Από τον Monet στον Warhol | Επ.5 - «Aπό την Αφαίρεση στην Pop-Art: H παγκοσμιοποίηση της τέχνης»

Ακούτε ένα πότκας του ίδρυματος Βασιλικέλιζαζου Λανδρή, μια ειχητική κατάδηση στον μαγευτικό κόσμο της τέχνης. Η νέα σειρά επεισοδίων είναι αφυρωμένη στην έκθεση από τον μονές των Warhol. Τρεις γενιές, μια συλλογή, ένα ταξίδι στην εξέλιξη της Μοντέρνας τέχνης που διοργανώνει το ίδρυμα στον ουσείο του στην Αθήνα από τις 16 και εμπρίου 2025 έως τις 10 καπριλίου 2016. Ο δεύτερος παγκόσμος πόλεμος αφελειώσει και θα αφήσει πίσω του εκατομμύρια θυμάτων. Βόμβαρδισμένες πόλεες. Βτοχια. Η κοινωνή είναι διαλυμένες μετά από μια περίοδο καταστροφής, φόβου, απολειών, έχουν ανάγκη και τη τέχνη. Για να προσπαθήσουν εμπουλώσουν το τράβμα, για να εκφράσουν, όσο δεν μπορούν να υποθουν μελόγια, αλλά και για να αναζητήσουν το φως και μια νέα ταυτότητα. Στα χρόνια μέσα με τα τομπολεμό, οι άνθρωποι που επέζησαν, έχουν μια τεράστη ανάγκη να παρόν τις ζωές τους πίσω. Η πημελή θέκτης σημαρία κουτσομάλη, μας δίνει το πλαίσιο. Η ιστορία της τέχνηση είναι ευαθιάς ενδεδεμένοι με την ιστορία την ίδια. Και είναι η ώρκη θα γίνει το επόμενο μεγάλο κέντρο της δημιουργίας για διάφορους λόγους. Ο πρώτος έχει όντως να κάνει με όλους αυτούς τους ευρωπέους καλύτεχνες που θα φύγουν από την Ευρώπη είτε επειδή το εργοτούς θεωρείται εκφυλισμένη τέχνη από τους γερμανούς, είτε επειδή είναι εύρακης καταωγής, είτε επειδή πολιτικά είναι είτε κομουνιστές, είτε αναρχική. Στην αμερική όμως παράλληλα υπάρχει και μια ολοκληρη γεννιά που επιθυμήνα ανεξατετοποιηθεί από τις ευρωπαϊκές ευρώές. Γιατί ως τώρα ο κανόνας είναι ότι ότι είναι από την Ευρώπη είναι άξι ο προσοχής. Και εκεί όλα αυτά τα παιδιά θα βοηθηθούν πολύ από το New Deal του προέδρου Roosevelt. Γιατί θα ενταχθούν σε διάφορα προγράμματα δημιουργίας, τεκαητία του 30, και πρώδευτικά, τεκαητία του 40, μπορούν να δημιουργήσουν ελεύθερα αφυρυμένη τέχνη. Δεν είναι τα πράγματα εύκολε για εκείνους, όπως ακριβώς όλοι οι προτοπόροι θα υποφέρουν, και κάπως έτσι δημιουργείται ο αφαιρετικός εξπρεσιονισμός, ο οποίος θα έχει μεταξιά άλλων μεγάλο αντιπρόσωπο των William DeKooning. Μεταξύ των εξπρεσιονιστών που έχουμε στην εκθεση της πρώτης γενιάς, έχουμε βέβαια των Edward Munk, ο οποίος έρχεται και απλά εντάσει μέσα στην τέχνη την ερωτική ζωή του, της ανυσυχίας του για το θάνατο, της ανυσυχίας του για την αρρώστια. Έχουμε τον Emil Nolde, έχουμε τον Laggen Elfininger, έχουμε βέβαια επίσης των Βασιλικανδίνσκης, την πρώ αφαιρετική του περίοδο. Αλλά βλέπουμε ότι η τέχνη επειδή μεταλάσε τόλη την ώρα και πηγάζει σε κάτι που υπάρχει για να ανανεωθεί, ο εξπρεσιονισμός στην Αμερική γίνεται αφαιρετικός, και αυτό θα είναι μάλιστα ένα όπλο πολιτικό, στην πολύ παραστατική τέχνη που έχει πλέον φίγει τελείως από τις προτοπορίες των ρόσων, όπως ο Μάλιβίτς, και έχει γίνει μία φασιστική τέχνη, η οποία έχει πειγάζει περισσότερο στην τέχνη της Γερμανίας και της ίταλίας αυτής της θεποχής, από ότι από τον σουπρεματισμό, η Αμερική απαντάει με τους αφαιρετικούς, και δηλώνονοντας ότι αυτή η τέχνη είναι η τέχνη του πολιτισμού. Όλοι αυτή η νέη καλή τέχνης κάνοντας αυτή τη τέχνη, μην ξεχνάμε ότι είναι πάρα πολύ καλή ζωγράφη, παραστατική. Όλοι ξεκινούν με παραστατικότητα και έχουν κάνει πολύ σημαντικά έρα. Αλλά αρνούνται πλέον τη φυγούρα γιατί δεν θέλουν να εκφράσουν κάτι το οποίο άλλους να αναγνωρίζει, θέλουν να δώσουν το πρώτο ρόλο στις κέψη και στην επαφή που θα έχεις πλέον άμεσα με το εργοτέχνης. Και γι' αυτό δεν μπορείς με τίποτα να καταλάβεις ένα τέτοιο έργο, αν δεν βρίσκεσαι απειναντίτου. Ένα τεράστιο προσόν είναι ότι κάθε φορά που τα βλέπεις, εάν αθεθείς πραγματικά στην ιδέα να τα κοιτάξεις και να τα προσέξεις, αυτό που σκέφτε σε είναι πάντα κάτι διαφορετικό και η εμπειρία της τέχνης ανανεώνεται διαρκός. Μαρία κουτσομάλη μοξίγη. Ήταν είσως και αντικείμενο πολιτικής, πολλοί ευρίτερης από την ίδια την τέχνη. Και αυτό το βλέπουμε πολύ ξεκάθαρά για το πότε τελικά κατέφταση ο αφαιρετικός εξπροσενισμός στην Ευρώπη. Κατέφταση με πάνω από 20 χρόνια καθεστέριση. Το πρώτο οπόλοκτου κέντρο που μπιτούς το παρήσει, που σήμερα είναι ιδιαίτερα περιφανο που το έχει. Είναι το Ευδομιδένια. Καταφθάνουν πάρα πολύ αργά γιατί η Ευρωπέη αντίθετα θεωρούν ότι είναι κατότερη. Κατότερη των Ευρωπέων. Σήμερα δόξω το Θεό αυτό έχει αλλάξει ρυζικά και δεν αρκείται η τέχνη μόνο στην Ευρώπη και στην Αμερική. Βλέπουμε πάρα πολλούς αξιόλογους καλύτεχνες να προέρχονται από την Ότι Αμερική, από την Αυρική, από την Αυρική, από την Ασία. Και υπάρχει αυτή η δημοκρατία απλαιών, η βαθιά δημοκρατία στην καλύψη όλων αυτών των στείλ, όλων αυτών των νέων καλύτεχνων που έρχονται. Ο Ρόλος που θα παίξει ο αφαρετικός εξπρησιονισμός είναι εξέλειξη δησύχνωνες τέχνες, είναι πολύ σημαντικός. Μιλάμε για γύγαντες μέσα σε αυτό το κίνημα. Είναι ο Πόλο, κίνηνο, κλάιν, είναι ο ροθκο, είναι ο δικούνιγ. Εδώ υπάρχει δυσκολία ότι δεν θεωρούν ότι ανήκουν σε ένα κίνημα. Και αυτό είσαι το κάνει λίγο πιο δύσκολο για να καταλάβει κανείς τι έρχεται και φέρνει το κενούριο καθένας. Γιατί είναι πολύ επικίνδηνο να τους βλέπουμε ως αφαρετικούς και να θεωρούμε ότι ο καθένας θέλει ουσιαστικά να σκοτώσει την πρόπτική και είναι μόνο αυτή η αποστολή τους. Καθόλου. Αφήνουμε λίγο τον είμα της ιστορίας και πάμε σε έναν καλύτεθνη. Πόπως πικάσω δεν πένεις οι κοινήματα. Ένας δεύτερες εξογήνος που έρχονται φιλοξενή έκτεση είναι ο μετέο μοδιλιάνη. Ο μοδιλιάνη θέλει να είναι γλύπτης. Αλλά πάσια αποφηματίωση είχε πολύ δύσκολα παιδικά χρόνια με πολλές αρώστιες όταν είναι καταφθάνεις το παρίσει είναι άφραγος. Το αλκόλ ήταν αρκωτικά δεν βοηθάνε στην ολικατάσταση. Το 1114 ελλάδα δεν υπλέον ότι δεν μπορεί να μιλεύει την πέτρα. Δεν μπορεί να αναπνεύει τις κόνες γιατί είναι πιο σοβαρή η κατάσταση της ηγίας του. Επιστρέφει στη ζωγραφική και μας αρουσιάζει μια σειρά που γυμνά και πορτρέτα που ο καθένας μπορεί να αναγνωρίσει την υπογραφή πίσω. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί αυτή η καλύτεχνες δίνουν κατά κάποιο τρόπο την καρδιά τους πάνω σε ένα πιάτο και μας λένε "αυτή είναι η καρδιά μου", "αυτός είναι ο κόσμος μου", αγαπίστε με. Ο ζωγράφσαμερές κοντέλεις που μιλά για το έργο του Μοντιλιάνι, αλλά και για τον τεκούνει τη συλλογής. Αυτό το υπάρχει και φάλι του Μοντιλιάνι. Αυτά τώρα δεν θα μπορείς να προκύψουν χωρίς την τέχνη της Αφρικής, του νύγερα και όλα αυτά. Και για νυμκότερα τέχνη των λαών που ήταν στο Μουσιάθο Πολογές του Παδίσου, που τότε άνοιξε και όλοι αυτή, αλλά και στην ισοοί έργο, που ήταν σε ιδιωτικές συλλογές, και που είχαν και δυνατότητα να αποκτήσουν ηνάχους τραγκαστήριό τους. Αλλά αυτό ενώ παίρνει δάνεια είναι τυποσιακό πώς ταξιοποιεί. Και βέβαια με τι υπέρχο τρόπο αξιοποιεί τη βάση του έργου, γιατί από κάτου υπάρχει μια βάση. Μια ζησανή είναι τυπομένο χαρτί ένχρωμο, φαίνεται και μια μπορτούρα, και με τι το από το αξιοποιεί γιατί τεχνικά η ζωγραφική είναι η αξιοποιήσει του υποβάθρου. Δηλαδή τι έχει σαποκάτω και τι βάλει σαποπάνω. Δηλαδή και η Βηζαντίνη αγιογραφία, όλα αυτό είναι. Ακόμη και στον δεκούνικ αυτό το πράγμα κάνει. Λοιπόν, έρχεται τι επικαλείπτη. Είναι υπέροχο τρόπος, δηλαδή που αυτό το κεφάλιο χθόνεται με αυτή την περυφάνεια και την αξιοπρέπεια. Τον δεκούνει είναι αγαπημένος μου. Και αυτό είναι ένα έργο της ίστερης Πεϊόρου του, δηλαδή της τελευταίς πενταετίας, από την βλέπω 6-8 χρόνια πριν φύγη, όπου είχε οδηγές στη δουλειά του σε αυτή την αρμονία, η οποία υποκρύπτη εντάσεις κοντρές. Και αυτό είναι ένα ερώτημα, δηλαδή, για ένα ζωγράφο που είπε ξεμαχητής, δηλαδή, είπε είπε, είπε, είπε κανέ. Επιθετική ζωγραφική, δηλαδή επιδραστικά, επιθετική ζωγραφική. Και βέστητη, φυσικά, αλλά η χειρονομία του είχε πολεμικό. Η πολεμικότητα επιχειρητώνα τη διατηρή με τον τρόπο που οι καμπίλες σηγκρόνται η μία με την άλλη ή δέχονται η μία την άλλη. Δηλαδή, η θελυματική, επιδραστική, χειρονομία, να δίνει τη θέση της σε μία ίπια επιδρασή. Δηλαδή, σε ένα τρόπο, ποιος δεν επιθετικός. Νοχίζει να επιδραστικός, νοχίζει να πέζει με τη θέση, σημαίνει να είναι μία εικόνα αυτού που είναι ο κόσμος, νοχίζει να τροποώ να διθέσουν και τα λυπά. Αλλά μία με ένα γλυκό τρόπο. Η καλυτέχνας που μας μίλησαν η διαδαργά της έκδεσης έφερα να καθένας τη δική του μάτια, τη δική του θέση, τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τα πράγματα. Ο ζωγράφος και συγνωγράφος της έκδεσης, ανδράζει η οργιάδης, θα σταθεί σε κάποια έργα, θα φύχνουν το παρίσει και τον συγκινούν ιδέτερα. Θα μιλήσω πορώτε και τον μαξί μιλιανλούς που είχει η ζωγραφήση το κέντελεκόν παγήλισου ά του 1889. Τι βλέπουμε από ψηλά το σηκουάνα. Έχει δίσιο ήλιο σήμαστε στον τον μπλουάορ και έχουν ιδί ανάψει τα πολλά φότα. Φαντεστείτε τώρα ένα παρίσει ο οποίχει τελειώσει όλη την ανακέννηση ως μάνα, έχουν γίνει τα μεγαλαβουλευάρτα, έχουν πει όλα τα φότα, όπου ουσιαστικά δίνουν το όνομα στο παρίσει την πόλη των φόταν. Και ανάβουν και δίνουν μια μαγική ατμόσφερα, μια πολύ γιορτυνή ατμόσφαρα στον κόσμο ουσιαστικά δείχνουν ότι όλα θα πάνε καλά. Όλα θα είναι πολύ πιο όμορφα, όλα είναι πιο ισιοόδοξα. Ένα ακόμα έργο του Λουάνγεταιν που είναι η οδας του κλυσή, έργο του 1887, είναι από τα γαπομένα μου στην έκθεση, όπου βλέπουμε ένα μεγαλόδρό μου, η μέρα είναι σκαιδονοίχτα, Δηλαδή, υπάρχει όλα αυτό το μπλέσκεδό μάβρο της μέρας που έχει ήδη φύγει, έχει δώσει τη θέση της το φως του Λουάνγεταιν και τα μεγάλα τα οποία λούζουν τους δρόμους. Κόσμος περνάει είναι το οδρόμος βρεγμένος από βροχή, κυρίες και κύριμαι πολύ ωραία ρούχα, μαζί με ανθρώπους, όπου έχουν ευγείσει το δρόμο να μας έψουν τα ζαμπών, που είναι τρεμμασμένα στα μπακάλικα γιατί κλίνουν για βράδει, γυναίκης, όπου έχουν δεμένα τα μορά τους στην πλάτη πάνε για ψόνια και όλα αυτό δείχνει μια πολύ μεγάλη αλλαγή στην καθημερινό. Αυτό χρονά όμως δείχνει και μια μεγάλη αλλαγή στην θεμματολογία, κάτι τόσο απλό και ενδεχωμένος για τους οκαδημαϊκούς τετριμένο, πλέον γίνεται θέμα ζωγραφικής. Ένα ακόμα έργο του Αγγεταινου που προσιαζει το καμπαρί του Αριστην Πριάντη, εσωτερικό αυτή τη φορά, έργο πάλι της ίδιες περιόντου 1886. Μας δείχνει παρέα γαλή τεχνών, που τρώνε πίνουν, καπνίζουν, τα κορίτσια περιφέρονται στα τραπέζια, μια ατμόσφρα μεγάλη σχαράς, ευδαιμονίας και πολύ, πολύ εντονισδιασκέδασεις, που είναι όντως ένα ποταστυχία, που δίνει αυτή η γαλική μεγαλούπολη στον επισκέρτη της. Αυτή την ατμόσφρα του κοσμικού παρυσού, του παρυσού, που την είχτα μεταμορφώνεται σε ένα απίθανο πάρτη, σε έναν οδιασκέδασεις, με τα καμπαρέ, με τις σεχορεύτηρες, με το ποτό, με τα τσυγάρα, με όλευτό το κέφι, η ζωή, το οποίο τυπόνοι και ο βεβέος, ο Ανελίτη του Λουσλωτρέκ, και έχουμε δύο έργα, όπου το αναπαριστούν σε αυτή την έκθεση, με το δικό του μοναδικό τρόπο. Η ζωγράφα σλήθεκα το γενοπούλλου, που μιλάει για τον πόλ σε ρίσια, και τους συνευρμούς, που τις προκαλεί το έρχο του. Είναι ένα ζωγράφος, ο οποίος έζισε στη βρετάρνη και ήρθε σε παφήμε τον γογέν, ο οποίος τον ενθάρινε πάρα πολύ, εγώ γραφίσει έργα σαν το οφυλαχτό, έτσι κάπος με πιο μεγάλες και πλακάτες επιφάνιες. Είναι ένα ζωγράφος, ο οποίος έκανε τα σκύτσα, έξω από το εργαστήριό του, και θα λοκληρώνε μέσα στο εργαστήριο, του άρεσε πάρα πολύ το το οποίο και από μόνος της βρετάνης και εδώ πέρα στο έργο αυτό βλέπουμε κάποιους χωρικούς και η γυναίκες είναι δημένες με αυτές τις φορεσίες της βρετάνης, ο μόλις της βλέπει κανείς κατεθείας και αυτές τα έργα του γογέν. Εδώ πέρα η χωρική λοιπόν, άντρες και γυναίκες, στολίζουν τους τίχους του χωριού με λουλούδια. Είναι μια θρησκευτική θελετή που συνδέεται με την μέρα των ευχαριστιών. Υπάρχει μια κατάνοιξη και μια ηρεμία στο έργο. Στο πρώτο πλάνο υπάρχει ένα παιδάκι που έζουμε τα πέταλα των λουδιών που ναι μέσα σε ένα καλάθι. Το βρήκα πάρα πολύ ενδιαφέρουν και αυτό το έργο καθώς και άλλα έργα που έψαξαν αυρώ του σερίς γέν. Και επειδή στο σπίτι έχω ένα σχέδιο του νίκου του δραγούμεμη, που ήταν ένας έλληνας ζωγράφος που και αυτός πήγε στην Ακαδημία Ζουλίαν και τα ίδια χρόνια περίπου που πήγαν και αυτή εδώ ζωγράφη να πει. Είδο ότι υπήρχε μια συνδέση. Δηλαδή το σχέδιο που είχα εγώ, που έχω εγώ στο σπίτι, δείχνει μια γυναίκα δημένει με μια παραδοσιακή φορες. Έχει και αυτή το νησμένα τα περιγράμματα. Βρήκα ότι υπήρχε μεγάλη συνάφεια και ψάχνονται σίδο και αυτός είχε περιπλανηθεί αρκετά στην εποστή γαλία και στα πήρνη νέα και είχε ζωγραφίσει πάρα πολύ τη γαλική εξοχή και με φυγούρες καμιά φορά μέσα και βρήκα ότι είχε μια μεγάλη συνάφεια με τους να πει με αυτούς τους πιο σηγρατημένους, όχι με τον Μονάρ και το Βιάν. Ο ονοικός το τραγούμις που ήταν ένας ελληνες ογράφος ο οποίος όμως σε πολύ στη γαλία και είχε μια δύσκολή ζωή. Έργα από οποίκονίζουν κονσέρβες με σούπες. Σελεύριτης της εποχής, εστιδική κόμις. Υπό πάρτ كانει τέχνη το μαζικό, το λαϊκό, το καθημερινό. Η μαρία κουτσομάλη χιανε τον είμα από εκεί που το χμοφήσει. Στο παρίση, μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμ, δεν υπάρχει γαλερί που να μην εκθέτει αφυρυμένη τέχνη. Και βέβαια όπως είναι πάντα να με νόμενο, υπάρχουν νέικα λιτέχνες που έρχονται και λένε, εμείς θέλουμε να αλλάξουμε τα δεδομένα αυτό που λειτουργεί, που είναι δημοφιλές. Παράλληλα αυτός συμβαίνει και στην Αμερική και στην Μεγάλη Βρετανία. Και η παραστατικότητα από την ίδια αυθυρία αυθυρία. Βαλληλα αυτό συμβαίνει και στην Αμερική και στην Μεγάλη Βρετανία. Και η παραστατικότητα από εκεί που είχε γίνει δεμοντέ με όλους τους κυβιστές, σουρεαλιστές, δανταιστές, επανέρχεται με πολύ μεγάλη δύναμη. Και η καθημερινότητα επιστρέθημε πολύ μεγάλη δύναμη και όλες οι λεπτομερίες της καθημερινότητας τα πιο ωραία όπως και τα πιο πρακτικά. Αυτό παράλληλα θα φανείς την Γαλία με ένα κίνημα πάλι πολύ οργανωμένο γιατί θα υπάρχει σημανιφές το θα υπάρχει σηγέντρος ή αυτόν τον καλή τεχνών που θα ονομαστεί νέος ρελισμός και ακριβώς την ίδια περίοδο θα επιχειρήσει να παρουσιαστεί στην Αμερική και εμερική εμποριτέχνη στα καταλάβοντη σημασία αυτής της τέχνης και θα ονομάσω νέου ρελισμός μία σειρά από έργα Αμερικάνων δε δε αυτό το νέου ρελισμός η λέξη δεν είναι πολύ πιασάρική και γι' αυτό θα επικρατήσει υποπάρτ. υποπάρτ λοιπόν είναι καθαρά μία δυμιουργία εμπορών τέχνης. Η καλή τέχνης που ανήκουν σε αυτό το κίνημα ο "Just for Jones", ο "Roylite and Stein", ο "Warhol", κανένας δε θα αναγνωρίσει αυτή τη λέξη "Pop", που δεν σημαίνει ουσιαστικά τίποτα. Έχουν βεβαιά όμως όλοι το κοινό ότι εντάσουν πλέον μία άλλη πλευρά της ζωής μας μέσα στην τέχνη είναι ότι έχει να κάνει με την εμπορικότητα. Ο "Warhol" βεβαια θα είναι ο μεγάλος που θα τα κάνει πολύ συνειδητά αυτά τα πράγματα. Ο "Roylite and Stein" έχει μία λίγο διαφορετική λογική. Αυτό που θέλει να κάνει είναι να κάνει αναφορά σε ό,τι έχει γίνει προηγουμένος, είτε αυτό έχει να κάνει με εργατουμονέ με του πικάσω, αλλά ακόμα και ενωρίτερα, αλλά όλα να τα εντάξει μέσα στη δική του εικόνα για τη μοτέρνα τέχνη. Και γι' αυτό πάντα χρησιμοποιήσει και κρυμένα φίλτρα τα "Bendday Dots" και κρυμένα χρώματα. Για μια πολύ μεγάλη περίοδο χρησιμοποιή μόνο τα βασικά χρώματα. Ο "Warhol" έχει μία διαφορετική σκέψη, είναι ότι όλα μπορούν να γίνουν τέχνη. Ενωλίγης, η τέχνη πάβει να υπάρχει εφόσον είναι όλα τέχνη. Όμως, "Warhol" επειδή αγαπάει βαθιά την ανθρωπότητα, θα ασχοληθεί πολύ με το πορτρέτο, μέσα από μία δική του τεχνική που είναι βασισμένοι πάνω σε φωτογραφίες πολλά ροίτ, που τραβάει ο ίδιος. Και από αυτή την μηχανή θα περάσουν δεκάδες σημαντικές άνθρωποι όπως 30 χρόνια πριν είχαν περάσει προστάσταση το φακό του "Mandray". Και έτσι θα γίνει ο σημαντικός, καλύτεχνης για τα πορτρέτα, δεκαετία του 60 και του 70. Υπάρχουν βέβαια αυτή που παραγγέλλουν το πορτρέτο τους γιατί είναι πλέον αναφορά του να έχεις το πορτρέτος όταν Warhol. Υπάρχουν και αυτή που θέλει να κάνει ο ίδιος ο Warhol για να αναδείξει τις αναφορές του. Με ταξιά αυτόν βέβαια είναι και ο "Mandray". Το νοποιο θα βμάζει απεριόριστα, αλλά όπως όλα τα μοντέλα που έχει κανείς, νέμμεν τον λαβμάζει και τον υπεραγαπάει, αλλά θέλει να το ξεπεράσει. Συμβολίζει υποπάρτε το τέλος των δεολογιών, των ιδανικών, των κυνημάτων, προτάω των ανδραγιοριάγων. Η υποπάρτη δείχνουμε ένα τρόπο το τέλος των κυνημάτων, αν και δεν πιστεύω ότι τελειώνται κυνημάτων και τι είμαστε πολύ νορές ακόμα για να το πούμε, όμως σίγουρα υποπάρτη φέρνει κάτι τελώς καινούργιο. Και το οποίο τι είναι, για πρώτη φορά βλέπουμε ότι στην ιστορία της τέχνης, το μοναδικό έργο δεν είναι αυτό που μετράει. Μπορεί να γίνει λοιπόν μια λιθωγραφία σε 100 αντίτυπα και να είναι το ίδιο σημαντικά και τα κατό. Άρα δεν είναι τόσο το ίδιο το αποτέλεσμα της τέχνης και λοιπόν τέλος το αντίτυπα το οποίο μπορεί να έχεις στα χέρια σου. Άρα αυτή η Βυρτωζη τέπον δεχομένος είχε πολύ μεγαλησυμασία το οποίοι νέλο του μάστορα ζωγράφω όταν είναι μυλούσαμε για τον Βερονέζι, για τον Τισχάνο, για τον Καραβάτζο, εδώ έχει πάει αλού. Και αυτό είναι ήδη να πολύ πει κνωσχόλιο, πολιτικό. Και έγια την κοινωνία αλλά και έγια την για τον αποτέλεσμα. Η Μαρέκου Τσο Μάλη μας μιλάγει ένα έργο του Λικτενστάιν που συμβέει την ποπάρτ με τα προηγούμενα κοινήματα. Ένα έργο του Ρόι Λικτενστάιν που ονομάζεται Portrait TripTech το οποίο απεικονίζει μία γινέκα σε τρεις φάσης. Η πρώτη είναι μία καθαρά που αποπικώνει σημιάς όμορφης γινέκα σε οποία πλέον τυρί όλους τους κανόνες του κανού αυτού του ιδανικού όμορφου μετέρου. Στη συνέχεια αυτή η γινέκα μετατρέπεται σε κυβιστικό μετέλω και βλέπουμε πως όλα γίνονται γονείες, σησκές εξαφανίζονται και μετά μετατρέπεται σε ένα έργο που φαίνεται περισμένο από τον Μοντοχιό ή από τον Βαντοίσβορκ που είναι καθαρά απλία θέρεση. Και όλοι έχουν στα εγκάνοντας αυτό κάνει μία διπλή αναφορά. Η πρώτη αναφαναφορά είναι ο θαυμασμός. Τους θαυμάζει αυτούς τους καλητέχνες που τόλμισαν να κάνουν αυτή την ερηζική αλλά γυστή τέχνη. Αλλά επίσης δείχνει ότι είναι έχουν ακόμα πάρα πολλά να πούν και να προσφέρουν. Είναι δινατόν να τελειώσεις ο γραφικής. Ο ζωγράφος γεροδοσροώρις μας μιλά για τον Σάμζαφράν. Για χρόνια που έβρασε η γαλία δεν καταφέρει τα δομιέκθεση του Σάμζαφράν. Και μία φορά σε ένα τρακτήρι που χαρκάνει, πέφτεο μάτου μου σε μία αμμικρούλα αφήσα που γραφε έκθεσης Σάμζαφράν στο μουσίο της ρωμαντικής ζωής. Μου το που δεν είμαι, την άλλη μου, άβρε θα πάω αθαρσού που πάω να την οπάω. Τι βλέπω και ήταν μια σημαντική εμπειρία. Γιατί είδε από κοντά και για πρώτη φορά, πολλά έργα, ο ζαφράν δεν έχει πολλές θεματικές. Μία από αυτές που θα είναι έργο θα είναι και εξηθάνει και μάλιστα την γίνη μεγάλο έργο. Είχε βρει ένα τυπογραφείο, υπό είχε. Το τυπογραφείο πελίνει λίγο τώρα και συγγραφίζει αυτό το χώρο του τυπογραφείο. Ένα συγγραφίζει ένα εσωτερικό με το ξυρό του Παστέλ. Υχε πάρει τις μεγάλες τους πάνους του γιατί το Παστέλ δεν ζωγραφίζεται ορθείο. Ορθείο ζωγραφίζεται πλάγια στον για να μην δρέχει, να μην μέθει, να πιστέκει πάνω στον χαρτί. Και δίπλα σου έχεις τις αποχρόσεις, δεν ζωγραφίζεις στο Παστέλ. Πόπως την ελεωγραφία που έχεις να σου με δέκα χρόμοντας την παλέτη τίμα αυτά θα φτιάξω όλες τις αποχρόσεις. Έχεις φαλασί λίγο πιο ας προθαλασί, ακόμη πιο ας προθαλασί. Πα ακόμη πιο ας προθαλασί, μπλαί πρασί νο, μπλαί παιτρόλ, μπλαί πλαί πλαί δραδί μπορεί να έχεις ας με 40 από χρός του πλαί. Και άλλες 40 και 30 πέσεις. Δεν μπορείς να κάνεις πολλές δραδί να πίσω, τί φτιάχνω πέρα νο τρία, τρες τρες χρόματα, τρες κατεύω στον παλέτητα μου και το βάζω. Όχι, εκεί πάνω, δεν μπορείτε τις χρέσεις από χρός. Αυτό δεν μπορείς είχε κασέτίνες και ζωγραφίζει και τα υλικά του. Δηλαδή με το Παστέλ απικονίζει τα Παστέλ που ήταν εκεί θα μου πεις δύσκολο. Πάρα πολύ δύσκολο. Γιατί δεν θα πετύχεις αυτό που βλέπεις μπροστά σου. Να το πούμε, νο καταλάμε καλύτερα. Μία ντομάτα για έναν άνθρωπο, τι είναι, είναι κόκκινη. Για ένας ογράφω, δεν είναι απλώς κόκκι, είναι πάρα πολλά χρώματα. Γιατί έχει σκειά, έχει φως λότσι διότι τάστης έχει αντακλάσεις γιατί γιαλίζει αντακλάτι. Το χρώμα του δωματίω στο οποίο βρίσκεται, πάνω της. Έχει έναν να κλάσεις από το πιάτο ή του Φρουτχέρα ξερωγό που βρίσκεται. Με τη μολία κύτρη είναι κάποιον να έχουμε αφήσει. Δεν πρέπει να το ζωγραφήσουμε ποτέ με το ίδιο κύτρινο. Δεν θα αφανεί πιστικό. Γιατί αυτό είναι πια ένα αντικείμενο που δέχεται φως και κάνει σκειά. Μετά θα έχει και άλλο ένα πολύ ωραίο γέροι. Μετά το άλλο μεγάλο θέμα. Ζωγράφησε τις καλές των γαλικών πολυκατοικιών της παλιές που έχουν κουπαστή. Είναι σινήθως ξύλληνες. Όσοι έχουμε ζήσει εκεί. Σίγουρα θα έχουμε κάποιο εμπειρία να ανεβαίνουμε στο πέμπτο ή στον έβδο μου που ήταν το μικρό δωματιάκι που μέναμε. Και το τελευταίο είναι το δικό το αντελίπια, όπου ήταν λίγο έξω από το πολύ και στο οποίο μέσα είχε φιτέψει ένα φιτό το οποίο λέγεται φιλόδεντρό. Και το οποίο αναπτύσεται και είχε κάνει το αντελείο του μάλλον μια ζούπλα. Αυτό μου στουέρωσε την ευκαιρία να φτιάσετε κάποια πάρα πολύ όμορφα έργα με ακουαρέλα αυτή τη φορά. Και η τελευταία του έκθεση πριμπεθάνη ήταν με ακριβώς με αυτά και πιστεύουν και τα ρόμπια που θα δούμε αγοράστηκε από αυτή την έκθεση. Βλέπετε στην έκθεση αναρωτιέμε. Τι κάνε ένα ζωγράφω που έζηκε δημιουργησε. Ο γθόδεκα τό 150 χρονιά πριν σημαντικό και πασύγνω στο ακόμα και σήμερα. Και κάποιον άλλο που έζησε και ζωγράφσε την ίδια περίοδο να μην είναι τόσο και καθόλου γνωστός πια. Μαρία κουτσομά λίξη γη. Αυτό είναι ένα μυστήριο, ένα άδικο καμιά φορά, πολύ σύχνα μυστήριο. Αλλά δεν είναι ορίζει η σημερινή ιστορία, το τι θα πει η Αυριανή ιστορία. Και θα πάρει ένα πολύ απλό παράδιαμα, τον λίγο πουχτού. Ο λίγο πουχτού δεν είναι γνωστός. Πέθανε στα 30 του σε ένα βάγιο όταν επέστρεφε από τις συνομένες πολιτίες στο παρήσι. Συλικία, ούτε 30 ετών, μαζί του βιθίστηκαν στον οκιανό και τα περισσότερα έργα του, γιατί τα μετέφερε μαζί του. Και έχουν μην η ελάχιστα έργα με η σώσταση με ταξιδέκα και 30. Το έργο που έχουμε στην έκδεση αυτή είναι η απάντηση του πούχτου στον ζώσιο σέχα και στο εμβληματικότα του έργο του που ορίζει το ξεκίνημα του νοημπρισχιονισμού που είναι το απογεύμα στο νησί της γονζάτ. Μόνο που οπούχτού το μεταφέρει και το πάει στην ορμανδία, αλλά και εκεί τοποθετή με την ίδια προσοχή, με την ίδια βεστησία όλα αυτά τα πρόσωπα που βλέπουμε πάνω στην παραλία. Αυτό το έργο είναι σημαντικότατο. Και δεν είναι καθόλου τη γέω ότι το 1999, όταν γίνεται μία ιστορική έκθεση που ονομάζεται όμε τα υπρεσχιονισμός, είναι μέσα στα αυτή την έκθεση. Οι συλέκτες έχουν τον ίδιο ρόλο με τα μουσία στα αυτή τη περίπτωση. Ότι αγαπάνε πρέπει να το δείχνουν και η συλέκτες μας αυτή την προκειμένη περίπτωση έχουν κάνει πολύ εδέστικες επιλογές τέτοιου ίδους. Το να σιλουζίδενο, μίζω ότι τον γνωρίζει πολύ σκόσμος. Ελάτε να δείτε το δέντρο, το ανθισμένο δέντρο του. Ελάτε να δείτε τα δύο πορτρέτα του Λουίαγε. Όλοι αυτή οι καλυτέχνες που αδίκως έχουν επισκιαστή με τα χρόνια που περνούν είμαι εσύ οδοξη, μερικιά από αυτούς θα ξαναβγούν, όταν θα αναδιχθούν και ανάλλογα τα κοινήματα στα οποιανήκων. Κάθε επισόδιο αυτές τις σηλάς, κλείνει με τον ανδρέγιο Ριάνδι και τις φωτογραφίες που τον συγκινούν. Έτσι θα γίνει και σε αυτό το τελευταίο επισόδιο. Ένα ακόμα στιγμιό ότι που έμενε στην ιστορία για εμάς, να το μελετάμε, να το θα βμάζουμε και να βρίσκουμε τη σύνδεση με το δικό μας σήμερα. Μία κόμμα φωτογραφία που φιλοξαίνεται στο κατάλό που της έκθεσης έχει τραβιχτήσει το Amsterdam το 1936, με σκόμαστε στα εγγένεια της μεγάλης έκθεσης του ίλια μου κόπλή, το μερικανούν αυτό το καλύτεχνη, όπου παρευρίσκονται στα εγγένεια και ποζάρνουν στο νύγιο των κόπλοι που το γραφίζει, τέσσερες μεγάλη καλύτεχνες. Όρια είναι μαγρήτ, ο Μαρσιλιτισόν, ο Μαξέρνιστ και ο Μαν Ρέι. Και βλέπουμε τέσσερ σανθρό όπου σι οποίοι είναι και σαρκετά προχωρημένη λίκη 1936, χαμογελού να καλιάζονται, είναι μαζί καθένας τους, πόσο συχνά διασταβρόθηκαν αυτή η άνθρωποι, όχι μόνο μέσα της τέχνης τους, αλλά και μέσω του αγώνο, κυρίως μέσα από το κίνημα του ρελισμού, αλλά πόσο συχνά αυτή η άνθρωποι βρεθήκανε για να δουλέψουν παρέα να γωνιστουν μαζί για πράγματα, για κυκτημένα. Και σκέφτομαι ότι ο οικοστός εόνας αν μας προσέφερε τόσα πολλά καλύτεχνια κοινήματα, είναι ακριβώς για αυτό, γιατί η ουσιαστικά είναι η πρώτη περίοδος μεγάλη περίοδος στην ιστορία της τέχνης όπου η ίδη η καλύτεχνες, αυτό προς διορίζονται κοινήματικά. Μέχριται επόμενο η κίνημα, μέχριται επόμενο μαζί, μέχρι την επόμενη παρέα που θα τολμήσει να κάνει κάτι που θα λάξει, το που βλέπουμε την τέχνη και το κόσμο, να βλέπουμε, να μαθαίνουμε, να ταξιδεύουμε μέσα από τα έρθα. Τι πιο ωραίο, είμαι οικοσαντιναβούλγαρη και αυτό είδαμε το πέμτε και τελευταί επεισόδι της ίρας πότκας από τον μονέσταν βορφούλ, μια παραγωγή του ιδρυμότο βασίλη και λίσες βουλαντρί. Ευχαριστούμε, θερμά, όσο μιλίσαν στα πότκας και τη μικρή άρκητο για τη μουσική επέννηση και τη φλοξινία στα στουδιώτσι για την εχωγράψη του πότκας.