3. Anny, de vrouw van de burgemeester

MUZIEK. Deze vijfde van de VU-Wijkram van Ensgeleven. Dit jaar is het exact 35 jaar geleden dat de stad werd opgeschikt door enorme explosies, die in het verkeken van de KFG. De spreek met slachtoffers van de ram, met na bestanden, met getuigen die alles voor hun ogenzagen gebeuren. En dit is aflevering Drien, Annie, de vrouw van de burgemeester. Jan Mans was van 1994 tot 2005 burgemeester van Ensgeleven. Hij was dat dus ook tijdens de VU-Wijkram van 13.000. Hij kreeg na de ramp veel kritiek, maar hij was ook love voor zijn optreden. Jan Mans overleed in 2021. En naastem stond altijd zijn vrouwen, Annie. Ze zonderd dan wel in de schaaroe van naar Jan, maar zo was er wel. Ook toen een kriegse manager was in Ensgeleven. Jan Mansigt in de jaren na de ramp wel vaker op tv zijn verhaal gedaan over de VU-Wijkram. Maar Annie is altijd op de achtergrond gebleven. Nu, 25 jaar na de ramp, is ze er klaar voor om haar verhaal te doen. Lucien en ik bezoeken haar thuis in Mersen in het zuiden van Limburg. Sijden jullie wel echt serie opgekomen hier op de. Lucien wel, ik ben er ook Marklo, maar dat is. Marklo, Marklo is even bijna. Annie begint haar verhaal op zaterdag 13.000. En als we verteld over die dag, lijkt het als of de hele film zich ervoor afspeelt. De ramp begint voor Jan en Annie als na een bijeenkomst indelden op zo'n 20 minuten rijden van Ensgeleven. hunt je al voor een karel binnenkomt rennen. En die zet een ting in mijn man van go, dat je meestal bent hier op je piep. Want dat is de de diep van haar. We zagen hier heel maand niet. Ja, zagen jullie toch tot. Ergens zich in de enstige gebeurd is. Nu afschijt je een noemen. We zijn in de auto gestap. Je kijkt je aan het pieper gepakken en brand weer gebouwd. Ik zal het kreeg de auto telefoon en de plezier gebouwd voor te vragen wat er eigenlijk was. Ik kreeg helemaal geen contact. Niemand. Ik probeer het je probeerd. We zagen op de auto weg en op een geheven moment in psychodeolamse. zin, andere psychodeolamse-zin. Jongens, nu zeg ik, jantig ik aan een rij, jong, want dit is toch heel ernstig. Als we Ensgeleven naaderen krijgen ze al snel in de gaten dat er iets vreeslijk is gebeurd. We zijn toen hetje zat, ik ben er niet meer verder. Toen was het een bludende mensen dakpannen van de daken afraamijke pot. Het gebrand was een busje stond, het was eigenlijk gewoon een gaus. Het was echt vreeselijk om aan te zien. We horen alle te meentehuis, want je moet zo spoedig moeilijk, dat is een prise team. Ik kwam me een te meentehuis, jantig heb ik ja, jong, was gepraak en ik zeg van, jong, 'Zou je het boud en duisevoud, denk dat je moet doen?' En niet 'ja toch, wat jij denkt, je moet het doen, doe het als je blief.' En niet kijk je wat andere mensen zeggen en dat gaan doen. En toen is ze bewoner. Van of dat moment zit er aan je en Jan in de akcie modus. En tijd om na te denken is er nauwelijks. Ze vlaaien ze snel mogelijk naar het gemeentehuis. Dat was wat we moeten doen, want hij moet begonnen. Dus ze zijn benig gekomen, Jan is naar de camera wat de cruises team bij elkaar zat. En toen moeten ze iemand hebben voor aan de noottelefoon, dat was niemand. En toen ben ik aan de noottelefoonigend zitten, daar kwamen we dan nog. en toen kwamen we daar allemaal binnen. En ook tot vier brandgermannen waren overleden. En dan moest ik dan allemaal doorgeven aan de cruises team. Annie hoort als een van de eerste dat vier brandgermannen zijn omgekomen bij de explosies op het terrein van SF-Fireworks. De noottelefoon in het gemeentehuis is overbelast en mensen blijven maar bellen en bellen. Annie herinner zich de paniek in de stemmen. Ja, tot ze die we zigeraten, waar moet ik natuurlijk van de mensen. die is zo niet waar moeten moeten, waar moet ik met daar me halden? Ja, dat was er in die gekontak, wat we toen hadden op dat moment. De in die gekontak. Nou een paar uur komt de communicatie in eens gedee weer op gang en hoeft Annie niet meer te helpen. Ze gaat naar huis, maar daar gaat het bellen volubak door. Ja, toen begon de telefoonjes teus, want wat is gebeurd en wat is er in de stad? Dus dat was eigenlijk de eerste dag en dat mag wachten tot. Ik kon niks, dat mag mijn kon ik echt niks. Pas als de wijkagent zich op het gemeentehuis meldt, krijgen ze bij het crisis team. onderleiding van burgemeester, manz in de gaten wat er precies aan de hand is in Romeik. Maar op dat moment weten ze nog niet dat de ramp er een keer wordt van duizeling weg in de cijfers. Het rampgebied in de wijken Romeik is uiteindelijk maar liefst 40 hectare groot. Dat kopnert op ongeveer 60 voetbalvelden. In het rampgebied zijn zo'n 300 woningen vervoest of onbewoonbaar verklacht. Maar ook buiten het rampgebied is er schade aan ongeveer 1500 woningen. Bij de ramp zijn volgens de gemeente ook bijna honder bedrijven en kunstadollies verlorengegaan. In totaal volgens de ongeveer 1250 mensen hun woning bij de ramp. en rond de duizend personen raken gewond van wie een aantal zeer ernstig. 10.000 mensen moeten noodgedwongen mensen eens enigd ergens anders slapen. En de ramp heeft een lange naastleep. Door de vuur werken ramp lopen veel mensen een trauma op. Zoon 1300 mensen melden zich bij de geestelijke gezondheid zorg voor een behandeling van dit trauma. De halveheid verlies van 23 mensenlevens is de financiële schade van de ramp enorm. In totaal wordt die bereikend op 1 miljard gilden. Omgerekend toen, 454 miljoen euro. En de man die in 2000 aan het hoofd staat van deze grote crisisoparatie, burgemeester Jan Mans. Op de dag van de explosie kan hij de ramp wijk niet meer in. Als hij een dag later koning in Beatrix en Premier Wimcock door Ronbeek leidt, ziet hij de totale verroesting voor het eerst met eigen ogen. Het was hier om. Ik zie hem nog teus, kom hier, al naar echt. Dit kan niet, dit kan niet. Wat ze zijn me wel eens met de oog. Zij hebben toen naar de sporthalverjamen met zijn tweeze, waar de mensen opgevangen zijn, want hij helemaal niks maar hadden. Hij helemaal niks meer je voorstel, alleen maar een schoort en een t-shirt. En bijna niks maar we hebben. Of schilelijk, schilelijk. Jan en Annie zijn in het dikmanhal in Enschede. In deze sporthal worden slachtoffers van de ramp opgevangen. Het verdriet van de mensen die alles kwijt zijn geraakt, komt hart binnen bij Annie. Ja, maar doe je dan. Die kunt ook niks. De verhalen van de mensen aan de oor, en een proberen, een beetje te troosten. Dat is de enige wat je dan op dat man kan doen. Voelbalde een hele klein andere dood. Het was een jarenk mannke van een jaar of vier, vijf en. Nou, hij was een huilen en het huilen aan het huilen. Nou, ik ben benien, ik zit een seconde in zetro. Ik ben knuffel en zwerk, ik kom een zwerk, ik ga een knuffel zoeken. Ja, jij had geen knuffel meer. Het is een mooie dingen, maar ook heel trove dingen. Oog echt maar. Ja. Ja. Een paar dagen later gaan ze naar het ziekenhuis om gewonnen te bezoeken. 23 mensen leeg een ziekenhuis. Er zijn me allemaal gaan bezoeken. En dat was ook heel mooi, heel waardevol. En ook heel emotional, toch ook wel. Want ik kwam op een begin, want ik kwam me bij een kamer en de lak in Bratverman. Het was de echte notie, ze hadden met het zoentje van juist tien dag. En toen zei ik me vooral zeggen, ik heb een paar dagen niks gezegd, ik kreeg helemaal geen contact met de jongetje. Ja, want toen je dan is bij me gaan zitten, om het me een keer te praten, en dat je ook of honderd uitje praat, echt waar honderd uit heeft, ik heb het gepraten met de metzien. Ja, dan ben je in het begin dan weg. En toen zei je om van die good, moet je me toegeseden zeggen, want je laat het toch worden, brant van de wade, brant van de lichte vechten van zijn leven. Ja, dat doet je dan ook wat. Nu nog steeds? Nu nog steeds, nu dit verhaal vertelde. Nou, ik zal eerlijk zeggen, toen ik dit allemaal heb opgeschreven. toen was het snel van. Ja. Kom binnen. Ja. Ver. Stappen. Het wordt Annie Evenetjes te veel. De herinneringen aan de vuurwerkramp en de dagen en na komen er boven. Maar wat is het nou precies dat haar zo raakt? Toch, ze hebben heel zo'n drie. Het stalletje me voor, jongens, het stalletje me voor. Ook ze hebben die helemaal niks meer hadden. En ook ze wat ze brandt om aan die man. Ja, een vroertje van. Dat was een migratie achtergrond, ze dacht ook. En ik kwam met een ouwe behaar. Zij is meteen. Mijn duur wil ik niet praten. Ja, maar waarom wil die dat meteen? Nee, met uw duur wil ik niet praten. U bent te schilzen alles. Ja, dat kan maar. Ik ben gebleven en ik ben een beetje maat. Ik heb een heel goed sprek maatair gehad. Dat was een ook wel een feen. Wat was die mevrouw overkomen? Die wilden. Vlug ze, die wilden weg gaan. Ik weet niet hoe hoog, het was een vroertje. Een schutting in het springen, dus ze gevallen. Als ze binnen of iets had ze gebroken. Dus ze was de vlucht of een ander plek. Ze waren veilig. Dus ze overgevallen. Maar was ook een huis kwijt? Dat weet ik niet. Nee, nee. Ja, dat was een andere man. Dat was ook mooi. Boksten had een benen gekregen. En ze moeten onderbinnen. Dus we kwamen binnen. Dit is het genuzen. U moet overheen blijven, want we moeten heel erg. Het is een hele wisselende verhalen aan die ziekenhuis. De ene burger wil niks van de man weten. Het is een huis te schuldigen. Het is een hele mooie man. We gingen in 2 beveilijks met me mee. En je had 3 om zich in. En er had er nog waar mensen bij ons. Ja. Gaf dat angst? Op dat moment niet, mijn geveelig. En het moet toch opgelost worden. Hij had dan niet gesprekje gehad. En zei ze zo die man oppalken. Ja, je kunt die man oppalken. En je kunt de man in de gewangenen zetten. Die man die komen omgeven met vrij aan dan. Dan zijn we nog veel. We hebben toch veel meer angst dan nu. Ondanks de bedrijging loopt Jan en Annie zonder kogel weer een vesten mee. in de stille tocht van 19 mei. Er worden 15.000 mensen verwacht. Het worden er 100.000. Ze komen uit alle winstrekken. Het is een indrukwekkend collectieve dreed. Even indrukwekkend als ze spiet zo'n burgemeester man. tijdens de uitvaard van twee van de vier omgekomen brandwermannen. Kist de avond. En we kunnen besloten kring. Wordig gesproken. Dan overstaan. Van mijn eigen brandwermensen. Ik wil die woorden herhalen. Ik heb geen andere woorden. En ik wil ook geen andere woorden. Want het is waar. Want veel liden zijn helden. Zijn ridders. Het is onanvraadbaar en zo voelt het ook. En zo zal het blijven voeden. Een verlies. Een gemist dat altijd schijne zal ondanks erin heringen. ondanks de woorden van dit moment. Ondanks het intensen medeleven. Want alle die hier zijn. Het is de enige leegte die ondertvol daar blijkt. Hier past stilte. Na de vuur kan ik blijven aan de drie weken in NGD. Ze krijg specialvelof van haar werk op het gemeentehuis in Kerkreden. Om het te zijn voor haar Jan. En dat moest ook wel, zeg ze. En mijn brold was eigenlijk voor hem zee. En samen deelen, samen deelen, zoek heel belangrijk. Zoek heel belangrijk. En voor hem zijn, maar waar was u zelf dan eigenlijk? U zat ook met uw emotie. Ja, en dat was ook heel groot. Ik had eigenlijk niemand om mee te praten. Alleen naar mijn man naar verder niemand. Ik heb ook heel vaak tegen hem gezagd. Je praat me iedereen. Je vleesing, je geef je jaren. Je heeft je nog leesing. Je kan het op type een heer. Je kan het allemaal heel goed voorbouw. Ik kan het ook vragen met een psychblok. Voor je vragen of je diekwann niet zegt. Je doet op type een heer. Hij had het niet nodig, maar u dan? Hoe ging het dan met u? Als ik heel was, ik heb me heel veel investingen. Maar in zo'n stuur heb ik ook heel veel mee gebraat. Dat schildt dan ook wel. Maar ja, dat was een op mijn werk ook. Ik kon ook heel goed praten met de mensen. Dus dat. Ja, het is allemaal goed. Maar kon u de ramp ook loslaten in de loop de tijd? Ja. Ja. Ik weet niet de wie. Ani probeert alles wat er is gebeurd en wat ze heeft gezien een plek te geven. Maar als ze in 2010 na de herdenking van de vuurwerkeraam benabestaan de praten, kom de emoties ook bij haar los. Er waren nog na bestaanden. Die wilde nog heel raag wilde die nog met ons praten. Die mensen kwamen dan toen diep moeg. toen is het echt. Ik heb echt heel veel het moest eens. Dat is het moment geweest. Tot de bemeen alles dan beurt te kwamen en alle veriet dan beurt te kwamen. En hoe uiteindelijk dat verdriet zich dan? Ja, heel erg. Ze ziet het ook bij haar man. De ramp blijft aan de rest van zijn leven raken. Als er weer iets van de ramp kwam of te waard over je praten, ja, er kwamen er toch veel emoties. We hebben ook nog weer. We hebben ook nog. U wel toch wel. Dat heeft een zo'n flinkje raak, hoor. We hebben het zo van dek bij meegemaakt. Het is ook heel moeilijk om dat een man te vertellen die het hebben meegemaakt. Het is ook heel moeilijk om dat te ofetwijn te zeggen, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, heel moeilijk hoor. Maar ik heb het voorst dat je misschien maanden, misschien jaren later op eens iets meegemaakt en toch extra graad worden dat je de wakker van schrikt of wakker van licht zelfs, misschien. Nou, ik heb ik zelfs gelukkig niet gehad, maar Jan heeft dat nog heel lang. Als ze reen kwam, een plezier ooit, op brandtheurten, dus had hij helemaal stevig hoor. Dus nu weer. Dat heeft hij wel lang gehad. Is Jan verandert na de ramp? Niet voor mij, voor anderen mensen misschien maar niet voor mij, nee. Nee. Hoe dan van anderen mensen? Hij was veel menselijke na de ramp. Vond er een heel zakelijk aan zo. Maar na de mensel was hij. Maar je na de wacht. Zo zeggen na de ramp is eigenlijk het uitgekomen hoe Jan eigenlijk is. Mensen, waar mensen. Jan mens wordt geroemd om zijn menselijd. Maar er is ook kritiek. De Commissie Oosting, die de vuurwijkamp uitgebreidt onderzocht, conclutdeeert dat de gemeente serieus de steek heeft laten vallen in de vergunningverlening en de handhaving van de milieu-eice bij SC Fireworks. Toen maarlijk minister van Binlandse zaken, klaas de vries, vraagt een paar maanden na de ramp aan mens of hij die moet aftreiden. Maar man's stopt niet op. Hij zei gewoon 'n eetdoet niet. Klaar. Dus Jan, hij heeft niet echt een eetje zij voor Jan, maar hij heeft wel laat te bleken. Ik heb er zijn klaar hoog, ik doe het niet. Hij was zo klaar mee. Wat vond u daarvan? Ja, ik. Nou, waarom ga ik zo zij? Hij wist dat klaas de vries zo komen. En toen was de avond van tevoren, en toen zei hij niet nog, vond hij 'heij heeft', nee, hij heeft niet gevond, nee. Ja, we moeten keren mee, we moeten keren mee. Ik zeg, jij bent niet schuldig, jij hebt helemaal niks gedaan. Ja, helemaal niks. Waarom zou je dan weg moeten gaan? En toen. Ja, ja, ja, ja. Ja, ik zeg niet, zeg je, je moet gewoon blijven. Je bent niet schuldig, jij hebt helemaal niks gedaan. Ze mog je niet wij gesturen. Oh ja, niet prima, nee. Goed. Ja, nu weet ik het wel. En dat is een aankompras. En tot dat, hij heeft wel daag te zij van, ja. Ik doe het niet, nee, doe het niet. Maar dat speelt die wel een belangrijke rol in. Dat ook. Ja, zeker als dat gebeurt, was het zo. Dat ze ook echt heel erg gevonden hebben. Dat ze ook echt heel erg zenuw is. Ze kan toch niet. Maar het zou eigenlijk een karriere voor Jan zijn geweest. Ja, toch weer de Jan, maar ik zei daar niet. Ja, dat is het. We heeft een aantal cruciale momenten wel een rol gespeeld. Jan blijft je zelf. Jan blijft. Ja, ja, ja. Reualiseerd is dat zelf. Hoe belangrijk alle uroes is geweest. Op dat moment misschien niet. Maar. Ja, dat vind ik toch ook wel. Het is nou de ramp. Die hebben ook weer wel elkaar gezeten. En zij die ook van de oorzaaktie. Ik heb toch wel heel veel te dank gehad aan je. Ja, dat is ook wel heel mooi. En dan bestef je van, ja, ik heb toch een beetje kunnen bedragen. Alles. Maar op de momenten zelf, dan reëleiseer je dat eigenlijk niet. Nee. Nee. Nee, dan weet je eigenlijk. Maar ze hadden een stekend. Ja, ja, ja, ja, ja, ja. Maar je rol was veel groter. Ja. Flak voor zijn dood in 2021. En werkt Jan Mans mee aan een documentaire over de vuurbankram. De waarheid. Hij vertelt daarin over een doos vol met spullen van de ramp die hij heeft bewijt. Maar hij heeft de doos nog nooit geopend. Dat vond hij het moeilijk. Maar twee weken voor zijn dood kijkt hij samen met Annie in de doos. Een emotioneel moment. Heel zo'n zik. Ja, je ook heel emotioneel. Hij heeft er verder geen antwoord niks op gezegd. Hier waar we al de ene zijn. Ja, ik had eigenlijk weinig, en hij weet dat hij er niet gekremen had wordt. Laat het me zo doen. Maar in die doos zat eigenlijk een groot deel van jullie leven eigenlijk. Ja. Maar ik vind het mooi, hoor. Hoe hoet je het gedaan hebben? Ik vind het mooi. Het was zijn deen. Hij kon het in deel. Ik zeg maar hier voor een beetje noemen. In de doos geen verborgen documenten die je nu ligt op de ramp schijnen, maar vooral persoonlijke steunbetuigingen. Dingen die kinderen van Jan Mans hebben gemaakt. Brieven, kleine schilderijkjes. Jan en Annie besluiten de inhoud van de doos te verbranden. Symbolisch, omdat Jan wist dat hij gekremenerd zou worden. Maar niet alles is verbrand. Ik heb nu in poppetje bewaard. Wat ik ook leuk vind, is dat zelf komen begengen. Annie loopt naar de werkkamer van Jan om het poppetje op te halen. Wat zegt het nu? Ja, ik denk dat ze er nu. Ik denk dat ze er nu. Ik denk dat ze er wel. Ik heb het echt wel bewaard. Ik heb er rond. Daarom. Ja, en dan doen we de aandank aan alles. Ik zie het nog daar staan met dat poppetje. Ja, zo ga ik mooi. Wat duur in het moment dat het meisje dit beelde kan brengen? Ja, ik zie dat ik voor de doel staan. Ze hebben binnengegeven. Ik heb er iets drinken gegeven. En een luchen zit ze. En je geeft ze vertellen. Maar ze kwam er mee aan de doel. Ze kwam in de doel, ja. Ja, ze kwam er brengen. Ja, je weld niet zo. Door vlak voor de dood van Jan Messendweek is de doosten openen, sluiten ze samen de periode rond de vuurwerkraamp af. En ik kijk omdanks alles wat er is gebeurd met een milde blikt terug. Ze heeft nog maar als vrisselig verdrietig op een mooie tijd. Ik denk misschien heel raar, maar. Achteraf, achteraf. Mag je dat zeggen? Ja, mooie tijd. Je kon veel doen uit. Wat je gedaan hebt. Dat. En tot het allemaal goed je gaat. Dus ook mijn jam, allemaal goed je gaat. Ja. Je luisterde een aflevering drie van de podcast de vuurwerkraamp. In de volgende aflevering hoor je het verhaal van Jan Pluggge. Hij verloren 13.000 bij 2000 zijn lievelingsdanten, dan de Dini. Van mijn lichaam is nooit eens teruggevonden. En sinds de vuurwerkraamp loopt Jan rond ben een schuld gevoel. Voelt, allemaal als zo vaak in de stijgelaten hebben. En het is Jan Messendweek. En dat moet ik even mee die luisteren. Zo simpel. De vuurwerkraamp is een podcast van de twende korent, Tubancia. En het maakt dus van de luister, muisje en baat en Frank Pussing. De muziek en het zoutdesign zijn gedaan de klok, begleiding door een eventen en danholster. Heb je er vragen of opmerkingen, stuur ze dan naar podcasten het Tubancia.