#3 - Ad Verbrugge over staat onderwijs: 'Hoeveel mensen met een academische geest lopen er nog rond?'

gedachte dat de docent onderbetraad zou worden, of dat de onderwijs kan met een tekort aan financieringsverkomen. Ja, de verklaring wanneer we het hebben over 1 op 3 is functioneel allemaal verbet. Ja, dan hebben we het ook ook ook oververtegenwoordiging kinderen met een migratie af. Zeg ook niet een hele gek en natuurlijk niet, het is ook heel logisch. En dat is ook even de reden waarom je niet migratie natuurlijk een halt moet toe roepen. Welkom bij onze eeuw. Dit is een nieuwe WNL-serie, wanneer we met Dona geven een deskundige grote verkiezingsteema-scanafriezen. Ik ben Mark en Milgrot. En ik ben samen van de putte. De theme als nieuwe spreken zijn niet alleen reliefant voor vandaag de dag en in de verkiezingkampagne, maar gaan echt de toekomst van ons land te palen. Vanaat het gast is, als we bruggen, via de zove, hoofdcent aan het vu en voorzitter van beter onderwijs Nederland. Wij hebben uitgenodigd om te spreken over het onderwijs in Nederland en vooral waarom dat steeds verslechtert. Welkom bij ons behouden huishuisje hier zouden in de WNL-derdaxi. Het is minder luxe dan bij mij. Het is een nieuwe wereld. Het is een beetje spartans. Het is heel goed. Het kunnen we echt even over belangrijke dingen spreken. Want vooral beter onderwijs Nederland, jullie maak je hard voor. Ja, beter onderwijs. Waarom is dat belangrijk? Want heel veel mensen willen zeggen, onderwijs gaat toch hartstikke goed in Nederland. Nou, ik denk dat inmiddels wel bekend is dat we met de nodigige problemen kampen. En onze vereniging is al opgericht in 2006. En toen was het misschien voor minder mensen zichtbaar dat ons onderwijs toch serieus naar beneden aan het gaan was in kwaliteit. Ik geef als voorbeeld altijd de maten, waarin leerlingen op 15 jaar geleefdheid in straat zijn om een krant te leven. Ja, en destijds was één op de zeven leerlingen, zoals het functioniel allemaal verbeterd. Die zijn dus niet in straat om dat te doen. We zagen dat als een zier zorgwekkende ontwikkeling, want in 2000 was er nog een op de tien. Dus dan geeft aan dat er echt een nieuwe wereldzent is. We zien dat destijds wel een kleine, ja, ook mededorp. Dan zijn onze inspanningen en een goede staatssecretaris, van bijste veld die we toen hadden. Dat het enige sinds is gestabiliseerd, zelfs wat verbeterd. Maar vervolgens is het daarna toch wel heel snel naar beneden, weer verder afgegeleden. En we zien dat in 2012 hebben we het alle over één op de vijf leerlingen. In 2019, één op de vier en inmiddels zitten we op één op de drie leerlingen die functioniel al verbeterd is. Op 15 jaar geleeftijd. In een democratische samenleving, moderne samenleving, die draait om informatie en communicatie, zien we dat één op de drie kinderen op 15 jaar geleeftijd niet in straat. Dat is voor het hele onderrijden. Ja, zeker, dus het is gewoon de hele populatie kinderen. Die zitten natuurlijk allemaal de onderste regionen. Het is feen bij open en bij elkaar er zijn vaak niet gegloed in staat om hun eigen leerboek te lezen. Maar ik geef dit als voorbeeld bij rekenen zien we een vergelijkbaar proces, minder dramatisch, maar ook een heel duidelijke neergang, waarin een groot deel van de kinderen echt onder het gewenste gemiddelde zit. Dan naast is het wat hier gebeurt aan de onderkant. Want je met nu echt de ondergrens ook indicatief voor wat ook de niveau is dat boven gebeurt. Dus wij als je een examen vergelijkt pakken beter het jaren tachtig. En je zet dat een wiskunde of natuurkunde. Je zet dat af op haar voor het niveau wat er nu wordt gedaan. Of op VBO. Wat er nu wordt gedaan, zie je heel duidelijk dat er een neerwaardse beweging is. En die is een klein beetje, maar heel sterk. Als het dan willen kijken naar hoe hier uit is in passen kunnen komen en naar oplossingen kijken. Vaken wordt dan gezegd dat de oplossing is meer geld. Dat hoorde heel vaar. At weet je eigenlijk wat een docent gemiddeld verdiend in Nederland een primaire voor het gezet onderwijs. Nou, dat is heel goed. Dus hier zit boven het verboven het gemiddelde van de HBO student die net is afgestuteerd. En we hebben nog een stuk van de telegraven voor ons van begrepen dit jaar. Daar wordt gezegd, is anderhalf keer model. En dan komt neer voor basis onderwijs gemiddelde salaagd van de procent 61 honderd. En bij het voortgezet onderwijs zelfs 65 honderd. Ja, net is het zijn enorme bedragen. Ja. Het is goed dat je dat nog even onder de aandacht brengt. Want dat is ook iets waar wij keren op keren opwijzen. De hele gedachte dat de docent onderbetaald zou worden. Of dat de onderwijskamp met een tekort aan financiën is voorkomen ons. Ja. En ook als je kijkt naar hoeveel geld de heen gaat als mij de algemeen reakkamer heeft dan een keer gezegd. De weten eigenlijk niet waar het allemaal precies een uitgegeven wordt. Nee, dus Arno Visser van de reakkamer wijzen bij ook wel veel jaar op. Bij zijn afschrijd heeft hij dat nog een keer onder de aandacht gebracht aantal jaar geleden. Er is een probleem bestaant al veel langer dus het is niet duidelijk waar de middelen voorwoorden ingezet. En even om het in een totaal perspektief te plaatsen in 2020 miljard uitgeven onderwijs. Ja. We zitten nu op ruim 50. Ja, ik doe een laatste begroting van tussen 25 zit je op 57,5 miljard. Ja, 57 miljard. Dan heb je er meer naar ruimte voor de bedding. Dus meer dan ook als je het vooraliseerd voor de inflatie zit je op meer dan een verdubbeling. En we hebben in het voorgezet onderwijs veel minder leerlingen. Dus de werken veel meer mensen en dan heb ik het over 70.000 mensen meer die er werken in die sector. Met 150.000 leerlingen. Ja, en nu ook al deze vaardigheid. Wondens die pisa-scorzen ook blijkt dan dat onder 15 jaar wat je om de 1 op 3 je punks heel anders verbeter is. Ja, als het mogelijk samen wordt meer mensen meer geld. Ja, schoolersdalen. Ja, dat is de trend. En wij hebben al gezicht geld, dus niet de oplossing. Sterk en nog geld is een deel van het probleem. Geld is een deel van het probleem. Ja, laten we even kijken naar wel een paar mogelijken oplossing. Want jullie hebben volgens mij al meer gezet van kijken naar hoe die gewoon de geld ontvangen. Ja. Ja, dat is een van de grote veranderingen die. die is ingevoerd in de jaren 90. Nou, eigenlijk een nieuwe millennium is er zo'n om de Lump Sum Financiering. Wat zoveel inhoud als dat een onderwijs instelling. Gaan we het zo over hebben. En bedrag krijgt op basis van, ja, ik kan zeggen, een aantal leerlingen, input en output. Ja, dus dat is een doorput. Ja, maar dus de aantal inschrijvingen is heel belangrijk. En een aantal diplomas is belangrijk. Nou, wat je ziet is dat een sterk quantitatief gerichte prikkels. Dus dat is het eerste. Waarbij die instelling op basis van die leerlingen aantallen en lien diplomas een bedrag krijgt, wel over ze vrijlijke kunnen beschikken. Dat betekent dat wij eigenlijk geen toezicht meer hebben, en ook geen inzicht wat toezicht houden en geen inzicht hebben, in hoe dat geld precies besteed wordt. Daarbij zie je dat er grote concentratie plaatsvindt. En dus ook als gevolg van fusies. Dus alle lijn, scholen die onder één bestuur komen. Ja, meegazscholen. Ja, meegazscholen in de data. En soms letterlijk, zoals je dat bij onze ROC's kunt waarnemen, soms minder zichtbaar, omdat er wel verschillende locatie zijn, maar die scholen wel allemaal onder één bestuurvallen. Nou, dat bestuur beslist weer over hoe dat geld wordt besteed. En wat er op een locatie terecht komt. En wat een locatie ook moet uitbetalen aan de algemene diensten bijvoorbeeld. Dus het is de maarde vraag hoeveelder van dat geld daadwerkelijk wordt besteed aan onderwijs voor de klas. Ja, want dat is misschien ook als ik een vergelijking mag maken. Zo'n beetje een bureaucratisch meeganisme natuurlijk. Je geeft iemand een streef getallen willen dat je zoveel leerlingen binnenkrijft, dat je zoveel leerlingen eruit een diploma geeft. Dat is in politie geen zegt, dat je 20 boot te schrijft op een dag. Dat gaat hier zo'n 20 boot te schrijven. In plaatsen of dat nou per cent misschien wel op dat die pakkeneboete nou wel echt nodig was. Een beetje mag je. Kopt-ie vergelijking een beetje? Ja, nou het is het nog iets anders, omdat we hebben dus dat in de neoliberale regime, zoals we het dan noemen. Hoewel het niet echt een neoliberal is, maar dit is een nieuw public management. Hebben we die instellingen ook met elkaar laten konkureren. Dus je krijgt, laten we zeggen, per sector is er één pot. En je hebt een aantal kandidaten. Hoge scholen volgt universiteiten, maar het geldt ook voor VO. Bij universiteiten zie je het nog wat stärkst. Dan zie je dat die verschillende partijen, de universiteiten, met elkaar gaan konkureren om die student. Wie de meeste studenten binnenhaald krijgt ook het meeste geld. Dus gaan we allemaal de internationale markt op. We hebben eigenlijk geen concept meer van onderwijs als cultuur over de racht in de verbinding met de land. Dus het maakt niet uit. Iedereen is onderwijs klant om het zo maar te noemen. En wanneer je nou de zoveel meestudenten uit Europa binnenhaald, dan krijg jij, omdat je het aantal bij jou hoge ligt. Ik krijg hem meer geld. Dan kun je eruit, dan kun je onder andere misschien een mooi bibliotheken uitbaal van doen. Nou, wat je vaak ziet is dat het personeel wordt uitgebraan. en dat juist geld wordt afgeroomd voor onderzoek. Dus dat wordt nog gegeten, dus dat onderwijs geld wordt ook gebruikt om onderzoek weer te financieen. Dus hoeveelder aparte onderzoek's financieering is, maar dat is weer een ander verhaal. Dus je ziet dat juist door de onderwijs massaal te maken, dat het extensieveren noemen ze dat. Kun je er ook een winst op maken en met die geld weer ook weer andere dingen doen. En dat is dus precies ook het punt. Dus je krijgt meer geld, maar het is nog maar de vraag of dat daantwerkelijk terechtkomt bij de studenten zelf, of die daar beter onderwijs zijn. Want ik vroam er dan toch af hebben dit het zo'n hoge onderwijs te gaan. We zometeen er nog even die prop in, maar als we kijken naar die middelbare scholen, ook die baas scholen. We hebben net een derde van de leerlingen, kan geen krant lezen. Dus een school die wil te veel mogelijk leerlingen, maar is ze dan, dus die gaan van die school af, zonder een krant kunnen lezen. Is het dan niemand die hier evenjes aan de bel trekt, waar ze de onderwijs in specie, hoe gaat die onderwijs in specie rapporteren? Die jaar in jaren uit dat dit probleem zich voordeult. En die cijfers die zijn ook sterk en nog die worden mede door de specie gepubliezen. En die financiering is nog heel evenjes, die bekosten gingen, hoe zou die anders kunnen? Want in plaats van wat je nu zeggen, wat kijken en hoeveel mensen binnenkomen en hoeveel we gaan? Nou ja, dat is overal in de wereld zichbaar. We hebben het vroeger ook altijd anders gedaan, dat is dat je met een duidelijke vaste voet werkt, dat je bevolkt die financiering voor vijf of tien jaar vastzetten dan weer dus herziet. Dat wanneer er heel duidelijk een school komt met een tekort aan instroom, dat een specie daarop is, gaat kijken van wat is er aan de hand. Maar ook dat je de normen heel helder hebt van hoeveel van het geld moet worden besteed aan het primaire proces. En we zien dat dat eigenlijk in heel veel gevallen voor strakt onduidelijk is geworden. En wij hebben al jaren geleden onderzoek gedaan waaruit bleek dat op hoge scholen soms nog maar, ja en die je zult niet geloven maar. Het 20 procent van het toegekende geld naar feitelijk onderwijsging en een hele boel wel naar docenten, maar die docenten waren dan ook bezig met onderwijs ontwikkeling, maar erzoop. Iedereen is bezig met onderwijs ontwikkeling, we weten echt wel waarin goed onderwijs bestaat en die onderwijs ontwikkeling was in de meest gevallen eigenlijk een recept voor onderwijs achteruitgang. En dat hebben we gezien afgelopen. Waar gaat de rest van die 80 procent heen? Gebouwen. Dus het is heel belangrijk. Je ziet dat we daar ook de bekostiging van het vastgoed hebben en geval van MBOs, Habio's, Universiteiten is eigenlijk onderdeel geworden van die lump sum. Ik heb een gezegd van jou als jij in gebouw wil, dan rekenen we daar een pakkenbeten 20 procent van je jarlijkste begroting. Ik denk dat het echt dat presentatie was ook. Je krijgt geld waarin wij eigenlijk aan een rekensel maken van hoeveel je vastgoed gaat kosten. Dus alleen we hebben gezien dat er waarde prijstijgingen, we hebben gezien dat instellingen dus op hun eigen houdje grote projecten gingen aan de Universiteit van Amsterdam is daar een mooi voorbeeld van, maar we zien het ook geen lijnen, gigantische bouwprojecten. Die vervolgens veel duder uitvielen, want ze hebben ze zich totaal in ondernemers. Dus als er één ding duidelijk is, onderwijs bestuurden zijn volgens trekt in ondernemers. Ik ondernemer zelf wel het ene lander, maar dat is één ding nou duidelijk is. De hele cultuur in het onderwijs is eigenlijk heeft niets te maken met ondernemingsgeest. Maar ze kunnen wel met verënt geld, geld van overhijts geld in dit geval wel allerlei zaken privade beslissen, maar dat is nog geen ondernemer. Dus wat je ziet is dat heel veel projecten uit de hand lopen, dus financiër, financiël veel kostbare uitvallen dan gepland, dat men dan vervolgens natuurlijk wel moet zorgen dat de begroting nog enig sinds rond is. Dat gaat bezuin nog op personeel, dan gaat mijn nieuwe onderwijs mee tot dieken introduceren. Extensiveren van dat onderwijs, dus in plaats van een docent die voor de 30 leerlingen staat, bijvoorbeeld op een L.O.C., gaan we zeggen naar jongens, we gaan werken met leertpleinen. Ja, dat klinkt een allemaal heel sexy, je eigen leerweg mag uitstippelen en met praktijk onderwijs aan projecten kunt werken in groepen. Ja, goed. Dat zit nog wel enige context omheen, maar het hele punt is dat dus die vak in houdlijke vorming zeker bij dat soort opleidingen zwaar te wensen overlaat dat er eigenlijk geen goede disciplinenzorde bijgeblacht bij kinderen, die komen zo in het werkveld. En je hoort ook heel veel ondernemers terechtklagen van ja, wat krijgen we nou binnen. Ja, dat is omdat ze dit geen cultuur overdracht, ze hebben niet geleerd, opdrachten zorgvuldig uit te voeren om op gecorriseerd te worden, zeggen we dat dit doe je niet goed en dat moet beter. Het is eindeloos gepsiegelogiseerd in praktische werkgroepen, waarin je moeten reflectoren op het eigen werkproces en dat van de ander kortom in plaats van dat je echt in houdlijke schooling krijgt van voldoende niveau, zie je dat leerlingen, dus ingroepen door paardjes geen geleid worden. Geen vak docenten krijgen over de gezagskedieze gesproken, dus ook geen mensen die zelfverstand van zaken hebben, dus de docenten schiet het de kort heel veel punten, niet overal, maar wel veel plaatsen. Beheersen niet zelf meer vak zijn er ook zelf niet meer goed in opgeleid, gaan geintegreren de opdrachten doen, waarin je misschien nog een klein beetje statistiek of nog een klein beetje van dit en dat bij elkaar krijgt, dat wordt niet groepen, wordt dat gedaan. Zonder dat het dus wordt eigen gemaakt door leerlingen, dus die komen eigenlijk onthanden op een arbeidsmarkt, onkundig, en dat is rampzalig, want als we hun vaderen karriëren. Dus even kort mag samen wat, we willen dus eigenlijk ook een actiefere rol van die inspectie bij het controleren van die kwaliteit zijzen, we willen dus dat het geld vast wordt gezet in plaatsen op basis van die insomen, en dat daar ook meer een richting in wordt gegeven, geven nou een primaire onderwijs uit. Primaar aan onderwijs, dus niet alle zomeneen, alle overheid. Ja, de samenvatten, dus je hebt een ander type financiering nodig, waarin die veel meer gericht is op de langere termijn, die minder op die kwantiteit is gerecht. Dat is heel belangrijk, die locatie gebond is, dus niet één groot zak geld van een groot bestuur. We kijken van, dit is een onderwijsgestelling in die buurt, dat is waarin we zeggen dat locatie gebonden, waarin de schooleider heel belangrijk is. Dat is een kleinere instellingen in plaats van allelein massa instellingen, dus een kleinere instelling, zodat er wat de kiezen valt voor ouders, ook openbaar maken van de resultaten en een inspectie die toeziet op de kwaliteit. En dan niet alleen in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs, zoals nu, maar juist ook in het middelbare bloepszonderwijs en het hoge bloepszonderwijs, dus dat je daar veel meer toezicht houdt op wat de kwaliteit is die wordt geleefd. En als het nu weer even wat kleiner maken, naar het klaslocaal, bijvoorbeeld op de primaire voortgezet onderwijs, wat is er nou de afgelopen 20-30 jaar veranderd in die klaslocale? Nou hele boel, hangt er ook een beetje vanaf op welke school je zit, maar de grote trend, zoals we die na pakken bij het jade 40 nu zien, is dat het onderwijs in toenemende mate eigenlijk hebben losgemaakt van een vakniveau per klas. Wat betekent dat? Ik krijg er dus ook een leerlingvolg systeem. In mijn jonge jaren had je een leer waar die een vast programma had, en al de eind van het jaar had iedereen dat vaste programma gelopen. En moest je dus ook de zommer, de schrijven opdrachten, de historische kennis, dat was geschiedenis, kennis de natuur, iedereen had vanwege dezelfde Curriculum doorlopen en op die basisvakken een minimale hetzelfde niveau, dus als je echt niet kon lezen en niet goed kon rekenen, dan bleef je zetten. Wat we nu zien is dat dat onderwijs eigenlijk is gepersonaliseerd in een pal de manier, en dat klinkt heel sympathiek, maar betekent dus ook dat kinderen die vroeger zouden blijven zitten, dat die nu naar een volgende klas gaan, die ziet ook dat ze in die klas zijn veel onrestiger geworden, ze moeten namelijk omdat je niet meer een programma doorloopt in groepjes gaan werken, die worden bij elkaar gezet. Die soms doet de leeraaressen of de leeraarcentraal, maar heel veel wordt er ook in die klas. Dat is ook een beetje als luier onderwijs om met groepjes te werken of gaat om iets te werken. Nou, nee, dus het gaat niet om dat je dit geval niet, dat je me soms ook wel groeps op de achterdoe, maar je differentiert binnen die klasfilmeer. Ja, dat moet allemaal bijgehouden worden, er is veel meer administratie, dat is ook heel populair, ze kan maar geïnplemeterd, dit soort meetoden, betekent dat er dus veel minder leerlingen blijven zitten, het klinkt heel sympathiek, maar aan het eind van de red betekent ook dat je leerlingen krijgt die eigenlijk nog steeds niet aan dat minimum niveau voldoen, maar die toch gewoon nu naar het VMB-ogam, helemaal blijven, zegt ja, maar dat is ook zonder, dus voor een social ontwikkeling niet goed als ze blijven zitten, ja, dat klinkt in eerste instantie sympathiek, maar betekent uiteindelijk dat je dus onvoldoende, met een onvoldoende basisniveau het vervolgende wijze ingaan, nou daar herhalde dan voorvolgens de problemen dat je bijvoorbeeld je lesboeken niet kan lezen of eigenlijk elementaire regenvaardigheden nog ontbeert, dus dus wat je ziet is die klassen zijn, dus veel onrustiger geworden, discipline is een probleem en natuurlijk de samestelling, we hebben een enorme migratie golf gehad, iedereen heeft het er overzien in zeker een grote steden en wat in die kinderen die die komen al binnen met enorme taal achterstanden, discipline problemen, soms ook nog ja, omdat ze uit milieus komen met heel andere omgangsformen dan wij, dus het is de populatie, de samestelling van dat leraar team is ook gefeminiseerd, dus heel veel vrouwen, die vaak ook deel tijd werken, die zelf vaak ook niet meer goed zijn opgeleid, omdat waar ik al zei, ook babos, dus die komen daar eigenlijk niet goed toegerest voor de klas, hebben niet de goede metodikken mee gekregen, je zit met dat dus die personaliseerde benaderingen, ze moeten allemaal formuleren invullen, het is in de klas veel onrustiger, soms rond uit, gezagsproblematiek en waarin je ook probleem leerlingen hebben ook nog passend onderwijs geïntroduceerd, kinderen die vroegen als special, onderwijs gingen moeten nu in die klas daar worden gezet, die terroriseren soms de hele boel, daar staan er geen zwaar kwanktjes, wat mij altijd op zowel wordt verteld, de goede leerlingen trekken dan de minder goede leerlingen mee, maar vaak zitten mijn vader toch anders op, absoluut, absoluut, dat zie je ook, en dat is ook al jaren voor gewaarschuwd, dat kan alleen als je met hele kleine groepen werkt, met een hele goed gescholdele leraren en dan ook alleen met een pad segment, kinderen met een achterstand, als je een onvoldoende geschold bent, je hebt te weinig gezag en je hebt grote groepen en veel van die probleem leerlingen, dan worden er een pijn hoop, dus je ziet ook dat de uitfall groot is, dat mensen niet meer in het onderwijs willen werken, dat ze het nu dan maar deel tijd doen en dan weer uit kunnen blazen, korte omdat die scholen zijn geautisch geworden. En zeker sinds lijkt het soms dat leerkracht er zeker per bear onderwijs ook voor het gezet onderwijs, bij een soort toezichtse houders. Ja, het is zo'n gegeveugd. En hoe ver zie jij dan in een migratie, in hoe ver zie jij die cultuur verschillen dan ook in de klas daarin doorstijpelen? Nou ja, dat kijk ik wij, onze onderwijsvereniging bevat in haar ledenbestand, veel leraren, onderwijsers, ook die in grote stedenwerken en ook de geluiden die wij natuurlijk horen over situaties in de klas. Ja, die zijn soms ook echt wel helemaal schrijend. Dus dan moet je denken aan ouders die nauwelijks, ansprekbaar zijn, scholbesturen die ook niet willen acteren, omdat dat mogelijk slechte zijn genomen of wordt haar racisme verweten. Ja, en maar je ziet dus dat het niveau van de acte van vorming, dus op heel veel plaatsen ernstig te kortschieten. Dat is dus ook de verklaring wanneer we het hebben over 1 op 3 is functioneel allemaal verbet. Ja, dan hebben we het ook ook ook overver tegenwoordiging, kinderen met een migratie afzicht. Niet een hele gek en natuurlijk. Ja, het is ook heel logisch. En dat is ook één van de reden waarom je die migratie natuurlijk een halte moet toe roepen. En dat heb ik al jaren geleden gezegd, want je hebt gewoon niet meer de capaciteit om die kinderen een gezonde toekomst te geven met als risico en dat ze eigenlijk meer talenten hebben dan tot ontwikkeling kwamen, een grote frustratie zich opbouw die zich weer reflecteren in de manier wel op ze zich tot de maatschappij in de samenleving als geheel verhaal. Ja, want als jij behoorlijk stel heeft ze zep, maar dat is niet gevormd, dus niet tot ontwikkeling gebracht, dan gaan we er iets anders mee doen. Ja, en we hebben het natuurlijk over het hele onderwijs systeem laten nog even focusen ook op het hoge onderwijs. Dus de HBO's universiteiten. Mij lijkt het logisch als 1/3 van je leerlingen niet goed kan lezen en schrijver, dat zijn ook een beetje door in het systeem, want als ik dan dan deze cijfers kijk in 1981 was nog maar 11 procent van de Nederlanders hoog opgeleid, inmiddels 40 jaar later is dat 35 procent, zijn wij in 40 jaar ongeveer vier keer zo'n slim geworden of is het bloemen in het systeem? Ja, dat is een seconde zin. Je geeft het antwoord al en als ik krijg naar mijn 97-jarige vader, die heeft de mullo gedaan in de oorlog en als ik zie wat die blijken eigenlijk getalenteerd te zijn, dus die mocht mullo AMB tegelijk doen, die al beter naar de HBS kunnen gaan, maar goed, met zijn mullo AMB tegelijk, die heeft een enorme vakkennen, die beheersbepaalde dingen beter dan ik met mijn VWO of gymnasium achtergrond, dus dat geeft al wat aan, ik zeg ook vergelijk dus die eindexamens. Als je ziet wat de kwaliteit van bijvoorbeeld taalbeheersing is van de gemiddelde student, en dat is niet de schuld van die student, die is gewoon niet goed opgeleid, die is verwaarlost, het zeg ik ook, en heeft het ook met doorstroom te maken, want als je nu bijvoorbeeld kijkt, je kan bijvoorbeeld met een HAVO, een HBO propenduizen premaster, een universiteirmaster, een even snelzien man die VWO universiteitsbezzeler, universiteirmaster, dat is niet echt uit tot uitdaging. Nee, absoluut, dus de vraag hoeveel mensen met een echt academische geesten, om nu onze universiteiten te bevolken. Ja, dat komt dan ook, dat is een hele instroom bij uit het buitenland, waarvan je totaal niet weet wat het niveau eigenlijk is, dus dat zie je, het schuldssysteem in een hele roop aan, ook weerle twijt, is erg verschillend, dus er komen mensen binnen die ook onder dat niveau zitten. Ja, en dat track het ook weer naar beneden, dan ga je het ook de hind aan het doen. En dat in een daad effect op ook de toetsing, is dat absoluut. Absoluut, dus kijk, wij zijn al heel lang geleden opgehouden om bijvoorbeeld serieus taalvaardigheid te toetsen. Ja. En dat doe je nu op dit moment. Daar kan ook niet. Vroeger wilde je bijvoorbeeld goed engels leeren, moest je een hele opleiding volgen. Ja, nu wordt dat eigenlijk maar gewoon zo. Ik had neergelegd en met de nieuwste technologie van Chat GPT, zie je dat natuurlijk gewoon een student, ook al al wij schrijven opdrachten gewoon even dat Chat groeit. Dus dat leert ook niet meer. Ja, en ook als ik even naar mijn eigen waarin, kijk, ik ben niet altijd lang geleden afgestudeerd, de ontzettende veel het groepsopdrachten die ik moest doen. Ja, dat is dus een werkzaak moet maken, we van het twee of drie mensen het werk, wat deden de andere die niet. Ja, ja. En we hebben ook al veel jaren geleden opgewezen en dat hele probleem van de zwarte rijders, en dat wanneer zie je dat voor de studenten, voor de docenten, is het makkelijk om de over me een keer de boordeelen. Ja. Maar wanneer je met een groepje van vijf, een groepsopdracht moet gaan doen, en twee hangen er een beetje bij een halen de koffie. Ja, dat leer is er vooral, als je het hebt over cultuur overdracht, dat manipulatief gedrag land. Ja. Dus gewoon manipulaties zorgen dat je goed in de groep leert, een beetje slijmen bij die en zorgen dat het niet opbrekt. Ja, dan kun je eigenlijk met heel weinig persoonlijke inzet en kunde. Ja, je beloond precies de slechte eigen. Ja, ja, je beloond precies de slechte. En dit zag je dus in het HBL wel volop, en het is nu door die enorme groei van onze universiteit, en wat is er ook weinig verdubbeld. Ja. Ik was studenten aan het al, zie je dus ook dat dit alwelei metodikken zijn die men introduceren hebben ze prachtige verhalen bij, van ja, zullen er samenwerken. En het gaat er juist om dat je zelf een community of learners wordt. Ja, het ooit altijd van groesten de leer je samenwerken gezachte. Ja. Nou ja, kijk, als ik met iemand op werk samenwerken en ik zie dat twee mensen niks doen, dan loop ik naar mijn baas. En dan werd ik niet hoe langs er nog blijven werken. Want de universiteit, het kon gewoon nooit. Je kon een melding maken en dan, ja, sorry, kunnen niks aan doen en het groepje gaat juist, het komt wel heel erg. Dus ja, we willen ook niet te veel probleemen, want er kost alleen maar extra tijd. Ja. En bovendien, je kunt best van een ander natuurlijk iets leren, maar het is niet de bedoeling, dat wanneer ik goed wiskunde kan, dat ik mijn groeps op draagt, ga besteden aan het uitleggen van wiskunde, aan vier van mijn medeleerlingen. Nee, dat moet dus in principe van een docent krijgen. Ja, dus wat betekent dat? Nou ja, laat mij die wiskunde maar doen, de rest hoeft dat niet te doen. Dus die hebben helemaal niet met dat niveau wiskunde, wat ligt binnen die groeps op de achtergrote instroom, zie je dus ook bij de universiteit door de hoogscholen. Nivodalen, 40% dus nu ongeveer hoog opgeleid in Nederland. Maar ja, moeten we niet echt dan veel meer gewoon de nadruk leggen op technische praktische opleidingen. Dat zouden. Nou ja, dat kijk ik ding dat dat sowieso, we staan voor een, wel denk ik, een aardverschuiving ook waar het gaat om de beroepen van de toekomst. Dus ja, feit is dat de oprukende AI ook allerlei activiteiten die behoorde tot het segment vroeger van de hoog opgeleid, toch vrij effecent en heel goed gedaan kunnen worden door machines. Ja, of ik daar nog een duidelijk blij mee ben, dat is nog even tot daarom toe, maar dat is wel wat er gaat gebeuren en als je kunt natuurlijk laten maken door een middelmatige student die in NBO van HBO, of je kunt gewoon een natuurlijk laten maken door de AI assistent en dan is het in de meeste gevallen, doet die AI het veel beter in hun en sneller en goedkoper. Dus ik denk dat we gaan een enorm verandering te zien krijgen de komende jaren die met name ook dat segment van de opgeleid en de populatie gaat treffen. Ja, en hier zijn het ook al van er lopen heel veel mensen rond op de universiteit die eigenlijk geen academicie zijn, die dat niveau helemaal niet aankunnen. Ik zit ben om leven kritisch door een paar opleidingen heen gaan, moeten we er niet ook hier gewoon de zij storen doen. Ik kan er een aantal noemen, beginnen we met Bachelor, een bestler, een keltische taal en culture universiteit utrecht, dat lijkt mij eerder een soort van zijf tak, misschien van Engels of maar net een hele Bachelor. HBO, event management lijkt mij 100 tegemenzen, hebben die eventgun mensen, maar moet je dat die in de praktijk leren en natuurlijk HBO circusartist. Ja, er zijn heel absurd bevorelten te geven, ook ambio, urban dance, bijvoorbeeld. Dat leren toch in de praktijk, waarom moeten wij daar met onze gesuurtieëerde scholen daar in zoveel aandacht aan steden, dat kunnen toch via stages of via, vanuit de ambio, een stage in gaan of praktische onderwijs ja, het circus, ik dacht dat dat mensen daar gewoon in geboren werden of zo, dat is ja geen niks naar het circus toe hoor, maar ik heb geen idee natuurlijk. Je kunt je best voorstellen dat er een opleiding is wat in dat op een heel hoog niveau wordt gedaan. Ik sluit dat niet uit, ik ken deze zaak ook niet, maar ik weet wel, ik geef me dat bijvoorbeeld van het urban dance op een ambio, een enkeling zal daar in de toekomst een brood mee kunnen verdienen, maar de meeste hebben daar eigenlijk geen goed employ mee, we hebben een grote kort aan vak mensen, we moeten nog van Heine Veren, onze Tim et Lieden, een loodgieters in Nederland binnenzien te halen en technici, auto-monteurs enzovoort enzovoort, omdat wij daar dus geen beleid op hebben gevoerd, omdat wij de ambachtschool en de laagere technische school eigenlijk hebben laten opgaan in een VNBO, is dat ook ook als cultuur, weet erom, veel sterke erodeerd, dus als je je auto-monteur wilt hebben, dan moet je dit dat twaalfjaardige jongen met je binnenzien te halen en niet pas op 16-17 jaar, ik moet nog niet gewoon de leerplicht een stukje schrijven. Want als we even over naden, misschien komt er een voorstel, maar als je ziet dat op gegeven mensen nodig die vakken leert, die ambachtschool, moeten we niet gewoon terugbrengen en dat is een voorstel. Zou je dan niet ook kunnen zeggen wat op twaalfjaardige leeftijd, als jij zegt ik wil gaan ambachtleeren, ik wil gaan auto-monteur worden of wat dan ook, dat je dan gewoon een soort van apprenticeship en ambachtleerd in de werkspeer ook, en uit de onderwijs wordt gehaald, maar wat. Ik ga het even event-management aan, natuurlijk moeten mensen die event-manen plannen, maar dat leert toch door te doen, zei ze zeggen dus die kan er vijf jaar lang over gaan sederen, maar ik kan ook vijf jaar lang bij een bedrijf gaan mee lopen. En daar leren. Nee, mijn hoop is ook wel enig sinds gevestigd nog op het bedrijfsleven in dat opzicht. En die ziet ook herendair dat de initiatieve worden ontpleuid, dat moeten overheid natuurlijk wel mee de faciliteren en niet in de weg zitten, dat moeten die grote instellingen natuurlijk ook niet tegenwerken, wat de lobby is natuurlijk enorm sterker, want die verliezen dan een deel van hun financiering, maar ik ben een strak voorstander van technische vakschoolen, een kleine ambios die ook op 16-jarige leeftijd een pad traject verder helpen, dat heb je in de techniek zeker ook nodig, maar wat ik al zei op 12, 13-jarige leeftijd moet je ook een deel van je leerlingen binnen halen, dat hadden we vroeger met de LTS-systeem. We zien nu juist dat dat ook nog verder onder druk om te staan door het idee van die brede lange brugklas. Dus drie jaar lang bruggen met dezelfde populatie, zou je kunnen zeggen, een beetje defenseer. Onzin wij zeggen zorg dat je en dat dat was het oude fantastische systeem in Nederland, zeer succesvol dat je juist vroeg selecteert, maar wel dat je de doorstroom mogelijk maakt. Ik heb mensen in mijn omgeving die zijn begonnen, een LTS die hebben MTS gedaan, HTS gedaan en met zijn TH gedaan, dat kan, die hebben ook laat bluurs, maar dat mogelijk, Minister Wiesma was ook zo'n voorbeeld van de staabler, dus zorgt dat dat gewoon in orde is, maar is gewoon een groep leerlingen die gebouwd is bij goed praktisch technisch onderwijs, die kunnen auto monteur worden en die kunnen loadgieter worden, die kunnen de bouwen in, er is een enorme behoefte aan dat soort lieden, daar hebben we nu een zwaar tekort aan, we moeten ook uit de buitenland komen, dus zorg dat je die jongens en meisjes vroeg pak en mochten ze toch die teoretische behoefte hebben, dan kun je ze altijd nog door laten stralmen, maar inmiddels is ook duidelijk dat dat een goeie loadgieter die die kan een aardige boten aan verdien worden, en natuurlijk we is doorstomen lijkt me goed, maar dan inderdaad gewoon wel die kwaliteitsijs met handenhaar, en misschien nog een andere ding om er in te gooien, een groot probleem denk ik dat ook hebben met ons jeugd om te even zo te noemen, is dat je op even B25, je hebt je primer onderwijs dragen voortjes onderwijs en laten ze naar ABO of BO. Vaak zijn dat nog ook al zeil 25, de vakto totaal geen volwassenen, omdat je hebt eigenlijk tot die leeftijd alleen maar met leeftijdsgenoten gezeten, en als er een even kijken naar een model waarbij je op je 12 de 14 echt een ambacht echt een vak leert, vol bij de auto-monteur of bij de loadgieter en wat dan ook, wat prachtige vakken zijn die overzoek heel goed betalen van de uitdeling. Dan heb je ook meer dat in te generaarschoneel contact opgelijk waarde gewijzen, we leren door imitatie en dan wordt je ook weer sneller volwassen, dus zie je daar ook nog een belang in en komt ons onderwijs dan niet ook op dat vak enorm, misschien zijn je enorm in te kort. Ja, absoluut, absoluut. Dus ik heb twee uit terug het boek de gezagcrisis uitgebracht en dat. We hebben daar meer liggen. Ja, heel goed, maar dat raakt omdat ik dus die problematiek zoals vandaag het dag tegenkomen de politiek, dat is ook een van de aanleidingen, eigenlijk de westerse cultuur zit er mij nog in een heel fundementale acties- en celicrisis die in die zal de komende jaren alleen scherper aan het licht reden, de politieke turbulensies of dat nou in Engeland is of in Frankrijk of in Nederland of in Duitsland, eigenlijk alleen alleen maar een uiting van die diepe liggende cultuur in de problematiek. Na een van de centrale lijnen in de boek is de vraag naar de vertikale verhoudingen en dat is ook de intergeneraarschoneel als ik het heb een cultuur overdracht, dan heb ik als vader of als lerenar een taak van inwijding, ook waarin in een volgende generatie klaar maakt voor het leven, dat voorbeeld dat jij nu geeft is prachtig. Ja, kijk je naar de oude gilden, op de aanbachten en heb je een volwassenen met wie je werkt waar je een zeker respect voor dien te hebben omdat hij iets een verstand verzaken heeft en een bepaalde staat van dienst, dat zijn eigenlijk fundamentële ingedienten voor gezag, een gezag is heeft te maken met zeggen en je later gezegd, dus je laat je iets gezegd door iemand die verstand verzaken heeft en een bepaalde staat van dienst, omdat wanneer jij een opdracht krijgt en je legt die leiding maar aan, ja wat moet ik doen? Ja, wat moet ik doen? Boi je onzeker, je bent bij iemand die ervaring heeft, die zegt nou, je moet daarop laten, daarop laten die al meenemd en dat is eigenlijk het oude leerlingen reizen, leerlingen gezell. En naar mijn ervaring is zie je dat er vaak bij jongeren die bijvoorbeeld eind twintig zijn, die in een aanbacht zijn geschold zit vaak nog meer levenswijzheid, omdat ze het leven op een andere manier, ook ook in de uithoefding van hun beroep, andere manier hebben leren kennen, dan veel akademische die in de daad zelfs tegenwoordig gewoon in groepjes zitten helemaal niet meer in de praktijk lopen, ook niet meer een echte gezagsverhouding hebben meegekomen. in hun onderwijs in instellingen. Dat is een hele mooie afsluit en daar gaan we toch even je z'n ogen, zijn verkiezingen laten we even een afsluit met een kleine politiekernoot. Alte hebben we het hele onderwijs system een klein uurtje ongeveer geprobeerd te teken. Het zal niet allemaal gelukt zijn hebben we een dappere pouw in verdameningen. Jullie waren geredig, want als je nou deze verkiezingen, als je nou puur van het onderwijs gekeken op een partij zou moeten stemmen, wat zou dat zijn? Maar niet uit gewoon alleen als als docent zijn. Nou ik heb nog niet alle programma's op dit punt doorgenomen, ze zijn ook nog niet alle manier. Als je net vooral historisch even kijkt, ook een meneer van die histories. Eén van de partijen die altijd wel een fundamentale onderwijs kritiek had dan ook wel planen was er de SP. Ja, moet ik eerlijk in zijn. Dus ik ben geen socialist, maar ik ben wel social. Een SP had echt een vondtik altijd goede planen. Soms zat er ook wel wat bij andere partijen, maar ik vond dit een positieve uitzondering. Wat de toekomst betreft, ja ik hoop dat die er ik bongs, maar van die nu de overstap heeft gemaakt. Ja, dat is een jongere die ken ik ook. Je kunt een hart voor onderwijs. Ik hoop dat die nog wat weet klaar te maken, maar NSC heeft zich in de afgelopen perioden nou niet bepaald onderscheiden, ook niet op het gebied van onderwijs, want terwijl notenbenen Pieter Omtzigt, samen met mij overigend, is nog een voorzartikel dat gezegd over die verengelsing en de zogen noemde onderwijsmigratie en de studentemigratie, want het gaat om meer dan 130,000 studenten per jaar basis. Dus hij zegt nou een makkelijke manier om die migratie druk te laten afnemen en ze eigenlijk die verengelsing ook, voor mij is dat nog niet belangrijk. De groot genroeg even bij wat veel mensen niet weten, is dat de enorme druk op samenleving die internationale studenten, huizen, zorg, absoluut, in Amsterdam, uur op deze studenten die betalen natuurlijk gewoon hetzelfde klees, geldt de Nederlandse enten, ergens de Nederlandse belastingbetalen betaalt het en volgens mij krijg ik het tegenwoordig studio financiering. Klink duidelijk, die er ik boos, maar ik geloof nummer 6 van ja in het 20. Zowel migratie zit die goed al op onderwijs. Hartelijk dank voor je komst in onze behouden huisje. We zullen zien wat het toekomst brengt. Normaal, ik werd door de BWB benadet om met een deel van onze programma terwillen te zijn. Dus we zullen zien wat die gaan brengen, maar ja, het is wel hoogstnotsaaklijk dat het echt op systeem niveau wordt ingegrepen en ik ben benieuwd wie daaren het lever is. Ja, nou als we buigen. Hartelijk dank. Bedankt voor het kijken samen. Wie is volgende week ons gast? Vonden we ik, hebben we nu op minder dan afs'n avion gast. Nou, zo. Schafrecht geleden, ter schnaalrecht, potiek is laam. Hij weet er alles van. Ja, hij is ook gevlucht, het is op jongen leeftijd uit in je land, dus hij kan gespreken of hij is aan de zering. En met hem gaan we het hebben over de rechtszaad, de democratie, rechtszaad. Nou, denk je er mooi.