Heb je een klapmock al in naast? -Het is niet altijd.
Je hebt je de tee? -Voordeel willen we gaan bespreken.
We hebben ook een afkorting bij bedacht. -Het was een gast.
Koning, keizer, admiral. Uit de klapmock drinken we allemaal.
Ik ben de Borea en ik ben Andermereij. -Lijst je mee?
Na klapmock met T. -Hele Borea. -Hele Andermereij.
We hebben een tripje buiten de deur, buiten de ministerie vandaag.
Ja, zeker. En heel leuk. -At ans, heel leuk.
Ik vind het wel leuk, interessant. -Interessant, ja.
Ik vind het leuk omdat het interessant is waar we toen gaan.
Want we zijn onderwerpen, wel serieus. -Het zeker, absoluut.
Ja. -Waar om het te zijn, zeg maar.
We hebben ook een bezoek bij de onderzoeseraad voor veiligheid.
De OVV. En de OV heeft een report uitgebracht.
Oefene in balans. En ja, een subtietel veilig toewerken naar een parate krijgsmacht.
Ja, precies. En nou, dat onderzoek is net uit.
En ik wil het echt niet altijd veel vruidlopen. -Ja.
Maar het is natuurlijk wel, ja, in jullie kwam je uit.
We schijnlijk is als deze aflevering wel langkomt.
Zit we net na het zomerverloof verwacht ik. -Ja.
Maar in jullie is het uitgekomen. En het gaat dus over de veiligheid van OVV en de ministeren.
Ja. En zij hebben ons benaderd, omdat ze dit belangrijk vinden dat die boodschap gewoon goed onder de mensen internevenciën.
Maar mijn namen, terechtkomte en gevraagd of wij met hun daarover een podcast willen opnemen.
Ja, natuurlijk, we willen dat wel. -Ja.
Maar het is toch altijd wel. Nou, altijd interessant. En nu is het erg gezond, het is niet leuk, maar het is interessant.
En het belangrijk om. -Ja, zeker, ja, zeker.
Ik vind dat het goed dat we hier over het gesprek aan gaan. Of er niet van daarover in gesprek zijn.
Wat het is op is wel gevoelig, eigenlijk, want dat gaat natuurlijk wel over twee fatalen ongevallen, eigenlijk, die je plaats gevonden in het afgelopen jaar.
25? -Ja. -Ja. En de bedoeling is dat we daarvan gaan leren. -Ja.
Nou, ik ben heel benieuwd hoe de OVV daar dan instaar. -Ja.
Ja, en dat we gaan daar naar luisteren. En wat ik dan ook veel te zeggen, ik denk dat we hier ook nog wel een twee luik van willen gaan maken.
Dat we nu dus luisteren naar wat is de OVV om gewoon ook dat te horen, hè. -Ja.
Maar vooral ook in te gaan op dit rapport. En dat we op een laatst moment nog een keer binnen de fancy hierin nog eens over verder gaan praten.
En wat doen we hier dan nu mee? -Ja. -Lijsde zal ook met die blik te naren als je daar dan als luisteraar we palt de ideeën bij hebt en zeg van helemaal binnen ons eenheid gaan we hier echt mee aan de slangen.
En dan zijn we heel concreet bezig, meld je dan ook gewoon bij ons, want dan kunnen we zich gesprek gaan en dan kunnen we eens kijken of we daarvoor deel twee.
Echt mee kunnen we doen. Dus nog even snel onze iemen het rest. Klappen op met
[email protected].
Precies, laat het horen en laat vooral weten wat je ervan vond. -Ja.
Nou, gaan we luisteren. -Ja, kom eens.
We zitten op een prachtige locatie, langer voorhoud in Den Haag bij de onderzoeksraad voor veiligheid.
Met de voorzitter, een OVV, Chris Vondam en de projectleider van het project daar wat over gaan hebben maar je lijnbaar.
Wat fijn dat we hier mogen zijn vandaag? -Ja, die zijn voor haar te welkom.
Het genoeg en is geheel weten zij. -Ja.
En ik denk dat we voor dat we helemaal naar het rapport gaan en daar helemaal in gaan duiken.
Het rapport oefenen in balans, heb ik hem vast even genoemd.
Wat is de OVV? -Ja, de onderzoeksraad voor veiligheid bestaat zo'n twintig jaar.
En wij hebben eigenlijk maar één doel en dat is van dingen die miss zijn gegaan leren.
Dat is het hele eiereet en de staat vaak in de krant onderzoeksraad trekt messcherpen.
Conclusie of keiharde ordeelen.
Daar staan we zelfs wat verbast naar te kijken, want wij doen zo ons best
om al die rapporten en die aanbevelingen,
die conclusies vooral in een leren of daarop oproepende stijl te schrijven.
We zijn niet van het strafrecht, mensen worden niet bij ons aan de muur gespeikerd
of wat er nou ook mee.
Het is de bedoeling dat we met z'n allen leren van wat is miss gegaan.
Dat is de onderzoeksraad. -Ja.
Een beetje de justkultje, gedachten.
Nou, zeker. -Zeker, die hoor. -Zeker naar rol.
En is het dan vooral dat er wordt gekeken naar de organisatie?
Wat daarom is, gaan ervoor er ook naar individueel gekeken?
Ja, eigenlijk allebei, dus je begint bij het ongeval wat er gebeurd is.
En daar hebben vaak individueel, die hebben dingen gedaan, dingen meegemaakt.
Maar dan proberen we altijd uit te zoomen.
Dus dat we ook kunnen begrijpen hoe het is dat de dingen zo gegaan zijn.
En heel vaak zitten de achterliggende oorzaken.
Die hebben vaak niet zoveel met die mensen zelf te maken.
Maar met de ontstandigheden waarin die mensen een werk doen,
met de beste bedoeling bijna altijd.
Dus we proberen vooral op die ontstandigheden te letten en ook welk systeem daar dan achter zit.
Ja. -Ja, precies, dat klinkt al dat we helemaal naar de inhoud gaan.
Maar nu nog even terug naar de OVV.
Want hoe zijn we zo gekomen?
Kun je ons dus mee nemen en dan is dit je geschiedenis over de OVV?
Ja, nou jaren geleden waren er allebei verschillende clubs in Nederland
die de veiligheid op het spoor en in de lucht en vooral te binnenwateren onderzochten.
En toen hebben we op een gegeven moment de café brand gehad in Volendam.
En ook de vuurwerk-explosie in NCD.
En die hebben we wel voeding gegeven aan het idee.
Ja, we hebben een soort permanente club nodig en niet meer allemaal verschillende clubjes.
Die de veiligheid onderzoeken en dan niet de veiligheid onderzoeken.
Want er zijn natuurlijk andere clubs die ook naar veiligheid zijn.
Volg het aceritiesmississcham, de politie of in defensiekeningen de Marossussee
of inspecties die er naar kijken, maar vooral dat leren de perspectief.
Dat behoeft aan was.
En in die tijd is er ook wel nagedacht, kan dan ook defensie daarin mee.
Of moeten we voor defensie een aparte organisatie hebben, als om dit zo dingen gaat.
Maar toen heeft. Waarom wordt het dan apart naar de ventie gekeken?
Waarom zou de pensie hier een aparte in zijn?
Nou ja, dat is een hele goede vraag, maar toen speelde die toen.
Ik heb die hele wedstrijden is nagelezen en mijn heeft gelukkig toen de keuze gemaakt
om defensie niet apart te zetten, maar die ook, laat maar zeggen, binnen die taak
van de onderzoekstraat neerds zetten.
Zowel bij op te merken dat een aantal jaren geleden op het defensie terwijn
ook de IVD, de inspectie, veiligheid, defensie is gekomen.
Dus dat betekent dat wij vaak als we ons de vraag stellen moeten weer onderzoek doen,
dan hebben wij daar een heel metodiek voor een afwegingskader.
En dat staat niet alleen voor defensie, maar voor alle onderzoekers van zijn
anderen ook al actieve met deze kwestie bezig.
Als dat zo is, dan is voor ons meestal het antwoord naar prima dan houden wij even niet.
Maar als het antwoord is ja en die hebben al vaker onderzoek gedaan, maar er verandert niet echt wat,
dan voelen we ons juist weer extra gemotiveerd om iets te doen.
Maar ik denk dat wij ontzettend blij zijn met het bestaan van de IVD,
omdat die ons niet alleen wat werk uithanden neemt,
maar ook omdat ik het heel belangrijk vind dat de organisatie zelf eigenlijk een voorziening
hebben om te leren van dat wat misgaat of mis is gegaan.
Ja, en zit er dan ook een samenwerking tussen de in ons geval dan de OVV en de IVD?
Nou, dat is in ieder geval contact en een samenwerking.
Kijk, wij hechten ook weer ontzettend naar onze onafhankelijkheid.
Ja, dat is natuurlijk wel belangrijk.
Ja, dus dat achteraf niet een beeld kan ontstaan.
Van 'oh, maar jullie hebben met onder een hoedje of zo gespeeld'.
Maar de realiteit is dat wij wel degelijk, nou ik een voorbeeld,
wij hebben hier het trein ongeluk in vorschoten gehad,
was maar je lijn trouwens ook de projectleider in.
Daar heeft iemand van de ILT, de inspectie logistiek en transport.
Leef omgeven? -Ja.
Kijk, dit is nu sinds er gewoon met zijn twee in de podcasten zitten,
maar die heeft bevolten analysen van een heel stel trein ongelukkig gedaan.
Dus als we kunnen samenwerken met respect voor elkaar's,
positie, dan doen we dat heel graag.
Ja, dan direct even, want we denken nog een paar algemeen dingen,
maar als we toch nog even hebben open. -Alven we veel naar de inouten.
Ja, wij zijn mensen van de inouten. -Ja, dat is de stel lend hier.
En ik moet weer, denk ik, toch heel even in het door ook,
voordat we nog verder de inouting gaan.
Want ik hoor net zeggen, de IVD als die al onderzoek doet,
dan doet er overfee, het in beginsel niet,
dan zij je die het is wat we hebben na langere tijd al niet veranderd.
Maar waar we het nu over hebben, met het veilig oefenen,
is in ieder geval één van de twee ongevallen,
waar nu door overfee naar gekeken is, daar heeft IVD onlangs ook een rapport over uitgebracht.
Dus hoe moet ik dat dan zien? -Dat is de veel niet.
Ja, het doet toch. -Dat is echt de veel inout.
Nou, kijk, de IVD heeft ook al eerder onderzoek gedaan naar een. -Zewel 90.
In '97 ongeveer. -Ja, in hoveels.
Ja, wij zijn het tweede ongevallen.
De eerste ongevallen was tijdens de oefening Bastien Lijen.
Toen zijn wij gestart met ons onderzoek.
En lopen er dat onderzoek gebeurde,
dan hebben we het ongevallen tijdens de oefening verwoordjes bijzend.
En toen hebben wij gedacht, nou, dit is past helemaal binnen de scope van het lopen de onderzoek.
En daarmee wordt het onderzoek ook sterker.
Dus hebben we besloten om dat te onderzoeken.
En dat hebben we ook laten weten aan de IVD.
En IVD vond het belangrijk om ook een onderzoek te starten naar dat ongevallen.
Dus hebben we wel goed afgestemd, ook bijvoorbeeld wat je absoluut niet wil.
Is dat, bijvoorbeeld, het feiten en relatie van, ik gingen het voertuig links af of rechts af,
dat je er allemaal verschillen in zou hebben.
Dus hebben we wel goed afgestemd dat de feiten niet uit elkaar liepen.
En ook van wie de contact zou hebben met de direct betrokkenen.
Want voor hen is het ontzettend belastend, als ze meer dat de mensen moeten spreken.
En ook de nabestanden.
En nou, hebben we dus goed overleggen, we hebben dus allebei dat ongevallen onderzoek.
Maar idealiater is natuurlijk dat maar één van de twee het ook voor de belastig van iedereen.
Bij de denk dat de IVD ook iets gewoon wat meer bij het incident is gebleven.
Terwijl wij dan de neigingen hebben.
om weer iets meer dat systeem in te gaan, van wat is hier nou gebeurd of meer wat algemeen
er te kijken naar die enorme opleidingse inspanning die er is of is de komende tijd.
Dus ik denk dat wij iets met wat meer abstractie naar het voorval kijken, te wel de IVD.
Ja, heel denk ik ook nauw gezet, kijk wat is daar nu gebeurd.
Ja, oké, nou daar gaan we zometeen nog iets duper op in.
Dan ik vroeg maar ook nog af, want we hebben natuurlijk ook nog een arbeidsinspectie.
Dus als er iets gebeurt is waarbij een medewerke gewond raakt, dan moeten we natuurlijk
altijd de arbeidsinspectie in lichten en die doet volgens mij ook onderzoek.
Die gaat ook kijken wat er gebeurd is.
Hoe verhaal dat zo'n zicht dan niet tot elkaar?
Ja, in dit geval hebben ze dat niet gedaan omdat er twee ongevallen waren die in buitenland plaatsvonden.
Maar als het nou op een oef te rijden in Nederland zou zijn, dan zou het kunnen dat zij ook
in het laat onderzoek doen.
Nou verder kan ook het OM, het ook maar ministerie, het onderzoek onderzoek.
Ja, en dat is voor ons niet vreemd dat gebeurt ernaar daad eigenlijk heel vaak bij onderzoeken.
Als je bijvoorbeeld ook kijkt in een daad naar de spoorweg ongeval voorschoten, toen had je ook
en de arbeidsinspectie die toen voor het ook maar ministerie werkte en inspectie leven geven en transport.
En Prodel en NS die hun eigen onderzoek deden.
En wij die er daar rondlopen, nou, dat zijn een enorme bijna bestuurlijke drukte zeg maar op de plek.
Ja, en ja, dan moet je dus goed afstemmen en we hebben bijvoorbeeld ook een afstemningsprotekol
met allerijksinspecties, dus daarvallen IVD die valt ook onder.
En ook een afstemningsprotekol met het ook maar ministerie.
Dat je dus probeert als je de feite aanversamende bent dat je dan de belasting zo laag mogelijkhoudt.
Maar ja, bijvoorbeeld interviewen, dat doen wij het toch echt gewoon helemaal zelf ook vanwege het belang van leren.
En dat wij ook wat een hoge mate van wettelijke bescherming hebben dat als mensen met ons praten
dat die informatie nooit opgevraagd kan worden voor gerechtelijke proceduren.
En dat hebben sommige andere essensies niet of minder.
Nou, dat doen wij dan echt helemaal zelf maar bijvoorbeeld dingen opmeten of administratie opvragen.
Dat kan je dan weer in sommige vallen gezamenlijk doen.
Ja, dat is ook wel belangrijk, denk ik, want als je natuurlijk het interview van de ander moet overnemen
of wat nog heen, dat wat je het natuurlijk al het recht zegt, dat is natuurlijk een enorme belasting voornaast.
Als het gaat om een vertaal ongeval wat onderzocht wordt, dan krijg je ook een soort van heer C.
En dan pak je dan nog wel de juiste feiten mee of wat dan ook, dus ik denk dat dat wel heel goed is.
En dan in het algemeen hoe gaan jullie te werken?
Want even nog zonder dat we helemaal in dit onderzoek duiken, want je leerde bij allerlei mensen in dienst alleen onderzoekers.
Zal ik er eerst algemeen, ik kun jij misschien iets specifiek kijken, we hebben hier een bureau van zo'n 80 mensen.
Waarvan, ik denk, zo'n 50 mensen echt naar je onderzoeker of schrijver of echt met het onderzoeksproces
en ook een aantal mensen die meer in de ondersteunende kans zitten.
Dat is één kant, de andere kant van deze organisatie is de raad, dus er is een onderzoeksraad met totaal 10 leden.
3 daarvan zijn je vast in dienst, daar ben ik er één van, en dan zijn er ook nog 7 buiten gewoon raadzijden.
En er zitten mensen met een bepaalde expertise in, dus bijvoorbeeld iemand die daar in zit, is een hubhulscher,
een vormalig operhoofd bij de marine, als ik het als burger even zo mag duiden.
Ik weet nooit precies welke rank daar dan weer anders hoort, dus. En maar er zit bijvoorbeeld ook iemand die in de chemische industrie haar sporen, verdiend heeft of iemand in de luchtvaart.
Dus vanuit die optieken wordt er naar gekeken, en wat wij eerst doen, is aan het begin heel erg hard nadenken of we dat onderzoek wil willen doen.
Want je moet, als je daarmee begint, je bent er een jaar mee bezig, soms, dan is er bijvoorbeeld aan het eind iemand aan wie je ook dat onderzoek kunt richten.
Als je al bevoren het al weet dat die er niet is, dan moet je er naar gaan, of je het überhaupt gaat onderzoeken.
En ook die vragen van zijn er niet andere mee bezig, dus maar ook wat is de onderzoeksvraag?
Want in dit geval had je bijvoorbeeld ook op de hulpverlening kunnen hebben aan mensen die omgekomen zijn, dat hebben we duidelijk niet onderzocht.
Maar je moet heel goede keuze smaken, het is bijna manierje, een scriptie gaat schrijven bij je studie of een promotie.
Als je aan het begin met verkeerde vragen pad gaat, dan heb je daar dan, dat is hopeloos, waar je dan uitkomt.
Dus wij besteden heel veel tijd aan dat traject, en dat wordt aan allemaal afgezegend door die raad.
Dus het bureau doet daar allemaal voorstellen en het voorwerk in, maar uiteindelijk is het de raad die beslist of een onderzoek wel of niet gaan doen.
Dus misschien handig als mij jullie niet vertelte over hoe dan in dit geval dat onderzoek aan de voork is gestoken.
Ja, want ik was zelf niet bij het prille begin van het onderzoek, maar dan komt er dus helaas een melding binnen van een duidelijk ongeval op een oefenterein.
En toen zijn er dus twee collegas, die zijn er naartoe gegaan, dus een van mijn collega-onderzoekers Robyn Koelewein.
En onze gedeteseerde militaire, en die zijn dus naar Duitsland gegaan, de IVD was ook daar in Duitsland, dus nog direct in het begin al.
Ja, dus na een dag waar zij daar al, ze een dag na het ongeval.
En is dat een standaard protocol wat we daarvan hebben om dat te doen?
Ja, dus het is niet zo dat we bij alle onderzoeken meteen heel snel bij het ongeval zijn, maar zeker bij bijvoorbeeld de verplichten onderzoek, onze luchtvaartonderzoek, schepvaart en reo.
Dus ook bijvoorbeeld bij dat spoorweg ongeval in voorskoten.
Ja, dan gaan mensen op zo'n kort mogelijk termijn, en dat wordt ook afgestemd, dus dan wordt altijd MC, onze management team wordt ingelicht en ook daaraat.
We gaan er zo snel mogelijk naar toe.
Maar wij hebben ook een heel piquetsysteem, de 24 uur per dag, 365 dagen per jaar kun je de overv bellen.
En in de naantagal moet je dat ook, wittelijk vastgelegd.
En welke situaties moet je dan?
Nou, in het geval van de luchtvaart is er heel veel wettelijk vastgelegd, wanneer wij onderzoek moeten doen en wanneer mensen ook ons moeten benaderen.
En dat is op andere terrein, we anders, maar dat is vastgelegd in andere regelingen.
En we hebben hier ook twee super snel auto's in de kelders staan, en dan mensen hebben allemaal ook zijn voorzien, niet alleen van van fysiek pak maar ook van de inentingen, dus want het vliegtuig kan ook aan de andere kant van de wereld neerstorten.
Ja. Dus wat dat betreft, hebben we naast dat nadenkende en duurig hebben we ook een hele operationele club die geacht wordt uit te kunnen rukken.
Ja, dus dat geldt dat we dus in sommige gevallen verplicht zijn om onderzoek te doen en dus ook daar zo snel mogelijk te zijn.
Dat is dus bij de luchtvaart, de schepvaart, real en in sommige gevallen in de zware industry, maar bij defensie dan is het voor onze vrije koezen of er daarna toegaan.
En bij de defensie is ook anders dan bij de meeste andere terrein waar we onderzoek doen, zijn we eigenlijk over de hele wereld bevoegd om onderzoek te doen als er een defensie ongeval plaatsvindt.
Maar dan moet het wel echt een ongeval zijn, dus niet iemand die overleid echt tijdens de miljoen de operatie of tijdens het ingeferst van de lingen etc.
Maar voelt maali, dat was dus ook een missie, maar het was een oefening tijdens die missie.
En daar gebeurde dus een ongeval en dan zijn wij dus bevoegd om daar de onderzoek naar te doen.
Ja, is dat dan wel een verplichting om dan, we zegt net eigenlijk dat de defensie heb je die niet.
Dus wij hebben alleen een verplichting als er naafho, toestellen, boven ons grondgebied elkaar te haken.
Ja, precies. Ja, en voor het rest is het voor de defensie ongevallen, kunnen wij zelf bepalen en bijvoorbeeld dat we afstemmen met andere of wij er onderzoek naar doen.
Maar dat is natuurlijk best wel. Er wordt contra melding binnen dat er in dat een ongeval heeft plaats gevonden.
Dat wordt eigenlijk binnen een no-time besluit genomen, we gaan er heen om te kijken.
Is dat dan ook per definitie dus het moment, of het start een moment van het doen van het onderzoek of vragen we dan nog?
Ga maar dan terug naar de raad, ik wil hier wel een verde onderzoek in doen.
Dus we doen in de laatste eerst, dan doen we een ticket uitruk.
Ja, dan verzamel je ook voor het vluchtige informatie, daarom is het ook vaak of dat neem me vaak mee in de afweging om er meteen heen te gaan van.
Is daar vluchtige informatie die je meteen moet verzamelen? Ja.
En dat kan bijvoorbeeld zijn direct betrokkenen spreken, omdat als je die pas veel later spreekt, dan is misschien een herinnering die er helemaal betrouwbaar.
Maar hangt er ook van af hoe direct betrokken er aan toe zijn.
En als er wel toe zijn aan een interview of dat ze al bijvoorbeeld tegen keer door anderen geïnterviewd worden.
En dan verzamelen we dus al die informatie, dan maken we een soort presentatie en ook vaak een onafwekingskader.
En dan gaan we in de raadvergaderingen daarover praten.
En dan neem de raad en besluiten, ja, dit gaan we onderzoeken of nee in dit geval doen, dat is beter niet.
Ja, precies, dan bent dat we net al hoorde en kan we voorstellen dat als een uitruk is binnen een dag of binnen 24 uur, dan ligt er nog geen onderzoeksvraag.
En dan ligt er nog geen plan wat onderzoek gaat worden, dat is het pur, die is de informatie opalen, eigenlijk een plan van aanpak, voorleggen.
Nou ja, kijk als we onze melding binnenkomt dat op een schip van de Holland-america-lein onder Nederlandse vlag een stomturbine uit bekijers geklapt of iets in die orden van.
Dan moet je er eens zien te komen.
En dat ding kan in de buurt van nou weet ik wat ergens in karibisch gebied leert.
Dus je hebt tijd nodig om het te komen, maar je moet zo snel mogelijk je feiten verzamelen.
Het kan ook bijvoorbeeld zijn dat een bemanning uit een heel ander land, ook weer voortwetweg is naar dat andere land.
Dus dan moet je ook niet mensen proberen te spreken.
Ja, precies.
Dus het is gewoon een noodzaak om er zo snel mogelijk te komen en je feiten verzameling te doen.
Maar dat is wat anders dan de vraag, gaan we het onderzoeken.
Ja, want dat is daarna.
Dat is wat direct vastgelegd moet worden of wat meer spoed-eisend is.
Kwaar informatie dat wordt direct geboren.
En vervolgens wordt het volgelegd dan gaat er raad uiteindelijk precies.
Nou, kijk, er zijn ook een voorvallen die minder ernstig zijn.
We kunnen een heel onderzoek doen, wat heel lang duurt, maar we hebben ook een mogelijkheid
zeker bij luchtvaart en scheepvaart om het verkoort af te doen.
En dan hebben we een tegenwoordigen halfjaars rapportage, z'n boekje, waarin al die dingen komen
en waar we ze verzameling kort duidelijk wat er is, want ja, het is gewoon onmogelijk
om van alle voorvallen die zijn een heel uitgebreid onderzoek te doen.
En soms is dat ook gewoon niet nodig, omdat bijvoorbeeld een oorzaak waarom het is misgaan.
Misschien al veel eerder al is onderzocht en dan kun je daarna verwijzen.
Ja, maar lopen jullie dan niet de politie in de weg bijvoorbeeld?
Als jullie zo snel al de plaatsen zijn en de interviews gaan starten?
Ja, we zorg niet heel veel altijd voor dat we de heel verleden niet in de wegloopt.
Dus dat we niet in de wegloopt, dus als die er zijn, dan blijven we op afstand.
En met de politie, daar zijn we gewend om daar niet mee in de weg te lopen.
Dus je kunt natuurlijk wel goed in de wegloopt, maar daar is het afstemmingsprood gekocht voor.
Maar ook, dat je gewoon daar, wij worden ook regelmatig te reent.
We binnenkort gaan we ook weer op een grote oefening zelf.
Om, ja, dan gaan we doen we ook rollen spelen.
En het liefst ook met mensen die zelf uit die 80 grond daar vandaan komen.
Van nou, hoe pak je dat nou aan en welke aspraken maak je te plaatsen?
Ja.
Maar er zit een enorme onevenwichtigheid in wat wij mogen en wat bijvoorbeeld de politie of andere mogen.
Want wij mogen wel alle informatie opvragen van de politie of van het OM of van inspecties.
Maar zij mogen niks aan ons vragen.
En dat ik ben zelf vroeger, heb ik je bij de politie in het OM gewerkt, dat zeker in de oude tijd leiden tot best tot frustratie.
Dat begrijpen ik ook heel goed.
Maar dat is het hele idee, je moet je voorstellen.
Wij doen onderzoek naar een dit geval, de zaken waar het hier over gaat.
Dat zijn bijvoorbeeld drie mensen die op een panse voertuig zitten.
Nou, dat is hier duidelijk afgelopen, maar stel dat zich een voorvall voertuigd in die drie mensen worden gehoord.
En die vinden eigenlijk wat van elkaar, van hoe zij hebben bijgedragen in die veiligheid.
Dan moeten die mensen de vrijheid hebben, om daarover te kunnen verklaren.
Zonder dat ze denken naar die verkleiding ligt morgen bij mijn collega.
Dat vergt heel veel van onze onderzoekers om daar op een precaire minimie om te gaan.
Maar als je het echte verhaal boven we hebben, wat zich daar misschien soms midden in de nacht in zo'n dichtpanse voertuig heeft afgespeeld.
Om te leren voor de volgende dag, dan moet je een enorme bescherming bieden aan die mensen.
Dat hun verhaal niet bij andere te recht komt.
Die zult dus in onze rapport ook niet lezen.
Piet vond er dit van een jam dat en hebben we proberen dat toch altijd wat er abstraheren.
En ook van andere bronnen te voorzien.
Maar ja, ons wat wij mogen aan informatie ophalen van andere.
En de bescherming die wij kunnen bieden aan mensen, die is bijna onnederlands groot.
En dat blijft in de samenwerking ook wel eens wat heel begrijpelijk wat geven oog op.
Ja, precies.
Want ik kan me voorstellen dat stel nou iemand die loopt helemaal leeg en dan komen bedijs straf waren feiten uit waar je u tegenzegd.
Dat is allemaal geregeld.
Ja, moet je daar dan wel geregeld?
Alleen als het als een heel kapitale feitig gaat, dan moeten wij daar terrorisme.
Dat is ook geduit in de wet.
Maar als die zegt, ik heb vorige week een winkel die stel gepleegd dan hoeven wij daar niks mee.
Nee, ik heb al helemaal niet geslapen of middelen gebruikt.
Hoeven we daar ook niks mee.
Nee, precies. En het is wel interessant.
Nou, zeker, zeker.
En ik wil heel graag dan doorstappen naar dit ons, ik ga het gewoon doen doorboren.
Want hoe is dat dan hier?
We zijn al begonnen met, eigenlijk in de binnen een dag zijn er de twee mensen daarna toegegaan.
We hebben het hier of het rapport oefenen in balans veilig toewerken naar een parate krijgsmacht.
Er was eerst één ongeval was gebeurd.
Da's daarna een tweede ongeval is daarbij gekomen die echt onderdeles geworden van het onderzoek.
Maar in de eerste instantie, dus. Nou misschien goed om te duiden dat het eerste ongeluk vond plaats op 10 april 2025 in Guzaldmark in tijdens de oefening Bestie in Lyon.
En daarbij is een 21-jarige jongermann chauffeur van een commandovoertuig die je snars gaat slapen naast het commandovoertuig en is overreden door andere voertuigen die door de berm omdat de weggeblokkeerd was.
Nou ja, wilde rijden, dat zei ik de eerste kaart.
Dat is precies. Ja. Ja, vertel je, want je had een toekere rol als projectleider, kan je hier wat verder op in gaan?
Ja, hoe dit er ook is. Dus dan heeft de raad besloten, we gaan dit onderzoeken.
En dan moet je eigenlijk eerst een beetje gaan kwartier maken, dus je gaat je team formeren.
Er wordt ook altijd bij ons bij ook onderzoek een driehoek geformt.
En dat is eigenlijk een beetje de aansturing of de kop op het projectiem.
Dat gaat altijd uit een raad slid. En dat was in dit geval Chris.
En een manager. En die helpen dan het projectiem met alle faciliteiten die ze nodig hebben.
Aan dit geval waren we met drie onderzoekers. En een adviseer die adviseert op het gebied van onderzoeksmetendologie.
Dus ik ga het in het begin heel erg mee helpen met het formuleren van de goede onderzoeksvragen.
En later ook met alle analyse-methodieken die we gebruiken. En een stikker dades. En die adviseert vooral over de kwaliteit van de rapportage.
Dus dat komt dat later dan. En daarna ga je alle stekelers een goed mogelijk informeren.
Dus dat waren natuurlijk in dit geval vooral stekelers bij defensie, maar ook bij het openbaar ministerie goed afstemmen.
Wat loopt er bij jullie? Hoe houden we elkaar op de hoogte? Wie zijn onze aspect punten?
Ik denk dat we ook alle informatie van de Marciosee nodig hebben om de onderzoek te verwerken.
En dan ga je aan de slag. En dan ga je ze snel mogelijk vooral ook heel veel mensen die dicht.
Dus wel een aantal mensen dan ook de plaatsen al gesproken. Maar ja, dat is dan in alle hektieken.
En ontzettend emotioneel ook voor iedereen. Dus dan ga je ze ook nog later wat meer in rust bespreken.
En ik vergeet trouwens een hele belangrijke partij. Dat zijn dus de naaststaande. Die ga je ook als eerste zo snel mogelijk informeren.
En dat doen we dan altijd in samenstraak ook met afhankelijk van hoe lang het ongeveer al geleden is.
Heb je er vaak eerst een sociale maatschappelijk werker van defensie waar je dan mee kunt afstemmen.
En later wordt dat dan overgenomen door een case coordinator. Dus daar stemmen we dan ook altijd goed mee af.
Ja. En wat was hier de onderzoeksvraag?
Nou ja, vooral eigenlijk dat zijn de onderzoeksvraag. Eénig sinds vergelijkbaar van hoe kunnen we begrijpen dat dit ongeval is gebeurd.
En wat kan defensie hiervan leren? Nou ja, de aanwijding was wel, want dat wij al natuurlijk wisten is een enorme opgave voor defensie om versnel te geretenstellen.
Dus vanuit die context met die bril kijken we wel naar het ongeval. Maar je moet natuurlijk altijd ook een open blik bewaren.
Dat je niet gebijst bent van, oh, het zal wel daar mee te maken hebben. Maar dat is in de achtergrond met C-Mey.
Ja, want dat is natuurlijk de aanleiding. Dat maakt dat misschien wat korte duur te ontzeggen om dit te gaan we wel in onderzoek nemen of niet.
Want het gevoel is er al, he. Want dan is het wachten tot het mischaat.
Nou, we hebben ook al eerder ongelukkig zich gezien op een defensie terrein dat we zijden van, hey, moeten we hier iets mee.
En toen hadden we het welk dus dat we zijden, nee, want of de IVD doet wat of, ja, weet je, nou ja, is dit nou een patroon of niet.
Maar op een gegeven moment kreeg we toch de inruk dat er wel een soort patroon was.
At ans daar, daar is een soort eerste van onderstelling. En toen hebben we bij dit ongeluk besloten om wel dat onderzoek te starten.
Ja, daar werden we nog in bevestigd omdat er in Oktober 2025 bij dat veroostjes bij zijn ook een helaas doodelijk ongevallen was.
Overigens een van de dingen die ook gebeurt bij de groter onderzoek is dat we een begeleidingscommissie inrichten.
Want ja, weet je, als je die onderzoek die wij doen, we hebben liever dat we in turn tegen gesproken worden dan dat er aan het eind iemand ons kon vertellen dat het verkeerd gezien hebben.
Dus, ja, we hebben in dit geval een begeleidingscommissie gehad. Dat was ook best ingewikkeld, want defensie is namelijk monopolist.
Als je normaal een ongeluk hebt waar een bevolg een aanhemen bij betrokken is, dan kun je nog eens in de begeleidingscommissie een. Nou ja, voormalig directeur van een andere aanhemen, dus we kunnen zeggen.
Maar ja, dat lukte hier niet. Dus wij hebben, dat was nog een enorme overweging.
Gaan wij nou mensen die echt actief bij defensie betrokken zijn?
Gaan we die in die begeleidingscommissie zitten? En daar hebben we uiteindelijk wel volmandig jaar tegen gezegd.
Omdat wij heel graag wilden dat we een rapport maakte, wat ook begrepen werd in defensie.
En dat een tone had bijvoorbeeld een heel simpel voorbeeld.
Ik had het in begin steeds over het leger en daar hebben jullie het kennelijk niet over.
Die hebben het over de krijgsmacht en zo. Ja, ik ben niet veel verder dan stratego.
Maar in woorden zit ook al vaak heel veel.
Dus dan kun je totaal onbewust, kun je echt een verkeerde knoppen indrukken.
En daar heb je een begeleidingscommissie voor. Maar ook bijvoorbeeld in die begeleidingscommissie werd wel heel erg gezegd.
Jullie gaan ons nog niet bedelven onder weer een stel regeltjes. Dat er allemaal weer allemaal regeltjes komen.
Dit was ook een behoorlijke tema er wel in.
Dus nou in de begeleidingscommissie zaten in de daad huidige militaire en ex-militaire.
Zo wel een onderofficeer, maar ook mensen die op het hoogste niveau dingen hadden gedaan.
En er zat ook bijvoorbeeld iemand in die een bewegeningsvisieoloog.
Een prestatiepsigoloog. Dat was het. Ja.
En iemand die heel veel van arbouw zorgen weten.
Dus hoe je een veiligheidsorganisatie inricht en laat functioneren?
Ja, dat was ook vaak heel leuk en interessant debatten.
Zeg. Maar in iedereen is vanuit zijn eigen blevingsweerld.
Dan maken wij dus een conceptreport.
Dus we springen met een alneelste verheerde onderzoek.
We leren daar een concept teksten. En dan gaan ze allemaal vanuit in eigen discipline.
Daarop reflecteren en aanvullen of onderuithalen.
Ja, dus dat is wel. Maar we vonden het echt super belangrijk ook met die actief militaire.
Want dat was eigenlijk het grootste van om ook heel erg goed aan te sluiten bij wat er nu gebeurt.
En wat er nu gebeurt is echt heel anders.
Dat is een tijdens van Mali, kwaad dynamiek en ook enorme uitdaging.
Dat vonden we wel erg belangrijk.
Ja, vaak is het zo dat je aardig wilt doen tegen elkaar.
En vriendelijk, oh, wat een mooie report, oh, wat een mooie teksten.
En dan ik heb ze elke keer uitgekomen. Nee, niet het kiivest held,
maar wel het wees creatieus. -Wat is het?
Dan moeten we het van hebben. Dan moeten we het echt van hebben.
Ja, ik heb het sinds een goede goed. -Ja, ik praat gewoon.
Ja, ik hou gewoon een mikroonwerk. -Ja, hoor die dat?
Nee, maar ik denk dat het oprecht heel goed is.
Als je zo'n onderzoek doet, het is natuurlijk een ditgevondig ontzettend gevoelig.
Nou ja, goed, als het gaat om een fatale ongeluk of dat is altijd gevoelig natuurlijk.
Maar ik denk dat het heel goed is ook dat zo'n berlinescommissie dan in de laat meen neemt.
En als het doel is dat we een leren door organisatie hebben moeten zijn,
of dat we moeten leren van de situatie die is, die heeft voorgevallen.
Ja, dan is het gewoon zo belangrijk dat je ook met de aanveilingen komt,
waar je dan als organisatie iets mee kan en precies anders een slamer de plank meer is,
omdat we het over andere begrip hebben, of ook ik vind het heel krachtig iets eigenlijk.
Ja, zeker, ik vind het echt ook.
Ik denk om overgeveerd, zodat we nog wat die brengen kunnen gaan op waar jullie opuit zijn gekomen,
wat net al even de aanleiding initial van het onderzoek heeft toegelicht wat daar was gebeurd.
Maar ik denk misschien goed om dan ook nog even dat tweede ongeval nog even te benoemen wat daar dan precies is gebeurd.
Ja, dus dat was in oktober 2025.
Toen reen een groep met drie venex, ja, die waren erbij en ook een bevels uitgiftige wezen,
die gingen weer terug naar waar ze zouden overmachten.
En die dachten er maar paal de route te nemen, maar die route bleek dus niet toegankelijk te zijn.
En zwaar het terechtgekomen op een schietbaan met verhoogte rijbaanen.
En het was ook tijdens die avond, was het heel erg donker.
Er was geen maand op, het is een oefenterein wat heel veer ligt van de bewoner wereld,
dus ook weinig dest ligt of cultuur ligt, noem is dat geloof ik.
En ze reden dus met oorlogsverlichting, dus geen verlichting aan.
En kon het eigenlijk bijna niks zien.
En tijdens het rijden zijn ze per ongeluk van hun rijpad eigenlijk afgegaan
en op dat verhoogte rijbaan en op het schuinige deel te terechtgekomen.
En daarbij is die venec over de kop geslagen, vonden ze er boven terechtgekomen.
Maar de twee bijrijders, dus de voertagkommendant en de boordschutter,
die stonden op dat met boven luiks, omdat het zo donker was,
wilde ze de chauffeur helpen met rijden en met dingen zien.
En de commandant heeft ze nog wel op tijd kunnen terugtrekken bij het onverrollen,
maar de boordschutter las niet en die is dus onder het voertuigen gekomen en als vocht daarvan overleden.
Ja, oké, twee hele ernstige ongevallen, natuurlijk waar we in ten organisatie ook vanaf weten,
dat het gedeeld wordt als zo iets groot gebeurt, waar je nooit helemaal de tijd uit weet,
maar ik denk bij iedereen, als de collega's die luisteren, hebben we gehoord van de ongevallen.
Dus die twee ongevallen waren de basis van het rapport.
Ja, het is misschien goed om er wel in te gaan, want het heet dat je niet voor niets oefenen in balans.
Nou, kijk, we hebben. Dat vind ik wel belangrijk om te zeggen,
we hebben uiteindelijk ook in die gedachten wat kun je nou, hoe kun je nou leren hiervan,
hebben we ook gedachten, we moeten iets meegeven, iets meegeven aan die commandanten.
En dat wil ik toch ook wel zeggen, ik heb het overal gezegd,
ik ben best onder de indruk van de manier sowieso, hoe de eneeden die bij deze freestelijke incidenten betrokken zijn geweest,
hoe die daarmee omgegaan zijn, maar vooral ook met de openheid van mensen, met ons hebben willen praten,
om juist te kijken wat kunnen we dan nog van maken, van deze shit, hoe kun je dan wel nog iets mee doen.
Dus ik heb echt. Ja, ik weet niet of ze nu ook zitten te luisteren,
maar dat compliment moeten ze echt in een zak steken, dat je. Die kunnen natuurlijk in de verdedigingsschieten,
maar je kunt ook zeggen, nou jongens, dit is al waardeloos,
maar wat kunnen we er dan nog van leren en nog iets mee doen?
En zo heb ik ook van Marjolijn en haar collega's de reactie ervaren van hem, dus dat is heel goed.
Maar wij wilden iets meegeven, we wilden eigenlijk een soort instrumentje meegeven,
wat je dan bewijzen spreek op de motorkap van je auto eenair kunt leggen,
en dat is dat driehoekje tussen wat is je ambitie, de ambitie met deze oefening,
of de ambitie meer op een abstract niveau, met het leger op dit moment,
wat is de kennis en ervaring van de mensen die je aan boord hebt?
Dat kan individueel zijn, maar dat kan ook van jou eenheid zijn.
En wat is dan de maatregelen veiligheidsmaatregelen die je moet nemen,
omdat veilig te laten verlopen?
En eigenlijk zouden wij willen dat dat driehoekje gespreks onderwerp wordt,
nou ja, tussen betrokkenen, tussen je commandant en de eneheid die jij moet leiden,
of dat nou een groep een peleton, of daarna raak ik wel kwijt van al het termen,
maar hoe kun je het gesprek voeren door te zeggen, ja, hoor, is ik heb misschien wel een ervaren
naar eneheid, dus die kan al wat meer aan dan andere,
of ik heb juist een hele onervaren club of onervaren mensen erin,
en dat betekent dat we meer veiligheidsmaatregelen,
want je moet ergens in het midden van dat driehoekje uitblijven komen,
als je bijvoorbeeld een enorme ambitie hebt,
je gaat met je club al meteen in een enorme, wat is het,
kompennies, oefening of battelnion of met een grote eneelen?
Ja, begaden.
Ja, begaden.
En want in die ene oefening was 4.000 man, 1800 voertuigen.
Nou, als je daar als individuele weden net van de opleiding afkomen en militaal je in moet verhouden,
dat lijkt me best een uitdaging,
die hele hoge ambitie, weinig ervaring, ja,
en dan moet je dus als commandant kunnen zeggen,
ik ga dit alleen maar doen, als er ook voldoende veiligheidsmaatregelen zijn,
als het helemaal met dat principe van die,
wat was het opdrachtgerichten commandovoering, wat een mooi principe is,
maar wat ook heel veel neerlegt bij die commandanten.
Dus wij wilden ze uiteindelijk in dat rapport ook een soort modelletje kunnen meegeven
om dat gesprek te voeren over dit onderwerp. Dat was de ambitie.
Want was bij deze twee ongevallen het punt dat hier de ervaring opbouw nog laag was bij deze mensen,
was dat hier ook wat hier aan te ontwikkelen?
Dat was bij allebei aan behoorde en het is natuurlijk heel moeilijk om een ene op eenrelatie te trekken,
van oh, dit is, als je nou meer ervaring had gehad, dan was het absoluut niet gebeurd,
want bij dat tweede ongevallen was ze zo donker,
dat misschien ook een ervader iemand daar veel moeite mee had gehad,
maar misschien als die zou weten dat het zo donker was,
dat was nog altijd misschien gezegd, oh, dan ga ik niet op deze manier rijden,
maar dan ga ik gitsen of ik ga even wel me lichten aan doen.
Dus het is altijd een samenloop, of het zelfde van meer de factoren natuurlijk niet mee spelen.
Maar het tweede ongeveer was inderdaad een chauffeur die pas net uit de opleiding kwam
en hij had nog maar een paar uur rijenvaring bij duizend is gehad, tijdens de opleiding.
En dit was zijn eerste oefening wat hij meteen deed na ze opleiding, dat is een rijopleiding.
En bij het eerste ongeval, waar dus de militaire sleepen na ze voertuig,
hij had nog nooit een oefening gedaan waar je dus investeelig gebied moest overnachten.
Hij was alleen gewend, meer rurale gebieden, bosomgeving of op de hij slapen.
En hij zat ook in een eneheid, hij was de chauffeur van de plaatsvangend kompjeskomendant.
En dan heeft hij een hele grote spenn-of-control.
Voor hem is het dan heel moeilijk, als hij in zijn grote oefening heeft hij een hele grote vantwoordelijkheid.
Omdat hij checken of iedereen elke individue wel weet wat hij precies moet doen.
Dus daar, dat is bij allebei speelden, dat is een rol.
En verder is in algemeenheid, en we ook begrepen dat er dus ook eigenlijk wat minder onderofficeerde zijn
dan je eigenlijk idealiter zou willen.
En dat zijn vaak ook de mensen die de commandanten heel goed kunnen helpen,
door als ogen en oren, op de werkvloer te zien in het veld van 'ok, dat gaat allemaal goed',
die zijn allemaal opdekten, of dat zijn ze nog absoluut niet.
Dus als daar een tekort aan is, mensen stroomen natuurlijk wel door,
maar dan stroomen ze met minder ervading door.
Dus zijn ze ook minder ervaren, ogen en oren om aan te voelen hoe het gaat.
En we hebben ook naast dat we te plekken zijn geweest bij de ongevallen.
Zijn we heel veel interviews gedaan, maar sommige interviews waren niet alleen maar een interview,
maar waren we ook bij een afdeling op de werkplek.
En dan gingen we ook vragen, niet alleen maar ook het ongeval, maar ook vanaf.
Maar hoe gaat het nou als jullie die oefeningen moeten voorbereiden?
Wat komt er allemaal weer kijken?
Lukt het jullie om goed op te letten naar die ervadingse opbouw,
kun je dan nog genoeg oefenen voor dat je op zijn groot oefening gaat.
En daar horen we dus een hele boel belemmeringen,
en die lieten ze ook zien aan de hand van de oefenkalender zijn ceteren waar zij tegenaan liepen.
Dus dat is al meer het, ja, dat noemen we altijd het systeem niveau.
Je kan aan de ene kant kijken voor wat is naar echte rechtsteeks gekoppeld aan het ongeval.
Maar daarnaast is het de vraag van of dan in het systeem. ja, de randvoorwaarde aanwezig zijn,
om ja, daar goeie checks en bellens is, ja, even allemaal volgen worden achter elkaar.
Maar dat als dat, ja, onder de duckstaats, of voor dan in het systeem voldoende warborg zijn van oké,
en dan kunnen we dat concenteren en dan in de laatst zeggen van oké,
nu gaan we extra veiligheidsmaatregelen nemen.
En we zagen eigenlijk van ja, dat is er dus, dat staat dus ook heel erg onder druk,
niet alleen de individuure, maar ook dat hele systeem van. kun je nog goed voorbereiden en goed nadenken of het allemaal onder controle is.
En dan ja, tijd kunnen we natuurlijk niet te beitzoven.
Maar misschien dus wel, wat jij net uitlechter zo'n heel simpel denkraamdje.
Van nou, als je even over dat driehoek je nadenkt, dan is dat driehoek in balans of niet.
En dan even heel eenvoudig gesprek daarover voeren.
Dat zou misschien wel helpen.
Ja, ik vind het wel interessant hoor, maar dat is niet interessant.
Maar dat is het wel, want ik denk dat het. En wat er door mijn hoofd gaat is hè, in hoeveel kun je dit voorkomen, hè.
Je kun je dit. En ik denk dat dat alleen maar lastig wordt.
Want we gaan alleen maar meer goede, we krijgen alleen maar meer mensen de opleidingen zijn koorten.
Nou, we proberen daar natuurlijk de essentiele vaardigheden mee te geven, maar alles valt er staat met oefenen.
En of je dan een grote oefening hebt of een kleine oefening. We noemen dat niveau, hè, dat je op verschillende niveau is oefent.
Nou, dit zijn de oefeningen waar jullie gewissen en dat zijn de oefeningen echt op hoog niveau.
Daar zit dan vaak wel wat lachen niveau is aan vooraf, dus mensen zouden al op een palt niveau geofent moeten zijn.
De oefen moet de länder die vraagt heel wat van ons.
Het is voor sommige mensen, misschien wel een eerste oefening die ze dan draaien.
Maar mag ik nou even op jouw oefenen?
Ja, zeker macht het.
Nu zit jij eigenlijk te bereiden neer, waarom dat best wel in gewikkeld zal zijn.
Nee, wat ik waar ik naartoe wil gaan, is ja, het is heel in gewikkeld.
Maar waar ik naartoe wil gaan is dat het dus daarom goed is, dat je even een momentje hebt, dat je die bewustwoording hebt.
Dat je zeg van nou, dat drie hoekje, wat zou ik me voor mezelf aan denken, hoe zou je mij dat drie hoekje dan helpen in welke situatie?
Nou, het klond mij iets anders in de oor, maar ik denk dat heel veel mensen het probleem wel herkennen, maar dat dan zeggen ja, maar we moeten wel geredstaan en we moeten wel oefenen,
want ja, die oefening, die andere landen leven ook kunnen eneeden, dus wij moeten daar ook zijn.
En ja, het moet allemaal wel, en dat is de tweede les eigenlijk van ons rapport, dat los van het feit dat wij denken dat gelet op de huidige ambitie en die is groot en die begrijpen ook.
En de ongeoefendheid of de gebrekker naarvaring, die is lag, begrijpen ook, zal de komende jaren met die enorme werfingsambitie ook niet echt heel veranderen.
Nou, dan moet je dus iets meer aanvijliger, dat is een eenbootschap van ons rapport, en de andere bootschap van dat rapport is dat er wel naar onze smaak zo'n snel beredeneerd wordt, waarom dat dan ingewikkeld is.
En daar zit de kans juist om te leren als organisatie, omdat daar een stel overtuigingen en voor onderstellingen inzitten, waarvan je je af kunt vragen of die nog van deze tijd zijn en bij deze tijd horen.
En dat is dan ook dat punt dat we dus heel groot oefenen en heel veel oefenen en trainersjevijt oefenen, waarbij dan eigenlijk slachtoffers kunnen vallen.
Nou, die gedachten?
Nou, bijvoorbeeld, daar kom je over de overtuigingen, die wij te discussie stellen, die overtuiging is bijvoorbeeld trainersjevijt, waarvan wij zeggen ja, leuk en aardig, maar dan moet je wel toch een bepaald ervaring niveau hebben om dat zonder meer te kunnen doen.
En je kunt die oorlog in de Oekeringen, dan kun je wel gewoon als de norm nemen, van ja, daar moeten we dus ook zo oefenen, maar ja, daar moet je mensen wel naartoe brengen om bepaalde dingen te kunnen doen op een veiliger manier, dat ze ook dat gedracht daar kunnen tonen.
Maar ook bijvoorbeeld die opdrachtgerichte commando vooring, wat natuurlijk op zich een prachtig principe is, want die legt heel veel verantwoordelijkheid en bevoegdheid lag in de organisatie niet.
Pas denk ik ook bij oorlogsvooring die je ook niet op de tekentafel helemaal van tevoren kunnen bedenken, maar als dat relatief onervaren komendant te zijn, dan kan daar makkelijker die idea ontstaan, ja, ik zit er maar wel met het wordt mooi bij mij leergelegd.
En hoe fiks ik dat nou zonder hulp van, bijvoorbeeld een vaste oefentstaf die met mijn meekan kijken, of die me kan adviseren, of die mij kan helpen met een opschrijf van een veiligheidsplan of invitariseren van risico's.
Dus en zo zitten er een aantal overtuigingen in, waarvan die ook makkelijk kunnen leiden tot het niet bespreken van de zaken die wel besproken moet worden gelet op die gebrekken ervaringen en die hoog ambitie.
We merken vaak dat mensen dat die ook wel herkennen, of daar zelf ook op die manier naar kijken, maar dat ze niet de ruimte voelen of denken te hebben om daar in te varieren, dat je bijvoorbeeld extra veiligheidsmaatregelen wilt toepassen, bijvoorbeeld.
Nou ja dat er dus mensen tijdens de oefening in het veld rondlopen en de veiligheid mogen te worden, dat kunnen we eigenlijk niet doen, want straks als we in een echte inzet zitten hebben we die mensen ook niet en dan hebben we daar wel mee geoefend en in eens echt zijn ze er niet en dan wordt het misschien wel onveiliger erdoor.
Dus het is ook een beetje de gedachte, dat veiligheid is niet per se van een veiligheid, het is functionaris, maar veiligheid is van de mensen die het zelf moeten doen.
Dus daar sluit ik wel op aan in ons onderzoek, maar bij oefeningen hebben de militair er nog niet altijd de kompetenties en militair noemen dat ook zelf hun onderbuik gevoel, dat ze dan zoveel geoefend hebben, skills and drills, dat ze eigenlijk bijna intuitief voelen van, oké, dit is niet oké en zo moet ik het wel doen, ja dat hebben ze dan nog niet.
Dus dan is het voor die militair heel gevaarlijk om dan in een grote oefening te zitten, zoals dat onderbuik gevoel nog niet hebben ontwikkeld.
Ja, en ik vroeg maar af toen ik het rapport aan het lezen was en ik heb hier dan even de verkoorten vormen, maar ook als in het uitgebreider rapport staat natuurlijk net iets gedeten jeder.
We hebben natuurlijk over de drie ook de oefen ambitie, de ervaring opbouw wat het net op besproken hebben en wat we net ook voorbijhoren komen was, het nemen we van die veiligheid maatregelen.
Hebben jullie dan ook gekeken naar hoe we nu te werk gaan met zo'n OTE-ini-organisatie hebben we altijd mensen met zo'n mooie armband op boven armen ontopen?
En die bijvoorbeeld ook, zo'n komendant, die opaars van op weg gericht de commandevoering, nou inderdaad bij de uitvoering zelf bepaald, ik krijg een opdracht en hij bepaald hoe die we tijdens mensen dat gaan doen.
Die heeft in principe altijd zo iemand die met de meekijks.
Hebben jullie daar nog gekeken en is dat dan onverdoende of waar daar eigenlijk het veiligheid was spekt, dan onverdoende meegenomen?
Ja, dus hebben we naar gekeken en we hebben ook gekeken naar hoe het Amerikaanse leger, dat doet en het uitse leger.
En die OTE-iniers in Nederland kunnen inderdaad als ze iets onveilig zien gebeuren, dan zullen ze daar zeker wel iets van zeggen en daarop ingrijp.
Maar dat zit niet hun primaire takens, hun primaire takens, vooral dat ze de commandanten ondersteunen bij het goed uitvoeren van de operatie, maar niet primaire de veiligheids.
En bijvoorbeeld de Amerikanen, dat zijn ook veiligheidstoezicht houders, dus die rijden bijvoorbeeld ook rond in de oefening.
En als ze dan zien dat iemand iets gevaarlijk stoet, dan kan ik bijvoorbeeld, ja ik weet niet hoe je dat netje zegt, maar wordt hij even zomaar voor de kaart?
Nou, een beetje neergeschoten, dat hij eventjes uit oefening gaat, niet echt neergeschoten, maar zeg maar met die seizoorden wordt hij uitgehaald.
Ja, hij wordt uit de oefening gehad door de schieten.
Ja, ja.
Tijdelijk.
Ik kreeg een beetje maakbare verhaal nu hoor, ja.
Hij wordt de tijdelijk even uitgeschraakeld van de opdracht waar hij in de bezig is.
Ja, precies.
Dus nu hebben we dat echt ook als veiligheidsroof, en ze hebben ook een soort slogan van "We push you to the limit, but not beyond".
Dus die hebben echt als misie van wij willen voorkomen, dat militairen een glenzen overgaan, waardoor het onverantwoord is.
En daar kun je natuurlijk van vinden van ja, in het echt heb je dat ook niet.
En het schijnt wel zo te zijn dat Amerikaanse leger ook veiligheidsfunctioneers en meeneen bij echt te inzetten.
Dus je kunt daar wel van alles van vinden, maar we hebben even na het gezien van derstaar en daar is een verschil.
Maar het is ook een heel praktisch voorbeeld.
Wat ik altijd zo mooi vind, dat is als je gaat slapen tijdens een oefening in het veld, ga je dan wel of niet een lichtje boven je maakeren, waar je slaapt.
En dat kun je ook die gitaal kun je dat volgens mij op de ene van de wini aangeven in een soort CIA afgeeft.
Ja, ik denk dat in andere legers hebben wij gezien dat dat wel te doen gebruikelijke gang van zaken is.
In de afweging tussen oefening en veiligheid heeft dan die veiligheid kennen weken die wintend.
Terwijl in het Nederlandse leger toch al vrij snel en dat is niet zo zeer een opini van de commandant of zo, maar gewoon breed bij allerlei mensen gedraag wordt van de jongens.
Dat is niet hoe het in het echte ook is, in het echte. Als je een inzet hebt, ga je ook niet een lampje de boven halen.
Dus dat doen we niet.
Dat op dat soort verschillen en dat zijn dan echt ook wij noemen dat collectieve op het overtuigingen van wat wel en niet hoe je het heurt te doen.
En nog maar als met de beste intensies ook gericht echt op, uiteindelijk denk ik overleving op het slagveld, want dat is een heel drukkelijke punt.
Maar ja, daarvan zeggen wij dan, als je nog niet zo ervaren bent en als je misschien nog heel erg bezig bent bent u erop met rondrij in plaats van kijken waar je rondrijt, dan moet je dat misschien toch niet doen.
Ook een ander mooi voorbeeld is slaapverstoring, bij de eerste oefening van de. in Kuze Altmaak was ook echt omgaan met slaapverstoring een doel van de oefening.
Nou ja, er is al eerder een van de kennis en stuut binnen de defensie die hebben gezegd dat kun je eigenlijk alleen pas doen op het moment dat je de andere vaardigheed al beheerst en dan kun je die slaapverstoring er nog eens boven op doen.
Maar daarvoor, ja, dat zijn van die elementen dat kun je niet bij onervaren clubs doen.
Nou, dat zijn allemaal. Zaken die ook voortkomen uit een idee van jongens, we moeten zo realistisch mogelijk oefenen.
En we moeten het terwijl wij vooral met het rapport zeggen, ja hoho, als je zo ver bent.
Ja precies, want toen ik het rapport last, ik had het heel erg dat gevoel van dat het
heel erg gericht is op ondervaren ministeren.
Maar dat is dus ook heel bewust.
Dus het is ook als we met meer ervaringen, we zijn eigenlijk een aantal stappen verder,
dat het eenheid, en nou een stuk te vragen als dat het nieuwe mensen binnenkomen.
Hoe ver kom je tot een ervaren eenheid?
Nou ja, daar hebben we ook nog gekeken, nou hoop ik dat jij de goede termen weeg.
Maar vroeger, omdat we er zo te zeggen, werden eenheid en natuurlijk van, met z'n allen,
van nul opgeleid naar bekwaaam in de zeker in de dienstlichtheid.
In de indas en de onderas.
Kijk, ik wist dat die kwam met tegenwoorden.
Dat is sommige termen kennen wij ook niet.
En ik moet ook niet de afkoorting gaan ontraven, dan ga ik ook nooit volgen.
Nee, maar volgens mij en nu is het zo dat iemand geplaatst wordt in een eneheid, en die eneheid
kan best wel ervaren, er zijn dan de betrokken persoon die daar geplaatst wordt.
Dat is best ook voor komendanten beste ingewikkeld.
Zeker.
Maar wel iets waar je rekening mee moet houden.
Nou ja, als je bijvoorbeeld batterionskomendant bent van zo'n eneheid, dat is echt enorm moeilijk
om daarover zicht te houden van wat iedereen kan.
En ook omdat bijvoorbeeld na de inkoorting van de opleidingen moeten ook veel bij de eneheden
gedaan worden.
En dat lukt dan niet altijd, soms heb je misschien dat idealitair iemand dingen moet
kunnen, maar dat in de praktijk niet uit de verf is gekomen omdat er dingen zijn tegengevallen
en dat bepaalde oefeningen niet zijn afgerond.
En dan is dat moeilijk inschatten wat iedereen onder de knie heeft voor dat je z'n grote
oefening ingaat.
Ja, dat blijft het dus eigenlijk een heel lastig iets.
Ja, want waarin ik kom je dan op een punt dat je die ambitie, die gaat voorlopig niet
om laag denk ik.
Dus ook kom je dan aan die drie hoek goed toe als je eigenlijk iedere keer weer een
instroom hebt vooral een heel veel ondervaren mensen.
Dus dat lijkt me al een hele lastige.
Nou heb ik ook in voorbereiding op ons gesprek van vandaag een oudscheder bij gepakt.
Dus een andere tijden aflevering en die heet altijd paraat.
Hij heeft direct de kijkstip voor gesluisteraars.
Dat gaat over de koude oorlog en hoe de toen gehoefend werd.
Dat gaat opgeeft in de tweede helft van die documentaire.
Gaat het ook heel erg in op de zaad natuurlijk een noorduitse laagvlakte enth.
Waarom zou het voorbereiden daar een vak en als de rusten zouden komen dan waren wij
daar aan het verdedigen.
Dat daar ontzettend veel incidenten ook waren dat daar heel veel doden en gewonden bij kwamen
kijken.
Een zo'n beetje een oorder van de dag is een beetje de trend die daar dan in zit.
En we hebben daarnaast zijn we natuurlijk een hele andere tijd ingegaan.
En was het nou voor ons hoofdak twee we hebben koosten zelf waar we iets deden.
Ik denk de focus op oefeningen en het iets anders.
Nu is het al een aantal jaren dat we ons voorbereiden op grootschalig conflicten.
Wat dus ook maakt het dat we ook voelen we moeten op een palp moment daar klaar voor zijn.
Ik krijg dan een beetje het gevoel dat we en dat is natuurlijk ook uit het tijd van een
vraa niestanden dat we iedere doden en gewonden die daarbij viel.
Dat was gedrekt op het achtuuschinaal, dat was heel groot nieuws en dat is nog steeds
hebben daar.
Hij denken we ook, gedenken we die mensen ook en wat natuurlijk heel goed is.
Maar het laat wel iets zien over hoe we kijken naar als er iets misgaat en als we mensen
daar een kwij draken.
Dus ik vroeg me even af, kun je dat dan iets meer onderwoorden brengen, wat je wel hoe
we daar dan naar kijken.
Nou is het een paar de risico-aversie waar we eigenlijk in zitten, vraag ik me dan af.
Ik weet ook van binnenuit de gesprekken die er zijn over dat we ons moeten voorbereiden als we
heel groot gaan oefenen.
Oefenen op een strijd die er heel realistisch kan komen, dan is daar al een soort van logisch
gevochtrekking dan garen dingen gebeuren want er gaan ook gewoon ongevallen gebeuren dat
die op de weg ook kunnen gebeuren omdat we met hele grote aantallen, met grote voertuigen
en inderdaad bij donker, dan gaan er mensen niet mee terugkomen.
Maar dat is precies wat wij ook gevoeld hebben, dat is dus ook even die overtuigingen die
wij beschrijven.
En dan zeg ik het, dan komt het een beetje rotbestrotten uit, maar fatale ongevallen horen
er nou ehemal bij en dan bij bij defensie tijdens oefenen.
Ik denk dat het een ene en een realiteit is dat bij een groot schaalig conflict dat fatale
ongevallen erbij gaan worden te misten.
Je kunt elkaar onzin verkopen, maar kijk wat er gebeurt in je creëren.
Precies.
Ja, exact.
Maar ik denk dat wij ons met dit rapport toch een beetje verzetten tegen de veronderstelling
dat het ook bij het je voorbereiden of het oefenen daarop hoort en dat we juist defensie oproepen
op zijn minst dat gesprek aan te gaan met elkaar bedoel je dat van elkaar, accepteer dat en
dat heeft niet te maken met de D2D inzet van komendanten, want ik geloof dat er geen
komendant is, die van huis gaat en zegt gewoon ehm nou ja, we accioneteren het maar vandaag.
Dat gaat het helemaal niet om, maar het maakt een weeselijk verschil of je denkt ja jongens,
dit kan wel eens gebeuren of dat je denkt bij oefeningen, valen geen dode of gewonnen en in
de begleidscommissie mag ik wel zeggen, ik kan bijvoorbeeld het voorbeeld van Shell te voorschein.
Shell heeft een heel groot aantal jaren geleden toen ook daar allemaal ongelukken gebeurde,
heeft een radicale systeemkeus gemaakt door te zeggen, het gaat niet meer gebeuren.
Ja, dat is als de eigen motivarium, die waren helemaal op ingerecht dat wij mensen dood gingen.
Ja, en als je ook kijkt, ik weet het exacte aantal niet, maar dat is spectaculair gedalt en
hebben het niet over oefeningen, maar ook gewoon de operatie van Shell en dat zijn ook voorbeelden
van mensen die weer ontwijt, nou ja, een medewerker, die komt er een energiere ja die staat
ergens en er komt er een baas aan en die heeft niet ze helpen op een schoenen en zegt die medewerker,
ik wil hier niet hebben, dat wat zelfs het eigenlijk tot ontslag van die baas leiden, dat soort hele
precipies. En dan wil ik niet zeggen dat je dat zo maar kunt kopjeeren, maar het startpunt waar je
begint met denken, dat is zo belangrijk voor hoe je uiteindelijk het op de mat ligt en dat is eigenlijk
wat we bedoelen met het rapporten. Ja, het is eigenlijk de mindset dat je gewoon, dat je de aantal
slachtoffers tijdens oefeningen zoveel als mogelijk, dat je er alles aan doet om dat te deduseren,
het wil natuurlijk wel tegelijk, dat dondersgoed weten dat dat gewoon hele risicovole activiteiten zijn,
die oefenten en dat moeten ook, want straks moeten we natuurlijk klaar zijn. En het is vooral ook zo'n zonde,
dat je het wel je niet echt aan het vechten bent en dat je het maar ook in het vechten zelfs stelden
dat we zijn wel inoorlog, dat je dan dood gaat om dat je een ongeluk is.
Er zijn meer belangen. Het is onze overtuiging dat als je veilig oefent dat je ook
uiteindelijk bij je inzet veiliger bent. Een ander punt is, ja, als defensie de komende
jaren al die jongens en meisjes moeten hebben om op te leiden, dan moet je zorgen dat die vader zijn
moeder staat een goed gevoel bij hebben en die denken ooit, komen wel eens anders aflopen, dus er zijn
grote belangen om je naar het kijken nog los natuurlijk van het individuele belang van je medewerker,
of nou ja, hoe die eruit komt. En nogmaals, dit zijn geen overtuigingen van Gauw,
ik kan zwillens aanwijs of andere dat die bewijs van spreken fout in de wedstrijd zitten
totaal niet, totaal niet. Ik heb ook zijn, waar jullie een prachtige podcast over hebben gemaakt,
hoe noem je dat? Dat is een command message, command message. Dus ik denk juist dat hij juist
oproep tot tegenspraak en nadenken en reflecteren en is stilstaan. Dus laat dit rapport daar bij
dragen aan zijn, maar het gaat gewoon om ook collactieve organisatorische overtuigingen van hoe dat zit.
Nou, ik vind het een hele mooie slotzong eigenlijk. Ja, zijn er nog onderwerp voor dat we helemaal
richting de afslutting gaan, zijn er nog punten onderwerp die jullie graag nog mee willen geven. Die
we nog niet benoemd hebben. Nou, we hebben het volgens mij wel een beetje benoemd, maar ik vond echt heel
bijzonder en heel fijn hoe iedereen vanuit de fancië heeft meegewerkt aan het onderzoek. Ook de
pop, dat is het contactpunt voor ons die ons heel veel informatie en contactpersonen en al onze
vragen hebben kunnen beantwoorden. En ik wil ook zeggen dat, nou ja, als mensen nu
schierig zijn in dit onderwerp dat ze voor het in de staf zitten en ook regelmatig met veiligheid
of met oefeningen te maken hebben, maar ook als je gewoon in het veld werkt. Ja, het is echt
de aardade waard om het report zelf door te kijken, omdat we beschrijven veel detijs en veel,
er staan veel interessante afbeeldingen om bijvoorbeeld in. Je wordt daar wel wijzer van, dan
wanneer je alleen een nieuws bericht erover leest. Dus je kan het report wel van hard te aanveilen.
Ja, ja. En nou ja, het afsluiten, ik denk dat wij zo hier en daar met dit report ook op
wat tenen staan. Want als wij hier komen vertellen dat je iets aan je overtuigingen, dat je daar iets
moet doen, dat is niet eenvoudig als je mij ook kon vertellen dat er iets aan, maar dan schiet ik
ook eigenlijk meteen een beetje in de weerstand. Dus dat is een punt. Daarom vind ik, ik kan me heel
vervoerst dat er op de roepwerk toe op om het gesprek daarover in de organisatie aan te gaan. En als wij
daar aan kunnen bijdragen, het is een hele grote organisatie dus wij kunnen niet op elke plekkoop
komen. Maar als mensen ons uitnodigen om dat gesprek aan te gaan en om te kijken hoe we daar verder
in kunnen komen, dan zou ik dat heel graag doen. Om dat zoonrapportsgrijven ook wel een verplichting met
zich meebrengt om het niet alleen over de schutting te gooien, maar ook te laten landen.
Ja, ja, ik denk het hele mooie op op, absoluut. En ja, super interessant, want het is helemaal waar.
Ik vind dat de collectieve overtuiging, die voel. Hoe je ook gewoon, en dat is ja, interessant om mensen verder op door te gaan.
Ja, absoluut. Nee, dat we het gaan ook zeker doen.
Dus ik denk dat ik daar al een hele mooie aanzet voor was.
Ik denk dat we hier nog wel meer er afleveringen.
Dat dit onderwerp nog wat er gaat komen.
Dus heel erg bedankt dat we hier zo overkonden praten.
En dat we hier binnen nog te zijn. -Nou, we gaan gaan gedaan.
Ja, kom nog maar een keer. -Nou, die houden we vast.
Ja, heel hartelijk dank. -Ja, jullie bedankt.
Ik vond dat een goed verhaal, en dat zeg ik wel vaker.
Maar het heeft me echt wel tot nadenken gezet.
Want, nou, halverweeg hadden we natuurlijk over die overtuigingen.
Die collectieve overtuiging met name.
En er gaf Chris aan dat hij me even als voorbeeld wilde noemen.
Ik was natuurlijk me vragen weer met een meegeinleiding aan het inleiden.
En te zijden in dit is nou precies die collectieve overtuiging die er is.
Ja, dat je daar maar blijft te hangen, en dat je dus, want het gaat zo over het loopt, zo of we verwachten, het is nu helemaal zo.
Het is nu helemaal zo of. Maar toch dat gevoel, ik wil ergens anders heen, maar dat doet er niet hoe.
Want het gevoel zit er wel. -Ja.
Het gevoel, ik merk aan mezelf dat ik echt dat gevoel soms heb van ja,
maar als we aan het reen zijn voor een groot schaalig conflict,
dan moeten we echt alles aan doen om ongelukkig te voorkomen.
Maar het is natuurlijk wel een risico volle baan, die we hebben.
Het is een geoutisch, je moet mijn overtuiging weer hebben.
Je moet het reen om gereten zijn voor die hoofdaken, of voor die taak waar je straks voor staat.
En dan moet het dan kunnen we dan sneeden en dan is het in je rent, dat er dan wat misgaten.
Dat die overtuiging. -Ja, dat gevoel heb je wel.
En natuurlijk probeerde alles aan te doen om het zo veilig mogelijk te doen,
want je wil het laatste wat je wil is dat er een ongeluk, een noodlok ongeluk plaatsvindt.
Maar de vraag is dan moeten we die risico's daarin nemen hem.
En toch merk ik dat dat die collectieve overtuiging, ik voel hem wel.
Heb jij die ook? -Of heb je het anders?
Ik snap het, we hebben je vaak het ook over gehad.
En volgens mij ook in de aflevering met de meegren van het rest zandig.
Van het Commenant 1945 raakten we hier ook aan en in de ongevallen die zijn geweest bij 43.
En toen ging dat gesprek ook over ja, je kan het eigenlijk niet voorkomen uiteindelijk.
En toch heb ik daar heel veel moeite mee.
En heb ik het idee dat ik vind het zo interisiek zonde dat je mensen kwijt raakt door iets wat te voorkomen is,
niet door een vijand die je neerschiet bijvoorbeeld. -Mogelijk te voorkomen is.
Ja, precies. Als het mensenlijke dingen zijn.
Kijk en je moet niet alles stuk willen reguleren, want daar wordt je niet beter vanaf, eigenlijk, denk ik ook.
Maar dit is zo iets fundamentals.
Daar moeten we, ik ben daar ook wel van overtuigd dat we daar. We zouden dat, naar mijn idee, gewoon in alle reelijkheid, dat ze dingen zouden niet moeten hoeven gebeuren.
En daarom, ik vind, ik snap ook, dat steeds meer scherps van de snede waar we het net over hadden.
Dat dinget wel gebeuren met hoe meer mensen je een ene of een terwijn zet, hoe grote de kans is dat bijvoorbeeld alleen al een verkeerzoongeluk gebeurt.
Ja, want het is op de weg ook. -Zeker.
Dus dat, dat voorkom je ook niet. Dus daar moeten we wel heel reelijk en blijven.
Maar wat ik mooi vind aan het report, is dat ze zoeken naar een balans, of oefenen in balansen, zo heet het ook letterlijk.
En dat is eigenlijk met die driehoek van, gaan we even aan halen, je ervaringse opbouw, dat begonnen ze eigenlijk mee.
Als je heel veel mensen hebt met of als je mensen erbij hebt, die gewoon nog weinig ervaringen hebben nog niet opoffening geweest,
ze hebben gewoon hun initiale opleiding gehad, maar die komen nieuw bij een eneheid en die gaan voor het eerst mee.
En daar worden dingen van verwachterl, omdat ze in een eneheid mee gaan met, waar bijvoorbeeld ook mensen zijn met meer ervaring.
Hoe ga je dat dan mee om? -Ja.
Als je oefenen ambitie heel hoog is en je gaat daardoor heel veel vragen van mensen die dat nog niet aankunnen, dan heeft dat dus consequenties.
En als derde hoek van de driehoek, wat zijn de veiligheidsmaatregelen die je treft?
En zet je daar bijvoorbeeld mensen tegen aan een oefenleiding, of het tegen de veiligheidsfunctionaire,
ze die op tijd kunnen zin je leren als er iets niet goed gaat, want dat misschien mensen die heel druk in die oefening zijn.
Daar zelf, dat dus ook niet altijd helemaal scherp hebben.
En daar, ja, die balans en ook met de aanbevelingen, ga met mensen in gesprek hierover om te kijken wat kunnen we hier nu concreet aan doen.
Helpt die komendanten met het maken uitvoeren van oefeningen en zorg voor een vaste oefenleiding die de veiligheid van oefeningen de gaten houdt?
Ja, vind ik wel heel mooi aan dit rapport, omdat het is niet met een vingerwijzing en gaan we meer regels maken
en gaan die regels precies naleven en dan mag nooit meer iets misgaan, maar wel zoekt juist die balans op.
Ja, gegeven dat wij steeds meer mensen binnenkrijgen, dat opleidingen niet meegaal lang zijn en dat we een hele hoge ambitie hebben.
Ja, dat vind ik heel goed er aan.
Ja, dat denk ik ook, dat delen ik ook met je he, maar het is, ik vind het vooral interessant om te ervaren bij mezelf dat er toch een collectieve overtuiging zit.
Maar ik ben het wel helemaal eens dat je omdat we kunnen doorbreken, moet je er een beetje, moet je toch bij stil staan.
En het gevoel dat ik krijg, die wij ze ook een beetje etiek, we hebben ook van die etische delemma's, ga je dit nu wel doen of niet.
En daar valt een staat ook bij dat je er gewoon bewust over nadenkt, dat je er even een momentje voor ingericht.
En dat zou voor dit ook moeten zijn, dit drie ook, het moet niet, mijn leven zou het niet leidend moeten zijn, maar het moet wel een onderdeel zijn van je analise, of wat dan ook, oké.
Zijn hier welke risco's lopen hier op veiligheid, moeten we even bla bla bla bla, en misschien doen we dat er al wel he, of doen we dat er onbewust, maar het feit dat je er even een bewust momentje van maakt, waarbij je dit soort. Ja, ja, hoe noem je dat, dit soort ongelukken of wat dan ook, en dan hebben we het niet over gefechtshandelingen of wat dan ook, dat je dat probeert dat je daar bewust moment om alles aan te doen om het te kunnen voorkomen.
En in de data, het is natuurlijk niet nieuw, we hebben natuurlijk allemaal een afdeling veiligheid en we hebben een directie veiligheid, en het is allemaal ingeburgert in de hele organisatie.
Dus ik denk wel dat dat van grote lag gebeurt, maar dit, ja, zo'n rapport zet je wel weer even met twee hele concrete ongevallen, drukt je ook wel mee, met de neus op de feiten.
Ja, ja. Maar ja, dat vind ik wel, dat is wel weer niet belands, wat ik dat lastig vind en daar hebben we ook vaker al benoemd, omdat je in een beroveiligheid hebt of een afdeling veiligheid, dan is het heel fijn dat hij ons kan ondersteunen, daarin, maar je moet het zelf doen, en op moment dat ik een overal maar een beroven afdeling voor heb, dan hoef ik daar niet meer over na te denken, want dat doen zij wel vormen.
Dat sluipt het niet op. - Dat was het niet op, maar dat is natuurlijk, want je hebt de 180.000 dingen waar je over na moet denken, en dit is daar één van, en als ik dat aan een beroeitje verrijp, dan is dat de gevolgensmatig uitbestet.
Is natuurlijk niet zo, hè, maar je bent er echt zelfs verantwoordig voor, maar ik zou wel, ik zou wel, denk ik, oké, ik hoorde het als ik niet goed doe, weet je, of als ik het meest, dan zijn zij er van mij te adviseren, zeg maar.
Dat is wel een intrinsiek ding, meer zou moeten zijn. Maar goed, zoek daar ook dat blans maar eens in, ik vind het natuurlijk makkelijk klappen, maar het is, nee, je moet het wel doen, net zoals zeg je, heel veel andere dingen heb die je moet doen, precies, en dat is natuurlijk ook weer een collectieve oefteiging.
Ja, zeker, het is in de vol, maar als je hier daar eens bewust van wordt, ik vind het al interessant om hier eens verder over. - Ja, over naten, denk ik. - Absoluut, de philosopheren.
Ja, en als je hier naar luistert, denk ik van nou, wat hebben ze dan nu precies opgeschreven, en ik wil me daar nog eens in verdiepen, zoeken het val even op, proberen even een show notes, een linkje te doen naar de website, waar je alles kan vinden, zoeken alles gewoon op de website van naar de overfee, van de overfee, sorry.
En lees gewoon het report is, er is ook een kort uitgelegd versie van het report, die zegt heel kort, dus als je echt echt maar 5 minuten hebt, pak die er dan even bij, maar kijk vooral ook even naar het volledige report, dat gaat in het eventjes wat die per op in, en dat is gewoon denk ik heel nuttig. - Ja, absoluut, ja.
Nou, nou, voor nu, denk ik, genoeg over gezegd, zie ik het ook. - Dank voor het luisteren. - Ja, en tot de volgende keer, tot de volgende keer.