#75 ADHD en Autisme

Dit is de ADHD bevrouwopodkast met Jorna Postma aflevering 75. Deze aflevering gaat over een onderwerp dat al vaker is aangedragen door jullie en ook al langer op de lijst stond. Ik ben er eindelijk eens helemaal ingedoken en deze aflevering is daar het gevolg van. In deze aflevering staat ADHD en autismecentraal of eigenlijk moeilijk het ASS-nummer het autisme Spectrum-Storn is. Deze aflevering gaat over de inkomsten en de verschillen tussen ADHD en ASS. De Kenmerken, de oorzaak en wat verder nog van belang is. Laten we beginnen met wat ASS is, dat is voor autisme Spectrum-Storn is. In deze term wordt de laatste jaren gebruikt als parapluom alle formen van autisme te duiden. Waar vroeger onderscheid werd gemaakt dus de klassiek autisme, asperger en PDD-nos bij voorbeeld. Dit tegenwoordig allemaal onder ASS. Omdat, net zoals bij ADHD eigenlijk, het veel voorkomt dat iemand met klassiek autisme ook kermerken van asperger kan hebben en andersom. Dus dat de scheidsleinen niet zo duidelijk zijn. Overigens geldt de tegenwoordig voor ADHD ook. Waar voorheen onderscheid werd gemaakt een ADHD en ADD. En daarna in drie soorten ADHD, waar onder het hyper actieve type het overwegend onderbletten, en het gecombineerde type wordt nu alleen nog ADHD als term gebruikt, zonder verder aanduidingen. Omdat de problemen waarmee tegenaanlapt, allemaal hetzelfde zijn in de oplossing ook. En dat schild natuurlijk weer. Nu duurt dat natuurlijk nog heel erg lang voor dat dat uit de volksmond voor het WN is. Want ADD wordt ook nog driftig gebruikt, wel die term al sinds 1994 uit de DSM is voor het WN. Dus dat is ook alweer 20-30 jaar. En de DSM is de diek Nostik en Statistico Manual of Mental Disorders. En dat is het handboek waarin alle psychische storene system begrepen. Staan beschreven. Dus het wordt ook tijd om de term ADD uit het spraak gebruik te halen. Overigens denk ik dat het vormaamste reden dat het term ADD nog wordt gebruikt, is omdat ADD minder stigmatiseren is. En dat daarom mensen die wat minder hyper actief zijn en wat meer dromerig, zelf liever de term ADD blijft gebruiken. En ik vind het dan vooral tijd om wat aan het stigmat te doen. En de verouderde de term ADD aan de wilgen te halen. En bovendien hebben ik wel vaker gezegd dat de term ADHD sowieso niet helemaal vind, dat is het passe bij wat dat werkelijk is, maar goed, ik het wel af. ASS dus. Bij ASS dus bij autisme spectrumstorn is, wordt de informatie in de hersende anders verwerks dan anders. En het heeft vooral invloed op twee gebieden. Hoe je je gedraagt en hoe je je met andere omgaat. Dus bijvoorbeeld moeit ze hebben om met andere om te gaan. Het missen van sociale cues moeit ze hebben met oogcontact maken en een konversatie voeren. En daarnaast kun je enorm geïndenseerd zijn op één gebied. Moeit ze hebben met informatieverwerken, dat het voor jou niet logisch is. En herhalde bewegingen maken. En daar kun je in meer of minderematen last van hebben. Zoals bijvoorbeeld stemming, een bekend fenomeen bij ASS, waarbij je bijvoorbeeld aan je hardraaid of je huid openkrapt of je nage spijt of een weerwicht. En dat kan de manier zijn om prikels te verwerken. Ook om het vaker voor dat je de hele tijd dezelfde dingen eten. En dat je moeit hebt met nieuwe smaken of teksturen. Een bekend misverstand bij ASS is dat mensen met ASS minder voelen. En dat is helemaal niet zo. Het gevoelsleef is hetzelfde misschien nog wel intenser dan bij mensen zonder ASS. Leen het herkennen van gevoel bij anderen is soms lastig. Ook kan het zijn dat je moeit hebt met kritische omschrijvingen. Want je dingen heel letterlijk opvat. Zo kunnen bijvoorbeeld spreken worden en gezegde verkeerd begrepen worden. Dat je bij de opmerking de appelvalt niks ver van de boom. Echt naar buiten kijkt om te kijken of er een appel uit de boom valt. In plaats van dat het gaat omdat een kind kwaauit er ook of gedrag op een van de ouders lijkt. Of bij spijkers op lagen water zoeken. En dat zoeken bent naar die spijkers op lagen water of je echt helemaal niet begrijpt wat daarmee bedoeld wordt. Ook lastig bij ASS is eronie en zakasme herkennen. De oorzaak van ASS is niet helemaal duidelijk. Deel zijn er verbandig gelicht tussen verschillende omgevingsfactoren en het vaker voorkomen van ASS. Ook is er net zoals bij ADHD en genetische component, maar door je er meer aanleg voor hebt. En de diagnose ASS gaat net zoals bij ADHD aan de hand van de DSM V. Zoals ik hier vooral heb gezegd is de DSM het handboek voor alle mentale storenissen, waar ADHD en ASS ook officieel ondervallen. Ik ga nu niet verder uitwijden of ik ASS net zoals ADHD geen storen is vind. Daar weet ik te weinig vanaf en het beeld is ook de diverse om daar een orde over te vullen. Dat kunnen alleen mensen met ASS van zichzelf zeggen. Maar wat zijn nu de overeenkomst tussen ADHD en ASS? Wat vaker voorkomt een zamen is het meest en het oog springende, is het boer te hebben met informatieverwerken of het wel prikkelverwerking. Zal wel auditief, dus met je gehoor, visueel met je zet en sensoris. Dat is wat je voelt de tekstuur en je huidtje tong alles. En ook kunnen over prikling en onder prikling bij zo wel ADHD als ASS voorkomen. Dan naast kun je met ASS ook moeite hebben met de exukative functies, net zoals bij ADHD. Dus moeite hebben met tijdmanagement en emotie controle, plenen structureren enzovoort. Ook heb je zowel bij ADHD als ASS vaak moeite met overgangen of dat nu van de enomgeving naar de andere is of onmetigat om het wisselen van activiteit. Het kost moeite en soms frustratie als dat gebeurt. Helemaal als je niet van tevoren weet wat je te wachten staat of dat je er zelf een zeg in hebt, manier dingen gebeuren en waar. En ook, waarom. ASS staat soms ook wel bekend om de melddowns. En die kunnen ook bij ADHD vaak voorkomen. En hier stek ik meteen de hand in eigen boesump. Ik heb soms een melddown helemaal op het moment dat ik moe ben, eigenlijk al over prikkelt ben of te weinige gegeten heb. En ik vergeet nog wel als te eten. Of bijvoorbeeld op dagen dat het bloedhuit is, bloedhuit is buiten en binnen dus nu zo. Dan ben ik veel sneller over prikkelt en kan ik sneller dan normaal last hebben van een melddown. En de melddown ziet er bij mij uit dat ik dan ga huilen of ik word heel boos of ik ben de juiste helemaal klaar mee. Slaak compleet dichten ga ik liefst met een dec-wit af en voet mijn hoofd in bed liggen. Of in het donker op de koudebadkamerfloren. In mijn optiek vallen zowel ADHD als ASS onder de grote parapluief van hoge voeligheid of hoog sensitiefiteit. We zijn veel en veel gevoeliger voor prikkels. Bij ADHD gaat dat gepaard met het zo veel mogelijk spreiden van de aandacht. Bijvoorbeeld, we door je ongeveer ongeïntziet over kan komen. Omdat als ik een gesprek met jouw heb, alle andere gesprekken om me heen. En alle andere prikkels ook bij mij binnenkomen en ik mijn aandacht dus moet spreiden. En ik dan misschien wel van de hak op de tak spring of heel erg associatief bezig ben. Bij ASS is het vaak dat bepaalde prikkels minder goed verwerkt worden zoals social cues en taal zoals ironie en zakasme herkennen. Nog een grote overeenkomst tussen ADHD en ASS is dat deze neurodivergenten volwassenen vaker hun kenmerken aan het maskeeren zijn. Je net komt vaker bij vrouwen voor dan bij mannen. En door het maskeer kan een neven schade ontstaan als nog vaker melddowns of burnouts of juist boorouts. Omdat je maar proberen te doen zoals andere het ook doen. En het proberen te doen zoals andere het ook doen. Je nog veel meer energie kost dan het leven. Je zou kosten als je gewoon jezelf kan zijn. En daarna slapen mensen met ASS net zo vaak of misschien nog wel vaker tegen dingen in lomgeving aan. Ik bedoel niet letterlijk, allebei ADHD dat ook letterlijke kan zijn. Maar in dit geval bedoeg niet letterlijk maar figuurlijk. Dat zijn nog net even sterkenmerker dat de baatschappij niet is ingericht voor neurodiversiteit. Dat bijvoorbeeld een tripje naar de supermarkt met raterlende winkelwagens, harde muziek. Veel mensen en het net niet op vooruit hebben van je favoriete voedselblit om moment dat dat al kan leiden tot een melddown. Helemaal als je de rest van de dag al over prikelt bent geraakt of je prikels niet goed hebt, verwerkt. Ook kun je bij ADHD baat hebben bij medicatie om de kenmerker wat af te zwakken. Zo'n medicij is er voor ASS niet al worden bij ASS soms ook wel antidepressieve voorgestreven. En ook stimulerende middelen die ook bij ADHD worden gebruikt zoals bijvoorbeeld metielvenidat. Er wordt wel insvolgstreven bij de autism-specdomstpoststornis, omdat het wel iets kan helpen met die plikkelverwerking. Wat het nog lastig gemaakt is dat ADHD en ASS ook tegelijkertijd kunnen voorkomen. En dat maakt het soms helemaal ingewikkeld. Want dan juist is het belangrijk om te stoppen met maskeeren. En dit wil ik je echt op het hart drukken stoppen met maskeeren. Door kleine dingen te veranderen in je omgeving kun je beter functioneren. En ik haam er er zo op omdat het maskeeren van je kenmerken onnodig veel energie kost die je veel beter kunt gebruiken. En dit is misschien vaak ook wel de reden waarom je oververmoet bent aan het einde van de van het dag. Omdat je heel erg veel energie hebt gestoken in dat masker omhoog houden. Want onze maatschappij zal zien nu is niet heel inclusief. En met inclusief betekent dit dat niet iedereen zich erin goed kan bewegen. En je merkt dat wel heel snel als je bijvoorbeeld tijdelijk in een rolstool zit. Het zonbege dingen dan echt letterlijk onbereikbaar zijn. Zo is het dus altijd voor mensen in een rolstool. Voor mensen die afhankelijk zijn van een rolstondenbeging. Je als valide persoon niet altijd bewust van. Zo zijn er ook voorbeelden hoe het is voor een ADHD-er of een ASS-romende deze maatschappij te moeten functioneren. Dat is vaak wat minder makkelijk om duurlijk te maken om helder te maken. Omdat je dat aan de buitenkant vaak niet ziet. Een gelukkig komt er wel steeds meer aandacht voor. Zo zijn er bijvoorbeeld vaak prikkelarmendagen in pretparken. Zo dat kinderen met de ASS- en of ADHD daar ook een mee kunnen doen, zonder melddowns. En op scholen dat het steeds normaal wordt als leerlingen noisecans en in koptelen van opmog in de les. Zo dat ze minder last hebben van omgevingsvaktoorden of op een wielbielkussen mogen zitten. Zo dat ze meer bezig zijn met bewegen dan zichzelf af te laten leiden. En soms is het dus ook echt zo eenvoudig om aanpassingen te maken. Zo dat iemand beter kan functioneren. Soms lukt het bijvoorbeeld op deze manier om je werkplek beter geschikt te maken voor hoe jij functioneert. Of gebruik te maken van noisecanseling ordopjes als je boodschap moet doen. Bij hele heftige autisme speckendemstornis of ADHD wordt het aan stuk lastiger dan spelen en meestal ook nog andere zaken meestal. Als de pressies of angstornisse of meer. En natuurlijk kunnen ASS en ADHD ook tegelijkertijd voorkomen, wat soms ook tegenstrijden geboefte kan opleveren. En daar kan die zoektocht naar wat voor jou werkt al wat lastiger worden. Want om een voorbeeld te geven aan de ene kant, en je ADHD brein juist behoefte aan prickels en je ASS juist behoefte aan niet te veel prickels. En dat kan wel eens tegenstrijdig zijn. Zelf denk ik dat ASS bestaat uit een serie eigenschappen, net zoals ADHD in mijn ogen bestaat uit een serie eigenschappen, waar mijn ooit een naam voor bedacht heeft. En dat iedereen deze eigenschappen in meer of minder een mate besit. Ik stelde me altijd voor als een mink paneel met enorm veel kloppjes en schuifjes. Elk knoppjes en schuifjes staat voor een ander eigenschappen, ander Kenmerk. En bij iedereen staan de schuifjes anders ingesteld. En we hebben met ze alle besloten dat als we paal de schuifjes te ver of juist niet ver genoeg open staan, dat wordt de ADHD in noemen. En andere schuifjes horen weer bij ASS. En er zit ook een grote overlap in de schuifjes bij ADHD en ASS. Daarom kan het juist ook heel erg lastig zijn om de juiste diagnosen te krijgen. Zeker bij vrouwen en zeker bij vrouwen die maskeren. En ook is misschien het denken in het idee van een juiste diagnosen, het juiste wel heel erg in hoogjes denken, het wel die hoogjes en een de echte wereld, misschien niet eens zijn, dat is ook een interessant concept om over na te denken. Dat komt tegenwoordig best vaak voor dat mensen een dubbelige diagnosen hebben. Dus naast ADHD ook ASS en andersom. De prevelensie, de prevelensie is dus hoe vaak het voorkomt. De prevelensie van mensen met ASS en de naast ADHD wordt geschad op tussen de 30 en de 80 procent. Dit grote verschil komt door dat verschillende studies die het er beonderzocht. En daar geen een duidelijk antwoord uit is gekomen. En andersom, dat je naast je ADHD ook nog ASS-cam-merken hebt, wordt geschad tussen de 20 en 50 procent. En dat zijn natuurlijk best wel hoge presentaarsjes. Dus je kunt je voorstellen dat ADHD en ASS best heel erg vaak samen voorkomt. Veel mensen die dubbelige diagnosen hebben, noemen dat ook soms ADHD, dus AUDHD, dus dat voor actisme ADHD. En ook hierbij altijd de kantoeking dat er bij vrouwen en meisjes waarschijnlijk een onderdiegenosissering is, omdat vrouwen en meisjes veel vaker maskeren, veel vaker masken. Kortom proberen te doen als ze gewoon neurotypisch zijn. En de ADHD en ASS-cam-merken zoveel mogelijk proberen te onderdrukken. Dus ik denk dat er misschien nog wel een hogere preferentie is, dan hierboven genoemd is. Het is dus al best veel en het kan dus nog veel meer zijn. En ook hier moet nog veel meer onderzoek naar gedaan worden. Helemaal bij vrouwen en meisjes, omdat we bij nog steeds altijd het ondergeschoof kinkje zijn in onderzoeken, allebei daar ook veranderingen komt gelukkig. Wat ik betekent voor de diagnostiek en behandeling, wordt er dan in de toekomst een spectrum of blijven twee verschillende spectra. Dus twee verschillende diagnoses, daarboogde experts zich dan over gaan buigen. Ik zeg wel vaker dat ik graag wil dat ADHD uit de diagnostiek getrokken wordt, omdat het in mijn ogen geen storen is. Ook niet thuis hoort in een handboek met die nog de secretaria voor de psychische storen is. Waarmee ik niets wil zeggen dat mensen met ADHD geen zorg nodig hebben of geen hulp nodig hebben. Zeker wel, het zou in een ideale wereld alleen niet afhoefd hangen van een diagnose. Daarin tegen helpt het vaak wel mijn lebel te hebben, omdat je jezelf dan ook vaak beter begrijpt. Dus ik ben er zelf ook een beetje ambivalentie. ASS wordt ook wel onderverdeeld in gradaties, van 1 tot 1 met 3. En de gradaties wijzen dan uit in welke mate iemand met ASS ondersteuning nodig heeft van minimaal tot maximaal. Die gradatie bestaat bij ADHD niet in ieder geval niet op deze manier. Bij ADHD is het namelijk zo dat de mate waarin je last ervaardt van je kenmerken, heel erg afhangt van omgevingsvaktoorden. Dus de ernst van je ADHD kan in verschillende situaties erger of minder erg zijn. En ik vermoed dat dit ook bij ASS wel zou kunnen zijn. De mate van ondersteuning die iemand met ASS of iemand met ADHD of iemand met een gecombineerde diagnose nodig heeft kan dus heel erg verschillen. En daar zou de zorg op maat voor moeten zijn. Dus ik zelf ben er nog niet helemaal uit hoe dat er dan uit zou moeten zien, want de psychische zorg is nu namelijk al totaal overbelast. Ik kan natuurlijk wel dromen van een ideale wereld en mijn eigen beschijden steentje bijdragen aan mensen met ADHD al dan niet in combinatie met ASS. Door bijvoorbeeld deze podcast te maken over ADHD bij vrouwen. Of door mijn coaching die ik aan biedt, want mocht je het nog niet weten. Mijn broep is ADHD coach, maar bij ik vooral vrouwen begeleidt ook een enkele man. Niet op dit moment help nodig hebben om hun leven te organiseren en daarnaast een begeleiding te geven om de omgevingsvaktoren zo aan te passen dat de ernst van de ADHD keer merken afneemt. Mocht je daar meer over willen een beter de link staat in de show notes. In dit kan natuurlijk ook voor de combinatie ADHD ASS. Om het een samen te vatten er zijn verschillen en overeenkomsten tussen ADHD en ASS. En het komt ook vooral sinds vaak tegelijkertijdig voor. Bij mezelf herkend ik ook best wel wat ASS kennen. Voor mezelf heb ik persoonlijk de afweging gemaakt dat ik hier geen diagnosen voor ga zoeken omdat het voor mezelf persoonlijk geen meer waarde heeft. Omdat ik het vooral interessant vind om uit te zoeken wat wel werkt in plaats van de nadruk te leggen, wat er allemaal niet werkt. Door deze podcast te maken over de combinatie ADHD en ASS ben ik ook weer er achter bij mezelf en dat ze herkend ik ook wel van mezelf. En dan kan ik dan ook weer zelf uit gaan proberen wat wel werkt. Want wat er niet werkt dat weet ik namelijk inmiddels wel wel wel al heel erg lang. En dat zijn ook wel de zaken waar ik in mijn ene ene en coaching aan werk met mijn coaches. Daarnaast natuurlijk ook om minder energie te steken in het maskeren van die eigenschappen en gewoon jezelf te mogen zijn. Zo dat je aan het einde van de dagen meer energie overhoudt en je langer overeind blijft. Want er gaat echt zo onnodig van energie zitten in het proberen te doen als of je iemand bent die niet bent. En ook om prikels te verwerken en vaak dat prikels die prikkelverwerking niet vergeten was ons. Maar goed, dat over de coaching. ADHD is soms echt een klusterfuk. Excuziezelemoon maar dan niet echt. Want ik meen het. En ASS natuurlijk ook omdat het kan zo veel meer inhouden dan alleen de typische ADHD of ASS kenmerken. En er hangt vaak veel meer mee samen. Bijvoorbeeld dat maskeren is niet een direct gevolg van de ADHD of ASS. Maar dat is meer de nevenschade die ontstaat als je dat maar lang genoeg vol houdt. En juist dat uitzoeken hoe dingen wel werken en hoe je wel energie overhoudt is een hele mooie soeptocht. Waar mijn coaches heel erg mee geholpen zijn. En ik zelf ook nog elke dag over bijleer. Bijvoorbeeld omdat ik nu zelf ook in de overgang zit. En dat weer een hele nieuwe de mensen geeft aan klachten of een verdieping geeft aan klachten. Soms daarover in de volgende aflevering meer. Voor nu bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer. Laat een berichtje achter in de comments. Dan wordt deze podcast ook weer meer gepremot. Zo dat meer mensen ontdekken. En hiervan kunnen leren. Geef hem ook een rating op Spotify of iTunes of via. Deze dan ook luisteren. Dat helpt allemaal meer om het bereik van de podcast groter te maken. Dus voor nu bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.