Ach, ta dzisiejsza młodzież!

[MUZYKA] Jeśli masz wrażenie, że twoje dorastające dziecko wszystko wielepiej, odrzuca twoje pomysły i każdą próbę pomocy traktuje jak atak, to nie znaczy, że robisz coś źle. Ale to nie znaczy też, że masz to po prostu znosić. Nazywam się go się musiał, a to jest podkast dobra relacja, w którym pochylamy się nadbudowaniem dobrych bliskich relacji z ważnymi dla nas ludźmi. W tym odcinku, zatytułowanym ach ta dzisiejsza młodzież, podpowiem ci, jak poradzić sobie, kiedy twoje dorastające dziecko wie wszystko najlepiej. [MUZYKA] Na sto latku masz dość słuchania swoich durnych starych wejść sprawy w swoje ręce, wyprowadź się znajdź pracę, zacznij sam płacić za siebie, zrób to teraz, dopóki wciąż znasz się na wszystkim najlepiej. Takim mękrąży w sieci apelem dorastające i młodzieży. I myślę, że bardzo trafnie oddaję frustrację dorosłych, frustrację rodziców, opiekunów, ale może trenerów nauczycieli różnych dorosłych osób, które gdzieś mają pod swoimi skrzydłami dorastającą młodzież. To frustracja, która płynie z takiego zjawiska, że ci młodzi ludzie robią po swojemu, wchodzą w dyskusję, podważają opinię, czy zdanie, czy nawet jakieś kwestionują sposoby, strategie, radzenia sobie z różnymi zadańami, wyzwaniami, które proponują im dorosli, nie przyjmują od nich pomocy dobrych rad. I to potrafi być silną osiąg konfliktu, no bo przecież ci dorosli, robią to wszystko w dobrej wierze. Chcą pomóc, mają pewne doświadczenie życia, my jako rodzice, ja jestem mamotrojga dorastających dzieci. Na pewnych ścieżkach już byliśmy, z pewnymi rzeczami się zmagaliśmy, po co nasze dzieci mają wyważać otwarte drzwi, po co mają się szarpać i kopać z czymś, co można zrobić prościej, po co mają popełnić jakieś głupie błędy, to jest często nasza dorosła perspektywa, a z drugiej strony widzimy też sprawy szeżej i długo falowo. A naszym młodym może brakować takiego spojrzenia, bardzo mocno są zanurzeni, w tym co się dzieje teraz, w chwili bieżącej, decydują nie zawsze pod wpływem racjonalnych argumentów tylko emocjonalnych uniesień, więc tutaj też chcielibyśmy dołożyć trochę głosu rozsądku, żeby ich bezprzeć. A kiedy oni to odrzucają, to tak jakby odtrącali wyciąganą w serdecznym geście w ich stronę rękę, no to nas będzie bolało, to oczywiste i zrozumiały, ale może być tam coś więcej, może tam dochodzić do głosu jakkaś taka do za goryczy związana z myślą, że ten nastolatek ta nastolatka nas rodziców opiekunów odtrąca nie chce, nie potrzebuje. Widzimy jak wzrasta, być może widzimy, jak wzraste znaczenie rówieśników, jak bardzo zdanie rówieśników się liczy dla naszego, dorastającego dziecka, i może nam pojawić się taka bardzo prostoby hatomia, jeżeli oni się liczą to znaczy, że ja nie. I każda sytuacja, w której nastolatek wiele piej wrzućmy te wszystkie sytuacje, o których wspominałam wcześniej do tego warka, wiele piej będą nam te myśl uruchamiały na nowo i emocje, które znią się wiążą, to rozgoryczenie, frustracje, smutek, żal może też złość, to wszystko będzie w nas się odzywało i możemy reagować gwałtownie emocjonalnie na te sytuacje. Nawet jeśli nie do końca wiemy, o co nam chodzi i co nas tak porusza. Natomiast warto zanotować sobie, że jeśli emocje są silne, nawet jeżeli czasem nie adekwatne, bo jak one opadną, to myślimy sobie może w niektórych sytuacjach, po co ja się tak denerwuję. O co mi chodzi? Niech sobie robię po swojemu? To jednak warto mieć te perspektywa, że jeśli pojawiają się te silne emocje, to one mówią, że coś, co jest dla mnie bardzo ważne, że tego nie dostaje, że te ważne moje potrzeby nie są zaspokojone. Bo kiedy na stolatek, na stolatka zachowuje się w taki sposób, to ja mam wrażenie, że nie jestem ważna, potrzebna, że się nie liczę, że to co proponuje nie ma w jego oczach, czy jej oczach wartości. I z jednej strony te nasze emocje są całkowicie uzasadnione i te poruszenia. Z drugiej strony prawda jest nieco bardziej złożona i motywacje, które kierują młodymi ludźmi, są bardzo dalekie od tego, żeby sprawiać nam, jakikolwych dyskomforti przykrość. Podkast dobre relacja trwa i rozwija się dzięki zaangażowaniu patronek i patronów, którzy regularnym wsparciem dmuchają mu w skrzydła i wysyłają go na coraz szersze wody. W podziękowaniu regularnie nagrywam patronom nowe odcinki do podcastowej serii co robić kiedy dziecko, co odpowiedziami na przeróżne rodzicielskie wyzwania. Do tej pory w ramach serii pojawiły się między innymi takie tematy. Moje dziecko nie chce współpracować, moje dziecko się złości, moje dziecko marudzi i narzeka. Jeśli chcesz dołączyć do tego grona zajrzyj na patronite.pl/ukośnik/dobra-relacja. Wracając do tego, czemu nastolatki zachowują się w taki sposób, który na serani, chociaż nie mają wcale takich intencji, to jakie intencje mają? Co nie mi kieruję? Ogromnie lubię posługiwać się w tym momencie metaforą życia jako gry, nawet jeżeli jest ona banalna, ta metafora to dość obrazowa, więc gdybyśmy wyobrazili sobie, że życie to gra. To mamy w tej grze pewne etapy. I w życiu też mamy różne etapy związane z naszym wzrostem i dorastaniem. Mamy dzieciństwo, mamy potem okres, a do lesceń, czyli okres dojrzewania, potem dorosłość, też podzieloną na etapy, wczesnej dorosłości średniej. I w tym etapie dojrzewania, zresztą jak w każdym etapie, stają przed nami pewne zadania do wykonania. W psychologii mówi się o zadaniach rozwojowych. W grze to są po prostu zadania, które trzeba zrobić, żeby przejść do kolejnego etapu i tu w naszym życiu i w naszym rozwoju jest bardzo podobnie. Żebyśmy mogli przejść do kolejnego etapu swojego życia, mamy uporać się z zadaniami, które stoją na tym etapie, na którym znajdujemy się aktualnie. W dojrzewaniu, tymi zadaniami rozwojowymi, głównymi, jest separacja od rodziców, odkrycie zbudowanie swoich tożsamości i wchodzenie w bliskie intymne związki z innymi ludźmi. To są te trzy zadania. I żeby tym zadaniom sprostać, dostajemy pewne umiejętności. One mogą być czasowe i w przypadku dojrzewania to rzeczywiście są czasowe umiejętności, pod tym hasłem rozumiem takie tendencje, takie mechanizmy, takie skłonności, które są bardzo mocno podkręcone, po to żeby pomóc dane zadanie zrealizować. Jedną z tych umiejętności, z tych tendencji, które mają pomóc nastolatką zbudować swoją tożsamość, wejść w dorosłe życie, odseparować się od rodziców i zacząć żyć samodzielnie, jest właśnie ta tendencja do kwestionowania status kwo, do podważania zdania dorosłych, do mówienia ja wiem lepiej. Ona jest bardzo irytująca, potrafię być bardzo irytująca, bo przypomina czasami tak jak powiedziałam wcześniej wyważanie otwartych drzwi, ale ona jest też nastolatką potrzebna. Oni potrzebują po tej pierwszej dekadzie życia plus minus, kiedy brali od rodziców to co rodzice dawali. Może mnie im się to podobało, może bardziej, ale generalnie podążali za rodzicami i robili to co od rodziców pochodziło, przyjmowali. To teraz bardzo są skupieni na tym, żeby szukać na własną rękę. Co ja chcę, nie co mojej rodzice proponują, z tego pół miska już jadłam, te metafora też bardzo lubię. Pół misek, który dawalni mi przez pierwszy 10 lat rodzice, ja go znam, ja wiem co oni tam wkładają. Teraz chcę zobaczyć jakie inne pół miski są oferowane w świecie, w życiu i chcę zobaczyć co do mnie pasuje. Ja się tego uczę, bo ja nie wiem jeszcze, kim jestem, kim chcę być, to się dopiero w tym okresie dojrzewanie jakoś zaczyna krystalizować, ale żebym ja mogła to wykrystalizować i żebym mogła być tym, kim chcę być, to ja muszę być bardzo mocno skupiona na wybieraniu z swojej własnej woli, na decydowaniu, tak jak i ja chcę, na słuchaniu swojego głosu, swoich preferencji. I działaniu w sposób, który mi odpowiada, i to właśnie dlatego nastolatkowie odrzucają najbardziej błyskotliwe pomysły dorosłych, nie dlatego, że tych dorosłych nie poważają, że ich nie szanują, że oni się z nimi nie liczą, tylko dlatego, że potrzebują znaleźć swoją drogę i iść tą drogą. Uważam, że jest to jedna z bardziej wymagających rzeczy w rodzicielstwie, towarzyszenie takiego dziecku bez przekraczania granic, bez zmuszania go, bez wybierania presji, jednocześnie z taką uważnością, czy to, co młoda osoba robi, nie zaczyna jej szkodzić, bo to, że ktoś młody szuka siebie, nie znaczy, że mamy puścić lejce wolno i działać w myśl zasady rupta, co chcę ta. Tu są pewne ramy i zupełnie inaczej teramy będą wyglądały w przypadku trzyna stolatka i inaczej w przypadku dziewiętna stolatka. I nawet w przypadku dwóch trzyna stolatków teramy będą wyglądały inaczej, bo to są dwie odrębne historie. Natomiast ważna jest, żeby pamiętać, że to jest celem okresu dojrzewania, nie dopchnięcie, to nie jest taki czas, w którym mamy okazję dopchnąć jak najwięcej wiedzy, użytecznych informacji, doświadczeń, dopchnąć to w dziecku, żeby ono z takim ekwipunkiem ruszyło w dorosłość. To nie jest czas na to, to jest czas na to, żeby mu towarzyszyć w kompletowaniu jego własnego ekwipunku, żeby pozwalać mu wkładać tam rzeczy, które czasami nam się wydają zbędne, niepotrzebne, bezsensowne, po co ci to. Ale też patrzeć czy przypadkiem dziecko nie wkłada do tego swojego wyposażenia, czegoś co mu będzie szkodziło, więc to jest między innymi nasza rola, żeby sprawdzać, czy ono nie zaczyna sobie szkodzić. I szkodzenie sobie rozumiem jako takie działania, które bezpośrednio prowadzą do uszczerpku zdrowia, życia, utraty życia. Naprawdę stanowił zagrożenie, a nie tylko działają na zasadzie, no jak się nie będzie ścieć uczyć, to pójdzie do gorszej szkoły. To nie jest zagrożenie, to jest może jakaś stracona okazja, to może jest nasza mniej ulubiona ścieżka życiowa, ale to nie jest zagrożenie. Bezpośrednio. Zatrzymajmy się przy tej roli, rodzica, jeszcze to w takim razie jak żyć, jak sobie z tym radzić. Często to, co robimy, podsyca pożar, dolewa, oliwy do oknia, czyli dziecko decyduje po swojemu, ono nie chce, ono odrzucamy się, na to denerwujemy i wyrzucamy, to oczywiście jak zwykle wszystko wiesz najlepiej. Tak, to się wyprować i zacznie żyć po swojemu, mądralo. Ale pamiętajmy, to jest jedna rzecz, którą możemy zrobić dla własnego spokoju. Albo przynajmniej dla zmniejszenia swojego napięcia i niepokoju. Ten młody człowiek nie robi tego przeciwko nam, żeby nam wytknąć, ja co jesteśmy nieudolni i jemu niepotrzebni, on to robi po to, żeby odnaleźć siebie. Jak mu dokładamy swoje pretensje i żale, to mu dokładamy, bo i tak ma bardzo dużo zamieszania związanego z szukaniem tego kim jest i czego chce. To się zmienia, dzisiaj chce tego i utrochcę tego, te decyzje są też chwiejne. Dużo tam jest takiego wewnętrznego chaosu, kiedy jeszcze dokładamy mu swoich pretensji i rozgoryczenia. No to to jest dodatkowo obciążające i zaciemniające ten obraz. Więc jeśli będziemy w stanie wziąć głęboki oddech, zatrzymać się i przypomnieć, że to nie jest przeciwko mnie. To nie jest arogancja, to jest dlatego, że on ona szuka siebie. Możemy nic nie powiedzieć. Naprawdę nie musimy jakoś od razu uruchamyć kołczyńgowych przemów, stawiać mądrych pytań, które będą pomagały temu dziecku lepiej docierać do tego, co mu chodzi. Możemy zamknąć usta, nic nie powiedzieć, spojrzeć z czułością albo jeżeli nie stać nas na spojrzenie z czułością, to przynajmniej nie rzucać jakiegoś pogardliwego spojrzenia, tu już będzie bardzo dużo, nie będziemy tymi którzy dołożą. Więc pierwsze zasada, jeśli nie możesz bezprzeć, to nie dokładaj. Albo jeśli zacznież dokładać, to przestań jak najszybciej. Kiedy tylko złapieższy na tym, że dokładasz napięcia, że dorzucaż tam jeszcze jakiejś swoich frustracji, zatrzymaj się najszybciej jak to jest możliwe. Nie wchodź w polemikę, nie kobsie skoniem. Spróbuj sobie przypomnieć, złapać, nawet jeśli po czasie, że twoje dziecko kiedy mówi, nie nie będę tego robić, nie podoba mi się twoja propozycja. Daj mi, przestań się mnie czepiać, daj mi żyć, to to dziecko nie mówi, jesteś mi niepotrzebny, nie chcę ciebie, tylko mówi, ja chcę decydować po swojemu i ja chcę wybierać zgodnie ze sobą. Ja potrzebuje przestrzeni do na mysłu, żeby wiedzieć, jakie są moje pomysły, a nie twoje, nawet jeśli twoje są świetne. Jeśli albo jakaś sytuacja nie wzbudza w tobie takich silnych emocji, albo poćwiczysz sobie regulowanie tych emocji, łapanie, dystansu, niedokładanie dziecku tego ciężaru i zobaczę, że to już ci całkiem sprawnie wychodzi, to możesz wejść na kolejne stopień i spróbować pomóc dziecku. Na stolatkowi, na stoladce pomóc, docierać do tego, jak ono by chciało, żeby było, jakka strategia ekipomst będzie dla niego, czy dla nie najbardziej pomocny w danej sytuacji. I ponieważ jest wielkie prawdopodobieństwo, że twoje dobre rady zostaną odrzucone, no bo po to jest ten odcinek, do nie dawaj dobrych rad. Bądź konsultantem, a nie menadżerem, w pierwszej dekadzie życia dziecka byłaś, byłaś menadżerem, który zarządza, proponuje przedstawia plan i go realizuje. W drugiej dekadzie, coraz częściej rodzic zapraszany jest do tego, żeby być wroli konsultanta, a nie menadżera. Czyli osoby, która konsultuje pewne pomysły i teraz dorosły konsultant, kiedy przedstawi swoją opinię i swoje sugestie, to przez dorosłą osobę prawdopodobnie zostanie wysłuchany i przyjęty, nie, nawet jeżeli jego rozwiązania nie zostaną wdrożone. Ale rodzić w roli konsultanta będzie miał większy wpływ albo jest większa szansa, że zostanie usłyszany, kiedy zamiast przedstawiania opinii i podsuwania rozwiązań będzie stawiać pytania, pytania, które nakłonią na stoladka do refleksji. To jest cenne z dwóch powodów. Po pierwsze, zadawanie pytań, które są życzliwe, które zostawiają przestrzeń na stolatkowi do odpowiadania. Bardzo koresponduje na stoletnią potrzebą autonomii i decydowania właśnie, więc one po prostu będą raczej życzliwie i przyjęte, niż jakiekolwiek inne namowe rady i wskazówki. Ale po drugie jest to cenne, ponieważ pomaga na stolatkowi uczyć się procesu decyzyjnego, uczyć się lepiej rozumieć siebie i to od czego dąży. Jakie to są pytania? Załóżmy, że na stolatek czy na stolatka podejmuje decyzję odnośnie wyboru kolejnego etapu edukacyjnego. Do jakiej szkoły średniej pójdzie, albo co o pomaturze i może widzimy, że te decyzje się zmieniają, że raz jest tak, raz jest tak. I może czasu jest coraz mniej, a decyzja nie została podjęta. Więc zamiast naciskać i mówić, no zdecydujesz się wreszcie na coś. Zatrzymajmy się i uznajmy to, że to jest trudna decyzja do podjęcia. I moja obserwacja na marginesie jest taka, że młodzież ma i tak dużo presji ze strony nauczycieli, rówi śników, jakiejś takiej w ogóle szeroko rozumianej opinii publicznej. Prezji związanej z tym, że trzeba dokonać wyboru, przemyślanego, bo on nas ustawia na kolejne lata i to jest bardzo ważny wybór i to jest częściowo prawda. Natomiast dróg gou częścią tej prawdy jest to, co jest z roku na rok coraz bardziej aktualne, że żyjemy w czasach, które są bardzo dynamiczne. I nawet jeżeli podejmiemy decyzje, która za chwilę czy za jakiś czas okarze się, że nie była super trafiona i zadecydowali byśmy inaczej, to już nie jest tak jak było kiedyś, że to nas ustawiam do końca życia i po prostu już weszliśmy na ścieżkę, z której nie możemy zejść. Więc uznanie tego, że dziecko być może jest w takiej presji i pokazanie mu, że to nie jest decyzja na całe życie, może być bardzo dobrym punktem wyjściowym, to takiej rozmowy, czyli powiedzenie na przykład mam wrażenie, że bardzo cię stresuje podjęcie tej decyzji. Dobrze to widzę, że bardzo chcesz wybrać jak najlepiej, że nie wiesz co będzie najlepsze i jak już się na coś zdecydujesz, to się pojawia taka myśl, że może to nie jest najlepszy wybór, że trzeba by było zdecydować się na coś innego. Oczywiście tam może być odwrotna sytuacja, może być jak dziecko w ogóle wydaje się być nieprzejęte tym, ale również wtedy mechanizm jest podobny, zacznijmy od uznania tego, że mam wrażenie, że ten wybór jakoś nie zaprząt o twojej głowy, zastanawiam się czy dobrze to widzę. Maszgo jest już on podjęty, czy nie jest dla ciebie ważne, chcesz mnie opowiedzieć o tym trochę, więc uznajmy to co jest, zróbmy taki punkt wyjściowy, zamiast już coś od razu zakładać, to zaprośmy do takiej rozmowy z zaciekawieniem. I dopytujmy, słysząc odpowiedzi dziecka, dopytujmy po prostu z ciekawością, jak ono to widzi. To jest jednej strony bardzo proste, to nie jest jakaś fizyka kwantowa, tu nie trzeba doktoratu, żeby zapytać człowieka o to, co sprawia, że on tak wybiera, co jest dla niego w tym fajne, co go tutaj pociąga, co go z niechęca w innym rozwiązaniu, jakie widzi plusy. To są naprawdę proste rzeczy, natomiast w momencie kiedy odbywają się w relacji rodzic dziecko, często stanowił trudność dlatego, że nam się włącza, często nawet nie świadomie, taki tryb rodzicielski pod tytułem wychowywanie. Ja ci muszę teraz wytłumaczyć, muszę cię przekonać, muszę ci pokazać i to będzie bardzo utrudniało wspieranie na stolatka i też na stolatek szybko wyczuje, że ten tryb został włączony. Jeżeli zobaczysz w trakcie rozmowy, że gdzieś tam jest opór, to albo ją obszarwi i przeanalizuj na chłodno, czy przypadkiem ten tryb wychowawczy ci się nie włączył, albo możesz nawet otwarcie powiedzieć swojemu na stolatkowicz, na stolatce. Czy ja zaczynam właśnie ciepło uczać? Czy ja przypadkiem nie zaczynam czegoś przyforsowywać? Może się roześmiecie, zakończycie na tym, ale to też będzie bardzo cenne. Cenne dla nas to latka doświadczyć, że ma obok siebie dorosłego, który może nawet się zapuszcza w rejony, pouczania i dawania rad, niechcianych rad, ale potrafi to zauważyć i widzi, że to nie ma sensu. Potraktuje tego podknięcia, no właśnie takiej sytuacji nie traktuj w ogóle jako podknięcia. Potraktuj jako informacje, ok, włączam się teraz taki tryb, bo chce dla mojego dziecka jak najlepiej. Oczywiście, że tak, to nie ma w tym nic dziwnego. Ale w ten sposób prawdopodobnie zamknę sobie możliwość, albo bardzo sobie ogranicza możliwość, jakiegoś dotarcia do swojego dziecka i zastanowienia się wspólnie i pokazania muszerszej perspektywy, bo tak naprawdę nasze dorastające dzieci chcą zobaczyć te szerszą perspektywę. W dzięczne za to często, że ktoś mi ją pokażę, że ktoś się przy nich zatrzyma, więc one nie odrzucają tego wszystkiego, co my wnosimy. One tylko nie chcą, żebyśmy im narzucali. One chcą, żebyśmy coś wnosili, pokazywali, dzielili się jeśli są na to otwarte, ale żeby nie towarzyszyła temu presja, czy przekonanie, że to i to jest właśnie to, jak trzeba żyć. Bo one wchodzą w swoje życie i chcą je budować po swojemu. I ja osobiście, i myślę, że wielu rodziców nie chcę stawiać tezy, że wszyscy, bo to by było ryzykowne, ale że większość rodziców ma takie wspomnienie ze swojej dorosłości. Że w chodzeniu, etapów chodzenia w te dorosłość, że bardzo, bardzo chcieliśmy decydować po swojemu, nawet jeżeli to były głupie, decyzje, głupie, to znaczy potem ich z perspektywy czasu żałowaliśmy, albo teraz jak na nie patrzymy to mówimy, jeny jakie to były głupie i na iwne, to jednak było to dla nas bardzo ważne, żeby to było nasze. Więc im części jako rodzic wchodzisz w postawę wspierania dziecka, w tym, żeby ono odkrywało swój głos, żeby ono sobie układało swoje myśli, dążenia, żeby docierało do sedna, co jest dla niego ważne, o co ono się chce zatroszyć, co jest priorytetem, tym jest większa szansa, że zostaniesz usłyszany i wzięty pod uwagę, czy wzięta pod uwagę z tym, co wnosisz. Jest takie hasło, chcesz mieć rację czy relacje. Myślę, że w kontekście tego nastoletniego ja wiem lepiej, można to trochę sparafrazować, racji jako dorosły już nie masz, teraz możesz zadbać o relacje, o to, żeby twoje dziecko miało zaufanie, że ty jesteś konsultantem konsultantką, że jesteś po to, żeby postawić mądry pytania, które pomogą u dziecku eksplorować dany temat. Ale dopóki nie dzieje się nic złego, dopóki nie zagraża, moralne niebezpieczeństwo, to nie będziesz kierować jego postępowaniem, pociągać ze sznurki ani zakładać białych rękawiczek, żeby ostatecznie przeforsować swoją orację. Wszystko na dzisiaj słyszymy się za kolejne dwa tygodnie. W piątek, do usłyszenia, cześć! [MUZYKA]