3) Klassieke wijnbouwregio's

♫ Hallo, welkom bij de podcast Weinbasis. Mijn naam is Jorun Bronkhoorst. In deze derde aflevering ga ik het hebben over de klassieke Weinbouwregio's. Klassiek dat zijn de Weinbouwregio's in Europa en dat wordt ook wel de oude wereld genoemd. Behalve een lange geschiedenis en heel veel tradities is het gelukkig ook springleivend. Voor mij voelt het nog altijd heel vanzelfsprekend om met Frankrijk te beginnen. Het land wat voor heel veel mensen in de Wein wereld het grote voorbeeld is. Dan trekken we Dijslandin met Weingebieden die zo bronkhoorden zijn door de Riesling en Spbogunder. Een klein stukje over Oosterijk met zijn grunneveldlinen. Om door te gaan naar een ander Weinland met een enorme productie en dat is natuurlijk italie. Italie en Frankrijk wistselen elkaar erna ja bijna jarlijks af als de grootste Weinproducent ter wereld. Italie is verdeeld in nord, midden en zuid en natuurlijk gaan we het hebben over de prachtige Amarone Weinen uit de Veneto. De bekende kianties uit Torskane en de primitieve uit Poulia. Dan reizen we door naar Spanje, het land met het grootste Weinbouw-Area ter wereld. We hebben het over de hoogvlakte in Centraal Spanje en de invloeden van de Millandse Zee in het land die zociaan en de perineen. En Weinbouw gebieden als Rijogga en Gires. Daarnaast ligt Portugal met zijn schitterende doorgubiet het land van de port en Madeira. Ik vertel ook iets over Gritteland waar de Weinbouw in Europa begonnen is en het eindelijk komen we natuurlijk terecht bij de Weinbouwen in België en Nederland. Van al deze Weingebieden benoem ik de belangrijkste zaken. En tot zover de inleding laat we beginnen met Frankrijk, Weinland. In volume Wein is Frankrijk na Italie het grootste Weinland ter wereld, maar vroeger vijf te 100 jaar geleden was het veel en veel meer. En natuurlijk werd er veel geexporteerd, maar er werd ook voor een schrikkelijk veel gedronken. In die jaren 80 van de vorige eeuw was het te heel gebruiklijk in Frankrijk om te zeggen 'Eywater', dat drink ik niet. Water roest, dat is om je handen mee te wassen, ik drink Wein. De eerste Weincursus die wij organiseren was in Frankrijk in de Bordeustrek. En ik heb toen meteen wel bijgeleerd over de Franse culture, want we wilden onze cursisten natuurlijk allerlei Weinen uit diverse regio's laten proeven. Nou, dat is leuk bedacht, maar dat gaat in Bordeaux niet werken. Want je kunt wel heel veel Weinkopen, de supermarktjes staan vol met honderden verschillende Weinen, alleen allerlei Bordeaux. Seals boegonje was niet te krijgen. Dus reet ik als Nederlander met 50 flessen Wein naar Bordeaux. In die jaren 60 dronken we in Nederland voor het overgrote deel Franse Weinen. Aangevulp met een klein beetje Duits en Italiaans en misschien een uur een beetje spans, en de hittet was ongeving me op. En dat beeld is natuurlijk compleet veranderd, maar bijna de helft van onze Weinen komt nog steeds uit Frankrijk. Als je meer van Weinwild weten, is het veranderd om te weten waar de belangrijkste Weinregio's in Frankrijk liggen. En daar heb ik eigenlijk een hele simpel, maar hele doel trevende tip voor, en dat is kijk naar het water. Pak de kaart van Frankrijk er is bij en kijk eens naar het water, de Atlantische Oceaan, de Midlands Zee en de belangrijk rivieren. In het zuiden uit de perinee komt een rivier de garoon. En voor dat hij zich in de Atlantische Oceaan stort is er een heel groot Weingebied, en dat is de bordeaux rondom de plaatsbordeaux. In het minne van Frankrijk, in het massief centraal, ontspringt de lewaren, die stroomt naar het noorden toe. En op een gegeven moment een stuk onderparijs slaat hij af naar het west om ook in de Atlantische Oceaan uit te komen bij Nand. En vanaf dat moment dat hij na het westen afgebogen is, zitten we in het warre gebied. Dan hebben we helemaal in het Noord Oosten, de Rijn, dat is de grens rivier tussen Frankrijk en Duitsland, en tegen de Rijn aan, lichte Elsas. En als laatste hebben we een rivier die ook uit Zwitteland aankomt zetten en bij Lyon naar beneden gehad in het Zuid Oosten, en dat is de Ronnen. En als je ziet hoe die loopt een snapje ook een heleboel over Weingebieden, het noordelijkse stukje net onder Lyon is de Noord Ronnen. Ik krijg even een klein stukje niks, en dan heb je een heel breed gebied en het is de Zuid Ronnen. Tot aan de Midlands Zee bij Marseille. Ga je van daaruit naar het westen, naar de Pyrenee, dan zit je in de lange docker Oceaan. Maar als je vanuit Marseille naar het Oosten gaat, langs de Midlands Zee helemaal tot aan Italië, zit je in de bekende provans met dat heerlijke werea. Even terug naar Lyon, als je niet naar het Zuid gaat, maar naar het Noorden, kom je in de borgonje te beginnen met de bozele. Etenslotte, oostelijk van Parijs, ben je in de champagne. Nou, dat weten we er waarschijnlijk allemaal wel. Als je in een landkaart de naast gauw hebt, wel ik dit verteld heb, dan denk ik dat je goed begrijpt hoe Frankrijk Weinland in elkaar zit. Zoek het anders nog eens even op als je weer tijd te ver hebt. Frankrijk is ook een uitstekend land om uit te leggen hoe wijn klimaten werken. In het Noorden is het koel, in het Zuid is het warm, in het westen aan het land tussen Oceaan is het vochtig, en bij de Alpen is het droog. Het Noordwesten van Frankrijk is dus koel en vochtig. En eigenlijk het enige deel van Frankrijk, wat niet geschikt is voor Weimbo, dat zie je daar dus ook niet. Bretagne en Normandia zijn de streken van de Appels en de Peren. In het Noorden Oosten is het koel en droog. Daar vind je de Champagne, de Elses en de Borgonje. In het Zuid Westen is er een zee klimaat, alleen is het wel een stukje warmer dan in Nederland. Daar ligt de Bordeaux-Wijnregio. En ten slotte in het Zuid Oosten aan de Midlands zee is het altijd lekker warm met een mediterang klimaat. Daar vind je de Zuid Ronnen, Langedogrosion en de Provense. En nu we deze indenning op klimaat te kennen, kunnen we ons ook voorstellen dat iedere regio zo'n eigen drive heeft. In het coole droog Noord Oosten komt je drive tegen die ook alle male in Duitsland ziet. Riesling, Pinablan, Pinagrie en natuurlijk Pinanoar. In de Borgonje vinden we de Chardonnay, de drive die het eigenlijk overal goed doet, maar in de Borgonje wel op zijn allermost en alweer die koud klima drive Pinanoar. En in de zuidelijke streken aan de Midlands zee vinden we de drive die echt goed bestendig zijn tegen heel waarom weer. En dat zijn natuurlijk in de eerste plaats Grenache en Syra. Als laatste in de Bordeaux vinden we de Merlot en de Cabinets-Sovion. En daar is er iets grappers mee aan de hand van het eigenlijk stond ze altijd een beetje te koud. En wat was nou zo gunstert er aan? Door die kouten hebben de drive een langere tijd nodig om te rijpen. En we weten allemaal hoe langer de rijpings tijd, hoe beter de aromen zich ontwikkelen. Alleen het weer in de hers moet wel meewerken. Dus je kunt prachtige wijn creëren, maar je bent verschrikkelijk afhankelijk van een goede jaar. Nu kun je voorstellen hoe belangrijk wij jaren zijn. En dat dat vooral in coole klimaat een rol speelt. Kijk in Australië worden de drive sowieso wel rijp. En hiermee heb je op een hele envoudige manier geleerd wat de invloed van klimaat op wijnregio's is. En dat daarom bij iedere wijnregio bepaalde drui voorhoren die het gewoon goed doen daar. Laat we nu al die wijnregio's is bekijken. En we beginnen met een hele begoemde voorbeeld voor de hele wereld, de boegonje. Boegonje ligt, maar ik denk dat je dat nu wel weet. In het Oosten van Frankrijk tussen Dijon in het Norden en Lyon in het Zuiden. Het heeft een semi-land klimaat en wordt gereken tot de coole wijnbouwgebieden. Semi-land klimaat dat wil zeggen het is wel een land klimaat, maar er is nog een klein beetje invloed vanaf dat land die zo sheaam. Boegonje en bordeaux zijn natuurlijk de grote wijnvoorbeelde in de wereld, maar één ding. Boegonje is totaal tegenovergesteld aan bordeaux in alle opzichten. In de boegonje zijn geen oprijlana en geen kasteelen. Het zijn allemaal boeren dorpjes. En die beroemde kodor rij je in een half uur doorheen. Er staat zo'n 30.000 hectare wijnstokken aangeplant en dat is ongeveer een derde van de bordeaux. Maar iemand die de boegonje goed kent, zijn keertegen mij. Je ziet daar wel die bordeaux staan, maar verisje niet achter iedere deur staat een Lamborghini. Het weer is een behoorlijke uitdaging in de boegonje. Het kan daar behoorlijk tekeer gaan met de hagel en onweer. En dan verbouwen ze daar ook nog eens te pinen waar. Een drijf die een hele dunne schil heeft en erg gevoelig is voor regen en vocht en invloeden van buiten af. Quadruiferassen is het allemaal erg overzichtelijk. De zijn er eigenlijk twee die er echt toe doen. Dat is voor witte wij in Chardonnay en voor rodewijm pinnenaar. Als je maar met één drijferas werkt is het erg belangrijk welke clone je aanplant. Dus het is wel goed om dat te weten wat is een clone. Nou als je een bepaalde drijferas als maar opnieuw aanplant, dan gaat die muteren. Iedere plant doet dat eigenlijk. Maar speciaal pinnenaar is te erg gevoelig voor. En dat betekent dat zijn DNA en zijn eigenschappen dus een klein beetje veranderen. En een plant pas zich aan aan zo'n omgeving. Dus uiteindelijk staat er overal pinnenaar, maar met heel verschillende eigenschappen. En dat proef je buslist in een wijn. Klonen van druven van het beromde kloden voor zo'n wijngoed worden over de hele wereld verkocht. Iedereen hoopt echt net zijn mooie wijn te maken als daar. In vroeger tijden bezaten de kerken altijd veel wijngoederen. En al in de veertien de eeuw begonnen monnenke een indeling te maken van de kwaliteiten van dat land. Het begin van wat je tegenwoordig terwaarnoend. Wat is de samenstelling van de bodem? Hoe stijl is de helling en waar is die naar gerecht? En wat zijn de micro klimaten op allerlei plaatsen? En zo is er stap voor stap een indeling ontstaan die nu nog steeds gebruikt wordt. Een goede wijngoed geeft premier kruuwijnen. En een topwijngoed geeft grand kruuwijnen. En de prijsjes willen zijn enorm. Ook wel grappig om te zien die etenketten van een grand kruuwijnen de straat te eigenlijk bijna niks op. Ik denk dat de wijnmaakker ervan uit gaat dat je voor dat geld wel weet wat je koopt. Nog iets belangrijk is wat je moet weten over boegonje als wijnstreek is de kallik bodem. Op heel veel plaatsen in de boegonje bestaat de bodem voor een gedeelte uit kallik. En dat geeft de wijnen unieke kwaliteiten. Chardonnay en Pinnewaar voelen zich daar enorm goed op thuis. Het meest noorlijke gebied in de boegonje, dat ken je misschien wel is de Chabli. Zoek het maar eens op dat ligt tussen de kodor en de champagne in. Het is even de kouwste wijngebieden van Frankrijk. Wat inhoudt dat draaien we moeilijk rijpen worden en dus veel zuur blijven behouden. Nou, dat proef je in de Chabli. 100% Chardonnay in een heel koel gebied op een kallik bodem. Dat geeft wijnen met knetterhoog zure net als in de champagne. Daarmee is Chabli een heerlijke wijn als starter, maar je doet het ook erg goed bij viss en bij schalen schellen dieren. Heel bekend is ook de combinatie met oosters. Dan trekken we 100 kilometer naar het zuiden en komen we aan in de kodor. Een ander woord voor goudkust. Mijn zegt dat de kodor op het ooster reeg betekent, want de mooiste wijngarde staan op een oosthelling. Andere beweren dat kodor is een naam krijgt van de druvenbladeren die in de herst goudgeel kleuren. De goudkust dus. Maar goudkust kun je ook anders verklaren, sommige wijnmakers verdienen de goud geld. Het noodelijk gedeelte van de kodor is de kootennuie. En hier is pinnewaar beroemd geworden. Hier komen de duurste wijnen van de wereld van de aam. Zoals La Romane is je zo riesboerig, latars. Zoek het maar eens op niet te betalen. Ze zijn ongelooflijk complex en verfaind. En ze kunnen tientallen jaren rijpen. Ze zijn zo duur om dat de hele wereld ze hebben wil en er is maar heel weinig van. Zuidelijk daarvan ligt de kootenboon. Rond om dat gezellige stadjeboon. Eigenlijk eerlijk gezegd het enige gezellige stadje in de boegoonje, als ik dat mag zeggen. Dit is het gebied van de Chardonnay. Je hebt daar vast wel eens van gehoord. Chassanje, morage en mursul. Heel opvallend aan witte wijnen in de boegoonje worden ze bijna altijd houd gelagerd. Chardonnay leent zich daar gewoon heel goed voor. Nog zuidelijke komen we bij de Maconay en de Chardonnay met lekkere betaalbare reinen zoals bijvoorbeeld Poëfusee. En helemaal in het zuiden tot aan Lyon vind je een gebied wat we allemaal kennen de bozele. Er wordt hier heel veel wein gemaakt, de helft van de hele boegoonje komt hier vandaan. Niet van Chardonnay of Pinanwaar, maar van de gameterruif. Gamee geeft licht, vrolijk fruit met te tonen van Arbijen en van Boze. Hier wordt ook de bozele primeur gemaakt, die overal ter wereld vanaf de derde donderdag in november gesronkamer geworden. Let wel enkele maanden naar de oogstus. Die weins maakt enorm naar licht roopt fruit van Arbijen van Boze, en ik vind ook naar snoepjes. Wat weinkennens eigenlijk allemaal wel weten is dat er ook hele mooie bozele gemaakt wordt. Uit de tien beroemde dorpen die ieder in eigen kru hebben, zoals Fleurie en Juliana en Santa Moer. Dit zijn ook heerlijke vorige rechtwijnen die je dorken blijven drinken bij lichte gerechten die er achteraan komen, zoals Kip en zelfs gebakkenfis. En dan zijn we door de boegoonje heen gereden, en gaan we naar het Westen de leware. De leware is de langste rivier van Frankrijk ruimduizend kilometer. Hij ontstaat mini in Frankrijk in het massief centraal en gaat dan naar het noorden. Op gegeven om blik ergens onder Parijs beigde af naar het Westen en daar begint het grote weinfeest. Meteen in die bocht vind je een heel behoemd weingebied sancer. En 10 kilometer verder op net aan de andere kant van de rivier poe je vu mee. En hier is een andere hele bekende druifdominant, en dat is de sowioom blanc. sowioom blanc kennen we allemaal die super-expressief met tonen van gras en paprika en buxes en tropisch fruit. Maar het unieke aan sancer is dat ze al die tonen weten terug te houden, hij is veel ingetogener. En juist omdat die wein niet zo expressief is, gaat die nooit vervelen, het blijft altijd lekker. En wat heel kenmerkend is is een aroma van stenigheid. Nou ik kan me voorstellen dat je nu wel een beetje moet lachen dat je denkt hier is een wijnur te aanpraten. Maar pak eens een kiesel langs een spoorweg of een nogstommer voorbeeld naar het verrekt wel, pak eens een stoopteegel. Laat het eens nat worden en ruikt er aan. En als sowio moet het toe geven, dat heeft een geur. En die geur vind je terug in sancer. Als we dan verder doorgaan naar het Westen, richting de Atlantische Oceaan, komen we in de voeveren. En hier is een andere hele belangrijke druifdominant de Shin and Blan. Shin and Blan heeft altijd hele hoge zure. En als de wein rijdt wordt die enorm complex. Hij kan trouwens ook heel oud worden. Er worden van Shin and Blan in de leware droge weinig gemaakt, mooi moeerende weinig en verrukkelijke zoete weinig. En dan wordt het tijd voor een hele andere ervaring. We gaan helemaal naar het oosten naar de Elzas. Dat gebied aan de rein wat tegen Duitsland aan ligt en vroeger ook Duitsland was. Ik vind het soms meer Duitsland-France. Met al die vakwerkhuizen met geraniums, die keurige superstrakken weingarde en Anton Piekachtige dorpjes. Overrestander in de Elzas bijna 100 restaurants met een Michelinvermelding. De Elzas wordt in het westen afgeschermd door de vorreze en gebergte van zo'n 1300 meter hoog. Die leuk genoeg ook de wolken tegenhoud die van af de Atlantissociaan komen. Daar is het daar wel koel, want het is norlijk, maar tegelijk ook heel zonnig. Uiteraard vindt je hier allemaal duitsendrijven. Riesling, juistermine, pinnigrie, miskat en voor een rood, de pinnoenwaar. Elzaswijnen moeten verplicht gebotteld worden in de flut, zo'n slanke, langere groene vles. Een slimzet, want het maakt ze heel herkendbaar. Ik vind elzaswijnen vaak de allere beste wijn om te combineren met eten, als je het niet meer weet, pak een Elzaswijn. En dan is er in het noorden van Frankrijk natuurlijk nog één cool gebied over wat we echt moeten behandelen, en dat is de champagne. Champagne is bij lange na niet het grootste wijngebied van Frankrijk, maar wordt wel het meeste geld verdiend. Voor een drive is het er superkoud. De gemiddelde jaar temperatuur daar is 10,5 graden. De drive rijpen met moeite af, waardoor Champagne ook weer een wijn is met enorm hoge zure. Er zijn een paar redenen waarom Champagne zo perfect operatief is. No. 1 de hoge zure, No. 2 de lekkere moes en No. 3 de niet uitgesproken septille aromas en smaken. Champagne heeft de beroemde krijtboodem, callectus. Heel en geleden was daar een zee, en de vissen en schalen en schellen dieren die daar leefte, gingen dood en zonken naar de bodem en vormde zo een klein callectlaagje. Dat heeft zo lang geduurd en het waren de zomer. zoveel dat er op sommige plekken een kalklaaf van 300 meter dik is. In de champagne is die bodem omhoog geduurd en er zijn nog meer plekken waar diezelfde zee omhoog komt zoals in Sansair, maar nog veel interessanter, ook in Dover en Kalle in Engeland. Dat is dezelfde zee, dezelfde bodem. Voor champagne zijn de drie dominanten draai verrassen. Dat zijn de witte chardonnay en de blauwe pinnenwaar en pinnemeunier. Standard is champagne altijd een blend of zoals de Franse zegt een assemblage. Zeg nooit me langs, want dat betekent roeren, dat vinden ze een beetje lomp. Assemblage is de edelijk kunst van het vermengen. Champagne wordt verplicht gemaakt volgens de metode traditionell en dat wil zeggen tweede gisting op fless. Dat houdt in dat je een aantal basiswijnen hebt, soms zelfs heel veel tot 50 weine toe. Daar maak je één wijn van die de stijl heeft die je wenst, die stop je in een dikke sterke champagne fless en je doet daar een beetje zuiker en gistbij zodat er opnieuw een vergisting plaats vindt. De fless is afgesloten met een kronen op, dus de korsier kan niet ontznappen en de drukboud zich op tot zes baar. Om je een idee te geven, een gemiddelde autoband is ongeveer 2,5 baar. De gist weer staat uiteindelijk die enorme druk niet meer en sterft af. Dan gaat de champagne een reipingsperiod in. Minimaal een jaar, maar vaak wel weel langer. En dan ontstaat je beroemde smaak van champagne die in Frankrijk briocht genoemd wordt. Verst brood. En als het goed is, mooie kleine fijn de bubbeltjes die langen je glas blijven. Uiteindelijk wordt aan de meeste champagne nog een klein beetje suiker toegevoegd en dat bepaalde te stijl. Van zero dosage, nou dat spreekt voor zichzelf denk ik. En bruit een relegdroog stijl tot doe een hele zoete stijl. Er is zo veel meer te vertellen over champagne en ik zou het zo graag willen doen, want ik vind het ongelooflijk interessant de geschiedenis en de technieken en die einde loze kelders waar je na toek kan gaan. Maar dit is basiswijn. Je moet al die informatie op kunnen nemen, dus ik laat het hierbij. We trekken naar het zuiden, naar ik denk toch wel het beroemste wijngebied van de wereld Bordeaux. Het klimaat van Bordeaux noemen we Marie-Team. Dat wil zeggen sterkbeïnvloed door de zee. Het lijkt in feite heel veel patrollons ik klimaat alleen een stuk warmer, maar kan je vertellen het kan de behoorlijk regene en het kan er ook behoorlijk spoken. Ik heb meer er een keer meegemaakt dat onweer en stormen vanaf de Atlantische Oceania met een rot gaan op jou afkomen. Qua temperatuur noemen we dit een gemiddeld klimaat. Het is niet zo warm als in de Provans, maar zeker ook niet zo koud als in de champagne. Alle bordeaux wijnen vallen onder de AOP, de appellation door regime protégé. Nou daar valt wel iets op aan te merken, want niet alle bordeaux wijnen zijn zo fantastisch. Aan de onderkant van de maar zijn ze erg harte en stroef en zuur, voor dat geldt kopt je veel letterde wijnen uit Chilio-Vargentinië. Maar gelukkig wordt er ook heel veel mooie wijn gemaakt. Het is een groot wijngebied bijne 120.000 hectare, ongerekend zo'n 85.000 voetbalvelden. Bordeaux bestaat uit een linker en een rechteroever. De linkeroever bestond vroeger uit morassen die zijn de drogemalen door de Nederlanders trouwens. En er liggen heel veel kiesels van de Garonne, wat vroeger een kletzerie weer was. Dat is een bodem soort waar kabinet sowio's zich helemaal thuis voelt. Op de rechteroever vind je alleij bodemtiepes, maar vooral ook klei. En er is een draag die het heel goed doet op klei en dat is merlo. Bordeauxwijn is vrijwe altijd een blend, meestal van kabinet sowio en merlo. Er is een gran cruciestem ingesteld en de wijnhuizen daarin verdienen veel geld. En dat is goed te zien. Er zijn prachtige cherto's met lange oprijlane, echte mooie casteltjes met marmer op de vloer en aan de muuren op de plafond. Topbordeauxwijnen koste hondede of duizenden euro's, maar je kunt ze ontzettend goed bewaren en ze worden in de tijd steeds complexer. In de bordeaux ligt nog een streken in het Zuid-Oosten de Sotern. Een beroemste gebied van de wereld voor zoete wijnen gemaakt met botritis, die schimmel die de druiven aan tasst en er verzorg dat alles geconcentreerd raakt, het sur, de zuikers en de aromas. Soternwijnen hebben aromas van honing, marmelade en abrikose. Ook die kunnen vele tientaljaren oud worden. Als je geïnteresseerd bent in bordeaux, er wordt vreselijk veel over geschreven. Ja, en eigenlijk voor alle wijnregio's geld gaat er nu toe. We pakken onze koffers weer in en we gaan naar het lekkere warme Zuid-Oosten van Frankrijk. En als eerste komen we aan bij de Pyrenee bij de Langedok-Rousion. Vroeger heette dit de midi en het werd de wijnschuur van Frankrijk genoemd. Hier werden massa wijnen gemaakt. Er is voor wat de wijnen de druiven betreft heel veel vrijheid en zijn wijnregio's. En dat werkt enorm in een voordeel nu worden de prachtige wijnen gemaakt en vaak nog tegen zeerreelijke prijzen. Vlakbij de Spaanse grens ligt het stadje Perpignan. En daar worden vooral zoet de wijnregio's gemaakt. Zoals de muskat de rieve zout uiteraard van de muskatdruif en de banyoels gemaakt van Granasdruif. Banyoels kan wel een beetje optorniport lijken. Dit zijn versterkte wijnen die dus aangelegd zijn met alcohol om ze lang te bewaren. De Langedok gaat vanzelf over in de rolne. Een gebied dat loopt van Lyon in het Norde tot aan Marseille en de Midlands Zee. In het Norde is eindruifde absoluut de baas en dat is de Syra. Daar worden krachtige wijnen van gemaakt met een diepe paarswarte kleur. In het zuideste situatie heel anders, daar worden weinig gemaakt van Blens. En dan mogen we wel 13 verschillende druifere gebruikt worden. Granasje en Syra speelen hier de hoofdrol. En heel vaak vind je ze in een blend terug. Nog wat verder naar het oosten tot aan de Italiaanse grens heb je die heerlijke provahans. Veel rijkende aarde hebben hier een woning vanwege en het fantastische klimaat. In de zomer is het constant zo rond de 30 graden Celsius met een hoop licht, de Midlands Zee in de nabijheid en overal bloemen en we in bedrijven. De provahans is in de eerste plaats bekend vanwege de rozees die bleken wijnen die niet zo uitblinke in vruidigheid. Het zijn juist wat elegantere en droger rozees. En die stijl doet het erg goed. De belangrijkste rode druifen zijn hier de sensol en de moeverderen. Er worden ook veel witte en rode weinig gemaakt en het leuke van die wijn is worden eigenlijk allemaal gekoeld gezerveerd. En dat past heel goed bij de mediterale eten. En hiermee sluit ik de belangrijkste gebieden van Frankrijk af. Je zou over elk gebied apart een podcast kunnen maken. Sterker zelfs je zou over elk gebied apart een hele serie kunnen maken. Maar als je dit allemaal in je opgenomen hebt, heb je een goed beeld van wat Frankrijk als Weinland betekent. En we gaan in naar door naar de buur en dat is Duitsland. Een Nederlander die ook eens een keer een weinrijsje wil maken, denkt in de aller eerste plaats altijd aan champagne. En daarna volgt Bogenje en Bordeaux het is mijn ervaring tot nu toe. Ik vind dat altijd opmerkelijk om te zien Duitsland zit gewoon niet op het netvlies. Terwijl het ons nummer twee land van Weinienpoort is. Ik heb gelukkig heel dat mensen over kunnen halen om voor een weinrijs ook eens een keer naar Duitsland te gaan. Duits ze wij maken zijn enorm gastvrij en behoorlijk open, er wordt veel verteld, veel gedeeld. Er worden fantastische weinig gemaakt en ik vind de prijskwaliteit over het algemeen heel goed en de wijngebieden zijn lekker dichtbij. Korton, ik kan het ja aanraden. De Duitsze Weinbouw ligt tussen de 47e en de 51e breedte graad. Duitsland heeft een land klimaat en je vindt hier de koelste wijngebieden ter wereld. Gelukkig is de herst over het algemeen lang en warm, waardoor de drive toch nog de kans krijgen om goed te rijpen. Omdat de drive niet makkelijk rijp worden in dat kouwe klimaat is er een klassificatie ingesteld die uitgaat van de natuurlijke zoetheid, de natuurlijke suiker aanwezer in de drive. En het komt er op neer hoe laten je plukt en hoe precies er je plukt hoe zoeter de drive zal worden. Dat noemen we in Nederland most gewicht. En in Duitsland is dat als volgd ingedeeld, het begin met kabinet en dan krijg je spede lesen later oogst, dan volgd ouwstlesen uitgezocht trossen en beren ouwstlesen uitgezocht de delen van trossen met botritis aangetast door die schimmel. Daarna krijg je eiswijn die juist weer van onangetast de drive is gemaakt van bevroeren druven, en de allerzoedverdruven die ook knetterzoete wijnen voorbringen, zijn de trockenbeeren-auslezen. Dat zijn allemaal uitgezocht de druven met bootrietes per druif geplukt, maar er is tegenwoordig ook een klassificatie voor droge wijnen. Die is nog niet in de wetgeving opgenomen, maar haar wordt wel veel gebruikt, en die is ingesteld door de VODP, het verband doordchappredicaatswaangutter, een samenwerking van de beste duidse wijnmakers, en lid wordt je alleen op uitnodiging. Hun klassificatie is gebaseerd op het boergonjesysteem, op terwaar, en de alle beste wijnen hete GG, VODP grozes keweks, en die 2 GG staan in de flest gestanzt. Alle voude P-wijnen herken je aan een adelaar met een drive trosshofs in borst. En ik raad mensen vaak aan, als je naar Duitsland gaat, ga naar VODP bedrijft, dan ziet je eigenlijk altijd goed. Nog een opmerking over wijnhetiketten? In Duitsland is het te gewoonte om de wijnen te noemen naar de drive. Om te weten wat voor stijlwijnen in de flest zit, moet je dus kijken uit welke regio komt die en wie is de wijnmaker? Dat is natuurlijk een groot verschil met Frankrijk, waar de wijn zelfde naar de drive genoemd wordt, behalve in de Elsas. Ja, dat was nou tevallig. Vroeger een stukje Duitsland. Ik denk dat iedereen wel weet dat Riesling de drive van Duitsland is. Het is een fascinerende drive van die kunt er zoveel verschillende stijlen van maken. Riesling heeft altijd hoge zure en aromas van bloemen en appeltjes. De weinig aan van droog tot vol zoet, maar gezegd moet worden wat een Duitsland trokken noemt, vinden wij soms al half droog. Het is toch vaak net wat zoeter. En dat is om die zure in die riesling te compenseren om ze in balans te brengen. Riesling heeft een bijzondere eigenschap en dat is de vorming van Petrol. Een benzine-achtig aroma. Ik vind het heel lekker, maar het past alleen in een ouderen grijpte wijn als alle andere aromas mee ontwikkeld zijn. Petrol ontstaat door rijping en door hitte stress. In Australië staat ook veel riesling en die heeft in zijn jeugd vaak veel Petrol. En dat kan erg dominant zijn. Overigens vind ik wel grappig. In de Franse Elsa's heb je ook riesling met Petrol, maar die naam vinden ze niet zo fijn. Want er komen daar een miljoen toeristen per jaar. Dus dat is nu omgedoopt tot goede mineraar. De ouderdomstone van een mooie riesling worden in Duitsland verne genoemd en goede rieslings kunnen 20-30 jaar oud worden en eigenlijk steeds mooiers maken. De huiswijn voor de Duitser is de mulletuurgoo, of het algemeen en makkelijker, maar niet zoveel zeggende wijn. En dan zijn er burgoenders. Weisbegoender of wel pinnablan, grouwbegoender of terwijl pinnabrie en sppegoender of wel pinnabar. Grouwbegoender, die initarliee vaak zo'n nikszeggende pinnabritje oplevert, geeft in Duitsland soms heel mooie wijn, vooral als die houd gelaget is. Ziergoed in zetbaar bij alle leszor te eten. En sppegoender vind ik echt een topdruif. Hij wordt makkelijker rijpt dan in de burgonje, dus de wijn smaakt meestal wat honder en vrouwteger. En ook voor de sppegoender geld, houd lageren doet hem erg goed. Duitser houd gelagende sppegoender staat in mijn topdrieglijsje voor bij het eten, samen met de oosterrijksigrunde veldliner en pinnabrie uit de elzas. In Duitsland worden veel nieuwe druiven ontwikkeld uit kruisingen en die heette daar nooit zoeg doen. Er wordt vooral geteeld op hun werestland tegen schimmels wat niet zo gekjes in dat vochtige klimaat. Er zijn in Duitsland twintig wijnbouwregio's, zo genaamde aanbouwke bieten. Op tweena zijn die allemaal in het westen rondom de rijn of een zijrige weer van de rijn. En ik ga de belangrijkste aanbouwke bieten noemen. Heel maar in het noorden, maar vier uurtjes rijden vanaf utrecht heb je de aard, een zijrige weer van de rijn. Het overgrote deel van de wijnen die hier gemaakt worden zijn van sppegoender. In dit zeer coole klimaat krijg je rode wijnen met een heerlijke frisse toets en lichtheid. Zuidelijk daarvan ligt de mosell ook een zijrige weer van de rijn. Beroomt voor zijn rizlings. Die bevatten zoveel zuur dat de wij maken altijd restzuiker in zijn wijn achtersalaten. Tijd is het proeven ervaring een afwisselend zuur en zoet en dat noemt de duitser spiel. We gaan alsmaar verder naar het zuiden en we komen bij de Rijngo. Dat is het gebied van de top rizlings van Duitsland die heel lang kunnen rijpen. Danaar heb je Rijn Hessen. Dat is met 26.000 hectare de grootste wijnproducent van Duitsland. Vroeger werden hier allemaal massavijnen gemaakt. Er was geen duidelijke stijl. En dat levert nu een voordeel op. Er is heel veel vrijheid altijd geweest om te doen wat je zelf wilde. En daar komen nu de spannendste nieuwe wijnen van Duitsland vandaan. En dan komen we bij de wat warmer gebieden van Duitsland aan. Valt zijn baden. Valt is heel gunst te gelegen. Het is op allerlei plekke beschut door bergen. En hier komt rizling voor ledig tot rijpheid. Als je van een rijke stijl rizling houdt moet je hier zijn. Baden loopt helemaal door tot aan de Zwitsersigrens. Hier staat eigenlijk geen rizling meer me vindt het ter warm voor rizling. Maar dit is echt het gebied van speekbogunder en wel houd gelagerd. Ook hier geld de druiven kunnen goed rijpen, dus ik krijg een rijke volle stijl. Tot zover het wijnland Duitsland. En ik wil graag afsluiten met een leuk feitje. Duitsland is een van de hele weinige landen ter wereld waar heel veel bierbrouwen rij staan en heel mooi bier gemaakt wordt. En tegelijk ook hele mooie weinig gemaakt worden. En dat al eeuwenlang terwijl bier gemaakt van grannen vroeger daar gemaakt werd waar het druiver eigenlijk niet meer konden groeien. En dan nog kort iets over Oosterijk. In Oosterijk is alle weinbouw in het Ooster waar geen hoge bergen meer zijn. Het proviteert in de lente en zomer van de warmen hongaarse, panonische laagvlakten. Er zijn vier grote weinregio's, nieder Oosterijk, Wien, Burkanland en Steyermark. Zoek het maar eens op. De druiver van Oosterijk is natuurlijk de grunne veldliner. Die staat bekend als een hele lekkere druiver, maar ik vind eigenlijk dat onder schat wordt hoe ontzettend goed de kwaliteit kan zijn. Met name uit de wachou waar die heel goed rijt wordt. Hij is altijd zappig en vruitig, hij heeft voldoende zure en een behoorlijke body en een beetje een aroma van witte paper. Zoals ik als hij een topwijn bij het eten. En er worden nog meer uitstekende wein in Oosterijk gemaakt van een paar eigen druiven, maar natuurlijk ook van druiven die in Duitsland bekend zijn. Ook hier krijg je weer topwijnen van Riesling en Pinouwar. En dan worden het nu tijd voor weinbouwregio's in Zuid-Europa. En we beginnen met het grootste wein produceren de land van de wereld, Italië. Italië heeft een ideaal weinbouw klimaat. In alle regio's van Noort tot Zuid wordt wein gemaakt. In de eerste plaats zijn er natuurlijk de massaweinigen die ook veel gek porteert worden. Zoals Trebjano, die in Frankrijk Unie Blan genoemd wordt en natuurlijk Pinouw Gritio. Italië is goed voor ongeveer 4,5 miljard liter wein per jaar, dat is ongeveer een zestre van de wereld weinproductie. En voor Nederland is het de derde wein in Portland, na Frankrijk en Duitsland. Er zijn 20 weinbouwregio's en ik ga de belangrijkste noemen in volume of in kwaliteit. Maar vorderig dat doen nog evids over de etiquette hoe je die moet lezen. Vaartje op een etiquette in Italië twee naam staan bijvoorbeeld Moskato Dasti. Dan moet je weten de eerste naam is altijd de naam van de draaif of de naam van de wein. En de twee naam verwijs naar de strek waar de wein van daankomt. Hier dus de Moskato draaif uit de weinregio Asti. En een tip van mij lettens op het woord klassico op het etiquette. Dat is het originele gebied waar de wein van daankomt. Om een voorbeeld te geven Kiyanti in Toscaan, dat kennen we allemaal wel denk ik, was altijd een zeer gewordende wein. Het was een regio in de heuvels, maar het brijde alles maar uit. En uiteindelijk werd Kiyanti gemaakt aan de oefers van de rivier op een bodem die de totaal ongeschikt voor is veel te rijk. En dat zijn de twee liethevles Kiyanti die je nu als huiswijn bij een pizzeria krijgt. Als je wein koot met klassico op het etiquette, dan komt die altijd uit de originele regio. Je betaalt iets meer, maar je hebt veel meer garantie dat je een goede wein krijgt. Als mensen over Italia praten ook over de wijn, wordt het land vaak opgedeeld in Nord, Midden en Zuid. In het noorden zijn alle Weinbouw regio's omgeven door de Alpen. Dit zijn de koelste regio's van Italia. En de berumste regio ligt in het Noordwesten, de Piemonte, wat betekent aan de voet van de Berg. Hier vind je meerdere berumde Weinbouwgebieden en bekende druven. De berumste, of moet ik zeggen, burreste druif van Italy, is de nebiolo. En rond de dorpje Barolo wordt daar die prachtige Barolo Weinbouwgebieden gemaakt. Dat is niet bepaalt een wijn die je op een verjaardag schenkt. Het is echt voor lieverbars. Hij heeft hoge zure, een bleke kleur, mooie aromas van violtjes, en roze en kersen en leer, maar hij heeft ook vooral veel tanine. En dat is echt wel even wennen voor mensen. Door die hoge zure en die tanine en dat fruit, is die ontzettend geschikt om te rijpen. En een goeie Barolo moet je eigenlijk pas naar jarenfteen drinken. Ik had het net al even over de Mosquato Dasty, dat komt dus ook uit de Piemonte. Dat is een halfsoente witte Wein, een lichtmosserend, met maar weinig alkoos, een beetje 5,5 procent. Hij heeft natuurlijk die lekkere, stuivende aromas van druiven en lietjes en roze, zo kenmerkend voor die druif. Ik vind het een van de weinigen weinen die geschikt is om als apparativ en als de zeeerwijn te schenken. En dan trekken we naar het noordwesten naar Veneto. De regio van een enorme productie van massa weinen, zoals de witte, zoaven en de rode Bardolino en Valpolicella. Weinig gemaakt van een blend van druiven. Bisonder is wel dat in diezelfde strek van diezelfde druiven ook een fantastische wein gemaakt wordt en dat is de amaranen. Voor amaranen worden de beste druiven gesélicteerd, helaat geplukt en te droge gelecht. Dan kun je er een hele geconcentreerde zachte volrijpen wein van maken met 15 procent alkoos, die uit stekend kunnen bewaren. En in Veneto worden miljoenen lietjesproceco gemaakt. Moesierende weinen in de stijl vriezzante, anderhalve tot twee barren, lichte prikkel, vaak met een touwtje over de keuk. En spoemanten vijf tot zes bar, dus een stevige moes met een eisen draadje over de keuk. Proceco heeft de lichtvruitsas appalampere en persic en bloemen, een gemiddeld sur en een gemiddelde body. Over het algemeen is het een makkelijke, terrankelijke wein met weinig karakter. En dat zei je verbazen, maar dat is precies wat een heleboel mensen zoeken. Bovendien is het vaak hartstikke gekoop. Alles bij elkaar maakt dat proceco de meest verkochte moesierende wein ter wereld. We gaan naar het midden van Italië, naar een heel beroemd gebied Toscane. Overigens met een zetza mooi natuur heerlijk om op vakantie te gaan. Hier staat de Sanjuweze drive. En daarvan wordt de beroemde kianti gemaakt. Lekkere aan kianti is ook dat hij al binnen een paar jaar rijpingstonden begint te vormen, van posgrond en paddestoelen en daarom combineert hij zo lekker met truffel. Ik vind dat ze kianti eigenlijk pas naar een jaren vier moet rinken en zo bij zes seviaar begint het al weer af te nemen. Wordt hij een beetje flower tegenover Toscane aan de overkant van de berg aan de Adriatische zee ligt de marken. Daar wordt de witte verdicio geproduceerd. Je kunt hem daar vinden met een hele mooie naam verdicio de Castelli de Yezi. Een frisse wij met citroenen, appeltjes en amandelen en venkeltonen. En je kunt vaak kiezen tussen een gewone bordofles of zo'n amvorenachtige fless. Maar de inhoud is precies hetzelfde. En dan komen we in het warmen zuiden uit bij Poulier en Sicilier. Van Natalia wordt vaak gezegd dat de vorm van een laars heeft en Poulier is de hak. Hier staat een drive die we allemaal kennen, de primitivo. Een van de meest succesvolle drive van Natalia. Hij geeft intense rode, volle, vruitige en iets zoetenwijn. Het is nooit septiel en het is ook nooit erg complex. Het is vooral heel veel fruit. Overs vind je die drive ook een californie terug en dan heet hij zin van del. En dan is er nog Sicilier dat eindelijk met die mooie ruigen natuur rondom de etna. Een volkaan die nog jaarlijks uitbarst. Dan stromt u weer een heleboel lava uit zo'n volkaan die zwarte bodem creëert. Eerst kun je er helemaal niets mee, maar uiteindelijk wordt het een hele vruchtbare bodem waarop je verrukkelijker wijn kunt maken. De typische witte drive van Sicilier is de insolia. Die geeft weinen met een uitstekende boddie en hij wordt vaak geblend met Chardonnay wat er meer goed doet. De blauwe drive van Sicilier is de neerodavelaar. Die geeft krachtige weinen. Vruitig en soms wel dierlijk van karakter. En zo zijn we in vogenvlucht door Italie heengegaan. Je snap natuurlijk wel dat het vuul uitgebreid rusten zijn, nog veel meer regio's in de heleboel drive. En alleen al over een wijnregio als Piemonte zijn tientallen boeken geschreven. Maar ik wil je niet overvoeren. Laat het een beetje overzichtelijk houden. Het volgende Zuid-Europese wijnland is natuurlijk Spanje. Als ik in Spanje op wijnrijs ben, is het eerste wat me altijd opvalt dat het zo groot is. Je bent uur onderweg. En gemeten naar Wijngaard op een vlak is met 1 miljoen hectare Spanje het grootste wijnland ter wereld. Op de meeste plaats is het warm op sommige plaatsen bloedheden. En het grote probleem in Spanje is dus niet de rijping van de druiven, maar gebrek aan water. De gemiddelde opbringst is daardoor in Spanje 25 hectelieten per hectare wat erg laag is. Dat maakt dat de meeste Spanse wijnen steversmaken. En dat past natuurlijk uitstekend bij dat Spanse eten, want het is ook allemaal krachter van smaak, met chorizoen en knofloken en iberico-ham. Er zijn verschillende klimaat hiervloeden. De Atlantische Oceania brengt te koelten en regen. De pirnebringen koelten en vanuit de Marokkaanse Sahara komt de beruchte levante een hele droge heete wind. En de middelandse zee zorgt voor warme zomers en milde winters met regen. Het grootste wijngebied van Spanje is La Mancha, in centra Spanje op een hoogvlakte. Hier is de land klimaat met koelen winters en ontzettend heete en droge zomers. De wijnstokken zijn zeer lagers noeit en staan verreppende kaarsen dat er geen waterconcurencie is. En overal staat één draaift de Iren. Waarschijnlijk heb je de nooit van gehoord, maar het was tot een aantal jaar geleden de meest getelde draai van de wereld. Waarom hoor je daar nooit wat over? Nou die wijner worden eigenlijk allemaal verstopt tot Spanse brandy. Maar nu met nieuwe koeltechnieken kan er ook goede wijn gemaakt worden in La Mancha. In Spanje heete de kwaliteitsaanduitingen van wijner niet Oop of Ooc, maar DoNDOCA. Denomen Nertion, de origin, Calificada. Slechts twee weingebieden in Spanje worden zo goed geacht dat ze du C-A op het etiquette mogen zetten. En dat zijn Rijogga en Priorat, beide in het noorden van Spanje. Rijogga kennen we allemaal, je bent ook vast wel eens gedronken. Dat ligt aan de rivier de Ebro. De belangrijkste draai we zijn daar temporaneo en Garnatia. En Garnatia is gewoon het Spanse woord voor Grenache. Of misschien zou het elke zijn om te zeggen Grenache is het Franse woord voor Garnatia. Priorat is een pipkleingebiedje in Catalonia, vlak bij de Minilandse Z. Dat werd in de jaren 90 meter beroemd door dat er hele oude weinstokkers tonden en de weinig daarvan werden geblend met Franse Drijven. Garnatia en Karinjeena geblend met Cabinets-Sovion, Merloen-Sira. Dat geeft silke fantastische resultaten dat sommige Prioratwijnen honderden euro's kosten. Een ander heel bekendgebied is Ribera de Elduardo. Hier heerst een streng land klimaat. Dat bewoners om schrijven als 9 maanden winter 3 maanden hel. In de zomer kan de temperatuur oplopen tot 40 graden Celsius, terwijl het in de winter wel minting kan worden. Je voelt het wel aankomen, hier worden weinig gemaakt met een echt spans temperament. Donkerot met stevige tannine, intent zwartvruid en houteromas. En hier wordt dus ook de beroemde V. Cassicilia gemaakt, hele mooie wein die minimaal 10 jaar moet rijpen voor dat hij op de markt mag komen. Ook weer een wein van een spansedruif temperaneo gemenged met bordeaux-druiven, met name Cabinets-Sovion. In het zuiden van Spanje aan de Atlantische Oceaan, (C) TV GELDERLAND 2020 we nog een broemdwijngebied en dat is geres. Het ligt aan de Atlantisch Oceaan eigenlijk vlak bij Marocco. Met de snelbood ben je een half uurtje aan de overkant. Dit is het broemde Cherigebied. Een wijn die gemaakt wordt van een druif, de Palomino Fino. Hij wordt verstert dat wil zeggen er wordt te alkalant toegevoegd om een lang bewaarbaar te maken. En de zoete stijlen worden achteraf aangevuld met geconcentreerde PX-Pedrogimenis of Mosquatel. De allerdroogste wijn van de wereld komen hier ook vandaan de Fino en de Manzania. Beendroog met aromas van amandelen, kamille en bloemen. Cheri is er in allerlei stijlen en het is super gastronomische zetbaar. Bij vispijs gaal dieren, bij hand, woord, note, kaas en nog veel meer. We hebben nu de belangrijkste wijnbouwregio's van Spanje behandeld, maar het zijn er in totaal wel 65 verspreidt over heel spanje. En er komen takers nieuwe gebieden bij. Wil is wat opzoeken over Spansewijn, ga dan naar www.vienustreepje.nl. Naast Spanje hebben we natuurlijk het Wijnland Portugal. Portugal is voor ons niet zo heel bekend als wijnland. Ik zie het als een verborgenwijnschat. Er zijn honderden drauverassen waar ook wijnkennis nog nooit van gehoord hebben. De belangrijkste drauuf is de Tempranio, die ook in Spanje zover tegenkomt. En die staat hieronder allerlei, andere namen zoals Tink de Rouris of Aragones. En de trots van Portugal staat in de Doorro, de Toreka National. Een krachtpatse drauuf vol met fruit. Witte Portugal is zijn meestal niet zo heel fruitig eerder vegetaal, met anijs en venkel en celderij. En dat maakt ze bijzonder geschekt voorbij maaltijd. De wijnstreek waar het allemaal ontdraaid is natuurlijk de Doorro, waar de beroemde portwijnig gemaakt worden. De Doorro is een rivier die in Spanje ontspringt in de hetaarde Dewerdo, om in Portugal bij porto te eindigen in de Atlantische Oceaan. Het rassen landschap van de Doorro is zo ontzettend mooi dat het door UNESCO uitgeroep is tot de wereld eraf goed. Er is een semi-land klimaat, het kan de behoorlijkheid worden in de zomer. En de winter zijn vaak rond het vriespunt. Hier worden portgemaakt in allerlei stijlen en de belangrijkste stijlverschillen zijn de Ruby's en de Tonis. Ruby's rode weinem met heel veel fruit en Tonis amberkleur gewijnen door alle oxidatie die ze hebben gehad, met aroma's van gekonvijt fruit en noten. En er worden steeds meer uitstekende stillewijnig gemaakt niet versterk te weinem. In het noorden van Portugal ligt de Minio Streek, waar die lekkere vinoverde vandaan komt. Een echte frisse zomerwijn. En dan nog heel ver weg, 900 kilometer onder Lissabond en 600 kilometer vanaf de Afrikaanse kuste Oceaniaan in Lyrmadeira. Een woestvulkanisch eiland met stijlenbergelingen. Hier worden Madeira weinem gemaakt versterk te weinem, altijd geoxidiert en heel apart verwarmt. En dat geest je een unieke smaak. Over het algemeen bastemadeiras van de zure, maar ze zijn ook allemaal zoet van lichtsoet tot volzoet. En dat houdt dat zure mooi in balans, zeker samen met die bijzondere aroma's. Madeiras kun je onwijndig bewaren. Er zijn nu nog steeds Madeiras te koop uit 1865. Alleen heb je er nu wel een goede credit card voor nodig. Madeira combineert ongelooflijk goed met allerlei soorten eten. Fis, flees en zoet. Als je de meer van we weten is er een leuke website www.madeirawein.nl. Op die site je moet maar even kijken, kun je ook een mooi boek bestellen, Madeira Wine Today. Daring vind je echt alles over Madeira en over de wein, hoe het gemaakt wordt, de bodemut, klimaat alles. We zijn nu wel heel ver gekomen, maar er is een land wat je niet mag missen. Ik ga er een klein stukje over zeggen, en dat is Rikkeland. Hier begon de eerste Europese Weinbouw. Er zijn wel overeenkomst met Portugal, het is niet zo bekend die wein. Er zijn honderden in heemse druiverassen die we allemaal niet kennen, het klimaat is enorm geschikt om wein te maken, dus er ligt een ongekende potentie voor de toekomst. Helemaal in het noorden van Rikkeland wichten strek naar Ossa, en daar staat werkelijk een topdrijf de cinemavrouw. Die geeft complexe wein met aromas van oolijven en gedroogde tomaat en hij kan heel mooi rijpen. En dan is er ook nog het eiland Santorini, waarin de zomer zoveel touristen komen. Daar staat een witte druif met toekomst de arseertico, geroemd om zijn stevige zure en tot zover Rikkeland. Er zijn nog een paar dingen die ikje wil vertellen over de klassieke weinwereld. In hongerij heb je die beroemde Turkije, misschien wel die hele zoetenwijn, wat vroeger een van de duurste weinen van de wereld was. In Rumenien, burgerijen en met namenkrowaatsje wordt wij gemaakt en in Turkije, maar echt interessant te weinig komen toch vooral uit Israel en Libanom. En dan gaan we te slotten naar de coelere regio's, naar Engeland. Al in de tweede eeuwstonden erin het zuiden van Engeland Weingarde. Er zijn nu zo'n 500 weinbedrijven en de hit in Zuid-Engeland is moezeerende wein. Je zou het misschien niet verwachten, maar in het zuiden van Engeland is het klimaat zacht, mild en het vrieste sporadisch. En als laatste, dat mogen we natuurlijk niet missen, moeten we het hebben over de weinen in België en Nederland. België kent zo'n 400 weindermijnen het grootste deel in Vlaanderen. Een Weinburg heeft gemiddeld drie hectare en het aantal bedrijven neem nog steeds toe. Er zijn natuurlijk zeer vervelende klimaaproblemen te overwinnen. En ook nog spreeweplagen en verspen en heel gek, maar het is echt waar wilde zwijnen. Toch is het natuurlijk lucratief om daar wein te maken, want net als in Engeland en Nederland iedereen wil wein uit zijn eigen land drinken. De heller van alle belgesuwijnen zijn schuinwijnen of er wel moezeerende weinen. En dan is er veel wittewijn. En Shardonnay is duikeus van België. In Nederland hebben we ook zo'n 200 weinbedrijven en er zijn twee strommingen. Wij maakens die gebruikmaken van hier bieden? Dat zijn kruisingen tussen Amerikaanse Europese weinstocken. En wij maakens die alleen vitisch viniveren aan planten, de Europese druiven. Wein wordt gemaakt van Limburg tot Groningen en de bekendste weinbedrijven zijn Apostenhoeven in Maastricht, torren bij Hormont en kleine schoren op schouwen duideland. En met die Nederlandse bedrijven wil ik graag deze podcast afsluiten. Ik hoop dat je het interessant vond. Ik hoop dat je het een beetje in je op kan nemen. Ik realiseren me dat het heel veel is. Maar weinkennis gaat gewoon altijd in stapjes. Je moet naar Weinregio's toegaan en je moet naar proverijen toegaan. Koop af en toe is een mooie wein. En dan gaat het voor je leven. De volgende podcast gaat ook over Weinen en Regio's, maar dan in de nieuwe wereld alles buiten Europa. En ik begin met een uitleg over klassieke en moderne weinstijlen. Ik hoop dat je die weer bij bent, je bent van Hard to Welcome. Mijn naam is Jorom Bronghorst tot de volgende aflevering. [muziek]