#3 Als zorg na de straf ontbreekt

De naam van de man die je zo gaat horen is gevingeerd. De recht van de man. De rechts van de man. De 25-jarige alias wordt binnen enkele dagen na zijn aanhouding vanwege vanheling en dievstal aan de rechter voorgeleid. Deze beslissst vanwege, deze verdenkingen en ook vanwege zijn ergensige verwaardheid tot preventieve hechtenis in een psychiatriespelententiaire centrum. Op verzoek van de rechter wordt onderzoeg gedaan door een onafhankelijk psychiatrater en psycholoog. Door officier van Justitie zet na het onderzoek een traject van een zorgmachtging in. Uiteindelijk geeft de civiele rechter deze zorgmachtiging voor alias af. Een zorgmachtiging betekent dat iemand zorg krijgt zonder dat die reinen toestemming geeft. Een legamenlijke of psychische behandeling wordt in dat geval opgelegd. Voor alias kwam de zorg te laat en hij is niet de enige. In de gevangenissen zien we meer en meer mensen met een complexe zorgboefte. Dat betekent dat ze meerderen vormen van zorg nodig hebben bijvoorbeeld omdat ze licht of ernstig verstandelijk beperkt zijn. En daarnaast te maken hebben met psychische vraagstukken of verslaafingsproblematiek. Uiteindelijk zit alias honderdag in hechtenis in een peninsier psychiatrie centrum, ook wel de PPC genoemd. Een psychiatriese kliniek binnen de gevangenis. Welkom bij de uitvoering. Een podcast waarin we er achter komen wat er speelt bij de uitvoering zorgensaties van het ministerie van Justitie en veiligheid. Vanuit de samenleving bestaan allerlei voorodelen en verwachtingen van het werk en de zaken die worden behandeld, maar hoe zit het nou echt? Tegenwelke knelpunten en morelen die lemma's loopt de uitvoering aan. Om daar achter te komen duik ik, miloeprand, elke aflevering in een zaak van een van de uitvoering zorgensaties. Deze aflevering gaat over de uitvoering zorgensaties de dienst Justitieële inrichtingen, of de de DEI. Er werken 16.000 medewerkers op 50 locaties. Jaarlijks komen er bijna 30.000 nieuwe gevangenen bij. In de gevangenissen komen steeds meer mensen met complexe zorgproblematiek. Ik vraag me af wat de gevolgen daar precies van zijn. Wat betekent dit voor de veiligheid binnen de gevangenis? En wat gebeurt er als mensen weer uit de PPC komen? Om antwoorden op een vraag te vinden, spreek ik af met experts. Maar eerst rijd ik naar de PPC haarglanden. De plek waar Elias honderd dagen zat. Daarom moet ik de verpleegkundige zorg- en behandorrichtingswerker KAS. Hij werkt inmiddels vijf jaar op één van de crisisafdelingen, waar 12 gededineerde patiënten zitten. En hij vertelt me meer over Elias. Die door zijn schietzove reenie en middelen misbruik, geen onbekende was bij de gegeedselijkke gezondheid zorg. Of er wel, de GGZ. Hij woonde bij zijn moeder op dat moment en familieleden hadden in de daad al aangegeven. binnen de GGZ. Hij was een bekend met de zorgmachtiging. Het gaat niet langen hier duizend. Hij neemt ze medicatie niet meer in. Hij gaat achteruit. Sociao is lument. Hij trekt zich alleen maar terug op zijn kamer. Dus familieleden hadden al aangegeven. Dit gaat gewoon niet langer. Ja, echt daar was er. denk ik onvendoende reden om hem op dat moment gesloot op te nemen binnen de GGZ. En het einde luk heeft er in de daad die stoplaas moeten vinden, waardoor die dus binnen de tentie terecht is gekomen. Komt niet dus eerst binnen in isolatiesel. En daar merkt we al dat er heel veel achterlocht aanwezig was bij hem. Hij krijgt een koffie in T aangeboden. Dan ga je een kopje koffie dan kijk je eerst in het beeketje. Is er geen gespurt? Vraag heb je bij koffie natuurlijk zo een soort laagje erop zitten. Dus dat vertrouwde die al niet helemaal. En zijn zelfsorg was ook heel slecht. Er was een aanklediging niet echt niet uit zichzelf doen. Uitkleedprocedure deed hij niet zelf. Uitkleedprocedure is dat ze in de zee isleerzijl. maar ze mogen alleen een scher hemd aan. Maar hij wilden ze eigenlijk kleding niet uit doen. Dat moet hij toch wel bij gehoppen worden. Want het mag gewoon niet in de isolatiesel hier binnen. Dus je merkt daarin al heel veel achterlocht. En toen kwam niet dus bij ons op de afdeling uit einde luk. En ook daar zo zag je nog meer achterlocht. Hij hield ze beker. Konten nu omhoog. Ze beker met koffie of melk. Konten nu. Drogt hij die boven zo hoofd. En dan vraag je aan wat streden dat je dat doet. Ja, daar kan er niet iets inkomen in mijn beker. Nou, dan merk je al. Dit is verwart gedrag. Dit is bijzonder gedrag. We hebben ook van die Oranjevlakken op de afdeling. Nou, die ontweekt hij ook. Je merkte dat hij achteruit ging. Wat betreft de lichaamelijke zorgen. Hij ging niet uit zichzelf doen. Je nog steeds niet. Hij liep altijd in de fizykleeding rond. Als je hem daar op aansprak, dan zei hij namen. Dit is toch gewoon goed. Dit is toch prima. Het is helemaal goed zo. Zij hetzelf was echt romol. Ja, het echt hand in hand begeleiding nodig in dit soort dingen. Wat normaal natuurlijk uit jezelf moet kunnen gaan. En dat rond haar niet. Die hand in hand begeleiding kost veel tijd. Vaak beginnen we met iemand in een inneverveel programma. Dan doet hij nog niet met groep mee. Maar dan is hij, is zijnselder, dan open op een moment dat de rest dicht is. En dan heb je echt de tijd om met zo iemand te zorgen dat hij gaat douche. Dat is echt afgekleed. En die hand in een hand begeleiding daarboek eigenlijk mee. Dat je dan de tijd neemt met zo iemand om samen een band op te bouwen. En vervolgens te zeggen nou, maar hoe je de nu uitziet, laten we dat even verschanderen. Laat we een ga even doetje, trek deze kleding aan die gegegeerzo nu voor je klaar hebt geleegd. Is dat een naad wat je vanag aan wil. Op die meneer kan je dan die hand in hand begeleiding doen. Als ik naar Kals Luister, vraag ik me af op welke wijze een PPC in op precies verschilt van de gegezet. Daarom zoek ik Sabine Rosa op. Zij werkt als directeur, zorg en de handeling in PPC-haaglanden. Ja, een PPC is eigenlijk een psychiatrische kliniek, maar dan binnen de muren van het gevangenis. In die zin vergelijkbaar met de opname afdelingen, zoals die ook bij de grote gegezet in stellingen bestaan. En dan hebben we ook nog de reguliere gevangenissen en TBS, wat voor terbeschikingsstelling staat. Er zijn heel veel verschillende soorten vorensiesse zorginstellingen, zoals de FPC, voorensiespishiatricecentrum, die heet in de voxmond TBS-kliniek. Dus dat is een FPC, dat is een TBS-kliniek. En daar komen mensen terecht na hun straf, omdat ze geen straf meer hebben, maar nog wel een maatregel hebben. De TBS is natuurlijk een maatregel die bedoelt is om de maatspijt beveiligen, maar ook om mensen zo te behandelen dat ze weer veiliger resocialiseerd kunnen worden. Het verschil met het PPC is dat wij een gevangenis zijn, primair. Dus mensen verblijven alleen bij ons, zoals een rechter, heeft gezegd dat dat moet. Of wel omdat ze nog in afwachtingen zijn van hun inhoudelijke safzaak. Dan zijn ze eigenlijk in het huis van bewaring. Of wel omdat ze een straf hebben gekregen. En die straf gaat vaak dan vooraf aan een eftuele TBS-maatregel. Aan het begin noemd ik het al. Er zijn meer mensen die in de gevangenis komen, terwijl ze misschien zorg nodig hebben. Ja, dus wat we zien is dat los van de mensen die echt een grotere delikte plegen. Zien we ook in het PPC heel veel mensen bij wie het gaat om relatief kleine delikte. Mensen kunnen niet bij ons komen als ze er echt helemaal niets gebeurd is. Wat een straf hebt, wat heeft de urensafbaar feit zou kunnen zijn. Als iemand zo ziek is, vraagt ik me af op welke manier de DEE-erverzorgd dat iedereen veilig is. Ook binnen de muuren. Het is al een hele stressvolle situatie als je gezond bent. Laat staan, als je helemaal overspielt, wordt voordoren door gedachten. En ideeën die echt niet met de realiteit over eentstemmen. Dus we doen vooral heel erg ons best om door duidelijkheid en succtuur en ook een beetje nabijheid, contacten eigenlijk duidelijk te maken. Dat we daar dan in het PPC primair zijn om het verblijf zo goed mogelijk te laten verlopen. Als iemand echt zo ziek is of ontregelt is of in het stabilis, dat er eigenlijk nauwelijks een gesprek mogelijk is, dat komt er ook voor. Dan zullen we heel snel gaan spreken over het innemende van medikatie. En als iemand dat niet wil, dan kunnen we niet zo maar dan mensen tegen hun zin iets geven. Dan moet er nog steeds wel weer spraken zijn van gevaar voor zichzelf of voor andere, inclusief ontspersoneel. Maar dan kunnen we ook mensen onder het man medikatie geven. De DEI ziet dat de druk op de PPC is toenemd. Wat betekent dat voor de mensen die er werken? En je binnen wordt heel erg gedacht aan de veiligheid van personeel. Bijvoorbeeld als iemand op zijn pieper drukte in een alarmssituatie, dan renter gelijk 30 tot 40 man personel renter op af om te kunnen ondersteunen. Ja, zo'n pieper heb je buiten niet, dan ben je echt op jezelf aangewezen. Dus wat dat betreft is zo'n gesloot setting, binnen de detensie is echt wel een veilige plek voor personeel. Ik krijg een rondleiding. Je zit er de gedeten, hè? Ja, zeker. Dit is de regriatiegroomtje hierom bij te zijn. Hier kijken ze telefoots. En dan is het een visermet elkaar. Je kunt een zilvermaaltijd in de keuken. Metsjes en zo, dat krijgen ze wel allemaal bij ons slotte gendel. Dus ze snijden hun vlees bijvoorbeeld achter de deur. Pur voor onze eigen veiligheid. En dan leef ze ze het metsje weer in. En dan kan ze vervolgens met hun producten gaan koeken in de keuken. Hebben we hun eigen veiligheid? Ook. Want dan zit je toch met een metsje in je eentje achter de deur? Ja, dat is de consesse die je wel doet op dat moment. Dat ga je dan voor je eigen veiligheid of voor de veiligheid van de gedeteneerde. En natuurlijk hou je wel in je achterhoofd in gaten. Kan iemand zelf met een metsje omgaan of heeft je suurcedaling gedacht te zoutgesproken. Dan mee wil je voorzichtig met een metsje uitlenen. Om hoeveel mensen gaat het precies als ze praten over de toenamen van gedeteneerde met een complexe zorgpoefde? Nou, daarvoor klop ik aan bij Erik Bezem. De directeur generaal straffen en beschermen van het ministerie van justitie en veiligheid. De DEE voortnamen ze het ministerie straffen uit op een zo veilig mogelijk manier. Als je het kijken naar de hele populatie die wij binnen hebben zitten, dan zie je dat over 40% van de mensen een lichtverstandelijke beperking heeft. Dan willen we niet per definitie zeggen dat je dan psychisch of psychiatische problemen tikheeft. Maar dat is echt wel dat. Want dat is niet een afspiegeling van wat wij natuurlijk buiten tegenkomen. En je ziet dat ongeveer ook van de mensen die die bij ons binnenkomen. Dat ruim 40% een jaar voor dat ze bij ons waren, dat ze hij in contact zijn geweest met artsen over psychische, psychiatische problemen tikhe. Terwijl het normaal gesproken 20% is. Dus dat laten we zien dat er een forzaamte mensen zit die wel problemen tikheeft op psychiatisch en psychiatisch terrein. Sinds 15 jaar richt Nederland zich op ambulantisering. Dat betekent vooral dat mensen die psychisch kwetsbaar zijn op zichzelf wonen. Door deze ambulantisering is het aantal GGZ-instellingen afgenomen. Er zijn alleen ook mensen die gewoon niet voor zichzelf kunnen zorgen. En die dus die instellingen nodig hebben om de zorig in ieder geval een groot deel van hun leven, misschien zelfs wel hun hele leven lang nodig hebben en die begeleiding die ze nodig hebben, die ze daar kunnen krijgen. En als we dat te veel beknoten, dan kan dat voor een deel van deze mensen eruit uiteindelijk toe leiden dat ze in de gewangenis belanden. Of in de forensie zorg. En daar dan als nog die hele begeleiding en zorg voor de rest van hun leven krijgen. Het lastig is natuurlijk dat wij wel eens waar een psychiatische cliniek zijn binnen de tensie, maar dat als je buiten de muur in een psychiatische cliniek wordt opgenomen, dan wordt je in principe pas ontlagen op het moment die gevoldoende herstelt bent. En bij ons is dat niet zo. Bij ons moeten we mensen naar buiten laten. Op het moment dat het rechter zegt dat hij naar buiten moet. En als iemand dan nog steeds eigenlijk heel erg psychiatisch ontregelt is, dan is het enige wat dan nog mogelijk is, is kijken of er dan als nog direct een plek is in een gegezet instelling, al dan niet met een crisismaatregel. Het zit aan tot denken. Had het anders kunnen aflopen voor Elias als hij op voorhand zorg had gekregen. Had dan zijn de licht voorkomen kunnen worden. Dat zullen we nooit weten. Ik ben nog wel benieuwd hoe het hem is vergaan in de PPC. En hoe het nu met hem gaat buiten de muuren. Uiteindelijk is hij na drie maanden bij ons wat meer gestabiliseerd. Dat kwam meeden ook door medicatie in name. Hij is ook geswidst in medicijnen. En toen is hij uiteindelijk weer met een zorgmachtiging, is hij weer naar een gegezet. Instelling is hij weer opgenomen. Voor dat er landelijk vier PPCs waren, met 700 bedden in totaal, belanden mensen met psychiatrische problemen gewoon in de gevangenis. Of ze werden daarvoor ongeschikt verklart. Maar met de komst van de PPCs kwam er voor het eerst een combinatie van veiligheid en zorg. Een vooruitgang, maar we zijn er nog niet, want laatste het personeelste kort neemt de druk op de PPCs toe. Nee, we hebben eigenlijk al jaren te weinig plekken. Het is voorduur een druk op de PPC. Dat komt omdat er aan de voorder blijft er een toenemende stromen komen van mensen die een bed nodig hebben. Hoe goed we ook proberen om de zorg in alle gevangenis ervorm te geven. Ja, als mensen eigenlijk 24 uur, 7 dagen per week psychische zorg nodig hebben, dat kan niet in een gewone gevangenis. Dus het is de laatste jaren eigenlijk altijd een wachlijst van mensen. En er is ook een toenemende maat, zoveel druk. Dat er eigenlijk meerdere mensen zijn tegelijkertijd die echt vandaag in een PPC geplaat zouden moeten kunnen worden. En waar we uit de allen magden, ook met de allerlei overbedden, probeerden omdat nog in de lucht te houden. Een van de problemen is natuurlijk ook dat we aan de achterkant, aan de achterdeur, mensen moeilijker kunnen uitplaatsen. Omdat ze dus in toeneemende maat en steeds langer moeten wachten op een TBS bed bijvoorbeeld. En niet alle mensen die wachten op een TBS zit in de PPC, maar wel een heel groot deel. En wat we ook zien is dat er ook veranderingen zijn in de duur van gevangenis straffen. Die worden opgelegd of in de vaker langer combinaties straffen. Lang gevangenis zelf en daarna nog een TBS maatregel. Veel mensen die bij ons uit de gevangenis gaan hebben daarna ook nog zorg nodig. En dat is dan zorg die in een gewone gezet kliniek bijvoorbeeld geboden zou moeten worden. Ook daar lopen we aan tegen de plaatsingsblomeling. De laatste jaren horen we ook vaker over personen met verwaard gedrag. Ziet Erik een toename, dat vraag ik hem. Die vraag is heel moeilijk te beantwoorden, kan er een paar dingen over zeggen. Sinds ongeveer 2012. Hij heeft een politie een aparte categorie, dat doen we zij 33 meldingen en dat zij in meldingen van mensen met verwaard gedrag. Sinds daarmee zijn gestart. Dat hadden ze het eerste jaar, waar er 35,000 van dat soort meldingen. En dat zijn er kemiddels, dat er ruim 140,000. Dus dat aan het mensen, dat zijn mensen die heel verschillend gedracht tonen. Dat kan om mensen zijn met de demensie die naakt proberen het verkeersd regelen. Dat kan mensen zijn, die drugs hebben gebruikt, kan mensen zijn die dronken zijn. Dat kan mensen die psychotisch zijn. Dus dat is ook een hele onvangrijke groep waarover meldingen binnen komen. Hoe gaan we om mensen op straat met die verwaard zijn? Zijn we er toch gevoelig voor geworden, bepaalde me hier. Ik denk dat er daar in de daad gevoeliger voor zijn geworden. En dan moed ik toch terug denken aan mijn jeugd. Mijn vader was psychiatern, we waren niet zover van de clinic af. Af en toe kan de bij ons iemand naar binnen lopen, waarvan we nu zouden zeggen met verwaard gedrag. En die vroeg dan waar ze de dokter. En dan weet ik eigenlijk dat mijn moeder daar ook vrij rustig op regeren. En ik had nog drie zusjes en een broer thuis lopen. En die zij had de dokter is niet thuis. En zij vormaak weer maar beter heeft teruggaan naar de clinic waar dat was. En als kinderen reageren we eigenlijk niet anders op dan ook even te kijken. En iemand liep dat weer het huis uit. En ik had dat nu zou gebeuren dat iedereen gelijk de telefoon zou gijpen om te zeggen er loopt iemand hier rond. En zo liepen daar ook in het door op en een stad waar wij woonen ook mensen van die clinic rond. En ik zie nu dat zonder aardere mensen op straat rondlopen die toch vreemd gedachten toen dat er snijden. En heel snel over wordt gebeld. Met Elias liep het goed af. Hij komt na zijn tijd in de PPC naar een GGZ-instelling met een combinatie van zorg en veiligheid. Nu zien we dat deze opvang niet voor iedereen mogelijk is na het uitzitten van een straf. Ik vraag Sabine en Erik naar oplossingen. Dus ik denk dat vooral belangrijk is dat we ons leliseerde dat er gewoon een deel van de mensen is die intensieve begrijving nodig heeft. En dat zit hem toch in opvanglocaties binnen de GGZ maar vooral ook in samenwerking met het sociale domijn. En zeker voor mensen die meer dan één probleem hebben. En psychiatrische kwetsbaarheid en verslaafing. En misschien ook een verstandelijke beperking. En weinig steun van een netwerk in een huidig broerlijk geïniversale samenleving. Die mensen moeten in een institut of in een instelling kunnen verblijven. En daar binnen dan natuurlijk zo veel mogelijk vrijheid en autonomie genieten. Maar die moet je niet erie hoog achter in een stad laten verpieten. Voor zichzelf niet, maar ook niet voor de veiligheid van de samenleving. Als je eerst naar provincie kijkt, kijk je in een brein. Ik denk de prrijveteven kant van de E is. Zat je proberen iedereen die bij de DEI binnen zit. Proberen de mensen binnen de DEI te doen wat zij kunnen om te zorgen als de mensen naar buiten komen. Dat ze een positieve wendig aan hun leven kunnen geven. En als mensen zijn die met psychische prijadsproblematiek zijn, probeer ze kijken wat kunnen we dat tijdens de tensie mee. Maar ook zorgen dat er na daar een vervolgen. aan kan worden gegeven zodat ze niet terugkeren. Vetter denk ik dat een belangrijk is wat aan doen zijn en dat doen we onder de aanpak verwarte. Is dat je ook eigenlijk wil voorkomen dat gedrag escaliert. En als er nu gebeld wordt van haar iemand, die zegt mij een overbuurman die gaat helemaal door het dak heen, politie waar gekond aanrijden en vaaklijt wat verdere escalatie. Wat daar heel belangrijk is is dat ook vooraf, wat kun je daar nou het beste doen. En wij houden nu overal in het land in de veiligheidsregio, zonverensties en daar wordt uiteindelijk met zorg, politie en het social domain. Dat zijn mensen in de gemeente ze bezig houden met de zorg en met huisvesting houden we konverensties hoe het samenwerking tussen die partijen kunnen verbeteren. Want ieder is er nu voor zelf heel veel tijd mee kwijt. Dat is ook helemaal niet effectief. De politie is er erg heel veel uren mee hier op pad. En wat daar goede voorbeelden zijn is dat bij de politie waar de meldingen binnenkomen, al een triageplaatsvind als er gebeld wordt. En dat mensen zeggen 'ah, maar dat gaat om die meneer of mevrouw'. En dat op de gene van de zorg zeg maar dat ga ik wel even. En zondwoordig is het gezegd 'ah, maar dat is die'. Dan moet iemand een GGD'er of iemand een GGZ hebben, maar dat is wel belangrijk dat er een politie aangen mee gaat die op de achtergrond staat. En dat is dus belangrijk dat er zorg en een politie samen optrekken, om te zorgen dat je dan de zorg dat met goed kan gaan organiseren. Voor de gedetineerde patiënten is KAS, een van de weinigen van de buitenweerrod, die ze zien. Ik merk hoe betrokken hij praten over zijn werk en hoe Anton Zalstij is over zijn vak. Ik, voor mij, is het zo dat ik krijg best wel vaak een band met wat jongeren gedetineerder. Ik ben zelf 30 jaar. Ik merk dat de jongeren gedetineerde toch wel vaak naar mij toetrekken. Als je kijkt naar het middelenleeftijd binnen de ingeichting van personeel. Dus de jongeren die trekken vaak wel naar andere jongeren toe van personeel. En daardoor kan je ook wel een wat betere band ontwikkelen. En met deze jongen had ik best wel echt een een sterke band en dan had ik ook wel veel dingen van mij aan. Ik gaf hem echt die hand in hand begeleiding en daar had hij ook gewoon boeft aan. Misschien was het anders geweest als een ouderen collega hem had opgepakt. Dan had hij misschien hele, vaderlijk of moedelijke gevoelingsd bij gehad. Hij had ook gekund. Maar je krijgt best wel een band met deze doel op. Omdat het toch wel, ja, je bent toch wel een opkaan gewezen. Niet onbelangrijk zo'n goede band. Ik kom namelijk ook weer een moment dat het straat voorbij is. En mensen terug de samenleving in komen. Waar ze weer nieuwe, sociale contacten op zullen doen. Zo kunnen ze hopelijk de draad weer een beetje oppakken. En natuurlijk zou het nog mooier zijn als een delikt verkomen werd. Met de juiste zorgveraf. Dit was de uitvoering. Wil je nou meer weten over het werk van de DE? Kijk dan op www.de.nl. Ben je daarna als benieuwd hoe je kunt bijdraag aan het werk van DE? Ga dan naar www.werken bij DE.nl.