111. Bonus: lezing - Congo: kolonisatie en dekolonisatie

Kan jij buitenbereik van kinderen al? Wij zijn eeuwalt en elke. Wij maken een podcast met echt tevraal over het ouderschap. Het verschil is mijn kinderen die staan op en die kiezen voor geweld. Wilt je wel het probleem is met smart school? Nee. Dat het bestaat. Ik moe meer vorig varen van rechts beginnen geven met mijn bakwies. Buitenbereik van kinderen aan podcasts over ouderschap en zonder advies. De zijn verongeluk. In je favoriete podcast appen. Dit jaar, op 30 juni, is Kongoel 65 jaar onafhankelijk van België. Is de luisteraars dit is geen gewone aflevering. Vorig jaar nodig de Google ons uit om een lezing te geven over colonisatie en decolonisatie. Wij hebben hier een daar nog wat gesluteld aan de tekst om een actueleer te maken. We willen deze attendzeting graag met u delen. Hopelijk heeft u er ook iets aan. Begin zit het. De veiligste scramble verloed dat er de historie van human conscience en geografical exploration. Einde citaat. Dit zijn niet mijn woorden, maar die van Joseph Conrad in zo'r roman Heart of Darkness uit 1899. Conrad, een polsengels-roman schrijver, pracht 6 maanden door in Kongoel. Of zoals een toenhete, Kongoel vrij staat. Lang het tijd kreeg Kongoel weinig aanlacht in de geschiedenisnissen op school. Als het onderwerp dan tochter sprake ik van, dan ging het meestal over leopeltetweren en de colonialen avonturiers. De mensen die als eerste areverde in Kongoel om beschaving te brengen. Om afrikanen te bevrijden van de slavenhandel, om het Christenlom te brengen, om moderne infrastructuur uit te bouwen, kort om centralafrika een geschiedenis te geven. Zo klonken het lange tijd in schoolboeken en in krasnokalen. Vandaag willen wij een licht andere verhaal met jullie deelden. Vandaag hebben we het over colonisatie en decolonisatie. Laat me duidelijk zijn. De geschiedenis van Afrika begin niet met die colonisatie of de komst van de Europé jaren. Om te beginnen, bestond ik wat orieal Afrika tot in de 19e eeuw uit een complex geheel van georganiseerde koninkrijken. Kontakt met de buiten wereld is er altijd geweest. Er is een link met Portugal en erabische handelscaravans drongen van uit Zanzibar door tot in Kongo. Bovendien, de eerste mens komt uit Afrika met een donkere huidschleur. U en ik, wij allemaal stammen daarvan af. Voor wie een frisse afrikaanse kijken op de geschiedenis van het continent zoekt kunnen wij het boek Afrika een afrikaanse geschiedenis van Zenap Badawi aanraden dat in juni 24 verschijn. We delen deze lezing op in drie delen. In Kongo vrij staat. Twee, Belgisch Kongo en drie, de omgang met deze coloniale erfenis. Uiteraard is een uurtrekor om deze complexe geschiedenis eraan te doen naar we hopen alles in zodat we een kader kunnen bieden om verder na te denken over de rol van colonialisme de gevolgener van en de manier waarop Belgie en Kongo nog steeds worstelen met die erfenis. Wat is dat nu? Colonisatie. Colonisatie is een vorm van imperialisme. Je herkender het woord Imperium of Rijk in. Als het streven van een gebied naar de uitbreiding van zijn invroet sfeer en macht. Dat kan militaire zijn, maar eveneens economisch, culturiel of financiëel. Het is dus een ruim begrip. Een concrète voorbeeld. China heeft in Sri Lanka een have gebouwd met zijn eigen banken en bouwbedrijven. Sri Lanka kon die leening niet meer afbetalen, dus laat China in 2017 weten dat het de komende 99 jaar de haven inbrezit zal nemen. Dat is uitbreiding van de invloed sfeer. En dan is er nog colonisatie. Maar houdt in dat een staat, de volledige controle uithoefen toevoren en andere staat op verschillende manieren. Het beëindigt de autonomie van die nazie. Colonisatie is even uit. Toch is er een groot verschil tussen colonisatie uit eerder eeuwen. Denk aan de oude grieken, de vikingen, het Mongol-serijk en zovoort. En het recenteren 19e euze Europese Colonialisme. In de historiografie worden er twee golfen onder schijden. Je hebt de eerste golfcolonialisme voor 1850. Denk dan onder meer aan Spanje en Portugal die de nieuwe wereld verrovert. Maar ook Nederland, het verenigd Koninkrijk en Frankrijk die op die kar springen. Voor het Afrikaanse continent betekent dit dat de Europese colonisatoren in eerste instantie vooral de kuststroken coloniseren. Ze drijven er onder andere handel in slaafgemaakte voor de nieuwe wereld. Maar vandaag hebben we het over de tweede golf, dus na 1850. Die twee golfen verschillen erg van elkaar. Het grootste verschil tussen de twee is dat die tweede heel erg staatsgedreven is. Een strakere georganiseerd regering, bestelist om te annexeren. Je krijgt troepen verpaatsingen met coloniale legers, een fysieke bezetting en als gevolgen systeem van onderdrukking, uitbuiting en geweld. Dat niet alleen territorial, maar ook mental en economisch werkt. Povendien krijgt in een ongezienkorte tijd een perkt aantal kleine Europese staten de controle over veel grotere gebieden dan ervoor. En verpleid over de hele wereld. Ook in de entourage van Konink leopel te tweede vragen sommige zich af in hoe ver een grote groepen-coloniste of settlers zich effectief in Konkool moeten vestigen, valt daar wel voordeel uit te halen. Zou z'n onderneming renderen, maar dat is voor straks. Waarom colonisatie? Wij hebben kijken vandaag de colonisatie van de 19e eeuw. Waarom gaan de Europese landen nieuwe colonis zoeken? Dit zijn de hoofdreden. Teneerste, de economische reden. Colonisatie is onlosmaaklijk verbonden met industriele revoluties. Europese landen hebben nood aan grondstoffen voor hun productie. Colonis leveren goedkop grondstoffen en goedkopen of gratis, arbeit, terwijl de Europese landen hun overtollige producten aan hen verkopen. Als tweede is er ook een sociale reden. Door bevolkingschroei in Europa kan migratie naar de colonis de overbevolking deels oplossen. De derde reden is politiek. Landen als Frankrijk zagen Afrikaals een manier om hun verlies van macht binnen Europa te compenseren. Bevoreld, na de Frans Duitsen Oerloch. Duitsland en Italië zijn in de jaren 1870 net nieuwe nazisstaaten en ze willen zich internationaal profileren. Vooral Duitsland wordt als snel een economische en militaire grotmaakt, onder andere dankzij de Tweede industriele revolutie. Er ontstaat concurrentie tussen de Europese grotmaaktie, om macht en aanzien en colonis fungeren vaak als nationalistische, prestieze projecten. Bovendien is de liefde voor het eigen land groot. Het is dan ook de eeuw van het nationalisme. Tot slot is er ook een culturele reden. De Europianen zien hun culture als superieur en willen via missionering, andere volken, zogenaamd, beschaven. Wat bij de Amerikanen manifest destinie heet, de vrede de staten moesten hun superieur, anal-sacismen, verspreiden, dat heet bij de Britten, The White Man's Birden. De coloniseringen landen zien het als een last en een plicht om de Europese beschaving op te leggen aan alle andere in hun ogen primitieve volkeren. Wat zich ruimtelijk ver van het centrum Europa bevindt, staat ook verder weg in de tijd. Rond Europa bevinden zich gestagneden culturen, op die manier werd lang over de islamitische wereld gedacht, of volkeren die nog primitief en kinderlijk zijn en een beschavende Europese hand nodig hebben. Het 'social Darwinism' deelt mens-tippes volkeren of rasse in volgens een herargie van primitief tot goed aangepast. In de 19e eeuw trekken anthropologen en etnograven dan ook doors door Afrika, op zoek naar de laatste restante van een oer tijd, die door contact met Europianen wel eens snel zou kunnen verdwijnen. De colonisator moet in die visie als een goede huisvader zorg naant de achtergestelde gebieden, administratie, onderwijs, een zieke zorg en religisch gingen onder andere door missionarisen. We noemen dat ook wel pat. de twee bez en in het Engels zijn dat de twee sees lijken dus voorop te staan, bekeeren, comfort en beschaven, civilijs. Dat is een natuurlijke mooie dec mantel voor economisch winstbejag. Het is een rechtvaardiging voor de colonisatie. Wat er ook gebeurde, wij hebben het Maxim geweer en zijn niet. Dit schrijft de Engelsendichter Geler Bellac, begin twintigste eeuw. Deze Maxim Gun, een mitraieur, schiet elf kogels per seconde. De Europajane beschikken over een verschrikkelijke superjure vuurkracht en technologie. Het Europese, technologisch overwicht, is verplitterend. We worden wel het slagen uitgevochten, waarbij aan africanse kant, soms meer dan 10.000 dooden vallen en aan Europaese kant 3 of 4. Ook communicatie is een verklaring voor het succes. Via de telegraaf kan een telegramme versturen over een lange afstand. En tot slot is er ook transport, stonboote en stomtrijne. Op die manier kunnen Europajane grondstoffen snel verplaatsen. Wapens, communicatie en transport. All die dingen geven Europajane en over een weldigend voordeel in heel Afrika. En door het gebruik van kinine, sterven de Europajane ook niet meer massaal aan malaria. Avonturiers als Henry Morton Stanley, daar gaan we zometeen op in, banen zich vaak als schietend weg door Afrika. En op hun expedicies hebben ze hopen middysijnemy. En middeltjes die wij vandaag als hard drugs zouden bestempleen. Denk bijvoorbeeld aan het opiët Lou Daanum. Laat het we terug gaan naar 140 jaar geleden. Het Duitserrijk is dan de machtigste staat in Europa. Maar de verkening van Afrika zorgt voor spanning tussen de Europese grootmachten. Zo hebben Portugal in groot Britangë een conflict over de Kongoostrom. Om de druk van de ketel te halen, organiseren de Duitser-kantelier Otto von Bismarck, een internationale conference in zijn ambzoning. Hij is maar een coole minaar van dat imperialisme. Die trend bedrijgt in zijn ogen het broze machtsevenwicht tussen de Europese staten. Misschien dan beter om zelf de vlucht vooruit te nemen zodeen die rond een impozante tafel onder een fonkelende kronluchter praten, drinken en lachende vertegenwoordigers van de belangrijkste Europese landen. Onder meer Engeland, Frankrijk, Duitsland, Portugal, maar ook Nederland, België, Spanje en de Verenigte Staten zijn vertegenwoordigd. De afgevaardigde komen tien keer samen in 105 dagen, ongeveer 25 uur in het tottaal. Tijdens deze conference van Berlijn in 1884 lege de Europese grootmachten vast volgens welke principes en regels ze Afrika zullen verdelen om zo te voorkomen dat ze met elkaar in conflict komen. Ze sluiten vrij handelsverklaringen, waardoor de angel uit de toennemende koloniale concurrentie wordt gehaald. Alle grootmachten willen hun grip op het veel beloovende continent verzekeren. Ze leggen ook het principe van de effectieve bezetting vast. Je mag niet zomaar zeggen, ik wil dan Zania. Ik kan niet zomaar een kleem leggen op een gebied. Je moet aan tonen dat je er ook dat werkelijk aanwezig bent, met handel, misjonaris, verdragen, karte en zoverd. De geografie beleeft hoogdagen. Het land dat nieuwe karte van een afrikaansgebied kan voordeligen staat er in onderhandelingen ook beter voor. Op vallen in Berlijn is geen einklen afrikaanse vertegenwoordiger uitgenodigd. Waarom is deze samenkomst hier in het hartje van Berlijn zo belangrijk? Wel, het is het begin van de scramble for Africa. Het gegraai om afrika. Een term die trouwen zal rond het midden van de jaren 1880 wordt gemund. De echte verdeling van afrika gebeurt echt er niet op de konferencie. Dat is een mitte passende perioden na Dien. Dus 1884 en 1914 vlak dus voor de eerste wereldoorlog gaan de colonisator het afrikaanse continent dat werkelijk onder elkaar verdeelen. Uiteindelijk zullen in het begin van de twintigste EU vijf Europese mogentheden, grootbritangje, Frankrijk, Belgie, Portugal en Duitsland vrijwel het hele afrikaanse werelddeel in handen hebben. Hij zichzelf belonen met 30 nieuwe colonis met in totaal 110 miljoen afrikaanse onderdane. In 1914 is 90 procent van afrika gecoloniseerd. Twee landen in heel afrika zijn vrij van Europese colonisatie. In Tioppie witt in de jaren 1890 in Italiaanse invasie af te slaan. Al kom Lietaaljane in de jaren 1930 terug. En dan is er Liberia, maar ook Liberia staat onder sterke Amerikaanse economische invloed. Overal anders wordt afrika opgedeeld tijdens deze scramble. Recent wordt er trouwen ze ook gesproken over een nieuwe scramble voor Afrika. Een term die journalisten graag gebruiken. Wanneer ze verslag doen van bijvoorbeeld de recente bedrokkenheid van China in Afrika, waar ook in India de golfstaten en zo wordt, het gaat op nieuw om grondstoffen weghalen. En het term scramble sugereert dat Afrika iets is waarom gestreden wordt. Geen onbelangrijk dit tijd, de conference in Berlin is onder andere georganiseerd op verzoek van een neef van de Britse Queen Victoria, de Belgische koning Leopold II. Leopold II heeft in 1876 bijna tien jaar eerder in zijn palijs in Brussel al een internationale conference belicht met ondekingsrijsgers en geografen. En hij nodig dan vooral ook Henry mord een Stanley uit. Die is recente wereld beroemd geworden met zijn eerste Afrika-expidiesie op zoek naar de verloorige waande Dr Livingstone. Stanley wordt Leopold's pion in Afrika. Stanley is welzij komt dat een arm gezin waar vindt in Afrika een manier om zich als man te profiteren. En Stanley slaag erin om innaam van de associatie en de genaasjonal du Congo officier een philanthropische instelling honder de volkere contracten te laten tekenen waarvan ze niks begrijpen. Zo staan ze de sovereiniteit van uw land af aan deze organisatie en verplichten ze zichzelf om arbeid te leveren. De Britse Prime Minister, Lord Celsbury, zei, "we have been engaged in drawing lines upon maps where no white man's foot ever throed. We have been giving away mountains and rivers and lakes to each other, only hindered by the small impediment that we never knew exactly where the mountains are, rivers we." Hij noem dit de "small impediment", maar het is eigenlijk heel eurocentrisch. Soms wordt het continent letterlijk verdeeld op de kaart met rechten lijnen. Kijk naar de kaart van Afrika vandaag, welkal is er geen of nauwelijks Europees-auwezigheid op de grond. Of een dien in grote delen van wat frans equatorial Afrikaheet is jarenlang geen echte fransen-auwezigheid, maar op de kaart lijkt het stevig frans bezit. Coloniale grootmachten bepalen de grenzen, inzijdig, zonder Afrikaanen uit te nodigen of rekenen te houden met de complexe etnissen realiteit. De vertegenwoordiger Zimberlein zijn nog nooit in Afrika geweest en hebben geen vlau benil geen kennis van lokalige menschappen. Kunstmatige grenzen verdelen nu etnissen groepen. Voor Europé jaren zijn natuurlijke grenzen zoals rivieren of bergen schijdend, terwijl ze voor verschillende Afrikaanse volkere juist verbindend zijn. 10.000 staat kundige enheden worden teruggebracht tot enkele tientallen, zoals de massijen, ja Rooba of Housa, die plots over verschillende colonies worden verdeeld. Dit leidt tot volkere twisten en oorlogen. Rondstaat van zelf protest tegen deze opdeling dat vaak ontaart in oorlog. Maar verzet is een complex begrip. Mensen denken snel aan zolhoekrijgers die machine die nog weer trotseren en dat gebeurt ook, maar dat is ook subtielverzet. Afrikaanse elites probeer vaak het koloniale systeem van binnenuit te beïnvloeden. En Europianen zijn sterk afhankelijk van de kennis die afrikanen hun geven. Dus die informatie wordt gebruikt om de orde subtiel te sturen. Daarmee zijn we aanbeland bij ons hoofdonderwerp. Het is op die conferentie van Berlijn dat beslissst wordt over het gebied dat wij vandaag kongoon noemen. Kongoon of de kongoon genoemd naar de diepste rivier ter wereld. Als koning van het kleine nieuwe belgieën voelt leopelt het weer aan dat hij en zijn land pas serieuwsgenomen zullen worden als het ook een deel van de afrikaanse kook zou opijsen. Via de bijeenkomst in Berlijn weet hij dus controle te krijgen over kongoon. Door de afgevaardige de tovertuigen van zijn film tropische doeling in het gebied zoals het bekendste het beëindige van slavernij van afrikaanen door arabische en Swahili handelaars. Kongoon krijgt voortaanden na een kongoon free-state. Kongoon vrij staat. Een gebied dat 78 keer groter is dan het jongen en piep kleine belgieën. Andere grootmachten die denken valt er wel iets te rapen. Misschien is het goed en ook beter dat zon enorm gebied naar een kleine koning gaat om wel van het machtsevenwicht. Weet u nog? Kongoon vrij staat valt onder het brede toezicht van leopel de tweere maar het is wel economisch een vrije staat. Leopelt de tweere beloft vrijhandel op de kongoon stroom handelaars zou de amper belastingen betalen in zijn kolonie en niemand krijgt handelsprivilezers. Leopelt de tweere ziet het kongoon bekken als een on-ontgone gebied volpotential een soort onbeschreven blad maar eigenlijk weten ze amper waar ze aan beginnen. De uitbouw van een koloniale overheid en economie is niet eenvoudig voor de koning het regenwoud, moerasen en stijle plattoos zijn ondor drinkbaar of ontoegangelijk. Anders dan het koloniale discoer wil doen geloven is kongoon op dat moment geen onbeschreven blad. Het kongoon bekken kent een groot aantal samenlevingen met elke hun eigen bestuur, economie en culture. In het zuiden heb je bijvoorbeeld de chocuei. In het oosten de arabel Swahidi. Een norden valt onder controle van Sudanes Egypte en tot in de 18e eeuw regiert in het westen het eeuwen oude koningrijk kongoon over de kongoonmonding en het huidige nord angola. En dan heb ik zuit ernaart nog niet allemaal genoemd. Leopelt de tweede boudt een enorm gebied uit door expedicies te steunen en zoveel mogelijk gebied te bezetten. Stap voor stap wordt kongo in kaart gebracht. Kaarten moeten zoals gezegd dienen om gebied te klenen. Een belangrijk reis tegen de klok. De grenzen van de vrij staat zijn nog onduidelijk en Leopelt wil de expedicies van andere groot machten voor zijn. Pas tien jaar na de konferensie liggen de grenzen van kongo overij staat vast en zijn de strategische plekken in het kongo beken bezet. Bezetten klinkt misschien nog wat zwaar want in de realiteit gaat het om in klijnen overijt sposten, waar een handvol witte overzieren en teamt als zwarte soldaten Leopelt's gezag uithoefenen. Hoe hoef een de kolonisator dan mag het uit? De kongo staat rikend die belangrijk gematen op de koningen, zultans, krijgsheren en chef's die in kongo heerste voor de komst van de Europé jane. Zij worden ingelijft in het koloniale systeem en besturen hun territorium en onderdane vanav nu in naam van Leopelt. Een dielsluiten met de kongo staat heeft voordelen. Je krijgt militaire steun tegen interne concurrenten en veiande geburen, maar ook toegang tot wapens en westerse goede en een nieuwe afzetmarkt, zeg maar gerust, lokale kolaboratie. Er bestaan foto's van kongolese plaatselijke leiders die vier pronken met afgedankte militaire kleding of lieverijen en een mentaien van de belgissen voorst als een soort decoratie. Maar begrijp me niet verkeerd. We hebben het hier over een hele reeks straf expedicies. Wie niet buigen wil, wordt daar toegedwonen door de vochspuubliek of de openbare weremacht, dat is het koloniale leger van Leopelt de tweede en dat gaat bijzonder geweldadig te werken. Die weremacht wordt ding gezet in de zogenaamde arabische kampanjes een vergeten oorlog begin jaren 1998. Leopelt moet de macht van arabos wahillies zien te breken. Die domineren de slavenhandel in het oosten van de kolonie en zijn een concurrent voor de staat. De oorlog kost 10.000 de mensenlevens en wordt in de koloniale propaganda voorgesteld als de bevrijding en de pacificatie van kongol. In het begin zijn de reiktdomme van het land aan per bekend, behalve iivor en dus in de prille jaren van de vrijstaat wordt er vol op olifantig jaar. Wat leidt tot een dramatische daaling in de aantal van de dieren? Kongol vrijstaat blijft een gok voor de Leopelt. Hij pompt er z'n privé capital in, hij leent geld bij banken en zelfs bij de belgische staat. Het is peper duur om een staatsapperaat uit te bouwen dat de deur zachtige kongom moet controleren. Expedicies, de uitbouw van een leger, dat amptenaar na parat, de aanleg van overheid sposten, havens, wegen, spoorwegen, het kost handenvol geld en dat geld is er niet. Leopelt werkt zichzelf steeds tieper in de schulden. Om ze winsten zo hoog mogelijk te maken, verklart hij al in 1891 dat alle land en alle ruwe grondstoffen in de regio eigendom zijn van de kongol vrijstaat. Hij deelt concessies uit aan tientallen Europese bedrijven. Die bedrijven moeten hun territorium zelf besturen. Hoe wel ze kunnen rekenen op de steun van de vox public. De kongol staat dus Leopelt de tweede deeld als belangrijkste aandeelhouder in de winst. Vanavond de eeuwisteling zal congo eindelijk winstgevend worden. Vanerde prijzen voor ruber, razendsnelde hoogteïnsgieten. De grondstoff wordt hoogstaan trekkelijk. De uitvinging van de rubberband, denk aan Dunlop en Michelin en de groeiende auto-industrie is de zegen voor Leopelt. Massaal veel rubberbomen groeien in het regenwoud in de binnenlanden en daarom verhuizen grote delen van de bevolking naar de binnenland om ruber te oogsten en aan de Europese handelaars te verkopen. Rubber wordt niet alleen gebruikt voor oplazbare fiets en autobanden, maar ook voor de industrieelen lopen de banden en gasmaskers en voor de coating van telefoon en telegraaftrade. En dankzij rubber veranderd congo in Leopelt's persoonlijke goudmijn en klassijfers in 1890 voert congo 100 ton rubber uit in 1900 is dat 6000 ton. Dus onder toezicht van de koning wordt een kwadaardig systeem door de concessiemaatschappijen opgezet waarbij arbeiders onder dreiging van geweld rubber moeten zien te winnen. Ze gebruiken milities die had bewaker z'n andere delen van congo bestaan en die moeten zo nodig zwang gebruiken om te zorgen dat de arbeiders het rubber verzamelen. Gemiddeld zou elke man ongeveer 4 kilo gedroogt rubber moeten aanleveren per twee weken in een proces dat uitputend is en veel tijd kost. Dankzij rubber krijg je leopelt nu overschotten in zijn koloniale begrotting. Een deel ervan investeert hij in bouw en versteerdelijking projecten in België. Hij wordt de koning bouw her, le gwa batisur en die bouw woede van Leopelt is al aanwezig nog voor de congo vrij staat bestaat. Het klopt dus niet dat alle monumenten en bouw werken daar die perioden met opbrings uit congo zogenaamde broed geld zijn gefinancierd. In 1897 laden coning intervuren bij Brussel congo leesendorpen na bouwen voor de internationale wereldentoonstelling. Er worden 267 congo lezen naar België gebracht en in een zo humane mensen tuin gestoken. 7 mensen komen daarbij om. In verzijden in 2002 kon u in Ivoag in Wallonie in het Rainforest Park waar normal exotic dieren te bevonderen zijn. Gaan kijken naar een groep Daka, Pigemee, het Kamerroen. Ze zongen en dansten er voor het publiek. Maar als snelbracker protest was, want dit lijkt wel vertachtveel op een heropleving van de brugte Zo human. In de praktijk worden de bevolking in Kongroverij staat met geweld uitgebouwd. Tegestanders sprekken van rood ruber, dat het Congolese bloed dat vroeit. Rubroogste is het onpopulairteaak. Congolese moet op zoek gaan naar ruberlijane in het bos, moeten in een inkeping maken en het sap uit ruberlijane laten stolen. Daarna moeten ze de ruber naar een overheid spost of een bedrijfspost brengen. Tien talle kilometer sfer. Ondertussen kunnen ze niet op hun veldewerken of vissen en jagen. Door over exploitatie raakt ruber langzaam uitgeput en moet de bevolking steeds diper in het woud om liane te vinden. Ruber wordt geproduceerd tegen alle menselijke kosten. Zomge arbeiders werken zo lang door om in kwotum te halen dat er letterlijk dood bij neervallen. Platge brandendorp, vermingingen, verkrachtingen, onvoeringen, mordpartijen, radzias. Als een dorp onvoldoende ruber producert volgder geweld. Terreur dient als waarschuwing, racisme legitimerde het geweld. De kongonlezen worden als primitief en minder waardig beschouwd. Ze moeten de hand van de beschavenden witte man maar voeden als ze niet willen luisteren. Boven op de ruber terreur eisen honger, uitputting en epidemieën een zware tol. Een van de meest afschubelijke en kenmerkende misdaden is het afhaken van handen. Officieren eisen van hun soldaten dat ze lieghames deelen mee brengen als bewijs dat hun schaars uit Europa ingevoerde kogels niet verspield worden aan de jacht. Maar ingezet worden voor vraakacties. Toch blijven veel soldaten liever jagen met hun kogels om hun officieren te misleiden, haken ze daarom de handen af van nog levende mensen. Of Koning leopelt nu wel of niet op de hoogte is van weer zo'n bloedbad, in weer een regio, het ons laat hem niet van zijn verantwoordelijkheid. En hoe dan ook er zijn genoeg getuigenissen die hem wel bereiken. Appropo leopelt het weer, heeft nooit één voet in Koningel gezet. Het verzet neemt toe. Veel Koningel is ontsnappen en vruchte weg van hun dorp en boerderij naar het regio buit waar ze van de honger omkomen. De bevolking vernieidigt soms bewust, rubberlijan in de hop om met rust gelaten te worden. Opstande worden onderdrukt met een regen van kogels en ook de kritiek in het westen neemt toe. In 1903 schrijft Roger Caysmund de Britse console in Koningel een vernieidigend rapport over leopels bewind. Vooral de foto's genomen door de Britse Alice Harris van Koningel lezen met afgehaakte handen, gaan de wereld rond. En zo'n keten en een storm van verontwaartiging. Ook kongollezen in die videoen en groepen, reizen soms meilen ver en trotseren de koloniale overheid, ont tegen de rubber terreur te getuigen. De vredeheden in Koningel zorgen ervoor dat leopelt het weer steeds minder gelieft is, bij de Belgische bevolking. De publieke en internationale druk op hem neemt toe. Under zijn bewind vinden gedwongen arbeid, vermingingen en massa moorden plaats. Steeds waker wordt hij neergezet als hij geldt zuchtigeheerser met grootheid swaanzin, ding wel dadig systeemleid dat Kongo uitpuit. Uiteindelijk besluit de Belgische regering, mede door de toenemende buitenlandse kritiek om in te grijpen. Ze dwingt leopelt om afstand te doen van zijn gebied. In 1908 draagt leopelt Kongo over aan de Belgische staat, maar niet voordat hij een financiële verghoedig ontvangt voor het verliez van zijn persoonlijke kolonie. Een jaar later over de leid hij. Noch steeds weet de historie niet exact hoeveel Kongo lezen styrven onder leopelt het weer. Zijfers lopen uit 10 van 5 tot 10 en zelfs 15 miljoen. De Kongo lezenbevolkingen zijn in ieder geval afgenomen met ongeveer 1 tot 5 miljoen mensen rechtstreeks of indirect door toedoen van leopelt en de belge door mordpartijen uit putentwerk, honger en ziekte. Soms hoor je het nog. Je moet de groebeldaden in Kongo overij staat in een tijd plaatsen. Dat was nu helemaal de norm toen. Als of geweld, uitbuiting erassisme gewoon bij de tijd geest horden. Maar wie dat zegt, vergeet je max halve dat er toen alvele kritiek was in België, in het buitenland en zeker bij de Kongo lezen zelf. Het geweld werd dus heus niet overal als normaal gezien. Door alles te reduceren tot de normen van toen schuif je het verzet van de gecoloniseerde aan de kant en kijk alleen door een Europese bril naar het verleden of beter een koloniale bril. Want laat we eerlijk zijn. Wat is dat eigenlijk? De tijd geest en over weens tijd geest heb je dan. Die van de kolonisator of ook die van de gecoloniseerde. Eén ding is zeker, voor de Kongo lezen was kolonialisme nooit normaal. Leopold kan niet worden gezien als het enige kwad in het koloniale systeem. Hij was slechts een schakel in de brederen geweldadig uit buiten van Kongo. Die uitbuiting was niet uit sluitend tot gevolg van zijn middogloos ambitie. Eerder waren het strukturele tekorten aan middelen en macht aan de kant van de koloniale machtehabbers in combinatie met een racistische ideologie van beschaving. Die samen een beter inzicht geven in het geweld en de plundering die kenmerkend waren voor de Kongo vrij staat. Na de vruwel van de Kongo vrij staat wil België zijn imago opoetsen. Op papier krijg Kongo een nieuw jasje. We werden ingevoerd, het wang arbeit wordt gezegd afgeschaft. En Brussel spreek plots over beschaving, vooruitgang en goed bestuur. Maar terwijl de officieele taal veranderd blijft de realiteit er plekken, bitter, weinig, verschillen. Achter de mooie woorden gaat dezelfde logikas schijl. Kongo lesen moeten werken, of ze dat nu willen of niet. Vantage zijn meine draaienimers niet vanzelf. De zognaamde rekruitering van arbeiders gebeurt nog steeds met geweld, intimidatie of pure shantage, ondanks het verbod. En als mensen niet meer werken, worden ze simpelweg als Luij bestempeld. Die racistische redinering leegt die meer opnieuw het gebruik van zwang. In plaats van een brug met het verleden blijft het koloniale systeem zichzelf herhalen. En krat vernisslaagje is veranderd. Na de eerste wereldoorlog krijgt België het mandat over de gebieden Rwandan en Burundi. En ook na de Tweede Wereldoorlog blijft Kongo onder België's bestuur met weinig verandering. De kolonie wordt geleid door een koloniale drie bestanden uit de bedrijven, de katorieke missies en de staat waarbij de bedrijven de meeste mag hebben. Zij baden immers de meinen en plantage uit. In de Kongo lesse meinen zit heel wat reikt om. Zo is het uranium van alle eerste atomom op Hiroshima gedolven in België's Kongo in de provincie Katanga door de Union Minjeg, een bedrijf waarop de Belgiëse staat, belang en inheft. Wakbonden zijn verboden, lijfstrafven normaal, terwijl verplichte arbeid bestaat tot 1957. Bij de aanleg van de eerste spoorweg, Matadi Leopoldstad, sterven duizende Kongo lesen door gedwongen arbeid. De samenleving is ook gezegregeerd, er is dus apartheid. De perkte kansen voor de Kongo lesen om vooruit te komen. De Belgiëse koloniale overheid laat niet zijn het toevall over als het gaat om beeld voor min. Via zorgvuldig opgebouwd propaganda wordt Belgiëse Kongo gepriezen, teerd als een tombeeld van vooruitgang. Scholen, ziekenhuizen, wegen België brengt de beschaving binnen daar waar gaals heerst. Zo kninkt het er mensen in de volders en de speech. Maar wie voorbij het oppervlak kijkt, ziet vooral een system dat gebouwd is op uitbuiting. onderwijs bijvoorbeeld is geen altruistisch project, maar in een stoel. met het document om controle te behouden. Congolese leren vooral gehoorzame en niet om kritisch te denken. Het koloniale onderwijssystem voorziet in duizenden lageren scholen, waarnoudlijks middelbare scholen en tot middenjaar 50 zelfs geen enkele universiteit. En dat is geen toevallige omissie, want een goed opgeleide congolese middelklasse die kan gevaarlijk worden. Pateliet, padenui, genellite, geen zorgen. Bij de onafhankelijkheid in 1960 staan er amper 16 congolese met een universitaire diploma tegenover een bevolking van 15 miljoen. Dat zegt genoeg. De infrastructuur waar België zo prat op gaat, heeft dat weer weinig te maken met mobiliteit voor de congolese zelf. Wegen en spoorlijnen zijn er in de eerste plaats om rubber, koper en andere rijkdommen zo snel mogelijk uit het binnenland naar Europese bedrijven te krijgen. Wie zich verzet tegen het koloniale systeem of gewoon probeert ons nappenaan belastingen, zwanger bij het of medische keuringen wordt gestraft. En soms bruit. De opstand van de Papende in 1931 is daar een schrijnend voorbeeld van bloedig onderdrukt met voltering, deportatie en exekusies als antwoord. Na de Tweede wereldoorlog vermoed zich een kleine groep de evo-luwees minder dan 1 procent van de bevolking. Zij imiteren de witte levenstijl. De zwarte, die een niveau van beschaving kan voorleggen, kan een kaart van burgerlijke verdiensten bekomen. Je moet dit kunnen bewijzen, heb je een wester's gezinsleven, etje wel met mess en vork heb je je bijgelof afgeswoorden, ben je monogaan en zo wordt op basis daarvan, krijg je de evo-luwees vorrechten van de kolonisator, bijvoorbeeld toegang tot betere broepen, betere huizen en etenkooperiewinkels van de belgen. Net die groep van evo-luwees, die zich tot dan erg aan de blanke kolonisator spiegelt, wordt vanaf 1955 de voortrekker van de onafhankelijkheidsbeweging, een van hen het Patrice Lumumba. Hij richte M&C de Moef-Mong National Congol-Lie op. Ondanks een belgis 30-jarre plan, willen de Congolese "snellen" onafhankelijkheid. Op vier juli 1959 zijn er zware rellen in Leopoldstad, het huige Kindshassa. Belge worden aangevallen winkels geplunderd, ervallend dooden. In jaren 50 kwam de kolonisatie wereldwijd in een stromversnelling. Asiatische landen maken zich los van hun kolonisatoren. En ook in Afrika klinkt de roep om onafhankelijkheid steeds luister. Belge voelt de bui al hangen. Het is dus niet de vraag of Congol onafhankelijk zal worden, maar waaneer. De belgis overheid kijkt in tussen met argus-ogen naar algerijen, waar Frankrijk verwikkeld is in een bloed-rugge onafhankelijkheid zorg. Zo iets willen de belge kosten wat het kost vermijden. Een langdurige guerrilja met dooden aan beide kanten, dat zou het imago van belgia als beschaafde kolonisator voor goed onderuit halen. Onderdruk van het escalerende protest in Congol en uit angst voor een geweldadige opstand gaat Brussel dan toch overstag. Op 13 januari 1960 kort na de rellen in Leopoldville sprek koning buidenwijnen land toe via de radio. Congol zal onafhankelijk worden. Maar achter die historische belofte schuld ook een strategie. Belgische elites hoppen vuurig dat Congol nadien politiek loaiaal en economisch afhankelijk zal blijven. Onafhankelijkheid, ja, maar liefst wel, op belgische voorwaarden. Op 30 juni 1960 is het zo ver. Vandaag 65 jaar geleden Congol wordt onafhankelijk. Rvinten plechtegeidplaats met Kasa Voepoel als nieuwe president en Patrice Lumumba als premier. De belgische koning buidenwijn is ook aanwezig. In zijn speech roemt hij zijn vervorganger het juni Leopoldde tweede en de weldade van de belgische colonisatie. Belgie heeft van Congol iets groots gemaakt. Hierop grijpt Lumumba onaagekondigd de microfoon en zet de wandaden van het colonial regime in de verf. Ik zit er, we hebben spot, beleidigingen en slage gekend die we zachtens, smidags en savons moesten ondergaan. Verbannen in een eigen land was een lot nog slechter dan de dood. We hebben gezien dat er in de steden prachtige huizen voor de blanke waren en bouwvallige barraken voor de zwarte. Wie zal ooit de slachtingen vergeten waarbij zoveel van ons broeders omkwamen? Einde citaat. U hoort het in zijn toespraak schuut Lumumba de harde waarheid niet. Hij hekkelt het belgische coloniale bewind dat maar liefst 80 jaar heeft geduurd. Volgens hem hebben de belge vooral leet, armoede en onderdrukking gebracht en niets van echte vooruitgang. Die worden, komen hard aan. Voral bij Koning bouwden wij in die zich persoonlijk gekrengd voelt door deze directe en onverbloemde kritiek. Maar niet alleen met Koning slaat dit aan. Ook bij een groot deel van de belgische bevolking blijft dat beeld hangen van een ondankbare kolonie die het land niet waardeert. Die houding van te leurstelling en verontwaardiging over Lumumba's worden zouden nog lang de relatie tussen België en Congo kleuren. Na een staatschreep, geleid door kolonel Mobutto, worden Lumumba gevangen genomen en overgedragen aan troepen in Katanga met steun van België en de CIA, die zijn pan afrikaanse opvattingen als een bedrijging zien. Lumumba wordt geexecuteerd door een vuurpele ton. En ze lichaam wordt later in het geheim vernietigd. Zijn moord symboliseert de geopolitieke spanning ergens de koude oorlog in Afrika. De belgische overheid heeft haar rol in de Moord op Lumumba steeds geminimaliseerd. Na een parlementaire commissie in 1999 worden België's politici meeverantwoordelijk geacht. De belgische regering heeft aangedrongen op Lumumba's arrestatie en greeb niet in. Wanneer Mobutto, Lumumba naar Katanga, liet overbrengen. Ook al biedt de regering verofstad haar excuses aan de familie. Toch krijg de commissie, bestaan de historie, ook kritiek. Mogen zij wel een oordeel willen over de verantwoordelijke van de Moord? In 2022 biedt dan premier Alexander de Kro opnieuw zijn excuses aan. Wanneer de laatste stoffelijke resten van Lumumba officieel worden teruggegeven aan Kongo. En u heeft het misschien onlangsgehoord in de media. Het federaalparkjet heeft het onderzoek afgerond naar de Moord op het RizloMumba na een klacht van ze zonen in 2011. En wil er nog levende etienne Davignon nu 92 doorverwijzen naar de rechtbank. We gisteren deel namen aan Oorlogsmisdaden. Wat is de colonisatie? Het fenomeen kind veel vormen. Konkreet betekent een einde maken aan directe onderwerping. Na de Tweede wereldoorlog in vooral in 1960, waar de veel landen zoals Kongo onafhankelijk van hun colonisator. Maar de colonisatie is meer dan alleen die politieke onafhankelijkheid. Het gaat ook over het afbreken van de ideeën en structuren die colonisatie mogelijk maakte en die vandaag nog altijd zorgen voor ongelijkheid en uitsluiting. De coloniseren betekent dus afstand nemen van koloniale denkbeelden en vooroordeelen. En tegelijk werk maken van gelijke kansen en rechten voor mensen met een migratie achtergrond. Dat kan door discriminatie aan te pakken, mag het eerlijker te verdeelen in de wereld en ruimte te geven aan meer stemigheid, dus ook aan verhalen die vaak onderbelicht blijven. Het doel van de colonisatie is om Europa niet langer als het centrum van de wereld te zien. Het wil kommaff maken met het idee dat Europese kennis en perspectieve er norm zijn voor iedereen het zo genoemde eurocentrismen. De colonisatie gebeurt niet alleen in de politiek of in de geschiedenisboeken, ze speelt zich ook af in ons honderd. begroeien allemaal op met een bepaald beeld van de wereld. Dat beeld wordt meegevormd door ons omgeving, familie, school, vrienden, media, wat we leren en wat we niet leren. Zonder dat we het merken, nemen we daardoor bepaalde ideeën en voordel over. Die denkbeelden kunnen onbehust, andere uitsluiten of benadeelen, zeker mensen uit minderheid schroepen. Die coloniseren in je hoofd betekent dus jezelf in vragen durven te stellen. Krietisch kijken naar wat je van zelfs spreken vindt. Je afvragen waarom denk ik dit? Waarom dat vandaan en klopt het eigenlijk wel? Het is een manier om met andere ogen naar de wereld en naar jezelf te kijken. Je hoeft niet verder kijken om sporen van het coloniale verleden te vinden. Het straatbeeld is vergeven van naamboardjes en stankbeelden die de, zog eens echt de helden van deze perioden, in de verzetten. De meeste van die beelden zijn in de decennia na de eerste wereldoorlog toe bewust opgetrokken om stunt te winnen voor het coloniale project. Neopelt het weer toenal omstreden waar we gezong wand beleid in de kongevrij staat, werd gerehabiliteerd. En kreeg over heel vlaanderen busters en ruiterstandbeelden. Volgens Lucas Katigien, de uiteer van wandelen naar Congo langs colonial erfgoed in Brussel en België, zijn 98 straten in België vernomd naar personages uit onze coloniale geschiedenis. Maar er zijn ook minder zichtbare sporen in de ongelijken machtstructuren in de beeldvorming over onder meer zwarte mensen. Bedragen als samenleving die erfunees van de colonisatie, ook al is niet iedereen zich daarvan bewust. Net dat om bewusten heeft een diepe impact op de erfgename van de colonisatie. Twintig jaar geleden zag de drie leden van actiegroep de stoete ostende norren, een handaf van het standbeeld van Leopold II aan de zeedijk in ostende. Dit deden zij als protest tegen de grubaldade van de vormalige koning in de toemalige Congo. Vervolgens santerde ze het stadsbestuur. Irruil voor de teruggave van het afgesagde pronkstuk eisten ze dat het bijschrift vervangen werd door een iconische foto van slaven naar bijdens met afgehaakte handen. De stads- ostende wijgerde. Om de spanning te verminderen plaatsde het stadsbestuur uiteindelijk in 2016 toch een infobord met context over de koloniales symboliek. De rust was echter van korte dure. Tijdens de protesten in juni 2020 ondertekende meer dan 16.000 mensen een petitie om het standbeeld te laten verwijderen. Het stadsbestuur antwoorden dat het beeld zou blijven staan, maar beloofde correcte duidelijk uitdeling te geven. Zo zou het infobord kritischer worden en in meerdere talen verschijnen. En de stad zou in gesprek gaan met de Congolese gemeenschap om een tegenbeeld te creëren naast het ruiterstandbeeld op de dijk. 4 jaar na de petitie is er van dat tegenbeeld nog steeds niets in huis gekomen. Onlangs heeft ostende besliss om het leopel te tweede standbeeld toch niet van een tegenbeeld te voorzien. Nu zouden er een herdenking splein komen. We zijn er duidelijk nog niet. De antiracisme protesten van de Black Lives Matter beweg in 2020 en de 60ste verjaardag van de Congolese onafhankelijkheid hebben de debat over het Belgische coronale verleden op die we doen oplalen. In ons land riepen sommige op om verwijzingen naar controversieële historische figuur uit de openbare ruimte te verwijderen. Iedereen gelingt aan het witte superioriteit denken werd van zijn sokel gehaald. Zo werden de onder andere standbeelden van Koning Neopel te tweede gevandaliseerd om vergeworpen beklad met rode verf of imprant gestoken. Dit soort debatten is er niet nieuw. Ze zijn in het verleden al vaker opgeleid naar aanleiding van maatschappelijke of historische kwesties en ook in de toekomst zullen dergelijke discussies onvermeidelijk blijven. Het fenomen beelden stormen is niet nieuw. Denk aan historische voorbeelden zoals de vernieding van beelden tijdens de Romeinse tijd. De beelden storm van het Byzantijnsarijk, de beelden storm van de Calvinisten in de 16e eeuw of recenter nog door islamitische staat. Beelden stormen zijn een complex fenomen met diepe historische wortels. Hoe de coloniserie de publieke ruimte en dan bedoelen we niet alleen standbeelden maar ook straatnamen en alle verwijzingen naar het koloniale verleden. De publieke ruimte is niet neutral. Ze is geformd door onze collectieve herinnering en weerspiegelt onze historische kijk op onze waarde en normen. De manier waarrop je die ruimte decoloniseert, ook daar is de bad over. De eerste visie is om deze sport te verwijderen, omdat ze symbol staan voor onderdrukking en traumas kunnen oproepen bij de voorbijgangers. Standbeelden, straatnamen en andere verwijzingen maken deelheid van het historisch en culturel ervgoed van een land. Maar kunnen voor bepaalde groepen in de samenleving aan stootgeven zijn, omdat het verleden lijkt de verheerlijke, zin het aan als een vorm van symbolisch geweld tegenover de slachtoffers van het koloniale verleden. Het weghalen van deze beelden zou een eerste stap kunnen zijn naar verzoening met dat verleden. Echter, sommige waarschuwen dat dit kan door slaan, zoals in gevallen van censuur of cancel culture. Andere betogen dat het verwijder van beelden in geen structurelen ongelijkheid oplost, maar wel een krachtig symbol kan zijn. Een tweede visie is dat standbeelden ervgoed zijn en behouden moeten blijven zonder meer, omdat geschiedenis niet gewist mag worden. De derde visie pleit voor verplaatsing naar musea, waar ze in een context geplaats kunnen worden, dus niet meer een eerbeton zijn en geen teel meer maken van de publieke ruimte. De slotte is er het idee om de beelden te laten staan, maar ze van context te voorzien door uitleg te geven via borden of andere vormen van publieke edu-katie. Alternatieve, creatieve benaderingen zoals het beeldbehust beschadigd laten of een contrasteer een beeld arnaast plaatsen worden ook overwoog en als manieren om het verleden zichtbaar te houden en discussie te bevorderen. In 2018 werd een plein in Brussel vernoemd naar Patrice Lumumba, die 1961 met medewerkings van Belgische functionaris werd vermoord. De publieke ruimte is dus voordeurend in ontwikkeling. Verschillende betrokkenen brengen steeds weer nieuwe aandachtspunten naar voren die mee bepalen hoe deze ruimte wordt ingericht en benut. In 2020 schreef Koning-Philipp van Belgie, en ver achter Neva Leopold, aan de Kongeleze regering het volgende. Deze geschiedenis bestaat uit gemeenschappelijke verwezelkingen, maar ook uit pijnlijke episoden. Ten tijd van de Kongehoof Rijstaat werd de geweld en groebeldadige pleegd die op ons collectieve geheugen blijven weegen. Gedurde, de daarop volgende, koloniale perioden werd de venens leet veroorzaakt en zijn verneeringen toegebracht. Ik houd er aan mijn diepste spijt te betuigen voor die wonden uit het verleden. Einde citaat. In 2022 herhalde hij zijn uiting van spijt, maar een volledige veronschuldiging bleef uit. Hoe ben het verschil tussen het tonen van diepste spijt, het aanbieden van excuses? Op het eerste gezicht minimaal lijkt, gaat het om meer dan alleen wordkeuze. Spijt geeft vooral blijk van verdriet over het gebeurde, terwijl excuses verdere gaan en ook erkening van verantwoordelijkheid inhouden voor de gepleegde daden. In Belgien net als in andere, voormalige, koloniale mogen teren, is er een fel debat gaande over de noodzaak van officieele excuses. Tegestanders stel vaak dat huidigen generaties niet verantwoordelijk mogen worden gehouden voor misstappen uit het verleden. Bovendien zijn overheerde bank dat vormelen excuses kunnen leiden tot claims voor financiele schadeloosstelling. Veronschuldigingen, herstelbetaningen, het verwijder van koloniale standbeelden en de teruggave van africanse kunstobjekten maken allemaal deel uit van een breder en vaak emotioneel geladen post- kolonialde bad. De maatschappelijke discussie over de historische legitimering van kolonialisme en slavernij is nog lang niet afgerond. De kolonisatie gaat verder dat het wijzege van beleid of het weghalen van symbolen. Het vraagt om een fundamentele herbezining op ons gezamenlijke verleden. Dit proces legt bloot hoe koloniale denkbeelden tot op de dag van vandaag doorwerken in onze samenleving. En dwingt ons om diep gevoordelde overtuigingen en systemen kritisch tegen lichte houden. Het conflict in Oost-Kongoal behoordt tot de meest vergeten oorlogen ter wereld. Al drie decennia lang kam de regio met aanhoudend geweld en humanitaire rampen. De spanning tussen Kongo en Burland, Rewanda, leideres zijn opnieuw op door de opmars van de rebelgroep M23, die volgens de WN Militaire Steun krijgt van Burland, Rewanda. Begin dit jaar slag de groeper in om strategisch belangrijke steden zoals Goma en Bokavou in te nemen. Daardoor verzwakte de griep van de Kongo-lesen overheid op het Oost- van het land aanzienlijk. In een pogeen tot de escalatie bereikte Kongo en Rewanda onlangs een voorlopige kort in Washington. Dat de kort gaat verder dan enkel het beeindige van de gevechten. Het ligt ook de nadruk op economische samenwerking. De verenige de staten wil vijat dit akkoord hun invloed in de regio verstirken onder meer door investeringen in de Kongo-lesen-mijnbouw veilig te stellen. Zo hopen ze toen neemende gewicht van China in Afrika terrucht te dringen. In zeker zin is Kongo daarmee nog steeds een speelveld in de strijd om invloed op het Afrikaanse continent. De scramble voor Afrika blijft op die manier voorduren. Dank u wel.