı devam edecek. Yani aslında kâti bir toparlanma diyorlar ya. Bazı şirketler ya da sektörler, bu resesyondan sonra ya da resesiyom mu diyelim artık buna bilmiyorum yüksek faiz dönemi diyelim. Toparlanmaya başlayacak. Bazıları ise hala negatif performans göstermeye devam edecek. Önemli olan doğru sektörlerde ve doğru şirketlerde olmak olup diye düşünüyorum ki 2020-26'a da bu şekilde devam edecek. Evet. Bu biraz da bugün konumuz da ilgili zaten bu aslında şey. Yani seçim yapabilmenin ve doğru zamanlarda ya da en azından uzun, orta uzun vadelerde doğru kararlar alabilmenin önemli olduğu dönemlerden geçtimize söyleyebiliriz diye düşünüyorum. Doğru söylüyorsun. Şimdi zaten enflasyonun da yavaşlaması ile birlikte artık kasama enflasyonun beklensinin çok altında geldi. Yüzde birinin altında gelen bir enflasyon gördük. Arlıktan muhtemelen o civarlarda gelecekdir. Tabii burada ocak ve şubat ayında keçen yılın bazen kisi var. Bundan olayı da hızlı bir şekilde aslında yüzde otuzun altında gelmiş olacağız. Bundan sonra bence artık yüzde 25 seviyesinde bir belki yüzde 25-26'lar seviyesinde bir direnç görebiliriz. Bence gerçekten hani Borsa İstanbul'da bir hareket görmek istiyorsak ya da enflasyonun gerçekten kontrolü altında mı görmek istiyorsak. Ayrılık bazı da yüzde ikinin altında bir enflasyon görüyor omamız lazım artık. Bu sadece sana ay tarafında değil, hizmet tarafında da benzer şekilde. Ki bunun emarilerini de görme başladık aslında. Kasım ayında hizmet enflasyonun yüzde 1,5 seviyesinde geldi. Bu da aslında bize bir şeyler anlatıyor yani 2026'a için. Bence yine en önemli keralardan bir tanesi enflasyon ve faizindirimde hangilere faizindirim ve hangi sektörleri yarar. Bunlar olacak diye düşünüyorum iki bin yirmi altı da da. Şöyle hatırlarsan geçmişte burada galiba ilk ölümlerin bir tanesinde ben bir çürük elma teorisinden bahsetmiştim. Dekart'ın bir şey bu. Çürük elma teorisi. Kartezyan şu pecilik diye geçiyor bu. Yani şöyle söylüyor, de kart diyor ki. Bir elma sepeti aldığımızı düşünelim. Bu elma sepetinin içerisinde bazı çürük elmalar var. Bu sepetten biz bir şekilde temizlik yaparak içindeki sadece sağlam elmaları bırakacağımız bir sepet haline getirmeye çalışacağız. gibi bir deney, düşünce deneyi söylüyor, de kart. Peki bunu nasıl yaparız dediğinde şöyle bir yöntem öne sürüyor. Kartezyan şu pecilik deniliyor buna da. Bütün sepeti boşaltmamız gerekiyor. Öncesinde bütün sepeti boşaltarak daha sonradan gerçekten sağlam olan olgun ve çürümemiş elmaları tek tek geri sepeti koymamız gerekiyor. Yani hani Cem'i daim aşağıya demişti ya geçenlerde bir işte oradan kart ezen şu pecilik o da yani. O top harçılayacağı şirketini batışıyla ilgili. Onlara kredi veren özel kredilerden bir prayet kredisi markete bir şu anda sıkıntılar var birazcık da belki takip etmişsindir. Orada şey demişti. Eğer bir yerde bir hamam böceği varsa mutlaka bir tane daha varsa şu gibi bir bir şey söylemişti. Yani birazcık böyle şu peci yaklaşarak biraz lafı böyle dolandırarak anlattım ama bu dönemlerin öyle bir dönem olduğunu düşünürüm ben. Şu peci bütün elimizdeki bu endekssi tamamen şöyle bir boşaltalım. İçindeki çürükleri yani ve doluları da sağlamları da dışarı atarak sonra tek tek seçim yapmaya başlasak sanırım o dönemlerde izliği düşünüyorum. Evet. Yani aslında bir dön günü başlangıcında olabiliriz diyorsun. Konumuzla da bağlantılı. İstersen yavaş yavaş döngüleri anlamak nedir? Bunu birazcık konuşalım. Yani ekonomik döngüler aslında 1920'lerin başında ortaya tıdan bir kavram. Kondratiyef adını söylemek zorlanıyorum bir Rus ekonomist ortaya atmış bunu. İşte uzun vadeli, mesim geçişlerine benzer bir aslında kendisi bir sistem kurbulamaya çalışmış. İşte bu modern dünya ekonomisinde gözlemlenen işte 40 ile 60 yıl arasında süren genellikle ve genellikle büyük teknolojik devrimlerin laelakalı olan uzun dönemli ekonomik döngüler hipotesinden bahsedebiliriz. Bu dalgalar aslında yüksek büyüme ve ardından gelen yavaş büyüme dönemlerin birbirini izlediği aralık galan oluşuyor. Bunlara süper döngüler adı veriliyor ve yaşlı uzun dalgalar dendiği de oluyor bazen. 1926'da bir kitap yayınlamış kontratiyef ekonomik yaşamdaki uzun dalgalar adlı. Burada da buna adı verilmiş yani kontratiyef dalgalar adı veriliyor. Bunlar nedir ön neyim mesela 2001 yılına itibaren gördüm? 2009 yılında da mesela bir kriz oldu. Ondan sonra ekran canlanan bir ekonomi var. Bunun tabii ki ilk baştan gücü, kincünya savaşan kadar gidiyor. Kincünya savaşından sonra bir sanki ekonominin kış uykusundan uyandığı, canlandığı ve büyümeye başladı bir dönemden geçtik. Baby bu umurların da aslında bir çay o ko aynı zamanda. Genelikle bu ilk pahar dönemi yani genişleme dönemi bir teknolojik devrimde patlak veriyor. Bunlar ne olabilir? Bu har makinesi olabilir. İşte sana ayı devrimi olabilir ya da internet olabilir. Bunda alakalı mesela yeni bir teknolojik devrim, yeni bir genişleme evresine yizemin hazırlıyor aslında. Yeni endüstrüler doğuyor, yatırmış daha artıyor, faizler düşüyor gibisinden. İlk pahar dönemi ve bu şekilde ardından gelen bir yaz dönemi var. Bu yaz döneminde ekonomik büyüme daha da hızlanıyor. İşte refer en üst seviyeleri ulaşıyor. Piyasada aslında böyle bir sanki çılgınlık döneminde doğru yaklaşıyor. Piyasada yaz döneminde. Bu mevsim aslında o süper dön günün teknolojisinin en yüksek yaygınlığı oluştu. Mesela şu anki dön günen yapay zekâlde döngüsü olarak bahsedersek. Bu yapay zekâlde döngüsünün çok büyük bir yaygınlığı ulaştı ve kârlıladığın çok fazla arttı. Bir noktaya ulaştığımız noktada artık biz yaz dönemine yazmıyorysi bile girmiş oluyoruz. Zirveye ulaşmış oluyoruz ve coşkuya ulaşmış oluyoruz. Burada ekonomiyi olan ekonomik güven tavan yapıyor. Yatırımlar çok zirve yapıyor. E yüksek seveyine ulaşıyor. Ardından da tabii ki her zirve de olduğu gibi bir çöküş dönemi ve son bahar başlıyor. Şimdi çok fazla lafı uzatmadan sana dönmek istiyorum ben. Sen bu ekonomik döngüler konusunda ne düşünüyorsun? Yani direkt olarak motorbok birbirini sence uyuyor mu? Yoksa sanki böyle birazcık fazlalkıyla mı ilerliyor döngüler? Daha şöyle bir soru sorayım. Biraz uzattım ama. Ekonomik döngüler globalde bir keçerli olan döngüler mi yoksa her ülkeye için farklılıkta gösterabilir mi? Bana kalırsa takip ettiğimiz büyük bir makro döngü zaten var. Yani. Bu bütün ülkelerin takip etti döngülerin en başında zaten o uzun büyük döngü geliyor. Ama onun dışında elbette piyasalar bakımından gelişen piyasalar, gelişmiş piyasalar olarak ayırdığımızda. Bunların kendi ülkesel bazıda, içsel bazı başka döngüleri kendi iş döngüleri aslında. Bu Austre İkisat ekonomisinde geçiyor. Orada anlatılıyor yani iş döngülerinden bahsediliyor. Bu daha mikroölçekte kendi ülkelerin yarattığı bazı politikalarla birlikte döngüler elbette var. Ben ama esas resmin global çaptığı büyük bir dönge. O senin bahsettiğin aslında çok güzel bir örnek oldu şey yani. Yaz ilk bahar son kız şey yaptığın mevsimleri ayırdın. Çok bence güzel bir örnek oldu bu. Bir de bu işin şey tarafı var. Sen iş döngülerine birazcık aslında yaklaşmış oldun. Bir de parasal tarafı var aslında bu döngülerin. Yani o işte bahsettiğin devrimsel nitelikleki yeni paradigma değişimlerinde genellikle bunun bir kaynağının yaratılması gerekiyor. Yani buna bir kaynak çıkartmamız lazım ki o teknolojik gelişim neyse onu ortaya çıkartabilirim. Bu da şey yapıyor yani genellikle bir işte yeni bir teknoloji ortaya çıkıyor. Ve arkasından bu teknoloji bir borçlanma işte yaratıyor gibi görünüyor. Yani en azından öyle görün. Özellikle hani internet balonunda da bunu gördük işte. Yapay zekâno şuan ki geldi. Nokada da işte bu. borçlanma, şeyleri şu anda çok ciddi şekilde konuşulmaya başlanıyor. Bunun bir finansı var bir de bir finans kısmı var. Ve bununla beraber bir likite de döngüsü aslında biz yaşıyoruz. Yani iş döngüsüyle birlikte seninle atın bir likite de döngüsü var. Genel global çapta. Yani yatırım yapmak için bir ülkeler borçlanma yoluna gidiyorlar mecburantabil ki. Ülkemize yani tüm dünyada genel bu şekilde zaten yatırımlar tamamen borçla yapılıyor. Kesinlikle borç olmadan zaten yani paradan önce keşfedilmiş bir şey olabilir bu arada borç. Yani borcun ilk beş bin yıllık tarihi diye bir kitap var. Birazların ismini unuttum ya kusura bakmayın. Okumuştum yani çok müthiş bir kitap ilk beş bin yılını anlatıyor. Borçlan başladığını paranın anlatıyor. Gerçekten de borçlanmadan ama bu tabii bu borç sistemine döndüğümüz sistem başka bir sistem şu anda. Para mı borcayarı? Yoksa borç mu parayı aratır? Bu başka bir zinsel bir soru ama. Şu an ki kullandığımız borç sistemi zaten bu döngüleri aslında seninle o soru sonra hani biraz da cevap olarak. Biraz daha kısaltan ve bazı kriz noktalarını bazı ısınman noktalarını tetikleyen temen şeylerden bir tanesinde borç sistemi olduğunu. Ve likt de sıkışmaları olduğunu söyleyebiliriz. Döngüler açısından en azından ben mühür düştüyorum. Aynen öyle yani aslında döngülerin ilk bahar ve yazdan bahasettik. Belki son bahar ve kıştan da bahsetmek gerekir. Ekonomiyi olan güven tavanyaktıktan sonra artık bir noktadan sonra büyüme yavaşlıyor ve ekonomiyi da öygrünlüğe ulaşıyor. Buna aslında durgunluk adı veriliyor. Yani tam olarak bir recesiyon değil ama fiyatlardaki artış duruyor. Ker oranları bir miktar düşmeye başlıyor ve ekonomii artık böyle birazcık yavaşlamaya başlıyor. Ve ardından da kış dönemi geliyor. Neden? Ekonomii dar oluyor çünkü. Eşsizlik artıyor. İşte genellikle genellikle karamsarlık hakim oluyor. Konfet yiyerin gözlemlerinde bu dönem aslında deflasioniz baskılar nedeniyle yüksek real faizle aslında karakterize etmiş. Yüksek real faizli olduğu dönemleri genellikle son bahar ve kış olarak adlandırılıyor. Burada sıkıntı şu. Modern bir dönemde, buradan dönemde yani günümüzde kış dönemleri genellikle merkez bankalarının ekonomiyi canlandırmak için faizleri agresif şekilde düşürdüğü dönemler olarak asla adlandırıyor. Yani kış dönemi geliyor ama kış döneminde recesiyon olmasın diye merkez bankaları aynı bir şekilde biliyorsun COVID döneminde re yaşandı bu. Aynı şekilde politika faizlerin düşürmeye yöneliyorlar aslında eski teknolojiler eski modeller birazcık hani günümüzde rezil edildiği ya da terk edildi mi diyebiliriz bilmiyorum. Asla ilk bahar dönemi için bel bizlemin az önce geliyoruz. Belki zbankalarının burada tabiroloç yok büyük. QT ve QE dediğimiz hani parası al genişleme ve parası al daralma dönemlerini kontroya ediyorlar. Hiçbir zaman tabii ki fedin bilenç olsun eskisine göre daha dar olmuyor ama her zaman böyle büyük genişleyen bir patikada. Ama bazı dönemlerde bu genişlemenin hızı az oluyor bazı dönemlerde genişleme çok daha hızlı bir şekilde gerçekleşiyor. Hiçbir zaman tabii ki fedin eskiye nazaran hani bilenç olsun on bir önceki krizden öncek seviyede geldiğince bir zaman görmüyoruz. Her zaman sıkılaşma yapacağız diyorlar her zaman kontroya edeceğiz diyorlar ama bu söyledim bak çok önemli bir cimle yani hiçbir zaman bir önceki seviyede kadar indiğimizi bilenç o bakımından göremiyoruz. Her zaman yükselen bir daha var orada bir borç daha var aslında yani bir baksınlar o grafik çok ilginç ve özellikle de 1950'lerden itibaren uzun vadeli baktığınızda çok ilginç bir yükselen bir daha görebilirsiniz orada. Peki döngüllerin istersen tahmin edebilir miyiz? On noktaya gelmek istiyorum. Hani önce göstergesi var mıdır? Sana sormak istiyorum burada. Hem döngüleri acaba nasıl büyük döngüller var tabii bir de küçük finansal döngüler var. Burada biraz hani küçük döngülerden bahsetiyoruz. Büyük döngüleri tabii ki insan ömrünün aşabilen bazı döngüler insan ömrün aşağı süreder de gerçekleşiyor. Burada biz daha küçük döngülerden bahsetmek gerekirse bu döngüleri acaba öngüleri bilir miyiz? Döngüleri önden öngörmek için hangi göstergidere bakmamız gerekiyor sence? Araya hemen şeyi sokim o biraz önce bahsettim kitabının yazarın ismini de söylememem ben devet gröbür. Kendisi bir antropolog, o kişinin yazdığı, gırına mutlaka bir bakmanızı söylerim. Borc'un ilk beş bin yıllık tarihi diye bir kitabı var. Yani Türkçe ben biraz kabaca çevirmiş oldum kitabın ismini de bulabilirsiniz ondan. Konumuza geri dönersek döngülerin önce göstergelerinin bence evet tespite de biliyoruz. Yani en azından uzun döngüleri bence çok rahatlıkta tespite de biliyoruz. Ve şu anda da zaten bu döngülerin bir tanesinin başlangıç noktasında izleye düşünüyorum ben. Yani krizi daha yaşamadık o ayrı bir konu bazen bunlar içi çekeçebiliyor. Kimisi şunu söyleyebilir yani 2008 krizi o döngünün önceki döngünün sonluydu. Ondan sonra artık bu yapay zekâle yeni bir döngüye gireceğiz. Şeklinde bir şey söylenebilir. Ama ben büyük bir patlama bir beng mi dedin ona? Onu bekleyen taraftayım yani bir noktada öyle bir şey gerçekleşecek diye düşünüyorum. Bu döngünün hala tam olarak bitmediğini ve yapay zekâle başlayacak bu verimlilik artışıyla yeni bir döngüye gireceğimiz evreye daha henüz geçmediğimizi düşünen taraftayım. Yani mesela kendimce böyle bir çıkarım yapabiliyorum ben. Hani döngüleri tespite de bilmek adına bilmiyorum mesela. Şu anda ki konumumuzla ilgili istersen önce bir hani döngüleri tespit edemiyor muyuz diye konuşurken belki senin fikrin burada hani şu an döngülerin neresindeyiz ya da işte büyük bir patlama bekliyor musun sen de gibi? Yani açıkçası ben büyük döngilerden bahsetmek gerekirse o 40-60 yıl süren döngülerden bahsetmek gerekirse ben bunun tahmin edilmesinin oldukça zor olduğunu düşünüyorum. Tahmin edilse bile bundan bir fayda sağlamanın oldukça zor olduğu düşünüyorum. Zaman akışını tutturman çok kolay değil uzun döngülerde. Hain yani şu bu döngülerin hani 40-60 yıllık döngüler olduğu için hani bunlar fazla farkı da olabiliyor. Hani bir üç beş yıllık aralıklarla bile bunu kaçırsanız hani orada mesela siz portfoyunuzu bir döngünün başlangıcı ne göre ayarlarsınız fakat o döngünün başlangıcı beş on yıl geciktiğinde bu sefer sizin portfoyunuz beş on yıl boyunca bekli diğinizden daha farklı performans gösterebilir. Daha kötü performans gösterebilir. Ben burada hani büyük döngüleri tam etmeye çalışmaktan ise biraz daha mikro perspektif yapakmaya tamam antıklı buluyorum yani. Mikro döngüleri takip etmeyi bizim ekonomik döngüler olarak adlandırırlarımız finans alt tarafı takip etmeyi daha mantıklı buluyorum. Bunun içinde tabii ki birkaç farklı şeye bakıyorum, döngüleri tahmin etmek için bir tanesi Piemaylar aslında yani herkesin artık ağaşına olduğu ülkemizde de yüksek fahiz döneminde herkesin Piemaylar Piemaylar diye sürekli arkası konuşuyor. Yani Piemaylar çok önemli çünkü neden burada tedarik zincirinde yenisi parişler yapılıyor mu yeni istikta, yaratılıyor mu o sektörde bunun aylakalı sektörün aslında ne abizin tutan öngörülerden bir tanesi. Çünkü Piemaylar düşüyorsa kâr tahminlindeki düşüşler genelde bunu takip ediyor. Ya da işte Piemay yükseliyorsa muhtemelen birkaç hafta sonra ya da birkaç hay sonra o şirketlerin keraları artış göstermeye meyilli olacak diye düşünüyorum. Tabii hisse fiyatları bunu önceden fiyatlıya yabilir ya da geriden gelebilir Piemaylardan. Bu tabii ki şeye bağlı, o bir gelete durumlar vesaire onlara da bağlı. Ama Piemaylar ben şirkayet önemli bir öngörstergede ye düşünüyorum. İkinci bir öngörstergi olarak konut ben önemli buluyorum yani özellikle biraz daha böyle finansal döngülleri takip ederken. Neden? Çünkü konut gayrı saafi milli hastanın çok önemli bir kısmına kapılıyor. Bir evin şahitmeyi düşünürsek eğer işte keresledir bakırdır, camdır iş gücüdür aslında, finansmandır, mobilya veya zeşer diye gidiyor yani. Konut sektör aslında çok büyük bir öngörsterge. Konut başlangışları işte faiz oranlarına bağlı, tüketicilerin talebine bağlı. Genel olarak işte konut başlangışları daha ekonomi zirve yapmadan yaklaşık böyle bir bir buçuk yıl öncesinde zirve yapıyor. Daha sonrasında da son lesesyonda mesela yeni konut üretimleri 3 şekilmeler önce azaldı. Örneğin için 2008 krizinde konut yeni yeni konut üretimi 2006 yılında zirve yapmış mesela. Daha sonrasında tam 2 sene sonra resesiyona gerçekleşmiş vesaire. Hani mesela konut da bir öngörsterge olabilir diye düşünüyorum. Biraz uzun konuştuğum yine. Benim düşüneceğim bu şekilde. Evet, bence çok güzel noktalardan bahsettin. Kesinlikle katılıyorum ben de verdiğin göstergelere. Ben de kendimce belki birkaç tane ekleme hani bunlara yapabilirim. Tabi aslında bu konuda hani en çok takip edilen şey, ben yine konuşmayacağım çok fazla ama tahvil getire erileri aslında çok fazla hani yine döngülerin neresinde olduğumuzu anlamak için. Yine dolar indexi mesela çok önemli bir gösterge hani döngülerin neresinde olduğumuzu da ilgili ne kadar güçlü bir dolar var. Bu birazcık piyasadaki yani global liktirteği de etkilen şeylerden bir tanesi dolar index yani. Bu anlamda bakmak gerekiyor bence. Onun dışında iş başvuruları yine herkesin takip ettiği asla şeylerden bir tanesi yeni iş başvuruları ne kadar arttımı azaldı mı. Bu da zaten uzun vadede baktınız da bir dalgalı sehir görüyorsunuz aslında orada. Ve bu da döngüleri birazcık tarif eden şeylerden bir tanesi. Bir diğeri aslında benim son zamanlarda bu dikkatimi çektir, şeyle birlikte dikkatimi çektir. Yapay zeka şirketlerini birazcık yakından hani araştırmaya çalışırken yani ne oluyor nereye gidiyoruz gibisinde. Şeyi fark ettim. Son 30 yıllık vadaya baktığımızda bir kapeks saykıl deniliyor buna. Yani kapeks döngüsü. Şirketlerin yatırım döngülerde diye. Hadi bunu daha da basit edin dirgeyle. Ona baktığın da özellikle de büyük teknoloji şirketlerine bak mesela son 30 yılda zaten teknoloji ağırlıklı bir artık dünyaya girdığımız için onların kapeks döngülerine kontrol ettiğimizde. İnanılmaz bir döngü görüyoruz orada. Yani gelmişler mesela 95'lere kadar çok ciddi işte 99'lara kadar atta. İşte fiberoptik alt yapı inşaası. Orada çok ciddi bir kapeksar çok ciddi bir kapeksar caması. Tabii sonra bunun geri dönüşü olmuyor. Ve o bir kendi iş döngüsünü aslında sönümlemiş oluyor ve bir kriz orada patlak vermiş oluyor. Arkasından işte 2008'lerden sonra internet'ın canlanması ile telefonlar yani iPhone'un çıkması mesela bir döngünün başlangıcı o anlamda şey yapıyor. Yine bir kapeks saykıl başlatıyor. Çok ciddi bir sermayi harcamaları başlatıyor. iPhone 4 diyor değil mi? İlk çıkan. Onla birlikte. Mobile artık cebimize internet'ın girmesiyle arkasından 2013'lerde sitrim işte şey başlıyor. Yani internetten yayınlar bu tarz içerikler başlıyor. Ve onun yarattığı bir yeniden bir data sentır yatırımı işte bulut hizmetleri yatırımı gibi onlarla ilgili bir döngünün yeni bir sermayi harcamaları başlıyor. 2017'lerde bu sefer Netflix gibi platformlar çıktığında. bir sitrimink tekrar patlıyor. gibi böyle 8-10 yıllık vadelerde toplamda son 30 yıl baktığımızda bir kapeks döngüsü görüyoruz yani çok rahatlıkla bunu görebiliyorsunuz. Türkiye'den örnek vermek gerekirse, işte panel üreticileri, güneş enerjisi üreticileri gibi şirketleri mesela örnek verebiliriz. Bu döngüde nasıl bir sermayarcaması yaptıklarını bir hatırlayın onların. Ben kısaca sıçına getirmeye çalışıyorum lafı. İş döngülerini daha iyi sanırım anlayabilmek için bence sektörel bazda kapeks döngülerine bakmamız gerekiyor. O işin hangi aşamada olduğunu en azından nokta atışı şekilde belki olmasa da o iş özelinde anlamak adına bence önemli bir şey oluyor bu. Biraz uzun konuştum ben de kısmı bakmıyor. Güzel bir noktaya parmak bastım. Ben de buradan şuraya bağlamak istiyorum. Hani dediğin ya kapeks döngüldürü ve yatırım döngüleri bazı dönemlerde şirketlerin aleyhine bazı dönemler de de hine olabiliyor. Burada da aslında bizim yatırımcı olarak şuna bakmamız gerekiyor. Acaba biz bu mini döngüleri deyim. 8-10 yıllık süren döngüleri tahmin edip acaba bir sektör rotasyonu yapabilir miyiz? İşte bence yapabiliyoruz. Bu en yarı aramızda olan şey bu konuştuklarımız arasında bence bu kapeks döngülerini anlamak benim fikrim yani. Tüm hise senedire işte değil tabii. Ekonominin farklı sektörleri farklı faiz oranlarına enflasyona işte ekonomik büyümeye göre farklı farklı buna hassasiyet gösteriliyorlar. Burada işte sektör rotasyonu bir portfoyunuz var diyelim. Bu portfoy içerisinde işte tarisler olarak iyi performans gösteren belil dönemlerde tarisler olarak iyi performans gösteren sektörleri birbirine olan kaydırmaya anlatıyor aslında bize. Burada mesela erken dönem dediğimiz bu ilk bahar dönemi bölümün başında konuştum. Burada işte kredi genişlemesi oluyor. Tüketici güvene artıyor. Buradan neler faydalanabilir diye bakacak olursak burada mesela isteyebağ altıketim. Isteyebağ altıketim yani İngilizce konsumur diskrişiniri adı veriliyor bunda. Zorunlu olmayan tüketim arcamaları. Evet isteyebağ zorunlu olmayan tüketim arcamaları diyebilir. İşte kıyafet araba biraz böyle yüksek açan eşyalar. Bu sektör aslında 1962'den bir her erken döngü devresinde piyasaya yenmiş durumda. Bek test yaptırmıştım. Aynen 1962'den bir her ilk bahar döneminde piyasayı endeksiyenmiş durumda. Ve aynı zamanda da finans mesela bankalar Ertan bu kredi genişlemesinden ve Ertan kredi aktivitesinden faydalanıyorlar. Bir de burada tabii ki sende bahsettiğini o tahvil verim eğerisinde bir dikleşme yaşanıyor ya hani ucuza borçlanıyorlar kısalvadede, uzun vadede pahalı borç veriyorlar. Bundan faydalanlıkları içinde finans şirketleri de önemli bir şekilde değer kazanıyor bu erken döngü de ve üçüncü bir sektörde aslında gayrimenkul düşük fayiz döneminde konut talibi artacağı için erken evre de sürekli olarak iyi performans gösteriyor. Ve bir şah koşmak şartıyla sanayi diyebiliriz. Burada fabrikalar tabii ki yeniden üretime başlıyor. Daha böyle ilk aşamada değil de belki ilerke aşamalara doğru. Yani zir ve dönemine doğru. İşte insanların talibi de artıyor. İşte yeni makinalası parası, bir de o kapasit artışları yapılıyor ve sayre. Sanayi de mesela erken döngünün sonuna doğru iyi performans göstermeyi elimine sahip aslında. Bu da biraz pittir lincin döngüsel portfoyunun bir anlamda böyle yani döngüsel portfoyunun yapsın altmış olduğu kansına bir anlamda. Evet çok güzel bence yine açıkladın bu kısmı da yani hangi şekilde döngülerin hangi aşamasında bence nokta atışı şeyler söyledin. Ama şu da var mesela onun üzerine hani ekleyebileceğimiz bir de şey de bence yine her zaman kontrol etmemiz yani ülkesel bazı büyüme rakamlarını ben özellikle dikkat etmeye çalışıyorum hani. GDP büyümelerine. Bu arada GDP'nin içeriğinin doğru olmadığını düşünene taraftan ben ama çok önemli kişisel olarak olmadığını düşünsem de bütün perspektif düşündüğümüzde herkes için önemli bir şey olduğu için takip etmem önemli olduğunu düşünür mü öyle açıklıyım. Ve oradaki yani döngüler zaten orada da görebiliyoruz. Ve bunun yanında acaba bu büyümenin ne kadar enflasyonundan kaynaklandı. Ne kadar gerçekten verimli bir katk olarak büyüme. Bunu da birazcık tespit etmeye çalışarak bence ülkesel bazı da da hani sektörleri biraz konuştu. İşte globali ülkesel bazı da birazcık bunlara bakmamız gerekiyor diye düşünüyorum ben anasından. Doğru söylüyorsun. Peki şey söylemek istiyorum sana. Hani gençleme döneminde kimlerin kazanacağını ya da kimleri hangi söklerle öne çıkacağını söylemek kolay. Kerecesyon döneminde sence hangi ekonomiler, hangi sektörler öne çıkabilir? Ben o tip durumlarda çey sınacak taraflarda olduğumu düşünürüm. Altına sığınacak taraflarda olduğumu düşünürüm. Kişsel olarak yani. Bu bir tabii ki yatırım tavsiyesi değil. Ama o parlaksarı taşı sığınırım yani öyle bir durumda. Bilmiyorum. Sen hani şey çünkü. Bence o tarz resesyon bir de resesyonun nasıl çıktığı önemli. Yani neden kaynaklandığı önemli? Bir finansal krizden kaynaklı mı? Yoksa bir iş döngüsü kaynaklı mı? Yani iş ve finans, ikisi ayrı resesyonlara sebep olabiliyorlar. İşte bankacık sistem ile ilgili o iki bin sekiz diye yaşadığımız yani orada. Bence herkesin beklediği gibi şeyler olmadı diye düşünüyorum. Hatta altın grafine de bakabilirsiniz o dönem için. Yani aslında birazcık tedarik zinciri kırılması ya da gerçek real hayatlarla alakalı olan bir kriz miydi? Yoksa finansal bir kriz miydi? Bunu ayırmak gerekiyor diye düşünüyorsun. Aynen. COVID demesi de tam daha değişik. Orada çok kısa bir resesyon dönem oldu. COVID'de daha farklı bir şey vardı. Yani bu bence neden kaynaklandığını önce anlamak gerekiyor. Evet. Katılıyorum. Yine de bence mesela her böyle resesyonu uygun. Yine bir birkaç tane şirket var. Bunlardan bir tanesi mesela. Sağlık. Ne olursa olsun. Yani yüksek derece de defensif yani insanlar her erlük yerde. O sağlık hizmetlerini almaktan geri durmuyorlar. Bir tanesi de aslında çok fazla bir getirivadetmeyen normal dönemde. Genişleme dönemede çok fazla bir getirivadetmeyen. Azı temel hüketim malzemeleri. Yani perakende dediğimiz bir sektör aslında. Consumer staples diyorlar. Yurt dışında. Depresyonda bile ya da resesyonda bile insanlar. İşte sabun almayı bırakmıyorlar. Dışma acını almaya bırakmıyorlar. Hatta ilk başta galiba onlara hücum ediyorlar. Tohlet tohlet kağıtlarını hücum edilmiştik. COVID'de hatırlarsan. Evet. O da bir galip değil. Gerçi de yani resesyonlarda bu ters. Sektörler iyi performans gösteriyor. Sağlıklı diyebiliriz. Ben bu ikisi koyarım sadece. Hani diğerleri mesela yurt dışında yutuda tiz diye bir sektör var. Kamu hizmetleri, işte elektrik, su ve sayrı. Ama bunlar zaten normal şartlara da iyi performans göstermeye şirketler olduğu için. Hani sadece resesyonda gelip de yutuda tiz almak. Ama çok mantıklı gelmiyor. Ama mesela son bir yıldır falan. Bu ters şirketlerde. Bu yapay zekânın artan enerji tarafından kaynaklı olarak. Bir yapay zekâle beraber onlar da bir râlde yaptılar. Hani yapay zekânın enerji alt yapısını sağlayan şirketler. O da ikinci bir not düşmüş olayım o röyada ya. Ya burada ben de şeyi çok katılıyorum burada. Seni söylediğin o zorunut tüketim arcamalar kısbında. Yalnız ben onların iş modellerini kişisel olarak beğenmediğim için aslında çok portfoyum genelde dahil etmiyor. Özellikle bazı perikenteciler gibi şirketleri. Düşük marlı şartlıçlıkla bir için muhtemelen beğenmiyorsunuz. Çok düşük marlıçta çalışıyorlar evet. Ve şey yok. Yani bir marka genelikte olmuyor. Ya da bir rekabet avantajı olmuyor. Yani bu tarz şeyler daha çok önemse değil mi için ben hani resesyon dahi olsa korunmak için onu bir şemsiy olarak kullanmak yerine daha bazı finansipleri sadık kalarak hani hareket etmeyi çalışan birisi mi aslında. Mesela hastane zincirleniniz bakarsın. Sağlık kısmı kesinlikle. Yani ben sağlık konusunda sanır kesinlikle katılıyorum söylediğin şeyi. Sadece değerinde işi ben beğenmediğim için aslında kendi sepetim arasında pek düşünmüyorum. Bir de şey kısmında ben aslında. O söylediğine benzer zorunlu harcamalara benzer başka bir şeyi ben daha çok beğeniyorum. Bağımlılık satan şirketler. Yani bu şirketler zorunlu tüketim satmıyor olabilirler. Bu bir zorun tüketimde olabilir bu arada. Ama bağımlılık sattıkları bir ürün varsa yer. Yani böyle ürünler satan şirketlerin ben aslında bu söylediğin dönemlerde. Hem bir rekabet avantajları var. Hem yüksek majlarla çalışabiliyorlar. Ama aynı zamanda da çok şey gibi diğer saydığımız zorunlu tüketim şirketleri gibi. Sıradan bir şirket durumunda pek değiller gibi mi geliyor? Yani öyle bir detay edeceğimi bilirim orada. Peki ben şu noktaya da gelmek istiyorum bundan sonra. Hani biz bu döngüleri konuşuyoruz. İşte döngülerde sektör rotasyonu nasıl yapılmalı diye konuştuk. Peki biz bu finansal bağımsızlık yolculuğunda ki işte kişilere itib ediyoruz aslında. Bu podcastle. Finansal bağımsızlık yetirimcısı bu döngülere karşı nasıl davranmalı. Yani bu finansal bağımsızlık yolculuğunda işte biz bir fon yöneticisi değiliz ama yine de kendi portfoyumuzu uzun vadede yönetiyoruz. Burada mesela sektörlere ve işte döngü değişimlerine karşı nasıl hareket etmediysi. Nasıl davranmalıysa. Yani burada hem davranısta finans açısından düşünüyorum hem piyasap psikolojisi açısından düşünüyorum. Bu döngülere karşı nasıl bir tavır sargılamayız. Senden fikirliyle ne almak. Sonra da kendi fikirlerimi söylemek isterim. Ya ben aslında bu yani kendimden mesela örnek vermek gerekirse benim portfoyum'da hani direkt kendi örneğimi vereyim. Son üç yıl öncesinde kadar çok ciddi şekilde sanayı ağırlıklı ve ağır sanay şirketleri yani ağırlıklı bir portfoyum vardı benim. Ve bunların büyük bir kısmı temetli veriyordu. Aslında bazıları da vermiyor da ama onlar da çok ciddi bir büyüme katkısı sağlamıştı portfoyum'da. Ama temel anlamda hani bir temetli o daklı sanayı yatırımcısıydim aslında. Son üç yıl öncesinde kadar. Fakat kendimce işte bu döngü Türkiye çapında hani böyle bir düşünerek kendimce bu Türkiye'de aslında sanayenin bu kadar iyi olmadığını. Hatta işte önümüzdeki süreçte gireceğimiz bu yüksek enflasyon yüksek faiz sürecinin sanay şirketlerini çok daha kötü etkilece. Ve belki yani bazılarının batabileceği ya da verimli bir çıktı yaratmalarının pek mümkün olmadı. Bir durumun içerisine doğru gittiğimizi görerek yani bu da Türkiye'de ilgili bir döngüyü de bence. Ve portfoyumdan yavaş yavaş o bütün ağır sanayi şirketlerinin hepimizin bildiği şirketler bunlar. En büyük Türkiye'nin şirketleri yani bazıları büyük markadelerlerimiz bazıları gurur duyduğuduğumuz şirketler ama çok çok kötü bir döneme gireceklerini düşündüğüm için portfoyumdan tamamen hepsini böyle tek tek hiç temetli verimine bakmadan tamamen portfoyumdan çıkartarak başka bir şekilde çalışan şirketlere daha çok böyle hizmet sağlayıcı şirketler. İşte ya da bir sanayi kolu gibi görünse de ama hizmet sektörüne hizmet eden şirketler diyeyim ürün satan şirketleri. Portfoyumu böyle tek tek eklemeye başladım. Bu da benim açıma yani bu Türkiye ile ilgili bu yaşadığımız döngüde çok ciddi şekilde şey çıkmamı. Birazcık sağ salim çıkmamı sağlayan temel noktalardan bir tanesiydi. Kendimden böyle bir örnek verebilir miyiz? Nasıl davranabiliriz? Bu test bitleri yapmak tabii birazcık hanım bir şey. Ama herkesin de gördüğü şeylerde diye düşünüyorum. Kesinlikle katılıyorum. Sen mesela Portfoy dağılımı açısından ya da Portfoy kompozisyon açısından bir örnek verdim. Ben de birazcık daha dağvanı istakir ne aç açısından belki örnekler verebilirim. Kardeşim'dan. Burada mesela piyasada bir gürültü var sürekli. Bu gürültü sürekli olarak bizi etkiliyor. Social Media'da bir gürültü var. Kisar hayatımızda bir gürültü var. Bu gürültü bizi sürekli olarak etkiliyor. Burada aslında işte uzmanları tahminleri oluyor. İşte analist top lanthlıları oluyor ve saylığını sürekli olarak bir veriyem aros kalıyoruz. Burada önemli olan şey bu aros kaldığımız veriylerden iyi olanlarını ya da bize mantıklı gelenleri seçip bunları görmek diye düşünüyorum. Yani sujektif veriyeleri değil, objektif verilir. Odaklanmak gerekiyor. İşte bu bölümün başına konuştuğumuz kağı şeklinde bir toparlanmayı hatırlamak gerekiyor. Yani bir resesyonda bile ekonominin bazı kısmını bari gelişirken diğerleri zarar görebiliyor. Burada tamamen biz çeşitlendime yaptığınızda kaybedenleri katlanırken aslında bu kağının yukarı giden bacağını elimizde tutmak anlamına geliyor aslında. Bu senin yaptığın şeyde aslında kağının alt bacağını bir nevi tövpülemek gibi olmuş yani. Kötüye gireceğin düşündüğünüz sektörleri Portfoyuna çıkarttın. Bu aslında tamamen veriyor odaklı bir yaklaşıp senin açından aslında. Bir öngörü yaptığım ömrümüzdeki bir kalççılığı için. Ve bu kağı şeklinde toparlanma da yukarı bacağını satın almaya çalıştı. Her zaman şey yapabiliriz. Yani böyle kararlar ben burada şu kararları çok seven birisi değilim. Daha önce de çok konuşmuştuk burada bunu. Hani bilenço odaklı ortawadeli gibi bir bana göre çok saçma görünen bir şeyden bahsetmiyorum. Daha uzun vadeli. 2-3 yıllık beş yıllık belki gelişebilecek gelişmelerle ilgili. Yavaş yavaş kararlar almaktan bahsetiyorum. Yani bir anda işte bir sonraki çerrek de bu şirket bu sektörler yıldız artık gibi böyle bir hani. O bence çok çok yanlış bir şey. Yani yatırımcı tarzı olmuyor bence bu. Daha rahat daha sakin ve daha geniş çaplı düşünerek ve şey önemli bir de burada. Hani tek bir gösterge takip etmemek. Bu en yapılan tehlikeli hareketlerden bir tanesi belki de bu. Bir de Zuncu'nun çok konuştunuz göstergiler var ya işte hani nasıl tespit edebiliriz acaba ne yapabiliriz gibi. Bir tane sadece adam sadece şeyi takip ediyor. Tahvil getire yarısını takip ediyor. Öbürü sadece dolar endeksini belki takip ediyor. Yani kendine onu belirlemiş. Sürekli sadece ona bakıyor. Bu çok çok yanlış bir şey. Yani kendi düşüncelerimizi birkaç farklı göstergeyle test etmemiz gerekiyor. Ona göre bir karar vermemiz gerekiyor bence. Arayı biraz bunları sokmak istedim. Tabii tabii doğru bir yaklaşımda bulunuyorsun. Bir de ben şeyden bahsetmek istiyorum. Çok kişi de şöyle diye düşünüyor. Hani mesela faizler yükseliyor. Ben artık bursa'dan çıkayım. Altına gireyim ya da ben bursa'dan çıkayım. Faize gireyim. Bu noktada aslında belki kendi açısından doğru bir yaklaşımı gidiyor ama ben sürekli olarak biz uzun vadere bir servet inşaatmaya çalışıyoruz. Eğer piyasada geçeriler süredin piyasaza manlamasından daha üstüne olduğunu düşünüyorum. İşte burada çok farklı araştı bana yapılmıştı. Piyasanın en iyi 10 gününü 20 gününü kaçırırsanız. İşte uzun vadere getirdileriniz şu kadar a iniyor. İşte yaraya iniyor. İşte bir ne iniyor. Mesela ay piyasasına gireceğiz. Mesela ya da faizler yükseliyor. Recesion geliyor diye bursa'daki portfoyabüz'daki gibi. Güvendiğimiz bir hissedeli olsa bunu satıyorsak. Bu aslında tamamen veriye odaklı olan bir yatırım olmamış oluyor. Bu duyu modaklık yatırım olmamış oluyor. Hani sen söyledin ya. Getire evizi tersine döndü. Bu mantıklı bir yaklaşım olmuyor. Çünkü hissedeli piyasası tam olarak o verileri takip etmiyor. Önden takip ediyor ya da bazen girden de geliyor. Hani diyoruz ya bayağı piyasası aslında. Manik depresif yani bazen sizin düşüncenizin tersine hareket ediyor. Bazen sizin düşüncenize perler hareket ediyor. Burada mesela ufak tefek taktiksel ayarlamalar dışında. Hani bursa'dan tamamen çıkayım. Şu noktada bursa'ya girelim. Mantarını ben doğru olmadığını düşünüyorum açıkçası. Ben kesinlikle ben de bunu katılıyorum yani. Her zaman piyasada olmanın daha avantajlı. Çünkü şeyde zaten bununla ilgili bir çok istatistik çalışması var. Hatta ben de Türkiye ile ilgili Türkiye ile gire görmemiştim kendim yapmıştım. Yani son on yılı yapmıştım galiba. Son on yıl da işte piyasadaki en iyi galiba. En iyi on gün en iyi 20 gün en iyi 30 gün güyeye ben bakmıştım Türkiye'ye. En iyi on günü kaçırdığınızda son on yıl içerisinde bak. 10 gün kaçırdığında getirin %100 olmasen %100 kabul edersek o şeyi. Yüzde 70'lere düşüyor yani %30'luk bir kayıp falan yapıyorsun. Sadece 10 yılda 10 gün kaçırdığında. Bu çok inanın vaz bir istatistik. Yani ben de senin gibi düşünüyorum bu konuda. Bölümümüzün de yavaş yavaş sonunda giriyoruz. Ben aslında finansal bağımsızlık yolcularına birkaç tane hani uygulanabilir. Önek de vermek istiyorum. Burada ekonomi aslında doğrusal bir şekilde ilerlemiyor. Her zaman döngüsel. Bu döngüler de şu o zaman içiçe geçiyor. Senin de söylediğin gibi hani kış dediğimiz rezentiyon aslında sistem. Recentiyon aslında sistemin bir hatası değil. Baharın yeniden doğuşuna izin veren aslında bir temizlik süreci gibi. Bir anlamda söyleyebiliriz. Bunu hani beyezetme yapmak gerekirse. Finaçal bağımsızlık yolcular için o yüzden hani kış dönemi geliyor. Korkalım. Recentiyon geliyor gibi bir şey ifade etmiyor bence bu. Burada önemli olan şey bugünlerdeyiz işte pm'i ile nasıl. Eflasyon nasıl nereye doğru ilerliyor? İşte getirir yerisi nasıl. Bunları takip etmek bence bununla alakalı işlem yapmasanız bir de çok önemli. Burada bir de eğer böyle uzun suren bir buğa piyasasının sonunda. Büyük ihtimalle portfoyum yüzde çok zittim anlara değer kazanmış demektir. Burada mesela standart bir %4 kuralımız var evizi. Bu %4 kuralın mesela buğa piyasalarını sonlarına doğru eğer erkenemek olmaya düşünüyorsanız. Belki %3,3 var ya da %3.3.2.5'a düşürmeyi düşünabilirsiniz. Çünkü uzun suren buğa piyasaların ardından 2008'i bir gibi bir krize yakaladırsanız eğer. Burada uzun vadede sizi koruyacak belli bir nakita kışınız olması gerekiyor. Önnek görüyor 3 yıl suren, 5 yıl suren bir krize. Kendinizi hazırlamanız gerekiyor. Burada da önemli olan işte burada portfoyunuzun belli bir kısmında. Yadnak'i tutacaksınız. Kısava adeli yatırım araşını tutacaksınız. Ya da sizden nakita kışı sağlayabilecek asetler olması gerekiyor burada. Bunlar ben de Eurobont olabilir ya da sizde farklı asetler olabilir. Altın olabilir vesaire daha direnç varlıkları olabilir. Bunlar hemen yani buğa piyasasının sonlarında eğer erkenemek olmaya düşünüyorsanız daha da dikkatli olması gerektiği düşünüyorum ben. Kesinlikle. Yani o yanlış zamanda yakalanmanın bir de hani sen farkına da varam ebilirsin bu arada. Yani o senin çok elinde olan bir şey değil bence hani yanlış zamanda ama da emekli olmak. Emekliling gelmişti artık yani ama bir yanlış zamanda olabilir bu. Yani çok elinde bir olan bir şey değil. Fakat şey kısmına ben çok beğendim seninle o mevsimsel olarak tanımlama kısmında tüm bölüm boyunca bu döngüleri çok beğendim. Şey anlamında. Yani bunun gerçekten bir döngü olduğunu anlamak adına. Gerçekten de hani kışın sonu bahar denir ya hani gerçekten de piyasalarda yani bu evet biz belki son 150 yıllık tarihine bakabiliyoruz piyasaların. Daha da yakın vadesini daha dikkatli bakabiliyoruz ama. Dünya tarihimizle düşündüğümüzde bu tarz krizlerin patlaman okdalarının dünya dönmeye devam ediyor. Yani mevsimler devam ediyor. Bu döngü yine biz buradan gittikten sonra da devam edecek. O yüzden çok da bence kasvamaya gerek var ya hani birazcık kasvamaya peki gerek yok değil. Bu bölümü soğuk bir aralık gürültcekiyoruz. Bu maras yeni yılla beraber yeni bahar döngüsüne gireceğimiz günleri doğru ilerliyoruz dürtleyi olmuyorum. Teşekkür ederim dinlediğiniz için. Eklemekseliyim bir şey yoksa bir sonraki bölümde görüşmek üzere değil. Ben de teşekkür ederim. Arka zev dinlediğin için görüşmek üzere. [. müzik çalıyor. ]