#144 Nieuw-Zeeland

Zin om het nieuws te starten? Bij Ponymo vind je elke dag iets nieuws. Potkast en luisterboeken op één plek. En nu proberen je Ponymo twee maanden lang voor maar één euro. Luister bij voorbeeld naar vret en riz, de bankzitters, of geoze en georgholz ranken. En start nu je twee maanden via Ponymo.nl/luisternew. Start vandaag nog met iets nieuws. Start met luister. Hallo, luister jij al naar de Hete Brei? Dat is de podcast van. De pijnschoon in de veld, Alex Puhch en Christine De Boer. En wat is het dan voor podcast? Nou ja, we zijn natuurlijk allemaal comedien en we spreken elke week. Een onderwerp waar we eigenlijk liever omheen zouden draaien. Zoals, nou bijvoorbeeld rodelen, of kwetsbaarheid, of bijgeloof, of slechte smaak, achterom kijken, dat soort dingen. En of je wel eens sexept gehad voor geld? Ja, hoe was het eigenlijk voor jou, Pepijn? Veel verdient, netjes. Luister in de Hete Brei in je vervoeportkast app. In teneerdaar, kahere tatoe, 'The Great Podcast Last' kete taikopona pura kau o te oude. Mijn tea tafua tanga o toonafenua, tainoa, kitekaaranga ongawaihirene, en nari, kawaareware tea, iroonga, iroonga, maherifenua. Mijn te wipoonamu, kite taaraviti, tainoa, kitehiku o te ikaamaui, ma takitakimai, kiteene haerenga, kii, au te oudea. ♫ Stel je een culturele arc van Noach voor. Elk land mag twee bijdragen leveren. Materieel of immaterieel. En stel je nu elke vakantie voor, waarbij de hele familie inclusief bagage in één auto moet passen. Dan is het toch altijd een familiede dat zo veel heeft ingepakt dat het toch nog proper wordt? Nou, dat is allemaal een nieuwseland op de culturele arc. Hakkas, varen, kiewies, tatuages, zwarte sportpakjes, maories, en er kan vast nog wel een geisertje of een kletzertje mee in de achterbak. Als of nieuwseland helemaal op het randje van de wereldkaart zijn uniek selling points extra hard van de Daken schreemt. En zeg nou zelf, groot gelijk toch? Ja, natuurlijk nieuwseland, kiewies, kiewies, kiewies, kiewies. Wil je een nikselling points? Wil je nikselling points? Wat is jullie idee bij een nieuwseland? Ja, zak het dan meteen maar ontwullen. Ik dacht eigenlijk dit kan alleen maar tegenvallen. Want dit is misschien wel de meest gevraagte aflevering, u behouwd. Een qua hoofd van de bevolkings zitten ze nog hoger, samen met Iceland. Gelanden lijken wel een beetje becaar. Maar ik dacht ook van 5 miljoen inwoners. Dit is niet een heel groot land, iedereen is hier zo van onder de indruk. Ik moet nog beginnen aan de onderzoek. Groete kans dat het heel erg tegenvallen. Dat zijn je tegen mij. Niet tegen gevallen. - Niet tegen gevallen. Ik heb altijd een beetje verbazing, toch wel, over hoe middies nieuwseland is in de hoofd van veel mensen. Want dat het eigenlijk, het ligt helemaal aan de andere kant van de wereld. Maar toch lijkt het in best wel veel opzichten op Europa. Ja. - Dus ik heb ook wel eens vraagtekens waarom ga je nou helemaal aan de andere kant van de wereld om een beetje een soort blend tussen Norwegen en Italië te zien. Italië? - Ja, dat is goed. Je hebt een wijn hoofdstukje. Bijvoorbeeld, maar je hebt ook wel wat tropische gebieden. Ja, dus ik heb dat altijd wel bijzonder gevonden. Maar tijdens mijn hoofdstukje ook wel weer wat meer begrip gekregen. Waarom dit echt wel een heel bijzonder moet. Wat jij net beschrijft, dat was ook een beetje mijn vertrekpunt voor het vijfel. Dus fijn dat we dat allebei hebben? - Ja, ja, ja, ja, ja. Je hebt überhaupt, als eenig van onze drie, gewoon Lord of the Rings gekeken. Dat is zo. - Ja, en dat werkt hier natuurlijk. Heel veel grote. En heel veel muziek, en heel veel film's en acteurs. En dat soort types veel geluisterd. Veel gekeken dus voor mij zat. Nu zei het land echt superhoog. Ja, voor jullie niet, ik moest jullie nog uitleggen naar wat Lord of the Rings is. Maar mijn hele familie is er geweest. Beste serieus, we zullen zitten weg. Hij heeft een half jaar gezet. - Nee, de hele reuk te betekenen. Oma has open. Nou ja, mijn ouders zijn daar bijna twee maanden heen geweest met een camper. Dus die komen al sinds mijn mensenheugenis. Altijd terug met hele lyrische valen van dit land. Nogma als mietische status. En ik dacht elke keer, nou, ik wil eigenlijk veel lieven in Australi. En weet je wie je ook een mietische status zegt, raar eens? Onze vrienden van jezelf. - Ja, zeker, je wilde er weer aan de ginde. Ik heb zin om te beginnen, namelijk. We hebben er weer een paar, namelijk Jost-Ori, Jost-Ori. Jo Janne, Sburg, Meertool-Beech, Julia Herst, Hans en Griekje, Emil en Edel Jonkel. Hans en Griekje, ja, ik hoop dat ik je niet beledig mag. - Dat je echt Griekje heet. Moet ik toch? - Waanzinnig. Ik hou er wel van. Oké, nou, dankjewel jullie zijn, ik buis de vriend van de show van deze aflevering. Ja, en toch fijn dat je die dan in de aflevering nieuw zetend zit. Zit je denk je bijna letterlijk aan de andere kant van de wereld? - Ja, nieuw zielend, namens zichzelf. Maar de maal, wie noemen dit, oud terroa, heel mooi. En dit is het woord, ja, het is een van die oceanische polinesische talen. Dan krijg je heel vaak van dit soort hele mooie woorden, vind je niet het ook niet? - Ja. Ik weet hoe spreek je het uit, oud terroa. - Oh ja, oud terroa, roa, ik vind het altijd mijn moeilijk. Ik weet wel dat het betekent, land van de lange witte wolk. - Oh, ja, dat zijn ze altijd wel goed in. Ja, de long wijk. - Goed, we hebben er al eerder over gehad, maar ze liggen dus aan het einde van de wereld. 18,5 duizend kilometer van Nederland. Ze liggen zelf zo'n voer 1600 kilometer en Zuid-Oste van Australië. Hebben nog wat extra territoria, bekendsten zijn Cook Islands, New Way en Tokkelau. En als je een lijstje maakt van de steden die het verst van Amsterdam af liggen, zijn dat alleen maar nieuw zellandse steden. Ja, sterke nog. Als je naar die antipoods map gaat. - Ja. Ja, het antipoden, dus het punt de wereldkaart die precies aan de andere kant van de wereld ligt, dan opzicht van waar jij dan bent. Ja, dat zit je maar echt een steenworp afstand van, als je vanaf u trekt, pak dan zit je echt maar een paar hond kilometer van nieuw zelland af. Ja, exact. Het grappig is ook dat het nu dat het ijland gaat, dan is het gewoon in dat net schotland. Dus we moeten het ook niet spannend dan maken dan het is. - Ja. Maar goed, antipoden dus. En overgens valt heel nieuw zelland vaak van heel veel wereldkaart af. Dat heb je ze vaak niet zelf gedaan, maar dat kan nog wel eens lastig worden. Dus dus door even het verhaalje van Chloe Phillips Harris. Een nieuw zelland, ze die in jaar of tien geleden kan zich dan in wilden. En die zijde geeft meer Australische paspoort, want die dachten dat nieuw zelland een Australische provincie was. Zij zij, maat, nieuw zelland is een land. En zij wezen naar een landkaart, aan de muur, die officiels, van, laten we zien dan. En nee, daar stond het nu niet op. - Ja, ja, heerlijk. Hij is de anderhalve dag in de cel gezeten. - Ja, ja. Tot de tijd, dat is toch het land in mocht. - Ja, het is zo goed. Ja, het voelt toch ook zo genuid. Ja, wij is maar aan. - Ja, gasten. Mijn land staat niet op jullie kaart. - Ja, dat is niet mijn schuld. Ja, word ik vaak vergeten op dat te wasjes van wereldkaart, dat is niet leuk ook. Ja, tot van die mensen die hebben dan een landkaart op een muur geplakt van hout bijvoorbeeld. En dat is ook nieuw zelland, even de eerste die er afdondert, of van de schrijven. Heel z'n hielig. Goed, 6,5 keer Nederland, wel bevlakte. Dat is een land dat heel veel op ze lijkt. Boek je daar vast zo. Ze hebben omgeweer vijf miljoen inwoners, een dikke vijf miljoen. Een meer dan drie kwart daarvan moeit op het Norden-eiland. Dat is een stuk kleiner dan het Zuider-eiland. Dus Zuider-eiland is groter, maar daar wonen maar iets van de kwart van alle emoties. Hofstad, Wellington, ligt wel op het Norden-eiland, maar hem op het zuidelijks de punje daarvan. Dus vanaf daar kun je het Zuider-eiland ook zien op een mooi dag. - Ja. Andere steden zijn natuurlijk de veel grotere stad, Auckland. Ongeveer een derde van de hele bevolking van New Zealand, woont in Greater Auckland. En je kan misschien nog wel Christchurch op het Zuider-eiland. Mijn betaalt met de New Zealandse dollar. Het is een overwegend Christelijk land, niet heel uitgesproken. Je hebt nog wel Maori religies, maar die zijn niet meer dominant onder die groep. De taal is natuurlijk Engels, maar de Maori zijn ook wel heel sterk daarin. Ongeveer een mooie New Zealanders identificeren zich als Maori. Maar de taalt, de Reo Maori, die wordt maar door iets van 200.000 mensen thuisgesproken, maar die is wel aan een opmaars bezig. Dus inmiddels kan één derde van de bevolking van New Zealand. Meer dan een paar zinnen in die taal spreken. Ja, het word ik onderwee zelf, baascholen. Ja, inmiddels wel inderdaad, ja. Oh, en New Zealandse gebarentaal is officieel. En er was het eerste land waar gebarentaal officieel werd. En dus op hetzelfde niveau stond als de gesproken officieel de taal. Ah, dat zegt goed. Ja, ook gandaan was nog eerder, maar dat was een national. Maar dat is echt een national taal gesmokerd. Om minder dan 0,1 procent van de bevolking te zijn. Ja, maar een half procent of zo. Maar toch, mooi status. De achtername die het meest voorkomen, Smith, Williams, Jones, Brown and Taylor. Stand that ridotje. En de vlag is helaas ook een stand dat ridotje. Doenke blauwe vlag met links boven de Union Jack. En rechts in de rood zie je het zuide kruis. Ja, te meer over die vlag, eerst je die recensie. Ja, dit had veel mooier kunnen zijn. Ja, wij hebben vanzmein zijn wel vaker vrij hard geweest voor vlagger met een Union Jack in het bovenhoek. Toegewoon je eigen vlag verzinnen. All deze landen, dus ja, ik vind het. Ik vind het wel leuker dan Australië. Ik vind die stertjes met dat er groot in het midden met dat witte rangje. Ik vind het leuker dan een sterder die helemaal wittig is. Ik vind het een leelijker dan dat wat jij in dat zegt over Australië. En aflevering Australië, recensieerden we nog geen vlagger. Toen hebben we volgens mij niet zo heel uitgesproken gezegd dat het heel leelijker is. En ik wil nog wel verder gaan. Uugje, jij zei dat de postenvlag is de leelijks te ter wereld. Nou, we gooien opmerking gehad van een luisterheid. Die zei van ja, oké, maar jij vindt witte aan het buitenkant van een vlagston. Maar ja, dan zie je ook op een witte computer achtergrond. Meestal wapert die in de lucht, dus maakt niet zilverlijd. Dus je moet het een beetje opnemen voor de vlag van Polen. Ik vind dit de samen met Australië misschien wel de leelijks tevlag van de neem. Oké, kom, die geeft zo veel potentie. Ja, die eer, die hou ik bij Polen, maar heel veel hoger dan dit, is dat niet. Nee, vier, twee, twee. - Ja, natuurlijk. - Ja, viertje, viertje. Nou, drie en een half gemiddeld, en laatst. Bevolkingshoofstukje, je zou ze echt welkom in het geschiedenishoofstukje. Want we gaan meteen terug tot net voor het jaar 1300, voor die tijd, was nu Zeeland leeg. En is daarmee de laatste grote landmassa die bewoont bij het door mensen? Wat zit jij in de eerste alinea van mijn geschiedenishoofstukje? There we go. - Ja, maar ja, het gaat even bevolking. Ze wagen er heel lang niet. Behalve Antaartica dus, want die zijn nog steeds leeg, maar dit is je kroegvijtje. Goed, wie waren de eerste colonisten, de Maori? Alle eerste uitspraak, dus het is niet Maori. De twee lettageepen, het is de Maori. Ja. - Ook twee lettageepen, maar het is de klemtoorde de eerste. Is dat niet gewoon hoe het op zijn Engels wordt uitgesproken? Ja, zomaar is. - Ja. Nee, ik heb filmpjes gezien van mensen van die groep. Hier gingen vertellen hoe spreken wij onze eigen groep uit? En dan is het fijn dat je in het Engels staat, maar dat is hoe het eigenlijk is. Oké, dus eigenlijk de Engels stalen, die spreken het beter uit dan hoe wij doen. Dat wij vaak Maori zeggen. Ja, en ik ga ervan uit dat die de dichterbij zitten, maar dat komt ook omdat ze in hetzelfde land wonen. Maar ik denk, als je Maori zegt, dan zit je er dus dichterbij dan Maori. Ja, precies, Maori. - Oké. All right. - Ja. Goed. Dit is de grootste orspronkelijke oceanische bevolkingsgroep. Specific polinesische groep. En ze zijn waarschijnlijk vanuit de Cook Islands komen varen achter trekkvogels aan. Die dacht van die vogels gaan ergens heen, laten we ook gaan kijken. Zoals we zijn mollem. - Laat ze ook wel een gevaarlijke excercitie. Ja. - Een vogel volgen, ja. - Ja, zien we waaruit komen. Dat zal ook heel vaak fout zeggen, is alleen dat, daar heb je het bewijzen, daar bestaat er bewijzen. Nee, dat is waar we de geschiedenisboekjes niks overgeschreven. Nee, de meeste oceanische eilandstaat die wij hebben behandeld, dat is een hele kleine aflevering. Dus dan heb je hoofduk 1, daar zit bevolkings samen met geschiedenis en politiek. Dus hier kunnen we het net iets uitgebreider over die groep hebben, want we hoeveel het niet, tegelijkertijd ook nog over geschiedenis en politiek te praten, dat komt zo. Dus deze groep bestaat heb meerdere groep met onderlingen verschillen en dialecten, maar laten ze ze voor dit hoofdukje even zien als één groep, ja, de mauling. Het gaat dus om onkeveer 1,5 te van de bevolking van New Zealand. Dat is veel minder dan bij de meeste oceanische eilandstaat, maar wel veel meer dan bijvoorbeeld bij de aboriginals in Australië. Die kwal-etniciteit trouwens tussen geen enkele verwandschap hebben met maulie, laten we duidelijk zijn. Goed, ze hebben in eigen vlag de Tino-Ranga-Tira-Tanga. Root, witte root. In een soort hormicentagere krul, die doet denk aan een golf. Kompleet met een hele eigen betekentis van die kleuren. Hele mooie vlag, toch? Dus daar beginnen we al. Had mooie kunnen ze, ja. In het Nederland, van henke 9 keer, het zit er heel veel mensen simpatie hebben voor de herkomst van het woord maulie. Het betekent gewoon, of normaal, of oorspronkelijk. Ze hadden geen naam van zichzelf tot dat de Europese coronistik waren. En tenoemde zij zichzelf, simpelweg die gewone mensen die er al waren. Oh, ja, uit dat zonkomen, oh, ja. En ze spreken de sterreomaulie, polinesische tal, een goed kjauweraar, loosjes, goeie gezondheid gewenst. Oké, hebben ze wel minder letters voor nodig dan wij? Ja, Christian voorgevoerd, welke groeit uit een andere bekende tal dit precies hetzelfde? Goede gezondheid gewenst? - Ja. Santees, niet echt een groeit natuurlijk. Dus dat is betje? - Ja, het precies hetzelfde, dat is betje. Dus dat is betje. Goede voelt een beetje orientalistisch aan om een soort cultrele shortkeur te duiken. Maar je kent die maulie wel van hun tatuaasjes en natuurlijk de hakka. Dus die moeten we even bespreken. Die tatuaasjes zijn heel belangrijk bij die maulie. Specifiek concept, het tamoko. En je hebt een heel beeld bij, gewoon die grote lijnen heel veel geometrische vormen. Veel spirale, tribels. Ja, voorlopers van de tribels in de daad. Maar ook veel tatuaas in gezicht. En eigenlijk is dit een soort van visuele QR-code, van via band. Weet je, waar je vanaar komt, wie je voorouder zijn. Dus het is een zet unieke representatie van jouw hakka papa, jouw maulie afkomst. En dit hadden alles te maken met overgangsrituale en spiritualiteit. Het is heel ceremonieel. Dus er zijn geen shortkeurs. Je kunt dit niet zomaar nemen omdat je dit mooi vindt. En het volgende is je manna. Het is wat een manna, het is het levense energie. Ja, het is een beetje de grote van je ziel. Maar je hebt een prestige als mens. Dit geldt echt tot aan haar waai, jongens. Dat is een heel cultre concept. Nou, in de Britse tijd was dit heel erg geen verval die tatuaasjes. Brit ervan dit maar baars. Maar sinds de tweede helft van vorige, eeuw is het weer helemaal terug. En een bijvangst is ook de hele wereld vindt die tam ook heel interessant. Dit zag je in deze overal mensen met maulie tattoos en dat is een soort cultre appropriation voor dat de hele wereld die term kan. Wat dit begon al eigenlijk in de jaren 70. Waar het voor de een zou zeggen van dit zijn mijn voorouw. Dus hier komt ze vandaan, dit is gewoon voor de ander. Eén mooie lijntje. Ja, het is een serieus. Het is gewoon een mooi geometrie, een boskast. Ik las ook ergens dat de ene helft van je tatuaasje. Je moeder is lijn, zeg maar, vertegenwoordigd en een andere je vaderslijn. Dat is ook precies een streep midden op je rug kan maken. En dat de ene helft is voor je vaderskant en dat de andere moeder is kan. Ja, echt goed. En het ziet er gewoon heel vet uit. Nou, goed die maulie, die zag je dit ook wel in, dat ze deze strijd niet gingen winnen. Wat hebben ze gedaan? Ze hebben de wereld eigenlijk een soort tegenbod gedaan. Met de naam, Kiri Toeyi. En ze hebben eigenlijk gezegd. Jullie kopen je ergens schaad onze spiritualiteit. Dus die Kiri Toeyi is een soort maulie tattoo-stel. Waar zij bewust, alle copyright vanaf hebben gehaald. Dus die hebben gezegd van 'do wat je wil, doe het met liefde en aandacht'. Maar dit beschouwen wij niet als Tamoko. En het raakt dus ons ook niet. Oké, dus dat is een beetje als of je de hele tekenen verf kunst. Ter wereld zeg maar kleint, maar dan zeg tegen de buiten wereld. Jullie mogen wel vinger verfen. Daar, daar, doe ik mij niet moedig over. Mijn of meer, ja, meer van als jij als buiten staan, dit doet. Doet het niet, probeer je niet te doen wat wij doen. Maar als jij het vanodig tribels zou zetten of geometrische vormen, allemaal ouderstel, ga je gang. Wij zijn hier niet doorgekomen. - Oké, check, oké. Vond ik best een mooi oplossing? - Ja, gezegd. Ja, die culterede toe eigenlijk zie je ook bij heel iets anders, de Haka. Vorige week, voor de opname hoorde ik van mijn vriendin de Haarwerk. Als team uitje, misschien de Haka Workshop wilde gaan ook niet zien. Van beetje wel. Want wie kent de Haka niet? Lekker team beelden, weet je, een beetje schreeuwen tegen elkaar. White beans met de hand op je knieën. En veel mensen denken dus ook dat de Haka bedoert, is een soort intimiderende oorlogstans, die het heel goed doet als warming-up van de sportwetstrijd. Maar dit is ook weer een hele rabbit hort, dus in ieder geval een heel stelsel aan dansen met heel veel verschillende doel einde. Dus begraven is er bruilofte kunnen in het zijn, ja, ook oorlogstansen kunnen in het zijn. Maar bijvoorbeeld ook diplomatieke verzoedingsdansen. Oké, en er zijn de tientallen en aale groepen hebben we weer andere en ze veranderen ook steeds. Dus het is altijd in beweging. De geenen die je ziet bij de alblax, dus nieuwe Zedans-rugbitiem is de bekendste die het kamate, die komt al uit 18-20. Oké. En hier geldt, dus dat kulturelpropriation dingetje, dus veel minder geld dan bij die tatuages. Die Haka, die zijn bedoeld om opgevoerd te worden in groepen. En ze lang deel nemen ze met respect doen en geen zoietsje van maken. Bij welkom. Dus dat is al hele andere vijpen. En die maalige groep van wie de kamate, dus afkomstig is, die kent van de alblax. Dat zijn Gati Toa, het zwaait die groep. En die hebben dus ook officieel goedkeurig gegeven toen die alblax-restringen gebruiken. Dus twee leuke feitjes over de Haka. In 2012, vier in New Zealand en Zuid-Korea, vijftig jaar diplomatieke relaties. En toen heeft New Zealand een groep traditionele Haka-dances naar CEO gestuurd. En die internationale Haka laten uitvoeren die ze hebben gekruizend gangnamstijl. Nee, ja. Ik heb de filmpjes gezien. Liever, we kunnen dat filmpje bekijken op YouTube. En ook op ons website, daar zet ik me even neer. Het is genial. Wat goed. Tweede in Frankrijk werd er in 2014 een Haka uitgevoerd door 4.028 deelneemers tegelijk. En dat levert de Frankrijk, het Gunnens World Record op. Hebben ze tien jaar gehad tot dat er in 2024 in Auckland. 6467 mensen samen kwamen voor een Haka en een sportstadie. Nou, dat is de tietel weer bij New Zealand. 6400, natuurlijk eigenlijk. Ik hoop wel dat niemand ze dit gaat afpakken. Nee, dat echt mooi die Haka, maar als team uit je lijkt me wel. vrij leem, eerlijk gezegd. - Tuurlijk. Het is alleen meer van. sommige dingen zijn heel saai altijd op werken. En nu wordt je eigenlijk een keer gedwongen om bij het comfortsland tekenken. Ja, dat is wel zo. - Ja. Over de koers is krokken, ik had het over de Rekor van de Haka. Ik heb nog een Rekor, komt hij aan. Taal, Martin Vaka, tangy Hanga, ko, ou, ou, ou, ou, Tamateert, Suri, Poo, Kaka, Pikimaonga, Goro, Nuku, Pokkai, Venewa, Kitana, Targo. Barbs. - Ja, barbs. Ja, het is de eerste keer dat we het joggerfinale show dat geven. Dat voelt een beetje zoveel grote broer, schoude op je geest. Maar het joggerfinale is, die heeft het gewoon goed uitgesproken. Ik heb het ook gedaan bij Thailand, dat is wel luid van mij met die hoofdstadnaam van Bangkok. Maar dit is het langste plaats naam die bestaat uit E-Mort. De E-New Zealand of ter wereld. - Ter wereld. Oké. - Hij is zelf ook wel een afstronese hier. Dus dan heb je wel. Zij die voor. - Zij die voor. Tij van Nese afkomst of nee, coreaant zelfkomst. En over nog meer recourse gesproken, Edmund Hilary komt uit het New Zealand. De wasamende met een Nepalese chair Patensijn Norgij, de eerste beklimmer van de Mount Everest. En ook uit New Zealand Ernst Rutter Ford. Waarom de natuurkundigen en schijkundigen, vader van de kernfisika. Maar dat lijkt me goede reden om door te gaan naar het volgende week. Dat is geschiedenis, huig. - Ja, geschiedenis. Nou, je hebt altijd een ander weggeven, inderdaad superkortbewonig. Eind 13e eeuw kwamen de Mauris als eerste kolonisten. En ik wil gekken, want normaal noemen we de orspronkelijke bevolking geen kolonisten. Maar nu is het nog maar zo kort geleden. Ze zitten ze aan hetzelf in de kolonialiteit, dat is dat wel doen. Nou, wat waar je nog niet over hebt gehad, is waarsen van daar kwamen. Ja, koeilens dus. - Ja, dus echt uit het oosten. Ja, totaal tegenoversteld van wat je verwacht hebt. Mag jezelf zijn bij helemaal geen verwanschappen met de aborigins in Australi? Dat is natuurlijk. Dat klopt. Die hebben helemaal niks meer met elkaar te maken. Sterker nog. Weet jullie wanneer de aborigins in Australi kwamen? Oh, de Mauris is in de 13e eeuw. Zijn die aborigins dan eerder? Laten. Ik denk ze eerder. - Ik denk veel eerder. Veel eerder. - Die zaten er al 60.000 jaar. Ja, natuurlijk. Want die hebben dat allemaal kunnen overlopen. Dat lacht zo dichtbij. - Dus dat betekent ook wel dat er in Australiën een heel ander level van maast bij was die al 10.000 jaar bestond, dan op New Zealand. New Zealand, waar ze eigenlijk ook pas net begonnen toen de Europiale kwamen. Oei. - Oké. De Mauris die kwamen aan op Norde Island, noemde dat dus ouderoe. Tegenwoordig gebruiken ze deze naam om het hele IJland aan te duiden. Maar asprongelijk was het dus eigenlijk alleen maar de naam voor het Norde-Lek-IJland. Dat leek dus op een lange witte volks. Het is zoals Holland. - Ja. Nou, uiteindelijk had ze in ieder geval 1642 ook het Zuider-IJland gecoloniseerd. Want daar kreeg ze voor de eerste bezoek van buiten van de Europianen, van wie Abaltasman, Abaltasman, in de daad, in optracht van de VOC. En hij noemde het IJland, Statenland. Want hij dacht namelijk dat hij de Westkust van het IJland-Statenland had ontdekt. Als hij in Staten Island? - Nee, niet Staten Island. Dus ook vernoemd naar de Staten van Holland, maar Statenland. Dat was 16 jaar eerder door de Nederlanders ontdekt bij de Zuidpunt van Zuid-Amirica. En dat had dus blijkbaar niet helemaal omheen gevaaren nu. Kwaam ze dus in de andere kant van de wereld. In New Zealand tegen en dachten, "Ei, dit moet dan de Westkust van het Statenland zijn." En dat ze dachten dus dat New Zealand aan Zuid-Amirica vastzaakt? Dat Eilandje heeft toch nog steeds zo. Dat Eilandje bij Zuid-Amirica, wel nog steeds. Ja, precies. - Die heeft gewoon niet naam gekregen. En New Zealand kreeg eerst ook deze namen, dat ze dachten dus aan de Westkust daarvan. Nou, dat was dus niet zo. - Echt daarnaast het Gera de La Fou Eco. Ja, daar ligt het in de naad nog weer. Maar goed later, een jaar later kwamen ze de rachte dat dat toch niet helemaal klopte. En toen hebben ze dus vernoemd naar de provincie Zeeland. Nou, die Abel Tasman, die kwam daar aan. En die zag wat beweging op de kust en de Mauris. Die zagen hem aankwambevaren met twee grote schepen. Dus die sturen wat de roeiboten erop af. En Abel Tasman, die zag van, ik zou die Mauris even een begroet ink geven. Dus die vuur de salut schoten af. Dat leidde toch een klein misverstandje, want de Mauris, die dachten wat er wil. Nou, het oorlog. - Dus die geepen naar de Wapens. En dat werd dus een hele onvriendelijke ontmoeting. Met allerlei misverstanden over een weer en doden, ook over een weer. Ik zie hier wel de kant van de Mauris. Ik hoor ja, dat zet nou ontgebruikjes om gewoon een sit te lucht in te schieten. Ja, heel onvriendelijk. - Het was wel kebaal. Niet heel tactisch van Abel Tasman. Hij zelf, dus voorvolgens ik hem niet aan het land gegaan. Hij is snel ongekeerd en weggevaren. En, ja, er komen de honderd jaar daarna, hebben alle Europianen in New Zealand maar links laten liggen, want het waren mijn gevaarlijke luid in Mauris. Dit hebben we best wel vaak gelezen en gehoort over die Abel Tasman. Ik vervraag me alvaren wij wel, want we hebben wel eens geweest. Tasmanie? - Ja, probably. Nee, maar ook gewoon land als week, veel VG en Vanuatu. Zeg maar dat soort eilanden, heel vaak staat er Abel Tasman voor hier langs. Ja, precies, ja, je kan ook niet overal handen. Abel Tasman was nou het heer. Paggoed, de Mauris, die waren dus eigenlijk met rust gelaten tot in 1769, de volgende Europian daarna van, namelijk de Engelsman James Cook. En dit was de eerste die het hele land om cirkelde. Dus hij hem omheenvoert, hem aankaardbrug en ook aan landging. En hij wist wel een beetje relatie op te bouwen met de Mauri. Ze gingen wat ben elkaar handelen. En in eerste instantie gedroegen de Briten zich ook hebben niet zo imperialistisch. En de Mauri, die hebben ook wel hadden ook wel oren, naar die handel. Dus er was een soort wederzijds respect tussen de Mauris en de Briten. Er kwamen ook wat Franse, wat Amerikaale langs. Ook omdat de wateren rond New Zealand zich heel goed leende voor het walvisvaart. Dus er was een interessant gebied voor Europianen. En begint 19e eeuw begonnen zich ook wat Europianen te vestigen in New Zealand. Nou, er gingen aanvangelijk dus allemaal redelijk groeien harmonie met de Mauri. Maar de Europianen, die namen wel wat handels waarmee die de samenleving van de Mauris op zijn kop zetten. Alkol, tabak, dat soort dingen, maar vooral ratten. Ratten ziektes, maar ook nog vuurwapens. En ja, de Mauris, dat was net als iedere samenleving helemaal geen eneheid. Sond dat allemaal verschillende stammen, die het allemaal niet even goed met elkaar konden vinden. En net als in Europa, in die tijd, waarin je gewoon de middelijden middelde eeuwen in volgang. Middels zit wel weer wat later, begint 19e eeuw. Maar die samenleving van verschillende rivuliere serende stammen, die krijgen deze beschikking over vuurwapens, dus dat liet best wel uit de hand. Ondeling waren er behoorlijk wat oorlogen tussen verschillende Mauri groepen. En met die Europese kolonisten ontstonden ook steeds vaker conflict over grondbezit. Natuurlijk, vroeger vlaat, ja, wordt dat natuurlijk wel echt een ding. En er was er ook nog dreiging van buiten af. Want Frankrijk, die was in de buurt behoorlijk imperialistisch bezig in de rest van Polinesie. Daar had er de Mauris bepaald geen zin in en de Britten nog minder. Dus hebben ze in 1840 de Britten en de Mauri samen het verdracht van Waaitangi gesloten. Het verdracht wat je moet kennen in de geschiedenis van New Zealand. En wat werd er afgeproken? Nou, New Zealand werd een zelfstandige kolonie van het Britse rijk. En daarmee kwam New Zealand dus onder Britse bescherming te staan. En er werd afgespraken gemaakt over de verdeling van het land. En hoe die afspraken luiden, dat heen heel erg af van welke versie van het verdrachtje had. Dit is weer zo'n klassiek gevaletje, slecht vertaald, al dan niet bewust, smierig in perilien. Wat was er na hand in de Mauriversie bleef heel New Zealand van de Mauris. En de Mauri's mochten stukken land verkopen aan de overheid. Die had dan weer condor verkopen aan Britse kolonisten. Maar er hadden de Mauri's de zelfs-zeggeschap over die verkoop. Ze kon ook beslissen om dat niet te doen. Maar in de Engelsseversie kon je het zo interpreteren dat dat alleen geholt voor het land dat de Mauri op dat moment al bewonende of bewerkte. Dus de rest van het eiland was voor de grabs, zeg maar, in de Engelsseversie. En dat is het overgrotend heel van het land. En dat was de overgrotende heel van het land. Want er waren de enkele 10.000 mensen op dat moment in New Zealand. Ja, dus grotig volgen zo'n verdracht dat heeft voor heel veel ellende gezoorgd. Want het duurde niet lang voor dat dat natuurlijk tot heel veel onderenigheid leiden. Tussen 1845 en 1872 brak een aantal oorlogen uit tussen de Mauri's en de Britten overgrond. Vooral op het norde eiland trouwens, dat was meest gewilde stukje. Bevolgde Flakstafwar, die brakken uit, nadat de Britten ja wel ergens een verlaggemaast neerhabig zet. Die volgens steeds werd omgaak door de Mauri's. En nadat dat vier keer was gebeurd, toen kwam het tot de gevecht, tientallen dood, etc. Nou, de conflicten werden ook steeds bloediger. Dan maat er meer Britse kolonisten naar New Zealand kwamen. En in 1859, toen bereikten ze het punt waarop er even veel Britten als Mauri's waren. Ja, op 16.000 van elke groep. Dit is wel een stelbreuk met Australi, want Australië was een plek waar je liever niet heen wilde, maar daar werd je heen gestuurd. Dit was allemaal het vrijwill. Toch, dus in ieder geval de kolonisten werden hier niet als het straf-colonie heen gestuurd? Nee, veel kolonisten wilde hier graagheen. En er zaten ook wel ontsnapte Australiës tegen, die willen ontstappen aan het Britse zag. En sterken nog, die zich helemaal vermengde in de Mauri groepen, om maar buiten schot te blijven, dus dat is ook gebeurd. En er was, dus in eerste instantie wel een soort wederseitsbelang van die kolonisatie. Want Mauri waren heel geïnteresseerd in de producten die de Europiade meebrengen. Dus dat is hier hier ook zeker wel een hand. Maar goed, die Britten werden dus wel steeds dominanter. En na 1859, toen ze dus het kant op hun bereikt, toen ging het helemaal hard. 20 jaar later was het aantal Britten groeien naar een half miljoen. Dus werd het druk op het grondgebied van de Mauri steeds groter. De Britten zet er ook steeds vaker het legerin op de conflicten in hun voordeel te beslissen. De Mauri is landafhandig te maken. En in de afgelopen decennia is de overheid ook echt diep door het stofgegaal voor wat er in deze periode van geschiedenis is gebeurd. Er zijn dus ook herstelbetalingen gedaan aan de Mauri. Er is land teruggegeven, dus dat bewust zijn is er nu wel. Maar er is ja. Wat begon als een tamelijk gelijkwaardige relatie tussen orsponkelijke bewooning en Europese kolonisator werd, na aanleiding van dit verdrag steeds grimmiger en steeds imperialistische eigenlijk steeds klassieker. Het is zo bizarre en jij zegt nu eigenlijk verdrag en hoeve aflevering hebben wij wel niet gemaakt. We hebben er in een verdrag ervoor heeft gezorgd dat de orsponkelijke bevolking gewoon fakt is voor de 100 jaar erna. Zijksbiko vorige week gedaan, door de CS. Maar ook alle valsen voor wens alleen afgekaanse streken. En met slaven handen was dat er contacten bij de geteken die toch net iets anders betekende als je net aan de andere kant van de tafel zat. Ja, maar het moment van het sluit van de verdrags en de implicatie is natuurlijk ook nog niet helemaal duidelijk. Wat gaat er? Wat gaat er voor uitwerking hebben de komende honderdheid? Het is echt zo'n West-Europeese gedachte van als we een verdrag sluiten, dan zijn dat vanaf dan de regels en wij kunnen heel goed verdragen sluiten en dat opschrijven. En dat kan die orsponkelijke bevolking niet, maar als het nou even geschreven staat dan is het de wet. En dat was altijd een beetje de sneakie manier van westerse imperialistische landen om zo veel meer land te krijgen en bevolkingen te verdelen. Ja, wat je ziet ook heel vaak dat die westerse coronisten in plekken in deze landgingen klemen, eigendom van land. Het zet wel dat een heel van streken was dat helemaal niet gangbaar, omdat dat koning kregen waren die het leven te samen met elkaar. Die gaven en namen, daar maakte niets heel veel uit van wie het land was, het ging meer om hoe je met elkaar samenleefd. En ineens wordt dan het karastraal ideeën in deze heel belangrijk, dat er heel veel landen en streken waren die dat dat maar niet kennen. Ja, goed, ja. Ja, dus veel conflict, uiteindelijk in 1898 was er voor het laatste gewapend conflict, dus de Mauris en de Britten, dat was namelijk de Doctax War, dat is precies wat je denkt dat het is. De koloniale overheid, die wilde een hondenblasting in voeren, vonden er Mauris geen goed idee. Dus ja, dat ontstelde us hierover, Mauris trok aan het kortste eind. En gelukkig vielen bij dit laatste gewaak dat de conflict geen dode of gewonden werd wel geschoten, maar niet raaklijs. Gelukkig zijn later conflicten duidelijks in de rechtbank uitgevochten, dus het is inmiddels al wel 127 jaar taalelijk vredig in Nieuwe Zeeland. Al is er natuurlijk wel vrock over wat er in die periode daarvoor is gebeurd en hoe uneerlijk dat was. En zijn er nog steeds gevallen waarin dat verdrag van Wytangi, waar dat dus nog steeds voor onenigheid zorgt. Ja natuurlijk, maar ja, dan krijg je als ze de nauwburen wat dingen terug gaan doen, maar dat die helemaal niet zal echt maken zijn voor alwees. Gedurende 19e eeuw is Nieuwe Zeeland dus eigenlijk uitgegroeid van het land van de Mauris naar een belangrijke vestigingskologien in Britserrijk. En het werd een hele moderne kolonien, de New Zealand company die hier de dien zou het maken, die pas te bijvoorbeeld geen slavernij toe, geen contractarbeid. En ze waren voorvechter van eerlijke arbeidsverhoudingen. En Nieuwe Zeeland moest echt een verlichte model samenleving worden. Dat was het idee waar ook vroeg met democratiseren. In 1889 kreeg de mannen Algemeen Kinsrecht en in 1893 de vrouwen. Eerst land in de wereld waar vrouwen Algemeen Kinsrecht kregen. En ze hadden zeker voor die tijd hele vergaande sociale bedgeving. Dus het was echt een staatse richting die taal ik modern was. Ik had het toevallig ook opgezocht. En ook de wanneer het in Nederland in een België was, Magilirade. Kinsrecht van de vrouwen in Nederland. 1919, 1919 België, 1993 en 1848. Ik maak een grapje, maar dat was wel echt een diroek. In die prijode werd er ook wel steeds meer nagedacht over een onafhankelijke toekomst. In 1891 was er even sprake van het Nieuwe Zeeland samen met Australië, een onafhankelijke land zou gaan vormen. Maar ze hadden eigenlijk net te weinig gemeenschappelijke belangen om dat door te gaan zetten. Dus er ging niet door, maar in plaatsen van werd Nieuwe Zeeland wel in 1907 een dominien in plaats van een kolonie. Een beetje semantisch verschillen, maar het klinkt wel als teke minder onder de blak. Het zijn er heel veel verschillende gebied in de hele wereld, allemaal tegelijkertijds hun dominien geworden. Ja, ja, precies, ja. Calenda en Zuid-Afrika uit mijn hoofdregen, dat soort dingen. Maar ze zaten nog wel dus daar nog onder de blak, dat zijn de wereldoorlogen. Samen met Australië, troepen moest ze sturen. Alvaretof er al vrijwilligers, die meegingen met de ANZAC, de Australian en Nieuwe Zeeland Army Corps. Vorige week nog besproken, zeker serie. 10.000 in Nieuwe Zeelanders kwamen om. Per hoofd van de bevolking werd het land heel zwaar getroffen. Maar de inzet in de oorlog was wel een belangrijk moment voor de vorming van de Nieuwe Zeeland. Nieuwe Zeelandse nationale identiteit zich, maar ze stelde echt wat voor nu ook op het wereldtuneel. Zeker toen Nieuwe Zeeland in de Tweede Wereldoorlog zelf moest vrezen voor een invasie van Japan, zorgt dat dat toch ook wel voor een boost van de Kiwi culture, zeg maar. Ja, dit was de opmaat naar de echte ondervankelijkheid. En die kert dat eigenlijk in 1947. Ja, zeker. En na die ondervankelijkheid bleef het nog wel een eigen koersvaren, maar wel die binnen een democratisch, kapitalistische wereld. Dus dan weet je ook wel waar zij in de koude oorlog stonden. Ze waren wel onttikkeltjes socialistische en progresiever, vooral richting een angloofsaksische bondgenoten. Ze hadden bijvoorbeeld in de jaren 80 gemot met de VS, omdat zij keihard anti-carnwapens en kernenergie waren. Ze besloten dat er geen kern onderzewers binnen de water van Nieuwe Zeeland mocht komen. En wilden ze niks weten van kernenergie, en zo hadden ze de bevolgende flinke ruzie met het VS van Ronald Reagan. En dat beleid staat nog steeds. Ze zijn echt heel sterk anti-carnenergie. Sterk nog. Australie ging op een gegeven moment in 2019 kern onderzewers bouwen. Toen zei ze het Nieuwe Zeeland, ja, dat moet je maar lekker omvaren, als je deze kant van de wereld hoeft. Dus dat is een rolkoel. Ja, maar zeker in dat gebied van Kouke Island zijn Nieuwe Zeeland. Ze hebben ze best zo een grote EZ. Ja, en precies de territorialen laad. Nou, dat is dus ook interessant. Want hun dichtst bij zijn de buurland is feitelijk gezien Frankrijk. Ja, New Caledonia. New Caledonia. En wat deden de Franse hier in de buurt heel vaak kernproeven? Dus ze zaten ook de hele tijd hadden ze gezijk met Frankrijk. Zo'n begehmend was er Kenny lucht dat vlaggeschip van Greenpeace. Ja, de Rainbow Warrior. De Rainbow Warrior, exact. Die krijgt dus mochten ze aanmeren in de haven van Auckland. Want die ging protesteren tegen die Franse kernproeven. En ineens op 1 van de redag in 1985 zonkeldschip naar explosies. Aan boord was onder andere de Nederlandse Portuguese fotograaf Fernando Pereira. Die kwam daarbij om het leven. En Frankrijk zei, ja, wij weten hier niks van af. Maar toen hadden de New Zeelandse politie twee Franse geheimagenten gearstanderd. En die bleek schilderde. Wow. Gigantisch internationaal schandal uiteraard. Leidde tot het aftreden van de Franse minister van Defensie. Frankrijk moest ook excuses aanbieden. En het schadevroeding betalen aan New Zeeland. Ja, inderdaad. En ap Pereira en een Greenpeace trouwens. Maar dat was dus wel weer een moment van nationale trots waar hij het net over had. Van New Zeeland. Maar ja, wij zijn gewoon trots anti-Kernen en anti-Kermapens. En we doen het toe. En we doen het toe, inderdaad. Nou, goed, uagiaat dat over het kiesrecht van vrouwen. Dat zie je ook in de twintigste en eentendste heel heel erg terug. Want ze zijn progestief qua gende beleid. Waar heel lang wereldtrop, qua vrouwelijke premieres. Je had in 1997 bijvoorbeeld Jenny Shippley, die de National Party leiden. En je had Helen Clark. Ben het ook premier, dus het is de tweede premier, als leider van de lebepartie. En je had natuurlijk sind de Ardern. Ja, dat is wel echt een fenomeen, denk ik. Misschien wel wel achtergekomen. Ja, maar dat iedereen kent haar naam wel. Nee, zeker, maar je had een boek geleden. Ik heb een paar boek geleden inderdaad. Ze heeft dit jaar een boek uitgebracht. Wat ik dus allemaal niet wist van hersen komt dat er more moons gezin. Oké. En ze vond zichzelf altijd veel te lief voor de politiek. Daarom twijf was hij heel lang om iets te doen. En uiteindelijk werd ze in 2017 na longen omweg premier van New Zealand. En ongeveer op de dag dat ze worden, dat ze premier zou worden, ontdekt dus ook dat ze zwanger was. Ze wilden heel lang zwanger worden, maar dat lukt altijd niet. En op het moment dat ze premier werd, met 37 jaar, was de jongste vrouwelijke regeringsleider ter wereld en zwanger. Eendigd in de juni 2018 beviel ze van haar dochter Nieve. En daarmee werd ze de tweede gekozerige regeringsleider ter wereld, die tijdens een amsperiode een kindst ter wereld bracht. Oké, dat dat de tweede pas is. Ja, de tweede, maar wie is de eerste? De regeringsleider. - De regeringsleider? Dutcherfza? Boete? - Nee, Dutcherfza. Boete? Jij hebt gelijk, ja. - Ben als je je na zit. Van f*cking Pakistan. - Ja, maar of al plezen. Ja, echt, die moeten we echt daar gaan we nog lang bij stil staan. Goed. Na de aflevering ga ik even bedenken hoe dom het als dat ik Dutcher zou. En dan mag dan. Maar goed, het is best nog interessant, want ze ging dus met gebouwd vloof, en tijdens haar premier schap is daarna ook bijvoorbeeld met kindgevootgeveerd in parliament, op staatbezoeker, en ook een keer bij de vrienden Naties. En daar die foto's ging natuurlijk hele wereld rond. Zo, van, oh, dit is het nieuw leiderschap, wat zachter. En wat ze ook, dat ze knuffelde altijd met mensen. Nou, het publiek naar een speech als ze geroerd werd, zeg maar. Zedet feestboeklijf, ja, dat was toen hip. Jonge, kijk bij z'n kinderen, na het bed brengen van haar kind. Gewoon nog eftjes terug naar de Natie toerspreken en zo. Dit werd op een gegeven met echt zo'n beetje haar primaire identiteit. Ja, de premier die ook moeder is. Nou, daar was het dus altijd al bang voor dat, zeg, zo in het boek. Maar haar identiteit is eigenlijk vooral dat ze gewoon lief was en vriendelijk. En haar slogan was ook altijd be kind. En dat ze wat ze in het begin te moeilijk vond voor zichzelf qua persoonlijke eigenschap. Dat ze het lief was, dat werd uiteindelijk best wel haar winnende karakter eigenschap eigenlijk. Overigens ook nog dikke shout-out naar haar, dat ze gigantische drum-beest van is. Het ging ooit naar Engeland op staatbezoekend heeft. Prince Harry, een CD-gegeven van de shapeshifters, een drum-beestbeth, die zei dat, ja, dat vind ik goud. Maar in 2019 kwam er nog een flinke test voor haar primierschap. Want toen was die terroristische aanslag in Christchurch. Dat was heftig, ja. Ja, ik weet dat nog. Er was een rechtsextramistische gast die livestreamen ook nog is. Hoe hij 51 mensen doodschoot en vooral in Moskeë. Dat is ook iets wat je totaal niet met New Zealand assistiert. Dat klopt. Dat is een leesde vibe van Anders Breiven. Ja, dat is act, zoi je maar. Ook La Hol, maar of zoveel ik veel. Ergens in de VS. Maar er is ook niet gek dat je het niet assistie hebt in New Zealand, want daar er was een Australier. Ah. Beïnflut door extreem rechts gedacht goed over complottheorieën van omvolking en onder andere andersbreivig bijvoorbeeld. Uiteindelijk was 15 maart door de VN uitgroepen tot internationale dag ter bestrijding van de Islamophobia. En na de aanslag in Christchurch, dat vind ik dan wel weer mooi, wat te daar gebeurde. Dus in de Arden meteen er gezegd, oké, die wapenwetten die wij hebben zijn voor oud, het werkt niet goed. Dus toen gaan praten met alle mensen die jagen en vaak wapens hebben en gevraagd, oké, wat hebben jullie nodig en wat het logisch is. Want het wapen werd ingezet bij die shooting is hetzelfde als het wapen wat ook in de miracle altijd weer zet, namelijk de AR-15. Ja, dat is een semi-automaticalier, dat heeft niks te maken met jagen zeg maar, en toen heeft zij dus aangekondigd op de dag van de aanslag. Ik heb deze wet gaan veranderen en binnen een week volgt een verbod op semi-automaticie wapens, wat in april van dat jaar nog werd vastgelegd in een nieuwe werk, in een nieuwe wet, met ook een buy-bank-regeling wetje, als er van jou leven je shit in en dan krijgen wij je wapens. En dat is nog steeds een van de meest succesvolle anti-wapenwetten in de geschiedenis, wat ik echt heel gaaf vind. Ja, al die americanen die over jouwt kon niet, ja wel eens kan wel. Perfect de plek om dit te doen, ze waren altijd al, ze waren progresieve kolonie, dus tijd zal heel lang geleden dat ze alle veiliggeden uit hun staatbestelgingen schappen. En toen ook tijdens de wereldoorlogen, net daarna waren ze ook al zo'n zo'n voorvechten van dit soort rechten. En dan komt ze zo iets, dat is fout gaat, dat kun je het laten zien als het land en dat hebben ze het goed gedaan. Ja, vind ik zo ook. Ja, en wou ze ook heel erg voor gepresen, het was haar aanpak voor de corona-pandemie, groeien in het land echt heel lume al dicht voor alle buitenlandsbezoekers, wat ook heel chill is als je in Eiland bent. En teeringen verweggen, en teeringen verweggen, en zij hoeft de nooit in een algemene lockdown, dus ze vertelt ook in haar boek dat zij gewoon op een festival stonden. Ja, wij hier in de ropen met ze alle gewoon iedereen thuis dat, weet je, allemaal dat soort dingen. Nou, goed, in 2020 houdt het een absoluutemeerderheid in het parliament, maar in 2023 zelf was ze er klaar mee, want ze dachten ja, het is mooi geweest, meneer klaar mee, ik stop. Dus toen was het ook gewoon einde, niks vergeef kiezingen gewoon klaar. En dat boek, die politieke memoris, de nieuwe macht, het leiderschap van de toekomst, ik zal me even tip op de website. Ik vind het heel leuk om te lezen, het is niet superdiep gaafend, deurbeboek ofzo, maar gewoon van dat land leer je er ook al bezig veel mee krijgen. En het bevestigde wel een beetje het beeld wat ik van New Zealanders heb, met een lief, vriendelijke empaties, en dat om schrijf zij denk ik ook wel. Ik denk dat zo'n leiderschap ook wel bij dat land past. Goed, tegenwoordig is de ministerpräsident Christopher Luxemn, dat is van de National Partij, dat is dus die eeuwige tegenhanger van Labour. Vader heb hier nog de Greens, New Zealand First, en New Zealand First is een centrumpartij, in plaats van wat je zou denken aan de naam. En je hebt natuurlijk de Maori Partij, maar omdat hun kistel zo zo is ingerecht, ook ze hebben twee stemmen, je kist dan eigenlijk dat voor een lijst en aan de kant voor reginalen, kan die daad. En daardoor zijn er dus best wel vaak, moet je ingeschreven aan een regio, voor dat je gekozen kan worden, op die lijst. Dus daarom is het hun parlement best wat divers, ik vind het best wel mooi stelst. En dus niet, het is van Winnetakes, al mentaliteit, die is al heel van angst, als ze z'n landen wel hebben. Dat is dus in het ad niet. Nou, er zijn nog een aantal leuke dingen die ik oftel over New Zealand om af te sluiten. Ze hebben het best kit in democracy, dit is echt geweldig iets. Als jij hier kan bijvoorbeeld een wetschrijven, krijg je een iedereen in parlement, kan dit een wetschrijven, en die dien je dan in, en dan krijgt dat een gegetal met een plastic fiesje. En dat plastic fiesje dat meeken ze in een dertig jaar oude koekstrommel, en als ze dan tijd over hebben op de agenda, dan doen ze een graaien in die ton, al eens een raf fiesje uit. Dat fiesje, dat werd die daarbij hoor, die wordt dan besproken, en op die manier kunnen dus wetten die niet percef van de overheid komen of van het kabinet komen besproken worden. Oh vet, oké. En als je denkt dat zijn kleine wetsjes of gekke dingen, denk ik, want zo werd het de homohuwelijk in 2030 gelegaliseerd en uiteindelijk zie je in 2021. Oh, oké, maar hoe voel dat tinnertje zit? Ja, als je dat de einde van een moeioen is, ik ben zo belangrijk, goeievondst, of dat er gewoon vier dingen in zit. Ja, ik heb daar niet zo deep in gezond, of dat je ook elke domenwet die je bedenkt drinken, omdat dat weet ik niet. Maar het is wel zes, ze vinden dit echt nog wel iets heel gafs, en het werkt dus blijf ik bij gewoon nog steeds. Ze zijn ook uniek, en het feit dat ze het wel been budget hebben, heb jullie misschien wel van gehoord. Het werd ook geïnteresseerd aan de Arden, en het idee is dat je jarlijkse begroting niet primair laatstuurder economische goeie geld, maar juist ook kijk daar wel zijn gezondheid, kind wel zijn terugdringen van ongelijkheid, dat soort factoren. Het werkt aan de ene kant wel, want ministerisch moeten samen plannen maken en meer samenwerken. Maar na de lijst, bij elk klein tegenslag, dan grijp je toch alweer vast naar die klassieke economische modellen, want dat andere is zo moeilijk te mee. Ja, precies, maar het is een beetje goed. Een beetje wel, ja, in de laat, ja, bij Bhutaan waren we er ook wat deeper over in. Dus aan de ene kant is het een goed idee, maar in de praktijk werkt het niet altijd. Nu of al het kan we heel goed naast elkaar werken. Maar goed, nu zellend heeft in principe ook wat die vrijheid om die politieke experimenten aan te kunnen, want ja, ze staan echt op alle leisjes in de top 5, dan op top 3 qua democratie en vrijheid. En zo van die economie is dat de World Bank en weet ik het allemaal dan meer. Vaak met alleen een Scandinaviesland nog voor zich. Dus ja, als je die experimenten ergens kan uitvoeren, dan is het wel hier. Heeft vandaag een grote podcast last, een nieuwe sponsor. En wel, eind je met een groen en een sociaal hard, milieu-deventie. Ja, milieu-deventie richt zich in een nieuwe kampagne op een hele specifieke doelgroep. Namelijk klanten van ING. In ING krijgt deze speciale aandacht van milieu-deventie, omdat ze tot de Nederlandse koplopens behoorlijk, waar investeringen in fossiele projecten en in bedrijven die meewerk aan mensenrechten schendingen. Ja, ik geef je twee voorbeelden. Eerste, bedrijf Ketterpillar. Dat is een bedrijf dat aan Israel de bulldozers levert waarmee Palastina wordt padgebelost. Tweede voorbeeld, Brasilia's JBS. De grootste vleesverwerker Ter Wereld, die een hele grote rol speelt in onbossing in de Amazonen. Een ING investeert dus in dit soort bedrijven. Maar, milieu-deventie slim, ze hebben een plan bedacht. In plaats van ING klanten aantensporer om meteen over te stappen, kunnen die klanten zich aansluiten bij een collectief ultimatum. Het idee is, dat als je nog klant bent bij ING, kun je dus straks met 10.000 de tegelijk een vuist maken om ING bij te sturen. Dit ultimatum roept ING op om binnen een jaar te stoppen met investeringen in dit soort bedrijven. En als daar niks mee gebeurt, dan kunnen klanten als nog overstappen. Dus zie dit als een stukje democratie in je portemonnee. Dus ben jij klant bij ING en wil je je stem laten horen om een koerswijzigging van je bank af te dingen? Dan moet je even naar niet met mijn geld.nl gaan en je aansluiten bij het ultimatum. Kijk voor de link in de shownodes en dan gaan we nu weer terug naar de andere kant van de beeld. Voor het kopje natuur beginnen we vergroot. Koppje platen tectoniek. Het is wel een geinig verhaal. Always that you're supercontinent, pangea. En dat veel uiteindelijk in Gondwana en Laurasia. Maar die braken ook weer verder af tot de continenten die we nu kennen. En één van die stukken die toen van Gondwana afbracht was Zeelandia. We zijn echt nu al in Lord of the Rings plant. De reden middel ligt. Ja, dit zijn mooie namen inderdaad. Maar het wordt nog gekker. Zeelandia. Dus 5% van Gondwana's opgevlakte. Dus het is een groot stuk land, ongeveer te grote van het huidig India. Bracht hun afging drive en dit is het stuk van New Zeeland. En het hele stuk tenzuit Oosten van New Zeeland. En het hele stuk tenzorde van New Zeeland all the way naar New Caledonia. Het is echt een groot stuk. Dus dat lachen we aan elkaar? Dat dit soms wel eens wordt gezien als een soort extra continent. Ja, ga ik je allemaal vertellen. Voor sommige brokstukken van Gondwana en zo. Gold dat ze samen geperst werden, daar dus om hoog kwamen. Maar het Zeelandia werd uit te ingetrokken. Zoals een edestiek je ook dunde wordt, dus ze gaan trekt. En zo verzakte de bodem van Zeelandia ook. Denk ook aan wat er nu met de grote afrikaanse slenk aan de handen. Dat trekt zichzelf in de ene gaat naar beneden. En wordt dat eigenlijk brekt af in twee stukken. Dit alles, die verzakking, speelt het tachtig tot ongeveer 30 miljoen jaar geleden. En 30 miljoen jaar geleden was dit gebied bijna voor 100 procent ondergelopen. Met water. En daarvoor was het dus nog heel lang ook land. Ja, en oke. Het is een continent al stuk. Ja, ja, ja. En later zijn de omliggende tectonische platen weer een beetje tegenhoeken aangastuwen, waardoor New Zeeland en New Caledonia allebei weer om hoog gekomen zijn. Hoi, zeker. Dus nu wordt het een interessante kwestie. Wat is een continent? Mag dat alleen land zijn? Want dit is geen oceanische kost, het is continentale kost. Alleen liggen voor 93 procent onder water. Ja, zeg het maar. Ja, ik vind dit een continent. Oh, een kies meteen kanten? Ja, absoluut. Ja, als je het pure geologisch bekijkt, dan kijk je gewoon naar de samenstelling van de hart kost. En dan is een continentale kost, een continent. Ja, land of geen land. En land of geen land, dat hangt maar net af van hoe het op dat is. En dat is echt zelf, of het een beetje omhoog komt of hoe hoog de zeespiegel staat en dat is een mannet van afhankelijk. Maar ik moet het zelf weten zeggen, ja. We kunnen er niet gewoon net bij India dit gewoon een subcontinent noemen als he? Ja, ik ben dat dan. Dat is iets anders. Oké, luisterhuis, mocht je voor kerst nog een onderwerp zoeken voor het tijdens het toetje van het kerstinij? Denk dan dan ons? Ja, en het is dus geen werelddeel, dan moet ik dat geduiligd zijn. Maar dat mensen dan denk van, mag New Zeeland dan zijn eigen werelddeel. Een werelddeel-uratie is een continent en in het Engels ligt dat net iets anders. Dat wordt verschil niet. Ja. Goed. New Zeeland heeft nogal dus een heftige gegeologische geschiedenis achter de rug. Leef het wel nogal wat op. Mogen we dit het eisland van het zeidelijke afron noemen? Voor mij wel. Jij mag alles. Voor dat de alle gegeologische gek worden, dit is natuurlijk geen extracticapie. Maar gegeologisch gezien zijn ze wel overeenkomstig, want het zijn extreem jonge landen, gelegen op een broek van teplaat, allebei. Bij de landen groeien, ik ben op een vlak, de doorvoelkernisme, hebben een extreem veel variëntijd op kleine afstanden, dus fjorden naar het lavaveelde, gletsjes naar het vokane, en ook extreemen verschillen tussen waar mijn koud. Ja. En liggen dus allebei op een hotspot en op een plaatgrens. En dat zijn heel weinig gebied in de wereld die een combinatie zijn van zoveel verschillende mega-systemen. Dus dit is gangszinig toch? Dat is inderdaad wel waar ja. Maar New Zeeland heeft nog een paar streeps voor. Die hebben we ook nog weer voor woestijn. Nou, wat zeker zijn New Zeeland is dat zij ook zich uitstrekken over een groot noordzuitgebied. Dus ze hebben ook heel veel klimaatsystemen, of klimaatzonder in hetzelfde land liggen. Dus nu nog niet overtuigd bent van dat New Zeeland best een interessante land is, dan komt nu de rest. Dus een beetje wat zeg maar eisland zou zijn als het zich zo uitstrekken tot daar zo horen? Ja. Ja, iets kleiner wel, maar eerst appypoint. Dus wat schoonheid nu? Eerst het noorder-eiland, en daar moet je zijn voor vulkernisme. Vooral regen je het topau. Rotteroea is op plek waar het altijd naar zwaafel ruikt ook. En daar heb je de Pohito Geyser, dat is de grootste van het zeilig half rond. Er rondom Noord-eiland ligt ook White Island, dus een kleine 50 kilometer uit de kust. Totaal deze laat vulkaan-eiland met z'n helde blauw meertje in midden. En bij Wautomo ligt weer een groot kalksteengebied dat weer omhoog gestuurd door die tectoonische krachten. En we weten van kalksteen dat de hele mooie dingen kunnen gebeuren als die heel lang een beetje water doorheen sipen. En dat heeft hier fantastische grotte opgeleverd. Kompleet met Stalach Tieter, Stalach Mieter, wat dan niet meer? Maar het is natuurlijk wel nu zeiland, dus dat komt altijd nog iets extra's bij. Oh ja, wat nu? En dit is een reusachtige colonie Glimborm. Oh, in deze ook gezien. Ja, Glowworms. Dus voor hen is het perfect, want je hebt een vochtige lucht, veel insect om te eten. En de insecten die komen af op licht in de donkere grotte. En dan komt dus heel goed hun vermogen om te gluija als een lampje van past. Dus dat is wat jachtig. Ja, maar als je die foto's ook kijkt, dit is zeg maar voorgebekende dek. Al jullie ook die glonen d'arkstertjes boven je bed aan. Maar daar, maar dan zeg maar, een miljoen van. En dan gaan in zo'n grot lopen. Nee, maar daarom bek ik magisch. Er zijn zoveel grot in de wereld. Ik wil helemaal heen, heel leuk. Maar dit is wel extra dimens. Ja, ja, absoluut. Dan het zuidenijland. Hier zijn geen actieve voorkaanen, maar wel heel serieus hogebergte. serieus of jordenlandschap ook in dit zuiden. Millford Sound is bekendst de fjord. Heel goed bereikbaar voor jouw wegen. Schitterend om te zien. Hier zijn jullie in de daad van het vooral. Leo, dat dit een van de mooiste plek is van New Zealand. Ja, van de wereld zie ik overal. Als je van die plek. Ja, dat is wel heel erg influencer-based tegenwoordig. Maar van die mensen die dan zeggen, is dit de mooiste plek ter wereld? En dan op die voorra van National Geographic, tot loon die planet en zo. Tot de altijd wel iemand die zeg Millford Sound. En dan vragen we het een hele punt dat je hem daar uploadt van, is dit misschien? Dat maakt ook wel dat dit altijd hempenslikt. Ik zeg, niemand zet daar barnenveld te louden, zeg maar. Mooie zopletten. Maar goed, New Zealandse alpen hebben hierover de supergood bergketen. Zeven tien pieke. Boven de 3000 meter. Hoogste berg is de mount-koek of de alrake. Dus de berg die wolken pakt. Ook weer z'n mooie naam. Die 3724 meter hoog op 30 kilometer van de kust. Ja, maar hierin zijn ze toch ook weer echt anders dan. In IJsland hoor. Dit zijn echt berge bergen. Maar IJsland is licht om beplaatge. Maar er bewegen de plaats uit elkaar. Dus krijg je veel laagere berger dan hier waar je subduksie hebt. En je dus opstuwen krijgt van mag, maar ja. Junes van Pijsten. Hier liggen ook de twee bekendste gletsjes van New Zealand. De Fox Glacier en de Franz Joseph Glacier. Die naam metgegeven door een duitsage geologen. Die hiedt in de Maurita ook wat Kai Roy Mata-ohine hoekateren. De tranen van Hine hoekateren. Een maag uit de lokale mythology. Maar die gletsjes zijn zo'n beetje de best bereikbare gletsjes te wereld. De kun je gewoon heen rijden. Oké. Bestbare toch zelf hoor. Een beetje minstbereikbare land er wereld. Maar dit zijn ook de enige twee plekken waar een gletsje uit mond in de gematigd regenwaard. Ja, dat is het zinne. Waar hoor het nou? Terel. En gletsje die uit moet in de gematigd regenwaard. En dit zijn dus geen tropische regenwaard. Ja, dat zijn dingen die ook bij Vancouver Island hebben. Goed wat interessant is. Buiten de bergen om heeft New Zealand best zo'n gematig klimaat. In ieder geval is dezelfde cupperclassificatie als het Zuid-Oosten van Australië. West Europa en Gobertanië. En het gebied rondom Seattle Vancouver en Mexico-Stat. Ideaal voor dichtbevolkte gebieden. Maar New Zealand is echt een uitlaai en dat komt dus ook door die geïsoleerde lichting. Maar ook wel een beetje door de rest van dit hoofdstuk. Want drie kwajt van de mensen woont op het Norde Island en de bijna de helftafonboont in of rondom Arkland. Norde Island is heuvelachtig, maar wordt wel vooral gedomineerd door hele onvruchtbare, vulkanische bodems. Met heel weinig stikstof in de bodem, weinig vast voor calium, hele zure bodems allemaal problemen. En het Zuide Island, daar heb je dus weer die nu de Zedansse Alpen ligt en dat zijn zo'n lange bergketen. Dat ze lopen over het hele Zuide Island, maar alle neerslag komt uit het Westen. Dus die regen meteen leeg in die bergen en met als gevolg dat het vlakke stuk ten oosten daarvan redigdroog is. Is de ene helft keert veel te veel neerslag en de andere helft veel te weinig. Dat alles zorgt ervoor dat er maar twee procent van het land op het vlak van New Zealand gebruiken kan worden voor landbouw. Wat? Dat is vergelijkbaar met land als Jordanië, Saudi, Arabia en de Konghuis. Wow, deze wist ik niet ook echt niet. Wat goed. Ik vond het heel boeiend, dat het enige wat ze dus kunnen doen is daar gewoon een paar schapen op laten grazen. Paar? 25 miljoen. Met afstand hoogste schap tot mens raadie uit de wereld. Wat is dat? 1 op 5. Ja, daar ben ik echt doken. Ja, dat zijn de valklande Islanden, maar dat is geen land. Nee, maar Mongolia is kortig ook wel heel erg. In schap? In schap. Maar ik heb hier veel verschillende zijfers in gevonden. Ja, ja, precies, ja. Maar goed, vijf niemand kan ook echt goed onderzoek naar doen, maar die vallen altijd slaap. Die tellen ze te veel. Dat is precies. Ben je schapen zo telling? Dat dromm je wel, ik. Dan over naar wat groter basis. Ik had het net over Zeelandie, dat dat wel heel vroeg lastbrak van Gondwala. Daarna nooit meer aan andere continenten vast heeft gelegen en toen dus totaal onderwateringskomen te liggen. Dit is de reden waarom New Zealand van Orgeseen geen zoge die er heeft. Oh ja, hebben ze geen gigantistische. Nieuwe zoegdieren. Ja, het is maar alleen maar vleermuizend. Ze zijn twee soorten vleermuizende daten die zijn aankomen vliegen. Ja, natuurlijk. Maar geen land zoegdieren. Nee, die zijn allemaal geïnteresseerd door de Maarien en door de Europanen. En dit is ook waarom je op vliegvelde voor de hele strenge controles krijgt. Dat je niet bewust of onbewust een heel eco-systeemende kaarschap. Maar goed, de komst van de mens heeft dus wel een heel kwartetspel opgeleing van dan een uitgestorven soorten op New Zealand. Dus de lopen echt de liepen zieken vogels rond. Het wordt de Moa vast misschien ook wel overhoord. Z'n lopen vogels, de doodoo. De doodoo was 1 meter hoog. Deze man vakken was 3,5 meter hoog. Dat is bizarre. Dat is gewoon groter dan een krisliebeerderij op staat. Ja. Het gaat twee strijstvogels op elkaar gestapelen. Hij had geen natuurlijke vijand. Dus het is ook weer zijn eilantgie van het ismen. En toen kwam de mens en toen was het gedaan. En het scheint ook dat die best niet wegliepen als ze bejaagt werden. Die begepen dat niet. Nee. Nee, wel geen natuurlijke vijand, die denken wat ik kom jij nu met je peertje. Zalde 1 natuurlijke vijand was de haastagend, vanoemd naar iemand die heet de haast heel leuk. Maar die, juig vooral, dus op die Moa's, maar toen die uitsteerf, is die agent ook uitgestorven. Oh, ja. Dus dit is zo'n treinje. Ja, precies. Goed, er zijn nog wel wat lopen vogels over uit de olden days. De kiwi, natuurlijk. En weet je dat het een ondermaathepe is? Ja. Is het geluid dat hij maakt? Daar is hij daarvan noemt. En dat is de kiwfiet. Kiwfies. Ja, het is zelf geluid. En aangezien New Zealand zichzelf kiwi noemen. Over de hele wereld moeten dit wel hele vette beesten zijn, toch? Zou je denken? Tegen deels waren. Er zijn hele matige vogels. Ze hebben nauwelijks vleugels meer, alleen heel klein stompjes. Dus er zijn er rennen naar haar kippentrums teken. Ja, dat is negatief waarvoor die dat niet uit. Ik vind ze het niet uit. Ja, ze zijn wel kiwt, maar ze zijn echt schattig. Echt mega kiwt. En er zijn heel veel van? Ja, ik vind het echt superlek een beetje met kijk. Zou het er niet allemaal hait aan het hebben en drie meter hoogte zijn? Dat heeft vergevings gezint vandaag. Ja, natuurlijk, maar het is een heel schattig dier. Dat is zeker waar. Ik kom op voor de schatgeniertjes. Ja, in de eerste wereldtodig werden de New Zealand's zodat de kiwfies genoemd en daar is het een beetje ontstaan die bijna van de mensen. Ja, maar ik vind ze ook wel leuk. Alleen als ik ze zie, denk ik wel van. Jor, ik zou maar uitkijken als ik jou was. Je hebt niet heel veel manieren om je te verwieren, of echt te vliegen. Even het is ook weer zo passend bij mijn beeld van die lieve en patische schatgenieuseelanders. Dat zij dan als bijna niet te kwam is. Of de aangent, of die merken iego of de wereldje. En we gaan naar de kiwie. Ja, dat is toch goed. Ik blijf ook geen leel. Het meestigste vogel die ze hebben. Ja, maar weer. Voor het deel twee van het kiwie verhaal, huuggezometeen. De eetbaars blijven bij. Ook wel belangrijk, simbol, de Kea. Dat zweer als enige bergpappegaai, ook is een woord. Oké. Het is geen heel hongerig, brutal en slim tegelijk te zijn, dus let op je eten. De Kakapo is een andere bekende pappegaai, dat het zweer als waars te pappegaai, die kan tot vier kilo worden. En misschien daarom ook wel de enige pappegaai, zoi je te wereld, die niet kan vliegen. Is dat ook aan een odemat P? Nee. Nee, ja, nee, weet ik niet, denk ik wel zo. Er zijn er wel nog maar een stuk of 100 over, hoeveel er rond 1995 nog maar 45 waren. Goed in het water heb je nog de hektol door fijn, dat is de kleinste door fijn te wereld, het houdt gewoon niet op. Nee, ja. Nou, als je het hebt over een andere belangrijke simbol voor Nieuzee dan, de zilvere varen. De goede heel veel varends hier komen heel veel soorten voor. Nou, is het sinds 1979, een zwarte vlag in omloop, met de witte zilvere varen erop. Als alternatief voor de oorzaaiervlag van Nieuzee dan, die werd nooit officieel. Maar in 2015 begon de discussie weer en werd we in een hele serie met nieuwe vlag ontwerpen. We vaken met die varen dus, als belangrijkste simbol. Totdat de shortlist nog bestond dat één kandidat, soort kruising van de huidige vlag, met een zwarte met witstuk voor de varen. Maar die werd in de referendum net verworpen. En voor zover, ik weet lopen er nu geen initiatieven. Nee, nee. Kun't dat over de referendum hebben, we hebben jullie die vlag een beetje voor. Nou, dat schaf dat je had zegt, want uiteindelijk hebben ze. Dit was een beetje voor de tijd van Bodimek Boatfeest, weet je wel, dat internet stemmen logisch werd. En even die vlag die het meest is bijgebleven. Ik ken iemand uit Nieuzee-Land, ik voel gewoon wat is nou het meest bijgebleven. Maar dat is die vlag waarbij dus links boven in die varen ziet. Onze zwarte achtergrond, in die witte varen. En rechts onderin zie je een bruine Kiwi Vogel, die groene lezers uit zijn oogschritt. Ja, die vlag ziet een omgekeerde versie van die griekse voetbalstad. En als we iedereen met die lezenpennies zijn. -Ja, maar hij zei, deze vlag voelt iedereen zo fantastisch. Hij is uiterlijk uiteraard niet gewonden, maar die wordt dus overal gewoon onironisch ook nog wel gewoon uitstangend. Maar dat is een hele peentje. Maar nu waren er zoveel goeie kanidaten in deze wedstrijd. Ja, ik vond die blauwe die echte overgebleven die referendum kanidaat, vond ik eigenlijk ook bezormater. Maar die zwarte vlag met die witte varen erop. -Ja, die was ook mooi. Ik vond er zeker drie, vier bijzetten die bij mij makkelijk in de top vijf mooistvlag aan de wereld had gezeten. Maar hoveelheid is graag hier wel. -Ja, ik zou op de social- en wel even een wedstrijd organiseren. We kunnen wel even zo'n bracket wedstrijd die welke dan uiteindelijk de beste is. -Ja, ben ik heel benieuwd naar. -Ja, goed. We gaan even het toeristisch gedeelte van New Zealand in. Hoeveel mensen denk je dat je hiervoor gegaan naar New Zealand kwamen? -Mhm. Ja, het is natuurlijk toch best wel exclusief, verweg. Ik denk tien miljoen. -Ja, zo zet ik ook een beetje. -Lak ze zeggen acht miljoen. Ja, het is over een derde van dat, drie en drie miljoen. -Ja, dat was echt weinig. Maar het is wel. Ze hebben echt flink in de coronavond, ze hebben echt flink ingaakt vanwege die totaal lockdown. Maar het is wel, het gaat om weer terug. Ze zitten weer bijna op het niveau van voren voor coronavond, uiteraard de meeste toeristen uit Australien, uiteraard. Daarna komt de VS, maar dat is echt een fractie van Australi, sterk nog, komen meer mensen uit New South Wales, of uit Queensland, dan uit de VS, naar New Zealand. Dus ik ging even uitzoeken waarom komen mensen naar New Zealand, en het chill is, zij hebben ook hun versie van het Centraal Bureau van de Statistiek. Heel fijn om door te spitten. Het korte antwoord hierop is mensen komen voor de cultuur en de buitelucht. Maar het lange antwoord komt nu, dat is namelijk dat het. Volgens onderzoek van de Tourism New Zealand, neem het bezoeken stevast, eerst de beautiful landscapes en scenery, klik ze aan. En daarna getting in touch with nature. Nou, we hebben net wel goed waarom. Ook komen er verdacht veel mensen uit Asia, niet gespeciseerd waar, maar er stond zo Asia als afkomst. En die komen voor stargazing. Oh, dat zijn hier belijkbaar, goed. Ja, en ik hoop dat dat veel chinesen zijn, die. En ik heb klaar zijn met een dichtgebouwde steden van Varsie Rijzen, gewoon at die bed. Dat kan ook, maar de ordlastising is gewoon sterker. Ja, gewoon sterker kijken, ja, sorry, gazing. Ja, maar dit is van dit, maar wat zij hebben ingevuld in dat onderzoek. Dus dit is gewoon een angstaalig onderzoek, dus ik kan wel iets konden het woord niet eerlijk zeggen. Bij deze. Ja, land natuurlijk veilig, rustig, het is verrelatief, niet druk op of misschien de plekken. Verhet veel mensen nemen nu uur uit of een camper, nou, je hebt net de ouders hebben precies hetzelfde gedaan, dus dat is eigenlijk wat de grootste groep doet of je gaat met een busrijs, dat kan natuurlijk ook. Geeft de meeste vrijheid, denk ik, om gewoon een eigen auto te hebben. Kwaas steden betreft gaat men naar Auckland, Christchurch, Wellington, Queenstown en ook wel Rotoroa. Neem ik even mee voor dit verhaalje. Dat schijnt ook eens wat maul, ik kappet dat. Ja, ik kom ik straks op, want ik ga het over en ga ik ze doorlopen. En ik heb die vrienden beter geprobeerd te defineren als soort vriendengroep, waar in Auckland een beetje de succesvolle consultend boy is, die veel tever geld heeft en ook zich veel te reik kleed. Want Auckland is de grootste stad, alle grote bedrijven, wolkenkrabbers, musea, duren, restaurants, dat vind je echt in Auckland. Het is ook de uitvalsbasis voor veel ouders. Je kunt bijvoorbeeld naar Mount Eden, zo'n slaap in de voorkaan die uitkijkt over de stad of je neemt de bood naar Warhecke Island. Daar gaan we misschien in het keukhoofstukje nog meer van horen, want dat is het Wijnland in die reeg. Maar de meeste mensen zien Auckland echt als soort, ik ga weer door bestemming. En die gaan bijvoorbeeld naar Wellington. Wellington is die guy met de goedverzorte snorkeurde te vinden dat je luk en zuur deze brood onze arm. Want dit is de arthuis scene, de live muziek en de geboorte plek. Gaan we misschien straks ook wat over van bijvoorbeeld de flat white. Geweld niet, hè. - Ja. Geweld niet. - Wellington, Auckland, een beetje Edinburgh, Glasgow. Nou, hoe ik het heb gelezen, ik ben niet geweest. Dus hoe ik het heb gelezen, denk ik het wel. Maar of kwijt dan, hè? - Ja, maar weet dat Glasgow is echt een rijdig. Volgens mij Auckland niet per se heel rijdt. - Nee, nee, nee. Het is een paar aantal inboren, dus het is veel groot. Dus ik denk eerder zit niet Melbourne, zeg maar dat het zit niet, dan Auckland is een Melbourne een beetje in Wellington. Van wat ik ervan heb gelezen, want Wellington is ook dus ook veel, dus live muziek en ook veel industrie en dat soort dingen. Veel meer de cultuur kan op en Auckland dus in een daadde business. Maar dat is een beetje die twee. Zijde Island, weet je Christ Church, dat is die introvert die lieve vrienden met een gegekken voorleefde voor Britse schietnet. Het is het tweede stad van het land. Veel engels te tuinen, prachtige architectuur, maar er is ook aardbevings capitol van New Zealand. We hebben het nu niet over gehad, dus even de zwaarste aardbevingen, even de duursten ook, las ik. Qua schade die geleden zijn opbouwen zo. Dus hier vind je ook nog wel ingestortig gebouwen naast, bij wijs spreken, een groetnieuwe architectuur. Rotterowa, dat is die Maauriboei in de daad, waar jij het over had. Het hartst van de morik cultuur, traditionele dorp van die maaltijden, hakkavoorstellingen. Maar ook de geothermische hotspot van New Zealand. Die heb je ook die modderpullen en die gijzers en die zwalvabronnen, wat jij dat zei. Dus twee echte juni-exceling points van New Zealand komen dus echt samen in één zo'n klein stadje. Ja, je hebt dus daar ook het Tamaki Mari Village. Daar kun je zien hoe de Mari leefde voor dat Europianen hier kwamen. Maar ik kon niet echt achterhalen hoe tourstrapied het is. Ik weet wel dat het beheerd wordt door, Mari. Maar ik zag wistselende recensies of ja, ik had heel veel bijbedacht, maar het was allemaal een napp of zo. En iemand anders die zei, dat is echt het mooiste wat ik heb gezien in New Zealand. Dus, ik had het mijn vrouw ook beter. Ik denk dat het een halen matchje kan je zeggen. Ja, ik had vandaag doen zoals het altijd al deed en dat het daarmee ook een beetje plastisch wordt. Ja, dat denk ik dus wel. Maar goed, als je met mij on-1 bent, sowieso gooi tips op ons of in onze telegram groepen of op instaar, voor whatever spots we in de comment, altijd leuk om tips te krijgen. En qua steden wil ik even afsluiten met Queenstown. Dat is echt een groot reden waarom mensen naar New Zealand gaan. Dit is 'The Adventure Capital of the World'. Dit is die guy met ook Libreel, Salemonschoenen, Ebellegging, de duplek waar bungejumpen commissieels uitgevonden. Oh ja? Ja, we hadden het midden in dat fjordland. Na dat zat al de afgekeken van. Jij het het vertelt hier. Pentecoast en van Noatu. Oh, ja. Die nagelsermoni, waar ze zichzelf gewoon een gigantische stijger afflikken hebben tegen de afgeland. Daar is de auto-stelaas. Daar is de cel met van die liana als bungejkort. Ja, die wel of niet elastisch. Ja, ja, ja, ja. Je wel of niet terugveren, moet je me even kijken. Maar daar hebben ze dus van afgekeken en het is hier commissieel gemaakt. Queenstown kun je ook ski-heiken, kenjening en iets doen wat jet-booting heet. Dat is ook typisch New Zealand. Dat zit je in een soort speedboot, zonder buit-boort-motor. En je flampt echt snoeihard door ondiebervieren, vlak langs kloven en rotswannen en zo. Ja, het ziet er heel nice uit. Maar ik weet ook niet heel goed hoe hoog het Johnny gehad is van dit ding, zeg maar. Ja, dit klinkt chubing on Star Wars, zeg maar. Ja, precies, maar het is ook een beetje. Je wilt niet die guys zijn op een jet ski, weet je wel, op een meer. Maar. Toe is de. Weinig, maar vet veel mensen doen dit dus wel, dat jet-booting. Dus ook lastig. Lastig als je niet bent, weet ik niet. Wat wel dat het vet is. Ik kan wel heel goed voorstellen dat het ook heel gaat weer jet ski. Maar ja, uit het sticht, maar wat er ophangt houdt mij tegen om op een jet ski te zetten. Wat zegt de meeste dingen die mensen gaan doen in Queenstuin? Dat zijn dingen die rechtstreeks verband houden met de bergen. Ja. Maar gewoon met een bood over een watergaan, dat kan hier op de reintag ook. Ja, maar dan zit je in die langzaam fjord over een superonde water. O, dat moet het ook wel. Ja, het is zeg maar wat je hier zou je gaan raften, maar kan je leenthoud stream. Maar daar ga je gewoon ook met een bood. Je kan superonde per water kan je pakken. Dus je kan ook echt langs steentje die in het water zit. Er zou echt vlammen langs die. Om uit het New Zeeland er de noten op gewoon. Je kan er alles doen wat je er open kan, maar dan tinkens mooi. Ja, dat wonen weer wel ja. Ja, en ze hebben er daar ook wel redelijk perfectioneerd hoe je dat moet doen. Maar goed, jullie wachten natuurlijk op durreden waarom de meeste mensen sinds 2001 naar New Zeeland zijn gaan. Uitgelezen hoofdstukje voor jou dit. U heeft zet me echt aan te kijken of die water zit branden. Do it, tinks. To do do do do do do do. Ja zeker, Lord of the Rings. Lord of the Rings. Ja, dat ik, oké, voor de luisterij, ik zit weer zeg maar twee mensen die nooit of veel kijken. Dus ik moet dit altijd mezelf een beetje ergens in masseren. Dus vandaar dat je dit niet krijgt in het Tourisme hoofdstukje laat weten en luisterij. Veitjes. De jarlijkse toestroom van Touristen naar New Zeeland groeiden. Van 1,7 miljoen in 2000 tot 2,4 miljoen in 2006. Dat is 40 procent. En dat is een groot deel toegeschreven aan het fenomeen Lord of the Rings. Nog steeds, er hoeft iets van 6 procent van de internationale bezoekers. De film als reden om naar New Zeeland te gaan. Maar even voor mij, ja? Wat is, is speelt die film zich hier af, dus die hier opgenomen? Dus is het boek hier geschreven? Wat is, wat is het van? Deze, alles. Ja, alles, we gaan geen Tolkien special maken. Tolkien is een schrijver, hij heeft gescheven over Middle-Earth en niet bestaand. Twister, wij weten het niet, maar niet bestaande universiteit, drie boeken, andere van Lord of the Rings, hij heeft ook de hobbit oorgescheven. Dat is het uitafvitaal. Wie, Tolkien? Hij is een bloem van tijd geboren. Ja, klopt, ja, dit waren. Ja, ja, ja, hij is een Britse uitafrikaat. Nou, goed, ja het gelijk is. Ik had ik weet van Lord of the Rings, een van live gereken. Maar die boeken zijn dus in 2000 verfilmt door in New Zeeland en Pieter Jackson. En die heeft het bijna allemaal gefilmd in New Zeeland. Nou, oké, dus de regisseur is ook in New Zeeland. Ja, maar op zo'n manier, dat is met een heel klein beetje CGI, ik kon hij al heel eind komen. Dus heel veel plekken die je ziet in die CGI. Ja, kom aan. Ja, dat is gewoon het digital aanpassen van beeld. Dus ik heb iets voor je. Je zit een lach, maar jij wist er ook niet wat het was. Maar je weet het wel, dat ik wel niet zo goed uitleg als Leo, maar ik heb iets voor je. Niet schikken, maar veel dingen die je ziet op TV zijn niet echt. Nou, dat wist ik wel. Oké, dat doe je dus, dat maakt ze met de computers. Computers zijn soort verzameling van chips, die ze dan met elkaar met stroomverbinden. Stroom is echt maar wat, nou, oké, die zit met de lachen. Dat zijn heel blaas, krijg mij heel dankbaar, dat is vraagt. En ik kom er, dat is allemaal toeristen. Ja, nu zei je dat er die hopen daar uit de landschap te zien en die zien dat het allemaal CGI was. Nou ja, dus niet, want tokin toerism, zoals het heeft, is gaan hete. Dat hebben die nu zijn, want het is echt goed uitgemolken. Want ze hebben in 2001 tijdens die opnames al, zagen ze al in van, dit kan best wel eens een dingetje worden. Ze hebben ze een minister, die was een minister van, weet ik veel bilanszaken of zo. Hotschen, hete hij. Hebben ze ook verantwoordelijk gemaakt voor het onderzoeken van metoden om te profiteren in toerisme van de films. Dus ze hebben extreem, goed, ook Peter Jackson en zijn crew de weg geweest. Nou, misschien moet je hier heen, misschien moet je die Milford Sounds gebruiken. Milford Sound is dus die plek voor de filmkenners, het gaat in boodjes, langs het water en als het langs die cliff en dan zie je die twee grote standbeelden. Dus dat is dat Fjord? - Dat is dat Fjord, precies. En dat is dus daar. En op die manier heeft dus, hebben zij dus elkaar geholpen om in New Zealand alle mooiste plekken aan te wijzen die dus in de film zijn gekomen. En de bekendste plek hiervan is hobbeton, dat heet in ieder gehoopbeton, heet inmiddels wel hobbeton. Dat was een oude schapenboederij en die is omgetoven tot de woonplaats van de hobbit. En is sindsdien, omdat het zo succes was, was ook supergoed onderhouden als het de Shire. En daar gaan veel mensen heen. Je kan naar Mount Doom, dat heet Mountain Gateway of the Thai White Falls. Dat is Golem Spool, dat is waar Golem zing het visseck pot slaat tegen een stukje steen. Ja, gaat door, ja, ik ben al een lopen war, dat is de gaspil. Het zijn echt magisch beelden oprecht, maar als je de Lord Rings kijkt, ben nu zelf het geweest. Het is echt waarom mensen de heen gingen. Dus ik snap heel goed waarom dit gebeurde. Nou goed. Kwainkomen bracht toerisme voor corona zo'n 40.9 miljard toller in het laadje. Als daarmee verderweg de grootste export sector van het land. Maar inmiddels was het een 2327.7 miljard, dus Munagen is echt wel een stap terug naam. En begint wel weer terug te komen op het oude niveau. Maar staan wel inmiddels tweede in inkomsten, want welke staat er op één? Dat gaan we oogtijden te horen in het hoofdstukje, ik wil niet. Ja, klip van 10 seconden over. Ja, dat klopt, maar het is toch wel een verrassing, want als je een nieuw zeeland denkt dat denk je misschien een van de Rijkseland ter wereld. Dus je zullen wel vooral high-tech-projecten producten exporteren, zoals chips, medicijnen en datselingen. Maar tegenovergesteld is het geval, want nieuw zeeland exporteert vrijwel alleen maar producten uit de primaire sector. Ja, natuurlijk, want alle andere dingen kun je veel beter ontsloten, gebieden maken. Ja, maar ze hebben twee procent landbag ont. Ja, oké, ja, dat is waar. Ik vind het toch erg zover als het is. Vlees, viz, en zij vol beslaat bijna de helft van het totale export, daarna komen bosbouw, wein, graan, een klein beetje goud en de categorie "other fruit". Kieks? Maar goed, een gigantische landbagsector is, het klimaatleenszichter wel goed voor, want ja, alles wat in Europa groeit kan in nieuw zeeland. Ook ergens wel uit de voeten, je moet wel goed zoeken naar je twee procent. En wat een heel goed voordeel is voor nieuw zeeland, ze zoenen zijn natuurlijk omgedraaid, tot op zich van de afzetmarkt op het noordelijk half rond. Dus als wij hier allemaal verlegen zitten om aardbijen en zo, dan kunnen ze die in nieuw zeeland gewoon weken. Nou ja, dus dat is een heel goed voordeel. Maar het is ook wel een beetje bijgebrek aan beter, want nieuw zeeland heeft veel minder, natuurlijk, heel prondo, dan bijvoorbeeld Australiën, ook per vierkante kilometer, zeg maar. In de 19e eeuw was nieuw zeeland economisch, ook een tamelijk marginal gebied. Ik wam er wel mensen naar toe, want het was op zich wel een plek, er was nog ruimte, er was nog er die maorisch die waren. Dat was op zich wel wat wel mee te praten, maar het stelde economisch niet zoveel voor op een hele kleine gold rush na. En ook landbouw was toen nog niet zo interessant, want wat ga je met altijd eten doen? De wonen nog geen hond, het ligt zo geïsenderd dat er geen afzetmarkt was voor landbouwprodukte. En daar kwam eind 19e eeuw verandering in, want toen kreeg je voor het eerst koolkamer op schepen. Dus een KN1 vlees een zuifel gaan exporteren omdat je het kool kan houden. Nou, de schapen houden rijen, die springen er uit, waks je zelf het zijn er dus gie grafiel. Maar we gaan snel naar de categorie 'other fruits'. De kiewies, niet de mensen het keer, niet de vogels, maar de vruchten. Typisch New Zealand? Nee. De kiewie heet eigenlijk de Chinese kruisbes. En hij komt ook uit China, komt hij helemaal niet vandaan. Sterker nog, pas in 1906, belandere zade van de Chinese kruisbes in New Zealand. Die bleek er goed te groeien en werd een heel succesvol exportproduct, maar Chinese kruisbes bekte niet zo lekker. Dus vernoemden ze de vrucht, gewoon naar hun nationale vogel, de kiewie. En dit gebeurde pas in 1959? Oh, dus tot 1959 was de kiewie niet bekend als de kiewie bekend als een vrucht. Dat was alleen maar de vogel en misschien dat de mensen zich toen al zo noemden, maar de vrucht zeker niet. Dit is dus goedstaatje marketing, vijfers is heel goedstaatje marketing, dus echt bizarre dat dit zo goed heeft gewerkt. Dat alle Chinese kruisbes in de hele wereld nu verkocht worden als kiewies. Trouwens, grootste procent ter wereld, boy, far is gewoon Chida. Ja, natuurlijk. Weer of nog steeds, daarna pas New Zealand, en dan is het een interessante. Daarna of Australien? Nee. Zij het afdichten bij huis, denk ik, meideloze zee. Oh, Malta moet dat zijn. In absolute aantal, ben ik. Spanje. -Nee, italiën en gikeland en Iran. Dus dat zijn landen waard goed, goed. Ik wist het wel van Italië. Italië is echt de derde producent. Dit is echt een bizarre goed, of echt heel slecht. Pubkus, vraag je. Ja, dit zijn juist dingen die we nooit moeten doen als Pubkus vragen, omdat het meer weetjes zijn. Dat is een meer weetje dan. -Nee, wat weet het? Sorry, daar kan ik jullie stelden. Maar goed, De Kiewie, wat een top vrucht. Of nee, wat verdienen van de kiewie. -Ja, ik ben heel goed, Kiewie van. Met of zonder schil, eten. Wat? -Ja, ik hoor ook met het schil, natuurlijk. Met schietje is het best. -Ja, ik had oud collega voor mij en ik zat gewoon tegenover haar bij de lunch. En zij pakt zo'n kiewie uit, dus dat was een kiewie, goed idee. Zou ik ook thakken? Zou ik ook dus een kiewie moeten eten en doen wel hap. Met schil, ik zou. -Wah, wacht even. Dat is wel een verschil tussen de kiewie Gold, de kiewie Green, want die kiewie Gold, die is echt een stuk minder haren, echt. Die heeft dan wat gladderveletje. -Oh, dat maakt u, en ik zou het ook zeggen, ik zou het ook weer. Ja, niet met huit en haar op. -Oké, bitch. Maar wat is jullie kiewie eten? -Nee, door midden snijden dan de uitlepelen. Ja, ik snijde topjes er al dat af, en dan zet ik hem neer, weet je, op de helft, op de doorgesneden helften, dan snij ik hem door. En dan met een heel klein masje, gewoon de randjes eraf, dus de schietjes. En dan choppelen we dan eten, ik kan vaak in die joggert. -Ja, schild, dan zet ik hem weer. Ik had dus weer een andere, ik snij hem eerst door midden en dan snij ik die twee, helft de weer door midden. En dan heb ik hem gewoon af. -Ja, dat heb ik nog eens dus. Oké, maar. -Nee, ik heb hem allemaal. Die mensen die meningen. -Getiekpins op de kiewie. Als ze niet helemaal rijpen zijn, is het ook meteen echt niks. Ja, tegenstenk tot al die andere fruiten die als ze niet helemaal rijpen zijn, echt superlekker zijn. Nee, maar bijvoorbeeld een appel, die is al vrij snel gewoon goed. -Ja, oké. Dit valt wel makkelijk. Kiewie valt een beetje een categorie mango. -En avocado. Ja, ik ga deze discussie afkomen. -Ja, ik vind het ook echt een topbrucht. Heel gezond ook. En dit jaar ook de eerste vrucht er weer als die een gezondheidskleem mag doen van de Europese Unie. Nou, Europese Unie is hier natuurlijk heel streng in, maar de kiewie mag zichzelf zeggen dat het goed is voor de stoel gaan. Dat is dus echt klinisch bewezen. -Hoe heeft er al die koos dit dan niet voor elkaar gek? -Ja, inderdaad, ze heeft de prime. Zo, goed. New Zealand, rijkland dus, in orde landbassector, maar de New Zealandse economie heeft nog een Kenmerk dat je niet per se verwacht van de rijkland. Er is namelijk een spraak van een brain drain. En niet zo'n beetje ook, want in de New Zealandse economie. De New Zealandse economie zijn niet genoeg baanen voor de hoog opgeluiden 20ers en 30ers. Die vinden een werk over het algemeen in grote steden. En die zijn er niet zoveel in New Zealand. En toevallig ligt er een land naast New Zealand dat wel grote steden heeft, met een vergelijkbare cultuur waar New Zealanders heel makkelijk kunnen vestigen, Australië. Dus jongen hoog opgeluiden kiewies verhuizen amass naar Australië. Australië is voor New Zealand een beetje wat de randstad is voor Drentel, Frisland. In Grader-Zet niet, maar net zoveel mensen zijn heel New Zealander. Ja, precies. Ja, dat is echt een probleem. Er is ook wel migratie de andere kant op van Australië naar New Zealand, maar dat zijn vooral gepensioneerde Australiës die rust en ruimte zoeken. Dus de randstedelingen gaan drentenieren, zeg maar. Dat is niet echt waar je economie op zit te wachten natuurlijk. Ik zag nog een mooie kwot over dit onderwerp van Robert Milden, uit overleden premier van New Zealand. Hij zei namelijk ooit, hij was niet eens met al die New Zealanders die naar Australië ging. Hij zei ja, die jarlijkse exodus van New Zealand's naar Australië zorgt dat het geniddelde IQ in beide landen gaat stijgen. Oh, ja, volk wel een eerlijk hij strakken. - Ja, zo. En in 1967 hebben ze wat laatste Britse vieren afgeschuurd door "Thank God" het decimalen stelsel in tevoeren. En het pont te vervangen voor hun eigen New Zealandse dollar. En wat is het bijna van die dollar? - De Kiwi dollar. - De Kiwi dollar, natuurlijk. De vogel staat er op de dollarmund. Ik ga even een quizje met jullie spelen, onder de vier grote dollarlanden. De VS kan er naar Australië en New Zealand. Zet die vier dollars in die juiste volgorde beginnen met de meeste waardevollen. Oh, echt van de uur. - Ik denk dat die van de VS dat meest waardevoll is. Ja, dat denk ik ook. - Dat klopt. 87 cent euro cent betaalje voor een dollar. En we hebben het niet over november 2015. - Ja, ja. Dan zeg ik. Australië, Canada, New Zealand. - En wie zou ik ook zeggen? Bijna goed, Canada op twee voor 62 euro cent heb je een Canadaese dollar. Voor een Australische dollar of je maar 56 euro cent betalen. En inderdaad de New Zealandse dollar is de goedkoopste 48 cent. En ten opzicht van de euro staan die dollars allemaal taalelijk laagmomenteel. Maar de New Zealandse dollar is al helemaal flink ingezakt. Je krijgt nu dus voor een euro twee New Zealandse dollar. Dus wel echt een goed moment om onze reisje New Zealand te gaan boeken. Hebben we nog één ding te bespreken in de economie van New Zealand. Namelijk een gesponsorde boodschap van onze vrienden van Lendehand. Welkom. - Ja, wel. Want wat veel mensen zich niet realiseren is dat een deel van de economie. in New Zealand ook draait op de inzet van arbeidsmigranten uit omliggende landen. Bijvoorbeeld uit Tonga. Er werken veel mensen uit Tonga in New Zealand op hun familie daar te ondersteunen. Want ja, Tonga is een veel arme land en heel veel kleine ondernemers daar. Die hebben niet de toegang die andere ondernemers hebben tot de financiële markt. om geld te lenen en een bedrijven uit te bouwen. Ja, die ben ik graag groeien, maar die hebben daar nu geen geld voor. En daar komt Lendehand om de hoek. Want Lendehand is een investeringsplattform. Waar jij kan bijdragen aan dit soort ondernemingen. En zoals bijvoorbeeld in bedrijf van Nafe, die verbouwd op Tonga, Vanieë, Papayaan, Kavavortel. Nou, en dankzijde de investeringen van Lendehand heeft zij haar bedrijf kunnen. Uitbouwen kan ze nu zelfs exporteren naar New Zealand. Ja, dus mensen die lid zijn van platform Lendehand. Die kunnen daar geld investeren, dus het is geen ontwikkelingshulp. Nee, het is geen ontwikkelingshulp, het is een investering. Je krijgt er ook rente voor dus tot 8 procent per jaar. Er zit natuurlijk ook een risico aan investering, dus je moet dat nooit doen met geld wat je niet hebt. Want er is natuurlijk altijd een kans dat de ondernemer het bedrag niet kan terug betalen. Maar we hebben nu wel een mooie actie. Want met de code grote podcastlas 500 krijg je bij je eerste investering. Je eerste 500 euro gekarandeert terug. Dus dat staat Lendehand eigenlijk voor je in. Dus ga snel naar www.lendehand.com, maakt dat account en investeer in dit soort bedrijven die essentieel zijn voor de economie. van kleine opkomen in het landen. Goed kunst, hoofdstukje. Eerst film, wist je dat Lord of drugs hier opgenomen? Hopen, hopen. Nee, naast Peter Jackson nog een beroemde regisseur, Tayca White TT. Leo, je hebt dit te hem natuurlijk, want ik had natuurlijk geen idee. Hij is een acteur vooral regisseur en ik ken hem van Thor Rocknerok en ook van Jojo Rabbit. Heb je alle weg gezien? - Ja, ik heb alle weg gezien, plekker. Hij is van rustisch, joutse en maal weer afkomst. Hij is getrouwd, weet je met wie? - No. Rita Ora. - Ja. Kosovaars, Britse zangeres. Zij ik eigenlijk echt die kinderen van in hebben afkomst, jongen. We waren genoemd in aflevering Albaneer en ook echt zin in de aflevering Kosovoat. Ik heb nog iets kwijt over hem, want ik vind het niks. - Ja, ik vind het niks. Tering grappig. Ik vind echt Jojo Rabbit. Humor van een bepaald niveau wat ik niet vaak in filmst zie. Hij acteert zelfs ook, dat vind ik wel heel hard. - Ja. Hij heeft ook Adolf Hitler gespeeld. - Ja, zeker. Hij is de imaginary friend Adolf Hitler. - Daarom. Verde actieuertje nummer Russell Crowe. Dat is van koud de mooie, toen hij hier vooral kende. - Die ik vooral kende als. Ja, hij was vooral van gladie, hij had een beautiful mind, heb ik ook gezien. Maar hij zijn filmen gafies long, jongen. En dat is wel mooie, wat jij in dat zij van heel veel mensen denken dat huis traad is. Ik dacht dat dus ook. Echt tot ben ik veel. 10 jaar geleden op zo. - Hij profileert zich ook niet over Kiwi-accent gehoord. Maar voor leek is dat ik was slecht onder schrijden van Australis. Ja, zeker als je daar gewoon al lang woont. - Over Kiwi-accent gesproken. Als je daar echt nog heel hard om wel lachen, dan moet je even het boek. dus luisteren van "je's in de Ardermen", het heeft me zelf ingesproken. Hij zegt heel veel over decades, maar dat spreken in het New Zealand is er uit de dickheads. Dus ik verstaan de heet uit dickheads. - Ja, dat is heel grappig. All right, verder over scirmtaids, showdown naar het trouwe luister uit Dennis Heimands. Die onze verjet lijkt de game-tipte. Ze YouTube-show van onder andere de makers van Wendover Productions. Ook zo'n lekker geogravis kanaal bij alle drie fans. - Ja. En dat Judd-like-de-game sinds drie Amerikaanse gasten die de allemaal naar gebieden reizen. Over de hele wereld. Om naar z'n bordspel te spelen, maar dan op de schaal van een heel land of een werelddeel. Dus ga naar zoveel mogelijk sangen landen binnen een dag of zes. Of er is een roodtrip van noord naar Zuid in New Zealand. Ze beginnen hele mooie noorden van noord naar de eiland en ze reizen hele man uit Zuid, van Zuid, de eiland. Met allemaal challenges onderweg. Je ziet het vet, Vindt Gafen en YouTube gaat kijken, het is een heel gesloot TV. En dat is ook wel een beetje nerdy, want ze edit het wel heel goed, maar ze filmen het ook allemaal gewoon met een handcap. Oh, ja, ja, ja. Ik ben inmiddels best een goede liefhebber, dus ga het vooraf te kijken. Goed, verder, over de maul, ik kunst, heb ik het toch gehad, met dat waarschijn de Haka vooral. We weten dat ze ook heel goed zijn in beeldhouden, in schilderen en weven. Maar ik wil ook graag even wat muziek met je die doen. Dus dat stap ik even wat sneller overheen. De eerste die we moeten bespreken, natuurlijk Lorde. Lorde, Lorde, Lorde, Lorde. Ik weet het niet zo goed, hoe kan ik me nimmer? We kennen haar van haar hit Royals uit 2013, waarmee ze eigenlijk de traaksteekend, alle uitbundigheid en de overdadige blengen in hiphop en alle andere pop muziek. Dus ja, dit is zoiets waar ze heel erg tegen gert. Numer is ook vrij bezig, moet ik eerder werken, zeg ik. Zij had die look, zij had op een gegeven moment die donkere lippenstift. Ik ken haar alleen uit het zoutpark als gepersiflerpersoon. Oh ja? - Jullie zeggen dat 2 minuten geleden niet veel site-staps, jongens. Die video's bijna mooi hard keer bekend. - Ja, ik maak het geen gapje over die look van haar. Dat was daarna boeming in de westerse wereld, die hele donkere lippenstift. Ja. - Stalt er goed. Verder even over dat die taal ter real maori. Een paar generaties geleden werd je nog geslagen als je die taal sprakken. Was echt nou dan, of dat's niet hip, en dat was ook misschien wel een soort van halve boden. Maar die Lordy heeft zelfde zo'n IP gemaakt in die taal. Terwijl ze zelf niet eens van maori afkomst is. Dat is dat iets over hoe de taal nu toch wel geïntegiert geraakt in een derde maatgepijn. Ook een beetje cool is, we gaan onder groepen die daar niet z'n heel veel mee te maken hebben. Ja, dat is mooi. En dan heb je er mee moeten beginnen, maar toch. Dat te laten nooit. - Ja. En dan heb je nog Big Roonga. Zij is één van de grootste singen songwriters van New Zealand, van maori, Chinesen afkomst. En ik schrok een beetje toen ik haar groot de hit hoorde. Dat nummer Swade, dat zijn bij mij echt in mijn hoofd geramd als soundtrack van de maatgepijn. Het is een fijn vreemde maatgepijn die er nog niet op kunnen zien in aflevering, nu zeg ik. Ik schamer er inmiddels was tijds meer voor, maar ja, het was deel van de heerste. Maar goed, in 2019 heeft dat nummer dus opnieuw opgenomen. Als H-R-E-Mai-R-A in maori. En dat klinkt live zo. Je hoorde heel duidelijk dat het goed is gemikst met moderne sound. Ja, het is gewoon een goede productie. Ja, dat was live, Thomas. - Dat is live. Dus in deze tijd zitten we nu, dat je zeker niet hoeft te schamen voor die taal en dat het dus bewust gedaan wordt, ook als een soort verlengstuk van je identiteit, heel cool. Nu even de rest. Ja, man, ik ken jullie de neken en fame's nog, omdat we het nu zijn. Hopelijk zijn er de onder de luisterhuis nog een paar snowboarders die hun hit Young Blood herkennen als de soundtrack van die Aard of Flight. En het is natuurlijk ook gewoon een lekker nummer. MUZIEK Heel vet, maar dat was het ook wel een Viva soundtrack in die tijd. Zijn nummer is het wel? - Viva 9 of sowieso. Maar vriendin, die zou dit overwinningse muziek noemen, die dingen die aanzetten, al die goed te voeten. Ja, dat eind van de documentaire zit. - Ja, bijvoorbeeld. Goed, maar we moeten het ook wel even hebben over de kruispestijfing van Greg et Trippop dub die hoek. Leand in de laatste twee vinden wij elkaar heel erg altijd. Maar nu zeer dat gaat heel lekker op die sangwes en ze brengen ze ook wel wat verder. De eerste salmonella dub, ooit van Geord? - Ja, vaak ook. Ze zijn begonnen in de jaren 1990 en waren zichte van bewust dat niet iedereen dit vet vond. Dus toen kwamen ze eigenlijk het live spelen en zag ze iedereen al balen. Dus hun naam verwijst ook een beetje grappig naar dat dit echt niet was wat mensen wilden hebben. Salmonella, waar je ook echt niet hebt. Dus zo is het gedaan, maar het is echt iets heel anders geworden. Dus ik vraag hier die graag. Dit hier in een heel aangekleed nemen we met wat vocals, of wat Rower Instrumental Outwerk. Voor mij, Rower Instrumentaler, ouders. - Oké, doe me dat daar. Dit kent echt van het begin daar van in mijn beest. - Ja, het is 2001. Rambling from the Anatokie. Het klinkt een beetje als een vissel was, een beetje half die dub-stapt erin. Dus je zit in het breakbeat. - Ik wam er weer, maar we hebben een jungle-fession door Roosje. Kijk eens, zo'n gode boy. En dan, ja, ik moet toch even epoch trijen met de veel vooral voor onze vriendwoud. Ja, ja, ja, ja, ja. Ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja. Grootstatist, die we nog niet draaien, dus ik moet het in de laatste. Fred Freddy's Drop. - Ja. Ik wist er eerder gezegd niet dat zij het nu zeeland kwamen, maar dit is van die muziek die ik waak altijd wel zin in heb. Dus ik voet het soms een beetje aan tegen Reggae, soms een beetje tripp op hachtig, aalaachramatiek. Al het goede batlopjes, veel blazers, een beetje big band, je die horen wel wat ik bedoel in het nummer Wairoonga Blues. Zo, je hebt je muziekjes wel van goed naar beter gezet, zeg maar, je muziek hoofd zich. Oh, ja, ja, ja, ja, we kennen er wel lorden en heindig die we. - Ja, ik was heel lorden in de laatste album van Fred Freddy's Drops Lomo, ook echt goed, heerlijk roodtrip muziek. Je hebt niet genoemd. - Ja. Fly to the Concord, nee, ik weet zeker dat elke nieuw zeelander die dit luistert hierom zat te schreeuwen. Het is echt gewoon een soort comic duo met gitaren onstage die ook op, die ook soort comic die op tv hebben gemaakt en zo, maar zij hebben echt het nieuw zeelandse humor en. Ja, de rapjes door middel van akustisch gitaar, dus ik na een nieuw niveau getild. - Dit kan ik zelfs. Eerlijk, ja, ja, ja, nu heb ik een goede mens, zeg maar. - Dat is even genoemd, dat we voor het een aflevering toch haalt. - Duizend mensen gaan meelen, ja. En we gaan het over de keuk hebben, en ja, die is ook alweer uniek, dat heeft een culturrede reden en een natuurlijke reden, want ja, kwanaatuur is het ongeveer wat je krijgt als je heel Europa in de blend ergooid, heel divers, dus al beide alles kan ergens wel groeien. En kwaak cultuur is nieuw zeeland natuurlijk gezegend met enerzijds een polinesische orsponkelijke bevolgingsgroep, de Mori, aangevuld met migranten uit bijvoorbeeld de schotse hooglanden en dat soort gebieden. Dus ja, dat contrast kan ook haast niet groter zijn. De Mori, die gingen van ouds her natuurlijk goed op vis en zeevruchten, aangevuld met tropische groente en fruit, taro, jam, zut de aardappelde bij dat soort dingen. Luister, het keukenhoofstukje van het tongaat terug, bijvoorbeeld, je hebt dan een beetje een beeld, ook de bereidingswijzen komt overeen, klassieke metoden is de hangi, je gaat toch gehad, legt een gluïntheed te stenen in, eten bovenop, afdekken met aarde en een pyrolaat weer opgaaf. Dit hebben we echt bij zo veel land ook al heel veel landen, ja, precies. De Europianen, die zorgden natuurlijk voor de introductie van fles en zuivl, landsfles, maar ook varkersfles, varkers hebben trouwens nog niet over gehad, maar die hebben een gigantische ravage aangereegd in de New Zealandse ecosistemen, ja. En de Europianen zijn ook heel veel groente en fruit gaan verbouwen voor de export hier, dus de New Zealandse keuken is echt van alle markten thuis. Wat het eerder over de kiwie vrucht, die dus oorspronkelijk niet uit New Zealand komt, maar er is nog iets etbaars, wat tegen je verwachting in, niet uit New Zealand komt. Het draagt er naam van de hoofdstad. Beeweldington. - Beeweldington, ja, komt hier niet vandaan, is vernoemd naar het Engels plaatje Wellington. Wat daar weer niet zo New Zealand's klinkt, maar het wel is, heb ik je even. Maar je zit wel dichtbij, Pavlova. Ja, vernoemd naar Russen, maar de Pavlova, dat is er zo'n merengetaard met slag van mijn versvruiten bovenop, wordt trans ook gekleemd door Australiën, maar we zijn vandaag van New Zealand, dus dat is bij deze. Ik wil over naar de categorie drinken, de beginnen met een warme dranken, weet jullie welke uitvinding in de categorie warme dranken op het grond over de New Zealand komt? Nee, we hebben het over de vladwijd gehad. - Ja, maar er is er nog geen en een keer die flink meer invloed heeft gehad op de culinaire wereld dan de vladwijd. Nee. - Nee, oploskoffie. No way, oké. - Oploskoffie is een New Zealandse uitving, dus iedere keer als je op je camping je neske veloop te leurken, denk even aan New Zealand. Wat was dit dan een enige manier waarop ze koffie kan draaien, omdat het zo ver weg was van alles en dat dit de enige manier was waarop het houdbaar blijft? Dat denk ik eigenlijk niet, want. - En heeft er wel een koeilbouw in het zicht wel? Ja, precies, en dan daar branden, zelfs als je ze al gebrand hebt, ja, ap. Niet een min, goed idee. - Niet een min, goed idee, maar goed, niet het meest culinaire hoogstaande product. Daarvoor gaan we over naar de koude dranken, we moeten het natuurlijk nog hebben over de New Zealandse wein. Het is namelijk een land waar hele verfeinde weinig worden gemaakt. Dat doen ze zes jaar 70. Daarvoor was het allemaal zoete troep. Dat werd er ook wel wein gebouwd, maar vooral voor religieuse doel einde, niet echt voor de consumptie, zeker niet voor de export. Maar daarnaast zijn ze beter een best genoemd. De Europese driverassen doen het hier natuurlijk goed, en de dusstrek bij Uitsstek is de Mallboro in het Norden van het Zuider-Island. Op het Norden-Island heb je ook wat weinig gebieden, maar de Mallboro, dus wel echt de weinstreken in het New Zealand. En het mooi is, je groeit hier dus Europese driverassen, maar er zijn wel wat kleine verschillen in klimaat en bodem. Dus natuurlijk, vulkanische bodem. Je hebt zeker ten oosten van die bergket op het Zuider-Island heb je meer zon uren dan op veel plekken in Europa. En dus krijg je net een andere smaak dan in Europa van dezelfde truifersort. Bereumd zijn bijvoorbeeld de Sovio Blans uit New Zealand. Ik loofi 70-80% van de New Zealandse weinen is de Sovio Blan. En die Sovio Blans die kenmerken zich in New Zealand heel erg door stuiven, tropisch fruit. Dus heel fris, heel veel passiefrug tonen, dat soort dingen, terwijl de Sovio Blan uit de lovaren bijvoorbeeld is veel ingetogener. De weinindustrie in de nieuwe wereld heeft ook wel wat voordelen, ten opzichte van die in de oude wereld. In Europa zijn weinboeren aan veel meer tradities en regels gebonden, is het ook lastig om te innoveren, lastig om op grote industriele schaal te produceren. En dan moet ik zeggen dat de weinindustrie in New Zealand inmiddels ook wel weer zo ver is dat er juist een hang naar kleidschaligheid is, dus dat juist de kleine weinhuizen opkomen en echt exclusiefiteit ontstaat. Nou, daar mogen we van Proven. Ik heb voor jullie één van die Sovio Blans ingeschonken uit de Malbrow, wat profilerin terug. Steifend tropisch fruit, nee, ga plegen, ja lekker, heel zacht, fruitig, maar dat is ook uit een mond die niet zo heel veel in de folkobler heeft. Nee, ik heb daar ook niet zo heel veel doet te voegen, want ik heb me natuurlijk ingelesierend, maar ik ben van de origine ook niet te grote wein kennen. Nou, je rond de afdrunk, maar ik vind het wel lekker. Daar hou ik het bij. We gaan er even sporten, want wie New Zealand zegt, zegt Alblax. Ja, bekend van de Hakkas, de volledig prachtige zwarte tenus en wordt over de hele wereld gezien als even de beste, over de hele wereld gezien als het beste rugby-team, door sommige zelfs als het beste sport-team ter wereld. Ze wonden namelijk vaker van elke tegenstander, dan dat ze verloren, van tegen iedereen tegen die ze hebben gespeeld, maar ze zijn wel maar drie keer wereldkampio geworden. Vond ik best wel weinig, ze struiken er vaak, persoonlijk. Ja, nou goed. En er is een boek, geschreven door James Kerr en hij heeft heel lang de Alblax gevolgd op toen mee, en hij is een soort zelf heel boek geschreven, soorten zelf op goeie van je wat kunnen we naar allemaal leren van de Alblax. En hij heeft de 15 mantras opgeschreven, ik ga ze niet allemaal herhalen, maar ik vond er een paar wel heel mooi, namelijk de beste, pas de bal. Oké, ook ze wel bezig niet, echt gecentrisch. Sweep de sheds, oftewel ook gewoon bezig me op moment dat je ergens daar toegezet door te voelen voor. En de beste, don't be your dickhead. Don't be your dickhead, vind ik leuk. Wat ik ook mooi vind, is als je al speler wordt gekozen voor de Alblax, dan krijg je dus een klein zwart gebonden lerenboek, en op de eerste pagina staat de trein van de 1905 originals, dus de 1e eerste, en op de volgende pagina staat weer een trein, die van de 1924 invincible, even de bekendste groepen van de Alblax. En steeds elke pagina die omstaat komt weer een andere tot nu, en daarmee willen ze ook wel zeggen van het shirt, wat je draagt, is niet van jou, maar van het land, en van de legenden, dus gedraag je daarna. En die eerkoden is echt heel groot, ik las een interview met een speler die nu in de Alblax speelt, daarnaam is Fabian Holland. En als je denkt dat sprekt dat Nederlandse uit, dan klopt, want hij is gewoon in ook maar, hey, ja. En hij zag op de kastricumse rugbiklub de Alblax in Oefenpot spelen en toen dacht hij, dit wordt mijn levensmissie, wat? Ik ga voor de Alblax spelen. Nou, jarenlang, stap voor stap, bijna obsessief gedisplineerd gewerkt aan deze, nou, wat iedereen tegen hem zei, onmogelijke ambitie. Op 16e kocht hij in Enkeltje-Arkland, en leerde de moorige culture, begrijpen, bleef daar treinen, werd sterker, oefende thuis voor de Spiegel de Haka. Maar om gezelligteer te worden, moest je vijf jaar in New Zealand wonen. Die regels waren toen langer, maar net toen hij bijnigselekteer te werd, werd hij die regels aangepast. En kreeg hij op zijn 22e een telefoonje van de Bonskoot dat hij meemacht. En niet overdienstelijk, een sterk nog. Sindsdien heeft er alle wedstrijden voor de Alblax gespeeld. Whoa, dus hij heeft gewoon een sterkhouder. En ze hebben hem ook omschreven als de next big thing. Big is ook met een knippel, want hij is mokertje lang, en dat zien ze daar niet zo heel vaak, want hij is ook nog eens heel wendbaar en atletisch. Dus hij is echt een toevoeging aan de Alblax. Wat vet, dat je gewoon denkt van, oké. Ik ben als Nederlandse gast, dat ook maar ik wil, voor het nationale team van een ander land spelen. Ja, kun je voorstellen. En je gaat er volle bak voor en het lukt. Ja, ja. En dan met zo'n achternaam ook nog, hè. Fabian Holland. Ja, shout-out naar Fabian Holland. Goed, de Black Furns doen het zo waar nog beter dan de Alblax. De Black Furns, inderdaad. Vrouw team. Vrouw team inderdaad. Zij er zes keer wild kampioen. En de Black Furns, ook een weer een derivat van de Alblax. En dat is niet de enige, want die titel van de Alblax, die was legendaris en echt super-iconisch, dat in New Zealanders het ook gingen toepassen op andere sporten. Dus, makkelijk wist je voor mij. Ik noem de name, jullie de sport. Ja. Beach Blacks. Beach volleyball. Beach volleyball. Nationale team. Ice Blacks. Of Ice Furns. Heiz ook is. Heiz ook is. De tall Blacks. Basketballers. Basketballers. Ja, ik vind. En vrouw eet de tall Furns. Maar de tall Blacks. Ja, ik ben wel beter. Blacksticks. Hockey. Blackcocks. Hadegeverter. Nee, de Blackcocks was zeker badmiddel, want een kok in het Engels is een shuttle. En het idee ontstond toen een beetje tangentje, ik van laat ons zelf gewoon de Blackcocks noemen. Tuurlijk. Eerst dan zie je uiteraard. Schrap. Dikke knippog naar de wereld. Zal ook slogans als "No one likes to come second" of "expect big things". Dit is zo goed. Maar na een volledig omarmende. Ja, volledig omarmende. Maar na een maand kregen ze wel echt zoveel gezegd dat ze ook wel inzagen kregen. Misschien was dit niet zoiets best die idee, maar ik personally vind het eeuw gezonde. Wie weet, worden zei nog een keer gesponsat door Easy Toys. Misschien wel. Een voetballers trouwens van New Zealand, die heette dus de All White, weet je waarom? Omdat Blacks. De kleur is van de schijtrechtes. Ah, ja, oké. Maar het spel is ook helemaal een wit dan. Nee. Wat voetbal. Nee, maar ze weten ze wel. En dit is heel grappig, want elke keer als zij tegen Amerikanen moet spelen, ze is alweer ergens iemand heel boos om dat er dan de Toll Blacks komen. En er komt toch een hele grote groep. Bittig als daar zetten. Die zichzelf de Toll Blacks die met de Basketball team zijn. Ik kan me voorstellen dat de naam All White, het ook niet zo heel goed doet, is in zoveel gekregen. Maar het is tijdens het even tijdens het helemaal niks met huiskeleer of iets te maken. Nee. Het is gewoon allemaal van de All Blacks, even van de T-shirt afge. Ja. Stetisch. Zer je in orde. Ja. Ja. Ja. Zeker met het logo van die varen ook. Heel graf. Ja, echt. Goed. We gaan naar een bizarre locale sport, die wij misschien kennen van de hele dag zijn kinderfeestjes. Hoe ga je tippt hem al? Namelijk zorping. Nou ja. Tippt hem. Ja. Ik vind het echt een van de domsten dingen die de mensen heeft uitgevonden. Ik vind het ook. Oh. Maar ik heb een paar films zit te kijken. En eerlijk? Ik wil dit gewoon doen. Ja. Ik ga het gewoon uit je poelen. Wat een hell is zorping. Zorping? Bij zorping. Bij je zorbare griek. Ja. Je bent een zorbonout. In een plastic ball. En die zit weer een grotere, doorzichtig een plastic ball. En die plastic ball in het midden, die hij loopt als het ware in die plastic ball en die grotere ball, die kan je daarmee manoevreren over een landschap heet. Oh, is dat dat even bots houdt? Nee, nee. Dus niet. Wat bots houdt je, zit je alleen in één balletje. Ah ja. Hier zit dat balletje nog in een grotere ball. Dus jij loopt als het ware door een veld heen. Maar ja, je hebt een gigantische ball om je heen die niet direct regereert op wat jij doet. Maar daarmee heb je dus wel resis. En het gaat dus heel erg goed over hoe kan je je lijf om de controle houden, want als jij een klein misstapje maakt in die kleine boy in het midden, dan kan het gewoon zijn dat jij echt backflip naar backflip wat maken bent in die ball die doorgold. Ik denk dat dat eigenlijk dat zorbring was. Maar dat is. Die botshoudtetjes, zit. Ja, precies. Dat je gewoon in zo'n ding stapt en van een berg aftuimeld. Ja, dat was het van origine, maar je hebt dus nu ook wedstrijden. Dat is. Dan heb je dus wel een soort. Zie je dat als een leefschoten knikker baan, waarbij je dus wel invloed hebt hoe snel je zo'n bochtdoor kan rennen. Ik denk dat als één groot feest, ik kan het doen. Ja, dat ik zeg. Ik mag je even dit leuk. Ja, dat denk ik dat het wel iets voor is. Ik zou dit dus ook echt supervetsvinden. Nou, goed. Ik heb nog twee verhaaltjes. Dan zijn jullie van me af, maar ze zijn het waard geloof me. Die eerst gaat over Nigel Richards, groot speler, wontalloze kampioenschappen en werd ook vijf keer wereldkampioen screbel. En hij geldt als de beste screbelspeeler alle tijden, maar niet specifiek door die titels die houden uit de wereldkampioenschrebel in het Engels, want nu zeerlandspreker is het Engels. Maar zijn meest legendarische prestatie kwam in 2015, toen woon hij namelijk, Franse wereldkampioenschappskrebel, toen hij geen vranspreekt. Wat? Hij had gewoon het boerdeboek uit de hoofd. Nee! Wow. Oké. Had 9 weken gestudeerd op het woerdeboek en hij won. Hij was zelfs tijdens wedstrijden, de tegenstanders aan het verbeteren op hun woorden. En als je denkt dat dit een 1/2 is en hij denkt het in 2018 nog een keer en in 2024 deed hij het ook, maar dan voor het spaanse wereldkampioenschappen. Nee. Wel. Deze guy, Nigel Richards. Oh, oké. Tweede vrouwtje. Steve Williams. Steve Williams was een caddie. Je weet wel, die caddie altijd met een golver meeloopt om aan te kijken wat de beste route is. Maar hij was niet zo maar een caddie, hij was namelijk die caddie van Tiger Woods. Een Tiger Woods weten wij allemaal, was tijdens de eeuwwisseling de best betaalde sporten ter wereld. En weet jullie hoe caddies betaalte worden? Caddies krijgen grovech zo'n 10% van de inkomsten van de golver. Oké. Dat is wel rijk booyers. In de tijden van Steve Williams betekent dat dit in hoogtijdagen tot ongeveer 1 miljoen dollar per jaar verdiend als caddie. En dat maakte Steve Williams jarenlang de best betaalde New Zealandse sporter. Wow. Nee. Ik ben gewoon het sloofjebend. Ja, je doet een caddiebend. Maar dat die alleen, hij stond ook tweede op de lijst van best verdienen de golfers als caddie op die lijst. Omdat Tiger Woods zo boven naamselt. En is het bekend dat hij zelf überhaupt een balletje kost? Ja, weet ik niet. Maar ik vond het echt al broujantgenoest om zo heel goed te gaan. Ik denk het een beetje als die allerrijks te voetballer ter wereld. Dat dat dan gewoon zo'n bruinijs neefje van de shijk is. Ja, ja, ja. Ja. Maar hij komt ook wel echt dingen. voor de record, let de record reflect en Katy kan ook echt dingen. Die moet ook gewoon inschatten met windrichtingen en we moeten baan kennen. Dus meer dan die tas teelen en dat ga ik watje bestuurd. Exact, ik zeg, ik zeg. Het is dat. Ja, de vraag der vragen, zeg het maar heren. Wat maakt New Zealand Unique? Mark, je begon al te ademen. Zit ik met mijn adem. Denk is aan een heel kleig gebied, waar je heel veel verschillende onderdeeljes hebt van dat gebied, waar een overkoepelend teemaatje zit. Maar waar je net elke keer toch een andere beleving hebt van de uithoek van het gebiedje waar je op dat man bent, dit is toch ongeveer de efteling? Oh ja, precies. New Zealand is een fucking efteling, toch? Want je hebt zoveel verschillende klimaatszone, zoveel verschillende regio's die zo anders ogen, maar toch zijn er een paar dingen die je altijd over wat tegenkomt, namelijk vulcanisme, maulrie en gewoon mooie natuur. Dus of je nou in de pieton gaat of je in sprookjes post loopt, sprookjes post heb je iets meer maulige culturen. Pieton zit je beetje in dat fjordland en zo. Ja, ja, ja. Het is gewoon een groot pretpark. Het is eigenlijk gewoon een groot pretpark, want het is een heel kleig gebied, maar je hebt zoveel verschillende dingen. Maar toch heb je net genoeg wat altijd die je doet bestef voor dat je nog steeds in datzelfde land hebt. Ja, dus in deze misschien ook wel het perfecte vakantieland. Ja, want je hebt alles het systemelijk goed te bereizen, maar zoveel verschillende dingen dicht bij elkaar. Ja, en we eten, drinken is goed, de cultuur is fantastisch. Het is fijn, wakkerlijk. Ik bloemder is wel wereldrijze level 1 natuurlijk. Moet wel tegenwerpen, dat ik van veel mensen die er zijn geweest, wel heb gehoord van oké, natuurlijk die maulrie cultuur is vet, maar wat is in de stedekomte, vind het dorpjes, is gewoon kopie-paste anglazaktische cultuur met matige eten, ruim opgezet te steden. Ja, natuurlijk. Ook cultuur, grote supermarkt. Veel vast van change waarschijnlijk zagt. Ja, nou dat weet ik niet zo goed, maar ja. Nee, dat is ook wel wat een beetje tegenstaat om hier dan eent te gaan. Ja, ik heb dus we hebben heel lang die discussie gevoerd van het Australië vs. New Zealand. Ja. En wat ik heel vet vind aan New Zealand en ook misschien wel uniek maakt is. En ik weet niet hoeveelig ze dat al terug doen, ook met dit verhaal van de KVM 8 roft, dat ze dat in de jaren vijfde 60-zoge cultueert hebben, maar dat ze die maulriek cultuur zo om arm te hebben, ook als onderdeel van hun identiteit. Ja. Dus dat kiaoura, dat begrept is. Dat ze dus nu ook les krijgen, dat is lor die blijkbaar kazingen in Mallory taal. Dat is wel echt anders dan op veel plekken waar je te maken met een oorsponkelijke bevolking en een kolinisator bij wijze. Nee, even merken, afresie, waar ze in deze vaten zitten. Nee, dat is wel waar. Ik vraag me wel af hoe dat is als je hier een maulrie aan tafel hebt, of die het zelf tevhaal vertrouwt. Ja, precies. Ja, zodat we maar in de de relatie tussen de Europese koliniste en de maulrie is hier wel bijzonder en op veel vrondte anders gelopen dan een andere hele foutereer. Ja, het is ook een grote groep. Ja, zeker. Ja, zeker. En dat zijn ook jarenlang gewoon onderdruk zijn geweest en dat het echt verschil is geweest. Ja, absoluut. Nee, dus dat heeft heel erg twee kanten, dus het is ja. En wat ik ook wel uniek vind, is New Zealand, heeft ze marketing echt heel goed voor elkaar, hè? Ik wilde dat blijkt uit de Kiwi, dat blijkt uit hoe ze Lord of the Rings dus eigenlijk productief hebben aangepakt van hoe kunnen we dit nou zo goed mogelijk creëren, dus niet alleen de regisseur, maar ook de overheid die daar meerdacht. Ja, de olblijks, zeg maar, alle dat soort paradepaartjes. Ja, dat weet ze zo goed, zeg maar. Ze doen, ja, ze doen het voorkomen, maar zoveel grote lands zijn in heel veel opzichte, dan wat ze eigenlijk zijn, die paal miljoen inwonen. Daar over het thruizen wel, gaf feitjes, altijd dus op een gegeven moment ergens in 2024 tot 2025 zelfs hadden ze dus slogan "Everyone must go" als in iedereen moet gaan naar New Zealand, maar dat werd dus meteen ook gecapt van "Ga weg, weet je, Everyone must go!" Ja, het is eigenlijk zwaar. Het is de politiek ging heel hard aan het te gaan. Ja, dat is een heel lang vraag. Noorde Island of South Island, op Eindag. Ja, South Island. Ik ook, South Island. Easy, Milford Sound, die alpen met de vierde, die kan het gaan gaan gaan gaan. Meest vaker bang voor ben, als ik hier Eindag heen ga, niet genoeg is. Nou, dat ik dingen ga doen, die ik niet alleen in New Zealand kan doen. Ja, dat is waar jij mee begon, nu. Dat als ik nu ga bedenken van "Oké, wat is het mooiste plekje van New Zealand, laat dat zo Milford Sound zijn of een ander fjort, of die Gletscher die je zo goed kunt zien?" Als je alleen daar heen gaat voor een dagje, dan heb je als nog niet een ervaring waarbij je denkt van "Oh, New Zealand is echt een heel bijzonder land, behalve dat het mooi is." Ja, gewoon zo. Dus tip 1 van ons gaan niet voor een dag naar New Zealand. Nee, dan kun je in het aant echt net zo goed naar Noors fjort, of naar de Italiaanse alpen, of wat. Of naar een eislandse vulcanisch felt. Ja, precies. Nou, wat ik ben nog niet zo goed wat het wel is. Nou, ik heb een idee wat je volgens mij heel goed moet doen. Ter hoogte van die vierde kust moet je een dagje van West naar Oostrij, van Oost naar West. Want ja, het is daar best wel goed ontsloten, de wegen zijn dus goed begraambaar. En dat is de doem. Dat is misschien 2, 200 kilometer berät. En daar maak je wel heel verschillende landschapsvonders mee. Want je hebt die Westkust die heel nat is, die vierde kust, dan ga je door de bergen, met echt hoge passen. En dan kom je aan de andere kant en de regenschadiging waar het wat droog is, waar het wat gemadigd er is. Ja, dat lijkt me wel een mooie trip te maken. Dan gaan we sluiten met een lekker meentje. Ja. Goed je biedjes want al een nieuw zeelandse hulp. Heb je ook nog? Ja. Wat ga je doen? Zit ons bieden. Ja, ik ga dat zij daar. Ik ga wel echt die fjorden bezoeken. Ja. Ik ga denk op zo'n jetboot, hoe heet zo'n ding. Het is een geekspiegboot. Ja, het gaat gewoon. Hier mag het gewoon, weet je? Ja, hier mag het ik weer. Mag ik weer. Huch, sluit maar af. Ja, zal ik doen, want het is mooi geweest. Al konden we nog uren doorpraten over dit booyland. Dank je wel luisterhaar dat je de hele zit uitgezeten bij dit hoofdstuk van de grote podcastlas. Vanaf het utrecht, word je "Lilmoeders, Max Kert" en u genoorde man in Janos. Een impet doet de eindmontage. Noordverledig wel origineel, geen experts en bellyfabbers. Kijk in het shownotes voor allemaal andere leuke plekken waar we actief zijn en linkjes en dat zijn dingen. En volgende week zijn we weer bij terug. Dan bezoeken we namelijk het land dat flammen betekent in de lokale taal. Goed de aai in Nohora. Zin om iets nieuws te starten, met Podimo vind je elke dag iets nieuws. Podcast en luisterboeken op één plek. En nu proberen je Podimo twee maanden lang voor maar één euro. Luister bijvoorbeeld naar zelfspodcast, knarkels in Nederland of Dijkhofenseegers en start nu je twee maanden via podimo.nl/luister nu. Start met luisteren. Hij betreepen zonder twee trainings, tien duizend stappen per dag. Iedereen leg tegenwoordig het antwoord te hebben op gezondheven. Maar wat klopt er echt? In mijn podcast, gezonder met Dr. Dett, denk ik samen met top experts in één gezondheidsstäbe. Geen via jou, praktische tips, waar je vandaag nog meer aan de slag kan. Met mij krijg je geen hypes of ingewikkeld adviezen, zodat het gezond worden, overzichtelijk en leuk blijft. Dus wil jij gezonde worden zonder onzin, luister dan naar gezonde met Dr. Dett en jouw podcast.