#83 - Yapay Zeka: Devrim mi, Balon mu?

Yapay zeka, balon mu değil mi? Peki piyasalara zararda verebilir mi? Herkese merhabalar, Midas podcast'e hoş geldiniz. Önce Haciranay'ın ilk haftasısına 5-7 yırağına gidelim. Yer iletken piyasasında tek bir seyansıda 1.3 trillion dolar bu harlaşıyor. Teticleyici Broatcom'un yapay zeka gelir beklenklendiği yarattığı görece küçük bir hayal kırıklı. Sonra 23-20 yılıyor, Microsoft gibi yılın başından beri neleriyse 3 katına çıkmış bir isim. Gün 100-10'ın üzerinde kayıplak atıyor. Nazda küzde 2'nin üzerinde düşüyor ve endeks 3 hafta önceki tepen oklasının belirgin şekilde altına sarkıyor. Aynı günlerde Google bir hafta içinde Ardartal kilit yapay zeka araştırmacılarını kaybediyor. Nubelelörlüğü John, John Peru ve 2'ysinde ha antropik'e Cemre'nin eşliğileri Noam Şehzir offına yaya geçiyor. Bu ayrılıklar dalgısı o hafta boyunca alfı ve piyasadelerinden 277 milyar doların üzerinde bir kayba sebep oluyor. Şimdi durup şunu soralım. Bu sadece derin bir nefes alma anımı yoksa çok daha büyük bir şeyin ilk çatlığımı. Bugün 2020'ın ilk erisini değerlendirmek istiyorum ama bunu satır satır büyüme ve enflasyon rakamlarıyla değil. Tek bir soru etrafında yapacağım. Çünkü bence bu yarilun gerçekten tek bir temas var. Ve o tema ne büyüme ne enflasyon yapay zeka etrafında kurulmuş. Tarihte görülmemiş bir şey olmaktaki bir piyasa bahsini. Yani bu bölümde önce bu tema nasıl bu kadar büyüdüğünü konuşmak istiyorum. Sonra Wall Street için bu konuda ikiye bölündüğü cepheleri biraz da tartışmak istiyorum. Bir tarafta hala yükselişin süreceğini söyleyenler var. Diğer tarafta tarihin en büyük balonlarından birini gördüğünü iddiay edenler var. Ve son olarak da hazirandaki bu çatla an ne anlama geldiğine dair kendi okumalarını sizlerle paylaşmak istiyorum. Önce 2020 yılının ilk yersin tek bir grafikde özetlemem gereksaydı. Büyüme grafiyeni değil yolunlaşma grafiyeni seçerdim. Ne demek istiyorum? Amerika'nın borçası şu anda MSI Dünya gelişmiş piyasalarlarındaksinin 170'inden fazlasını oluşturuyor. Bu tarihte görülmemiş bir seviye. Daha da çarpıcı olan şu yapar zeka ile bağlı antılı şirketler. Bu konuda saksın hesabına göre SMP-30'un ağırlığının neredeyse yarısına. Yani %45 elli bandına ulaşmış durumda. Bunun arkasında gerçek bir para var. Büyük teknoloji şirketleri bu yıl yapar zeka alt yapısına yaklaşık 700 milyar dolar harcayacak. Birkaç yıl önceki seveylerinin katlikat üzerinde bu harcama. Çok kısa sırada da birkaç katına çıkan bir akamdan bahsediyoruz burada. Peki bu yolunlaşma nereden geliyor? Burada bence cevap, kıtlık ve bolluk arasında ki gelelim de. Ne diyorsun zülayarını kıtlık bolluk ne anlama geliyor? Yapar zeka modelleri bilgisayar gücüne elektriğe, belli ve verim erkeğisine doğumuyor. Yani tale burada arzı, fersan fersan geçmiş durumda. Bu da tabii ki sermayi tek bir noktaya. O darboğazları kontrol eden bir avuç şirketi yiyor. Sorun şu bu kadar sermaye, bu kadar az isme akınca hikâya biraz bozulduğunda düşüste aynı hızla aynı dar kanaldan geliyor. Tam da hazirandaki o seyanslar da olduğu gibi. Ama burada herkesin aynı gemide olduğunu düşünmek de bence bir hata olur. Çünkü yapar zeka değer zincirin içinde bile getiriler artık şaşırtıcı derecede ayrışmış durumda. Yani son birkaç yılın verisinde bakınca hyperskelerlerin ve etçi piratıcıların, yani Amazon, alphabet, meta, Microsoft ve en midya gibi isimlerin. Nisbeten daha bir aralıkta hareket ettiğini görüyoruz. Yazılım uygulamaları katmanın da ise tavı çok daha karmıştı. Kazananlar birkaç sılda katlından getiriler yakalarken aynı katmanda kayıp yaşayan isimler de var. Bana göre bu tek bir şey kanıtlıyor. Yapar zeka yatırım yapmak artık tek bir bahist değil. İçinde onlarca farklı bastım gizlendiği bir şemsiye gibi düfüne bilsiniz ve o şemsiye inni altında kazanan ile kaybedeni ayırt etmek gittikçe daha da kritik hale geliyor. Rakamlarda bu coşkuyor doğurlarını tehlikle bence. Fedefer'i yere iletkin endeksine baktığımızda yalnızca iki bin yinni altın ilk yarısında kabaca yüzde yüzde yer kazandığını görüyoruz. Yani bir sektör yılın henüz ortasında yakin ikiye katlandı. Bu tür bir imme ya gerçekten bambaşka bir çalım başlangıcıdır ya da her boğanın karakteristik son perdistir ve dürüst olayım. İkisini birden ayırt etmek şu anda gerçekten çok zor ve zaten piyasada bu tartışmanın tam ortasında yer alıyor. Şimdi gelelim wallsetletin bu konuda nasıl ikiye bölün düne. Bir sefer hafta JP Morgan Global Research var ve onlar hala net bir şekilde yükseliş tarafından. SMP 500'in yıl sonra hedefini 7800'e çektiler. 2000-16 yaşına kers tahmininde 350 dolara yıllık bazı da yüzya 29 arçı şah ay yükseltler. Direktçeleri basit diyorlar ki yapay zekel süper döngüsü hala sağlam. Kurumsal kersler hala güçlü. Mevcut gidişat sürerse değerleminin 23 kers çarpanına endeksinde 8.000 civarına gidebileceğini söylüyorlar. Ama onlar da bir uyarı ekliyor. Bu yol, dürüst bir çizgi olmayacak çünkü ikinci sıradaki yapay zekah hisselerinde momentum, temellerin önüne geçti ve bu aşırı kalabalıklaşma. Anne bir düzeltmeyen hatta birlaş kreşen kapı aralaya bilir diyorlar. Bu aslında makul bir tutum baktığımızda yani zaten bir şeyin sürekli soluksuz yükselmesi çok da normal bir şey değil ve aslında tehlikeli bir görüntü verirdi. Diğer tarafta da benkofamerikanın başlasının bir stratejisti Michael Hartnott var ve o işleri hiç şümüş atmıyor. Hartnott diyor ki "Bugün ki yapay zekat çıkışını 1800'lerin demir yolu balanından bu yana görülen en büyük balon olarak tanımlayabiliriz" diyor. Piasoyu onlaşmasının 100'de 48 ayaklaştığını ve bunun küküren yirmilere 1970'lerin Nifty 50'sini ve 1990'ların teknoloji balonunu geçtiğini söylüyor. Bofanın kendi boğa ve ayı göstergesi 8 sayısı da çıkmış durumda. Bu 2002'den bu yana 17 kestetiklenmiş ve bu tetiklenmenin ardından 2-3 aylid dönemde o tanıma 100'de 2-3 Türk bir düşsü olmuş. Ama işin ilginç yanı Hartnott hemen şimdi satmanızı söylemiyor yani şimdi piyasadan çıkın ve her şeyin satın demiyor. Ona göre satmadan önce 2 tetikleyiciği beklemek gerekiyor. Birincisi büyük teknoloji IPO'da algısının tamamlanması yani hal karezlerin bitmesi ve enflasyonun %400-5 bandına çıkması. O ana kadar önerisi şu balonunu son ailerinde en çok duvulan savunma sektörlerine, finans gibi sektörlere yönelmek mantıklı olabilir. Bu ikisinin arasında BlackRock investment'ın da bir pozisyonu var aslında onlar doğrudan balon demiyor ama 3-3 soru bırakıyor. Yepayla gerçekten balon mu oluyor? Ne kadar mahalle etli olacak ve değeri sonunda kim yakalayacak? Henüz bunların hiçbirine cevap veremiyorlar ve bence kimse de henüz buna cevap veremez. Ama bu belirisizliğe karşı yine akıl cebisi gortho öneriyorlar. Hangi modelin kazanacağını tahmin etmeye çalışmak yerine her senaryoda ihtiyaç duyulacak darboğazlara. İşte hangi darboğazlar bunlar elektrik gibi çip gibi, belli gibi, verilme herkesi gibi. Getirim yapmayı mantıklı buluyorlar. Tabii ki burada da olduğu yükselen şirketler var, portuyu oluştururken bunlara da dikkat etmek gerekiyor. Ve son olarak yaptığım okumalardan bir de Sakso Bankta'ya fundaydı. Bu da uzun dönem taysel bir mercek vermişler. Bu bana göre en saakinde iştirici ama aynı zamanda en ürkütücü bakış açısı. Sakso Banktan harit ediyor ki, "Klasik uzun dönem değerli ve modellerini önümüzdeki 10 yıl için beklenen real getirilir negatife yakın." Model tarifle kayredilen en yükseferilerden biri şu anda var. Ama onun asıl mesajı şu, piyasal ideali tarih boyunca hep değişti. Yani demil yollarından çeliye, otomobilden bilgisayarada, datkomdan, platform tekerlerine kadar her seferinde o anki lider sarsılmazsanıldı. Burada bir tarih notuda araya sıkıştırmam gerekiyor. Bunların çeyrek asır önce, bugün ne bi' yapan zekâllileri, yahenüz borçsa da bile yoktu. Ya da sıradan biraz şirketlerdi. Emidiyanın bu dönemde ulaştı, asronomik getiri, aynı kain diğer yüzü yani. Bu benimle balon tarifına, nere devrim tarifına tam olarak yakın tutuyor baktığımızda ama bugünün kazananla, yarının garantisi gibi bakmaktan da alıkoyuyor. Bu bir kaç sesini dışında da korobüyor. Doça Benkin Kürresel Ekonomiy ekibi 2026 yılını datkom dönemi kadar coşkulu bir yapay zeka iyi imsirliğinin bir enerji, geopartik şokula çarpışabileceği bir yıl olarak tarif ediyor. Bence de en bir balonu artık en olasını sonuçlardan biri olarak görüyor mesela. Ben grubda daha da sert bir düşünce var. Bu yükselişinin finansal mimarisini, aşırı büyümüş, aşırı kaldıraşlı ve küçük bir grub birbirine bağlı oyuncuya fazlasıyla bağımlı olarak tanımıyor. Yani karşımızdaki tablo, tek bir bankanın aykırı görüşür değil. Giderek kalabalıklaşan bir şüpeciler cephisi gibi gözüküyor. Peki o hazirandaki seyanslar ne anlamı geliyor? Yani piyasada stratejistlerinin çoğu bunu bir çöküşün başlangıcı değil. Bir değerleme düzeltmesi ya da beklen su fırlaması olarak okudu. Yasırı mışlar artık yapay zeka harcamasını ödüllendirmekten o harcamın sonuç getirir kanıtını görmeye geçiyor. Geçti zaten aslında 2026 bu kanıtları görme yıllıydı. Bunun tetiklerini şeyde tesarif değil tabii ki ortada odak iyice öpurtik gerginlik ve daha şahin bir fed beklençisi zaten sinirleri geliyor. Algore'tnik işlem ve opusiyon masası dinlemikle küçük bir dalgayı büyütabilecek kadar kılıklar bir zemin yaratıyor. Google'ın bir hafta içinde bir çok kilit araştırma lısını kaybetmesi ise aslında şunu gösteriyor. Artık rekabet avantajı sandığımız kadar kalın bir duvar değil. Birkaç transfer haberi bile 277 milyar dolarlık bir tepki yaratabiliyor. Bana kalırsa bu hart nasını beklediği büyük patlama değil. Çünkü o ikinci tetikleyeci yani enfiasi onun %45 bağlına fırlamasa henüz gerçekleşmedi. Ve aslında büyük IPO dalgası da henüz tamamlanmadı. Ama bunu bir gürült olarak da görmüyorum. Bence bu sermayenin artık harcab bizde alkışlayalım modundan. Harcabı bununla ki de kışını da göster moduna geçtiğin ilk somt kanıtlarından biri. Ve bu geçiş bir kere başladıysa geri dönmez. Bu harçaya kere çıkmamasında piyasa artık o sermaye mahalle etinin gerçek getirisine bakacak. Bu şüphacilerin bilir somut zemini var. MIT'nin 2025 tarihli Can AI Divided çalışmasına göre kurumsal yapayla bir dolarla yapılan yaklaşık %95'i övçlebilir bir finansal getiril sağlayamadı. Yani piyasa'nın soğuduğu soru hiç de saçma değil. 100 milyarlarca dolaylı kalırsa. bacımın karşılığı nerede sorusu? Ortada bu soruyanı sız kaldığı sürece her yeni sarsıncısı da belki de haklılar cüssesleri biraz daha yükselecek. Tabi bu perspektiften ikinci yeri nasıl olacak? Ne bekliyoruz biz ikinci yeri da? Ana yükseliş çirendin tamamen bittiğine açıkçası ben düşünmüyorum. Yani JP Morgan'un çizdiği kâr büyümesi resmi gerçek ve yapayzaki alt yapı talebi hala arzın önünde. Ama artık bu yükselişin eskisi kadar külüsür. Her ayağ yeni tepe yapan bir çizgi olmayacağını düşünüyorum. Onun yerine hazirandaki gibi aynı sert ve darbül kanaldan gelen düzeltmelerin sıklaşacağını bekliyorum. Çünkü yolunlaşma bu kadar yüksekken her kötü haber aynı bir uç hisseye çarpıyor ve etkisi büyüyor. Bu yüzden benim tercih ettiğim duruş iki cepeninde bir parçası ne almak. Yani bilek rakın darboğaz mantığını, kazanını seçmek yerine elektriğe çipe belli ve verim erkezine yatırım yapma mantığını ana pozisyom olarak tutuyorum mesela. Çünkü hikaye hangi yönü kırılırsa kılsın bu darboğazlara ihtiyaç gerçekten var. Burada da fazla yükselmiş isimler var. Yine darboğazın en kilit oyuncularını seçerken değerlemeye dikkat ederek seçmekte kritik. Ama heart nasıl uyarsın da tamamen görmezden gelemeyeceğim. Çünkü yolunlaşma zirredeyken portuyun küçük bir kısmını balonun en çok dövülen köşedeğine. Sağ olma sektörüne, finans gibi düşük çarpanlı isimlere ayırmak. Benden mantıklı bir sige ortaya gibi şindilik geliyor. Yani aslında görüşmüşüm şu. İkinci ya da yükseliş müfdemelen sürecek ama artık kimse bu yükselişi gözü kapalı kapılmamalı. Bu görüşüm değiştirecek 3 sonluk gösterge var. Ve bunları takip etmenize öneririm. Birincisi gerçekten söyledikleri gibi enflasyonun %45 bandına yaklaşık yaklaşmadı. Heartless'ın sizliğe eşitte buydu. Ve buraya yaklaşıldığında FEDINELY daha da zorlaşır. Ve FIs Indri mi ihtimali iyice ortadan kalkar. Hatta FIs Arçist'in çok net bir şekilde konuşuruz. İkinci size büyük teknoloji halkarist takliminin ne zaman çükenciyi. Kayser olarak bir balonun son evresi genelde en parlak isimlerin halkarist penceresinden geçtiği dönemdir. Üçüncüste Berk Enkritikolunu, HyperSkaderların 3. çay ekberkar bekletlerinde Sermaya maliyetlerinin somut getirsin de dahi ne söyleyecekleri. Eğer o çağırlarda hala harcı onuz çünkü rakip şirketler de harcı yotonu gibi bir ton duyarsam tedirginliğim büyüre çıktığı zaman işte müşteri işte gelir diyen somut rakamlar gelmeye devam ettikçe bu bana yükselişin hala temelleğe dayandığını gösterir. Bugün kübelimi burada nokta diyorum. Bu bölümde paylaştığım görüşler hem kendi okumalarımı aynı temdede bir anlamda bir iki cepi Morgan Global Resort, BlackRock, Innersmith Institute. Saksa ben ben Kofa Meyaka gibi güncel araştırımı ve açıklamalar da yer yer başvurdum. Umarım sizde için faydalı olmuştur. Miras podcast dinlediğiniz için teşekkürler. Bir sonraki bölümde görüşmek üzere hoşça kalın. [. müzik çalıyor. ]