#79: Michiel de Ruyter

Hallo allemaal, dit is een beetje Nederlands, de podcast voor mensen die Nederlands leren. Mijn naam is Robin en de aflevering van vandaag gaat over Michiel de Ruiter. De tekst van deze aflevering kan je meelezen op de website www.eenbeetje-nederlands.nl. Als je vragen of opmerkingen hebt over deze aflevering, kan je ze naar mij sturen op de website. In the show notes staat een link naar de website. Je kan nu vriend van de podcast worden via de website en vanaf dit seizoen krijgen vrienden extra voordelen. Voor een paar euro per maand krijg je toegang tot extra afleveringen, hulpmiddelen bij iedere aflevering en nog veel meer. Check de website voor meer informatie. Nu door met de podcast. In de eerste aflevering van dit seizoen heb ik het gehad over de 80-jarige oorlog, waarin Nederland onafhankelijk werd van Spanje. Na de onafhankelijkheid was het niet direct rustig in het nieuwe land. Nederland zat ingeklemmd tussen Europese grootmachten in het zuiden, het machtige Frankrijk, aan de andere kant van de Noordzee zat Groot-Britannia, en ten Oosten lag het heilig Romese Rijk. Nederland wilde groter en sterker worden, maar kwam daarbij regelmatig in conflict met andere landen. Die conflicten werden regelmatig op het water uitgevochten, waar enorme schepen met veel kanonnen het tegen elkaar opname. De grote held aan de Nederlandse kant was daarbij Michiel de Ruiter. Als admiraal bedacht en leiden hij de strategieën om vijandige schepen te verslaan. Dankzij zijn moed en slimheid kon Nederland meerdere keren op belangrijke momenten overwinningen behalen. Mede daardoor bleef het land bestaan als onafhankelijke Republiek. Michiel de Ruiter is geboren in de provincie Zeeland, in die tijd samen met Holland de belangrijkste provincie van Nederland. Of eigenlijk niet Nederland, maar de Republiek der zeven verenigde Nederlanden, vaak kortweg de Republiek genoemd. De zeven verenigde Nederlanden waren de zeven provincies die tijdens de tachtigjarige oorlog een samenwerking hadden geformd. In deze aflevering zal ik verder de naam de Republiek vooral gebruiken. De Ruiter werd geboren in 1607, als het vierde kind in een gezin van elf. Over de jeugd van de Ruiter gaan allerlei verhalen rond, bijvoorbeeld dat hij als kind van tien jaar de grote kerk van Flessingen opwas geklommen en aan de buitenkant weer afdaalde. Als jonge-jonge ging hij aan het werk bij een touwmaker, maar werd daar weggestuurd vanwege slecht gedrag. Ook op school ging het niet goed, hij vocht vaak en werd daar ook weggestuurd. Al op elfjarige leeftijd ging de Ruiter werken als scheepsjonge, iemand die op een schip allerlei klusjes doet. Een paar jaar later werkte de Ruiter tijdens de tachtigjarige oorlog als bediener van een kanon op een schip van zijn oom. Later werkte hij tijdelijk als handelaar in Ierland, waar hij ook vloeiend Iers leerde spreken. Toen hij 24 was, trouwde de Ruiter met zijn eerste vrouw, Maike Velders, maar zij overleed bij de bevalling van een eerste kind. Dan gaat de Ruiter weer werken op zee, maar deze keer in de walfisjacht. Daarmee verdient hij veel geld en in 1636 keert hij terug naar zijn geboorteplaats Flessingen en trouwt met zijn tweede vrouw, Neeltje Engels. Maar al snel is de Ruiter weer op zee te vinden, waar hij op verschillende plekken handelt en vecht tegen Piraten. Zoals ik al zei, was het niet lang rustig in de Republiek na de tachtigjarige oorlog. Dat had vooral te maken met handel. De Republiek was een steeds belangrijke handelsmacht aan het worden. Er was in korte tijd een enorm aantal handelschepen gebouwd. Alle boten van een land bij elkaar noem je een vloot en een Nederlandse handelsvloot was groter dan alle Europese landen bij elkaar. Daarmee werd steeds meer handel afgepakt van andere landen. Eerst werden Portugese kolonies veroverd, onder andere in Azië en later werden veel handelsroutes die daarvoor beheerst werden door de Briten overgenomen door de Republiek. De Briten waren daar boos over en leiden tot meerdere zeeoorlogen. De Ruiter ging in 1652 met tegenzin weer in dienst bij de Marine om te helpen bij de eerste Engels-Nederlandse oorlog. Zijn ervaring op zee kwam hierbij goed van pas. Hij nam de Leiding tijdens de Zeeslag bij Plymouth, waarbij 23 Nederlandse schepen het opname tegen 40 schepen van de Britse vloot. De Nederlandse vloot won de slag en vanaf dat moment was de Ruiter een bekende zeeheld. De reputatie van de Ruiter en zijn rang in de Marine steeg in de rest van de oorlog snel. Dankzij zijn handige ingrepen, wist Nederland meerdere andere Zeeslagen in de oorlog te winnen. Al een paar jaar na de eerste Engels-Nederlandse oorlog volgde, zoals de naam al voorspelt, de tweede Engels-Nederlandse oorlog. In deze oorlog ging het aan het begin slecht voor de Republiek. Bij de slag bij Loostoft werd een zware nederlaag geleden. De hoogste admiraal van de Republiek was daarbij omgekomen. De Ruiter werd zijn vervanger en was sindsdien de belangrijkste persoon van de Nederlandse Marine. Door de Ruiter werd de strategie en tactieken voor de zeeoorlogen flink verbeterd en gemoderniseerd. Onder zijn Leiding werd het Nederlandse Korpsmariniers opgericht. De Marineers zijn speciale eenheden van de Marine die gespecialiseerd zijn in gevechten op zowel land als op zee. Deze nieuwe eenheden maakte nieuwe strategieën mogelijk tijdens gevechten. Zeeslagen waren voorheen geoutische gevechten, maar onder de Leiding van de Ruiter werden het strak georganiseerde missies. Ook andere innovaties leven de voordeel op tijdens de gevechten op zee. Bijvoorbeeld de verhoogte snelheid waarmee de kanonen afgeschoten konden worden. Op slimme manieren gebruikmaken van de wind, getijden en goede timing maakte de Ruiter een geniale admiraal. Ook kende de Ruiter de Noordzee op zijn duimpje, heel goed dus. Weten waar de zee diep is en waar on diep is is heel belangrijk tijdens zeeslagen. Door zijn ervaring konden Ruiter zijn schepen beter door de gevaarlijke zeeleiden dan wie dan ook. Tijdens de zogenaamde Vierdaagse Zeeslag in 1666 werden de nieuwe tactieken succesvol toegepast, tot verbazing van de Britten won de Republiek deze slag overtuigend. De Vierdaagse Zeeslag was een van de langste zeeslagen in de geschiedenis. Na de tweede Engels-Nederlandse oorlog volgde nog de derde Nederlands-Engelsse oorlog. Die oorlog was onderdeel van een grotere oorlog van de Republiek tegen zowel Engeland als Frankrijk. Die begon in het zogenaamde Rampjaar 1672, waarin de Republiek aan drie kanten tegelijk aangevallen werd. Maar dat is een verhaal voor een andere aflevering. Ook tijdens deze oorlog had de Ruiter weer een belangrijke rol. Dankzij drie overwinningen op zee kon er voorkomen worden dat de veel grotere vloot van de Britten en Fransen bij de Nederlandse kust konden komen. Bij de laatste van de Zeeslagen leed de Britse vloot zoveel schade dat het Britse parlement de koning dwong om vrede te sluiten met de Republiek om de dure oorlog te stoppen. De strijd met de Fransen ging wel door, zowel op land als op zee. Bij een gevecht met de Fransen in de Midderlandse zee werd de Ruiter op 69-jarige leeftijd geraakt in zijn been door een kanonskogel. Op 29 april 1676 overleed Michiel de Ruiter aan zijn verwondingen. Zijn lichaam werd op zijn eigen schip teruggebracht naar Nederland. Zelfs de Franse koning liet saluteschoten afvuren toen zijn schip langs de Franse kust voer, uit respect voor zijn tegenstander. De begrafenis in Amsterdam van de Ruiter was een grote gebeurtenis. Een vier uur durende stoet liep van het huis van de Ruiter aan het ei in Amsterdam tot de Ruiter's laatste rustplaats. Alle belangrijke personen liepen mee van bestuurders tot handelaren, kerkbestuurders tot legeleiding. En veel normale inwoners van de stad waren erbij. Vooraan de stoet liep een man met het harnas van de Ruiter aan. Het verhaal gaat dat de drager van het loodzware harnas een paar dagen later aan zijn vermoeidheid is overleden. Het graf van de Ruiter ligt in de nieuwe kerk in Amsterdam, de grote kerk naast het paleis op de dam. Het graf is één van de hoogtepunten van de kerk. Er ligt een prachtig, zogenaamd, praal graf. Op dit marmere monument is Michiel de Ruiter afgebeeld. In zijn eigen tijd werd de Ruiter al gezien als een grote zeeheld. Er zijn in veel plaatsen standbeelden en straten naar de Ruiter vernoemd. Ook in het buitenland werden de buitengewone kwaliteiten van de Ruiter erkend. Zijn moed, leiderschap en innovatieve strategieën. Ook als persoon werd de Ruiter gerespecteerd. Hij stond bekend bij vriend en vijand als een net persoon, streng maar rechtvaardig. Door zijn matrozen en soldaten werd hij liefkoosend bestevaar genoemd, oftewel grootvader. De Briten noemden hem de good enemy en zij konden het weten. Er is geen twijfel dat de Ruiter één van de belangrijkste figuren in een Nederlandse geschiedenis is. Maar, het is bij nationale helden ook belangrijk om kritisch te kijken naar de negatieve kanten van hun leven. Bij Nederlandse helden uit de zeventiende eeuw denk je dan als snel aan het meest duisteren deel van de Nederlandse geschiedenis, slavernij en kolonialisme. Historicie hebben verschillende meningen over de Ruiters rol in het kolonialen systeem. De Ruiter was niet direct betrokken bij de handel in tot slaafgemaakten. Volgens sommige historie heeft hij door zijn overwinningen voor de Republiek ook bijgedragen aan het kolonialisme. Hij voer bijvoorbeeld op de kust van West-Afrika om de handel van de Republiek te verdedigen. De Republiek handelde onder andere in Afrikaanse tot slaafgemaakten in West-Afrika. Sommige historie wijzen er ook op dat de Ruiter ook honderde Christelijke Europese slaven vrijgekocht heeft van Noord-Afrikaanse kapers. Omdat de Ruiter niet zelfhandelde in slaafgemaakten en geen andere grote misdade op zijn naam heeft staan heeft hij over het algemeen een positieve reputatie. Daarmee kom ik aan het einde van deze aflevering van een beetje Nederlands. In de extra aflevering van deze maand behandel ik misschien wel het grootste succes van de Ruiter. Namelijk de aanval op de Britse float en werfen bij Chatham. Ga daarvoor naar de petjeafpagina van deze podcast. Voor 5 euro per maand steun je deze podcast en krijg je er zelf nog iets voor terug. Namelijk extra afleveringen om naar te luisteren. Deze maand dus over de Toch naar Chatham maar er staat ook een aflevering over de ANWB. Wil je daar meer over weten? Ga snel naar petjeaf.com/ Een beetje Nederlands en word ook vriend van de podcast. Ik hoop dat je een beetje Nederlands geleerd hebt en tot de volgende aflevering. [Music]